Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining

qarori

DAVLAT VA XOʻJALIK BOShQARUVI, MAHALLIY DAVLAT HOKIMIYATI ORGANLARI XODIMLARINING MALAKASI VA KOʻNIKMALARINI OShIRIShGA DOIR QOʻShIMChA ChORA-TADBIRLAR HAMDA ULARNI IShDA KOMPYuTER TEXNIKASI VA AXBOROT-KOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISh YuZASIDAN ATTESTATSIYADAN OʻTKAZISh TARTIBI TOʻGʻRISIDA

Davlat va xoʻjalik boshqaruvi, mahalliy davlat hokimiyati organlarida kompyuter texnikasi va axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish samaradorligini oshirish, xodimlar malakasi va koʻnikmalarini kompyuter savodxonligining minimal darajasi boʻyicha talablarga muvofiqligi yuzasidan baholashning avtomatlashtirilgan tizimini yaratish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

1. 2012-yil 1-yanvardan boshlab quyidagilar:

Davlat va xoʻjalik boshqaruvi, mahalliy davlat hokimiyati organlari xodimlarining ishda kompyuter texnikasi va axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish boʻyicha malakasini oshirishga qoʻyiladigan davlat talablari 1-ilovaga muvofiq;

Davlat va xoʻjalik boshqaruvi, mahalliy davlat hokimiyati organlari xodimlarini kompyuter savodxonligining minimal darajasi boʻyicha talablarga muvofiqligi yuzasidan attestatsiyadan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq;

Davlat va xoʻjalik boshqaruvi, mahalliy davlat hokimiyati organlarining kompyuter savodxonligining minimal darajasi boʻyicha talablarga muvofiqligi yuzasidan attestatsiyadan oʻtkaziladigan xodimlarining lavozimlari roʻyxati 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Oʻzbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi, Davlat test markazi 2012-yil 1-yanvargacha boʻlgan muddatda davlat va xoʻjalik boshqaruvi, mahalliy davlat hokimiyati organlari xodimlarining kompyuter savodxonligining minimal darajasi boʻyicha talablarga muvofiqligi yuzasidan baholash tizimining joriy etilishi va kelgusida ishlashini taʼminlaydigan chora-tadbirlar kompleksini amalga oshirsinlar.

3. Kompyuterlashtirish va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirish boʻyicha Muvofiqlashtiruvchi kengash (Aripov), davlat va xoʻjalik boshqaruvi, mahalliy davlat hokimiyati organlari rahbarlari 2015-yil 1-yanvargacha ushbu qaror bilan tasdiqlangan Lavozimlar roʻyxatida lavozimlari nazarda tutilgan xodimlarni attestatsiyadan oʻtkazilayotgan xodimda kompyuter savodxonligining minimal darajasi mavjudligini tasdiqlaydigan tegishli sertifikat olish uchun attestatsiyadan oʻtkazish chora-tadbirlarini koʻrsinlar.

4. Davlat va xoʻjalik boshqaruvi, mahalliy davlat hokimiyati organlari rahbarlari zimmasiga ishda kompyuter texnikasi va axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish boʻyicha xodimlar malakasini oshirish uchun zarur shart-sharoitlarni taʼminlash va yaratish yuzasidan shaxsiy masʼuliyat yuklansin.

5. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi Bosh vazirining oʻrinbosari A.N. Aripov zimmasiga yuklansin.

Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri Sh. MIRZIYOYEV

Toshkent sh.,

2011-yil 27-oktabr,

289-son

Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 27-oktabrdagi 289-son qaroriga
1-ILOVA

DAVLAT TALABLARI

I. Umumiy qoidalar

1. Davlat va xoʻjalik boshqaruvi, mahalliy davlat hokimiyati organlari xodimlarining ishda kompyuter texnikasi va axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish boʻyicha malakasini oshirishga qoʻyiladigan ushbu davlat talablari (keyingi oʻrinlarda Davlat talablari deb ataladi) Vazirlar Mahkamasining “Respublikada qogʻozni tejash va undan oqilona foydalanishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2010-yil 22-iyuldagi 155-son qarorini bajarish yuzasidan ishlab chiqilgan hamda davlat va xoʻjalik boshqaruvi, mahalliy davlat hokimiyati organlari (keyingi oʻrinlarda tashkilotlar deb ataladi) xodimlarining ishda kompyuter texnikasi va axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan (keyingi oʻrinlarda AKT deb ataladi) foydalanish boʻyicha malakasi va koʻnikmalariga qoʻyiladigan majburiy talablarni belgilaydi.

Ushbu talablar respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirish uchun masʼul tarkibiy boʻlinmalari rahbarlari va xodimlariga nisbatan tatbiq etilmaydi.

(1-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 20-maydagi 208-sonli qaroriga asosan ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 22.05.2023-y., 09/23/208/0289-son)

2. Ushbu Davlat talablari tashkilotlar xodimlarining ishda kompyuter texnikasi va AKTdan foydalanish boʻyicha malakasini oshirishni reglamentlaydigan dasturlar va boshqa normativ hujjatlarni ishlab chiqish uchun asos hisoblanadi.

II. Asosiy tushunchalar

3. Ushbu Davlat talablarida quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:

tashkilotlar xodimlarining ishda kompyuter texnikasi va AKTdan foydalanish boʻyicha malakasini oshirish — tashkilotlar xodimlarining ishda kompyuter texnikasi va AKTdan foydalanish boʻyicha bilimlarini muntazam yangilab borish hamda mahorat va koʻnikmalarini takomillashtirish;

taʼlim muassasasi — tashkilot xodimlarining malakasini oshirish boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi yuridik shaxs;

xodim — ishda kompyuter texnikasi va AKTdan foydalanish boʻyicha malakasini oshirishi kerak boʻlgan tashkilot rahbari, xodimi.

III. Malaka talablari

4. Tashkilot xodimlarining malaka va koʻnikmalari darajasi ushbu Davlat talablariga muvofiq boʻlishi kerak.

5. Tashkilot xodimi:

a) quyidagilarni:

AKT sohasidagi faoliyatni tartibga soladigan va lavozim vazifalarini bajarishga tatbiq etiladigan Oʻzbekiston Respublikasining normativ-huquqiy hujjatlarini;

elektron hujjatlar aylanishi tizimida va elektron raqamli imzo bilan ishlash asoslarini;

axborot texnologiyalarini bilishi zarur;

b) quyidagilarga:

shaxsiy kompyuterda foydalanuvchi darajasida ishlash;

idoraviy dasturiy ilovalar bilan ishlash;

Internet tarmogʻida, lokal va korporativ tarmoqlarda ishlash;

elektron hujjatlar aylanishi tizimidan foydalanish;

elektron pochtadan va elektron raqamli imzodan foydalanish;

tashkiliy texnikadan foydalanish koʻnikmalariga ega boʻlishi zarur.

6. Ushbu Davlat talablari mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish istiqbollaridan, AKT sohasining holati va rivojlanishidan, tashkilot ehtiyojlaridan, tashkilot xodimlarining ishda AKTdan foydalanish boʻyicha malakasini oshirish sohasidagi jahon yutuqlari va tendensiyalaridan kelib chiqqan holda 2013 — 2020-yillarda Oʻzbekiston Respublikasining Milliy axborot-kommunikatsiya tizimini rivojlantirish kompleks dasturi amalga oshirilishini muvofiqlashtirish boʻyicha Respublika komissiyasi tomonidan oʻzgartirilishi va toʻldirilishi mumkin.

(6-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 23-fevraldagi 161-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 23.02.2019-y., 09/19/161/2600-son)

IV. Tashkilotlar xodimlarining ishda kompyuter texnikasi va AKTdan foydalanish boʻyicha malakasini oshirish

7. Tashkilotlar ushbu Davlat talablariga muvofiq xodimlarining ishda kompyuter texnikasi va AKTdan foydalanish boʻyicha malakasini oshirishga doir mahalliy hujjatni ishlab chiqadi, unda quyidagilar koʻrsatiladi:

xodimlar malakasini oshirishni oʻtkazish tartibi;

xodimlarning malaka darajasini va individual kasbiy ehtiyojini hisobga olgan holda ularning malakasini oshirishning davriyligi va davom etish muddati;

xodimlar malakasini oshirishning jami davom etish muddati (asosiy ishdan boʻshagan holda oʻqishda — kamida ikki hafta);

tajriba orttirish yoki mustaqil shaklda ishda kompyuter texnikasi va AKTdan foydalanish boʻyicha oʻz malakasini oshirgan xodimlarning arizalarini koʻrib chiqish tartibi.

8. Malaka oshirish quyidagi shakllarda amalga oshirilishi mumkin:

a) quyidagilar:

taʼlim muassasasida malaka oshirishga doir oʻquv rejalari va dasturlari boʻyicha oʻqitish;

oʻqituvchilarni tashkilotga taklif etgan holda ixtisoslashtirilgan dasturlar boʻyicha oʻqitish;

elektron manbalar boʻyicha oʻqitish;

b) masofadan oʻqitish;

v) ATK sohasida faoliyatni amalga oshiruvchi tashkilotda tajriba orttirish;

g) mustaqil ravishda oʻqish.

9. Tashkilot xodimlarining ishda kompyuter texnikasi va AKTdan foydalanish boʻyicha oʻqitish shaklida malakasini oshirish belgilangan tartibda akkreditatsiyadan oʻtgan taʼlim muassasalarida amalga oshiriladi.

V. Tashkilot xodimlarining ishda kompyuter texnikasi va AKTdan foydalanish boʻyicha malakasini oshirish yuzasidan taʼlim muassasalariga qoʻyiladigan talablar

10. Taʼlim muassasalarida tashkilot xodimlarining ishda kompyuter texnikasi va AKTdan foydalanish boʻyicha malaka va koʻnikmasini oshirish boʻyicha kurslar dasturiga muvofiq ishlab chiqilgan oʻquv dasturlari boʻlishi kerak.

11. Tashkilot xodimlarining ishda kompyuter texnikasi va AKTdan foydalanish boʻyicha malakasini oshirishga doir faoliyatni amalga oshirishda taʼlim muassasasi quyidagilarni kamida besh yil davomida saqlashi shart:

Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Davlat test markazi bilan kelishilgan, taʼlim muassasasi tomonidan tasdiqlangan imtihon biletlari savollari;

imtihon komissiyasining baholar, biletlarning tartib raqamlari, imtihon komissiyasi aʼzolarining familiyalari va imzolari qoʻyilgan vedomosti;

tinglovchilarning oʻqish jarayonida qatnashishi jurnallari, ularda mashgʻulotlarning oʻtkazilish sanalari, mashgʻulotlar mavzulari, oʻquv soatlari soni, oʻqituvchilarning familiyalari va imzolari koʻrsatilgan boʻladi;

sertifikatlar berish hisobi reyestri, unda sertifikatlarning tartib raqamlari, berilgan sanalari, oʻqitish vaqti davri, sessiyalar darajasining nomi, tinglovchilarning familiyasi, ismi, otasining ismi, ularning pasporti maʼlumotlari, sertifikatlar olingani toʻgʻrisidagi imzolar boʻladi.

VI. Tashkilot xodimlari malakasini oshirish boʻyicha oʻquv dasturlariga qoʻyiladigan talablar

12. Quyidagilar tashkilot xodimlarining ishda kompyuter texnikasi va AKTdan foydalanish boʻyicha malakasini oshirishga doir oʻquv rejalari va dasturlari mazmuniga qoʻyiladigan bazaviy talablar hisoblanadi:

Davlat talablariga, Umumiy oʻrta, oʻrta maxsus, kasb-hunar va oliy taʼlim davlat taʼlim standartlari boʻyicha izchillik;

innovatsiya texnologiyalariga va oʻqitishning zamonaviy vositalariga asoslanish;

taʼlim muassasalari tomonidan ishlab chiqilgan hamda Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Davlat test markazi bilan kelishilgan oʻquv rejalarining mavjudligi.

13. Oʻquv dasturlari:

tashkilot xodimlari uchun ular ishining barcha xususiyatlari va oʻziga xos jihatlarini hisobga olgan holda maxsus ishlab chiqilgan;

hujjatlardan boshlab kompyuter texnikasi va AKTdan foydalanishning texnik jihatlarigacha boʻlgan ishlarning barcha tomonlarini qamrab oladigan, toʻla qimmatli;

qisqa va aniq mazmunli, tushunarli va oʻqimishli boʻlgan;

AKTni rivojlantirishning zamonaviy tendensiyalari toʻgʻrisidagi axborotlarga ega boʻlgan;

mamlakatimiz va xalqaro tajriba asosidagi amaliy misollarga ega boʻlgan;

davlat tilida, shuningdek boshqa tillarda (rus, ingliz va boshqa tillarda) tayyorlangan oʻquv materiallariga muvofiq ishlab chiqilgan boʻlishi kerak.

14. Oʻquv materiallarida oʻquvchilarning oʻzlashtirgan materialni oʻzlari tekshirib koʻrishi uchun test savollari mavjud boʻlishi kerak.

15. Tashkilot xodimlarining ishda kompyuter texnikasi va AKTdan foydalanish boʻyicha malakasini oshirishga doir oʻquv dasturlarida bilimlar va koʻnikmalarni baholash boʻyicha jumladan quyidagi tadbirlar nazarda tutilishi kerak:

test sinovidan oʻtkazish;

bilimlar va koʻnikmalar darajasi yuzasidan amaliy imtihon topshirish.

Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 27-oktabrdagi 289-son qaroriga
2-ILOVA

Nizom

Ushbu Nizom “Axborotlashtirish toʻgʻrisida”, “Taʼlim toʻgʻrisida” va “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi qonunlariga, shuningdek Vazirlar Mahkamasining “Respublikada qogʻozni tejash va undan oqilona foydalanishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida” 2010-yil 22-iyuldagi 155-son qaroriga muvofiq ishlab chiqilgan.

Ushbu Nizom davlat va xoʻjalik boshqaruvi, mahalliy davlat hokimiyati organlari hamda ularning idoraviy mansub tashkilotlari (keyingi oʻrinlarda tashkilotlar deb ataladi) xodimlarini kompyuter savodxonligining minimal darajasi boʻyicha talablarga muvofiqligi yuzasidan attestatsiyadan oʻtkazish tartibini belgilaydi.

Ushbu Nizom talablari respublika va mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarining axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirish uchun masʼul tarkibiy boʻlinmalari rahbarlari va xodimlariga nisbatan tatbiq etilmaydi.

(muqaddima Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 20-maydagi 208-sonli qaroriga asosan uchinchi xatboshi bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 22.05.2023-y., 09/23/208/0289-son)

Idoraviy mansub tashkilotlarning attestatsiyadan oʻtishi kerak boʻlgan xodimlari roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi bilan kelishgan holda tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlanadi.

(muqaddimaning uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2015-yil 27-iyundagi 171-sonli qarori tahririda — OʻR QHT, 2015-y., 26-son, 338-modda)

I. Umumiy qoidalar

1. Quyidagilar tashkilotlar xodimlarini ishda kompyuter texnikasidan foydalanish yuzasidan attestatsiyadan oʻtkazishning asosiy maqsadlari hisoblanadi:

tashkilot xodimlari bilimlari va koʻnikmalari darajasining ishda kompyuter texnikasidan foydalanish boʻyicha malaka talablariga muvofiqligini aniqlash;

kompyuter texnikasidan, davlat axborot tizimlari va resurslaridan samarali foydalanishni ragʻbatlantirish.

2. Attestatsiya:

tashkilot xodimlari tomonidan ishda kompyuter texnikasi va zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalanish samaradorligini oshirishga;

tashkilot xodimlarining ishda kompyuter texnikasidan foydalanish boʻyicha bilimlari va koʻnikmalari darajasini baholashga yoʻnaltirilgan.

3. Quyidagilar attestatsiyani oʻtkazishdagi asosiy tamoyillar hisoblanadi:

attestatsiyani oʻtkazishning majburiyligi va davriyligi;

attestatsiyani oʻtkazishda ochiqlik, xolislik, adolat tamoyillariga rioya etish va shart-sharoitlarning tengligi.

II. Kompyuter savodxonligini baholash tizimi

4. Tashkilot xodimlari attestatsiyasi kompyuter savodxonligini baholash tizimi bilan taʼminlanadi, u tashkiliy va metodik taʼminlashning yagona axborot tizimi asosida kompyuter savodxonligi darajasini belgilaydi.

5. 2013 — 2020-yillarda Oʻzbekiston Respublikasining Milliy axborot-kommunikatsiya tizimini rivojlantirish kompleks dasturi amalga oshirilishini muvofiqlashtirish boʻyicha Respublika komissiyasi (keyingi oʻrinlarda Respublika komissiyasi deb ataladi) tomonidan tashkilot xodimlarini kompyuter savodxonligining minimal darajasi boʻyicha talablarga muvofiqligi yuzasidan attestatsiyadan oʻtkazishning avtomatlashtirilgan tizimidan foydalanish, test savollari bazasini yuritish va tijorat asosida uni boshqarishning tashkiliy tadbirlarini amalga oshirish uchun kompyuter savodxonligi tizimining vakolatli operatori (yuridik shaxs) belgilanadi.

(5-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 23-fevraldagi 161-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 23.02.2019-y., 09/19/161/2600-son)

6. Kompyuter savodxonligini baholash tizimi faoliyati kompyuter texnologiyalariga oʻqitish sohasida raqobat muhitini rivojlantirishga va tashkilot xodimlarining kompyuter savodxonligi darajasini oshirishga koʻmaklashishi kerak.

7. Kompyuter savodxonligini baholash tizimi testlarini muvaffaqiyatli topshirgan shaxslarga sertifikat beriladi, u sertifikat egasida kompyuter savodxonligining zarur minimal darajasi mavjudligini tasdiqlaydigan hujjat hisoblanadi. Kompyuter savodxonligi baholash tizimi sertifikati elektron va qogʻoz manbada elektron hujjat tarzida rasmiylashtiriladi, shuningdek, zarurat boʻlganda, sertifikat egasining elektron raqamli imzosi bilan taʼminlanadi. Kompyuter savodxonligini baholash tizimi sertifikatining amal qilish muddati – besh yil.

8. Kompyuter savodxonligini baholash tizimining faoliyat koʻrsatishi internet tarmogʻi vositasi bilan aniq vaqt rejimida berilgan sertifikatlarning mavjudligi va haqiqiyligini tekshirish imkoniyatini taʼminlashi kerak.

III. Attestatsiya komissiyalarini tuzish va ishlarini tashkil etish tartibi

9. Tasdiqlangan Lavozimlar roʻyxatiga muvofiq attestatsiyadan oʻtkazilishi kerak boʻlgan xodimlarning kompyuter savodxonligi darajasini aniqlash uchun uchta — davlat boshqaruvi organlari, xoʻjalik boshqaruvi organlari va mahalliy davlat hokimiyati organlari uchun attestatsiya komissiyalari tuziladi.

Attestatsiya komissiyalari Vazirlar Mahkamasi vakillari, Respublika komissiyasi aʼzolari, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Davlat test markazi va boshqa tashkilotlar vakillaridan kamida 9 kishidan iborat tarkibda shakllantiriladi.

(9-bandning ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 23-fevraldagi 161-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 23.02.2019-y., 09/19/161/2600-son)

Attestatsiya komissiyalarining shaxsiy tarkiblari Respublika komissiyasi tomonidan tasdiqlanadi.

(9-bandning uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 23-fevraldagi 161-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 23.02.2019-y., 09/19/161/2600-son)

10. Attestatsiya komissiyalari oʻz faoliyatida Respublika komissiyasiga hisobot beradilar.

(10-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 23-fevraldagi 161-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 23.02.2019-y., 09/19/161/2600-son)

11. Attestatsiya komissiyalariga attestatsiya komissiyalarining raislari boshchilik qiladi.

12. Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi attestatsiya komissiyalarining ishchi organi (keyingi oʻrinlarda ishchi organ deb ataladi) hisoblanadi. Ishchi organ quyidagi funksiyalarni bajaradi.

(12-bandning birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2015-yil 27-iyundagi 171-sonli qarori tahririda — OʻR QHT, 2015-y., 26-son, 338-modda)

a) kompyuter savodxonligi tizimi faoliyatini muvofiqlashtirish;

b) tashkilotlarda attestatsiyani oʻtkazish rejalarini ishlab chiqish;

v) test savollarini tuzish hamda ularning mazmunini va tematik yoʻnalishini kelishish;

g) attestatsiyani oʻtkazish sanasi, joyi va vaqtini belgilash hamda bu toʻgʻrida attestatsiyadan oʻtishi kerak boʻlgan xodimlarni xabardor qilish;

d) tashkilot xodimlarining kompyuter savodxonligi boʻyicha yoʻl qoʻyiladigan minimal daraja parametrlarini belgilash va tasdiqlash;

e) attestatsiyalar natijalarini koʻrib chiqish va tasdiqlash;

j) attestatsiyaning tasdiqlangan natijalarini tashkilotlarga rasmiy tartibda yuborish;

z) tashkilotlar xodimlari tomonidan ushbu Nizom talablarining bajarilishini nazorat qilish.

13. Ishchi organ attestatsiya boshlanishidan kamida ikki oy oldin tegishli tashkilotlarga:

attestatsiya komissiyalari tarkiblariga kiritish uchun nomzodlarni tavsiya etish;

attestatsiyadan oʻtishi kerak boʻlgan xodimlar roʻyxatini taqdim etish toʻgʻrisida soʻrovnoma yuboradi.

14. Respublika komissiyasi xodimlarning taqdim etilgan roʻyxatiga muvofiq attestatsiyani oʻtkazish jadvalini va test savollari roʻyxatini bir hafta muddatda tasdiqlaydi.

(14-bandning birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 23-fevraldagi 161-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 23.02.2019-y., 09/19/161/2600-son)

Attestatsiya komissiyalari attestatsiya boshlanishidan kamida bir oy oldin tashkilotni attestatsiyaning oʻtkazilish joyi va muddatlari toʻgʻrisida xabardor qiladi.

15. Attestatsiya komissiyalari:

a) attestatsiyani oʻtkazish davomida:

tashkilotning attestatsiyadan oʻtkaziladigan xodimi toʻgʻrisidagi qisqacha axborotni eshitadi;

tashkilotning attestatsiyadan oʻtkaziladigan xodimini kompyuter savodxonligini baholash tizimidagi aniq vaqt rejimida testdan oʻtkazadi;

b) tashkilot xodimini attestatsiya natijalariga koʻra baholaydi;

v) tashkilotning attestatsiyadan oʻtkazilayotgan xodimi faoliyatini yaxshilash boʻyicha tavsiyalar beradi;

g) tashkilot xodimining attestatsiyaga kelmaganligining uzrliligi (uzrli emasligi) toʻgʻrisida qaror qabul qiladi;

d) ishchi organga attestatsiya natijalarini taqdim etadi;

e) attestatsiya oʻtkazilishi bilan bevosita bogʻliq boʻlgan boshqa masalalarni koʻrib chiqadi.

16. Attestatsiya komissiyalari aʼzolarining navbatdagi majlislari oʻtkazilishi toʻgʻrisida komissiyalarning kotiblari tomonidan majlis oʻtkazilishidan kechi bilan 1 (bir) hafta oldin xabar qilinadi.

IV. Attestatsiyani oʻtkazish muddatlari va davriyligi

17. Ishchi organ attestatsiyadan oʻtkazilishi kerak boʻlgan xodimlarni doimiy ravishda aniqlab borish maqsadida tashkilot xodimlarining reyestrini yuritadi, reyestrda quyidagilar koʻrsatiladi:

xodimning familiyasi, ismi va otasining ismi;

tashkilotning nomi;

xodimning pasporti maʼlumotlari va yashash joyi;

xodimga berilgan, uning kompyuter savodxonligining zarur boʻlgan minimal darajasiga egaligini tasdiqlovchi berilgan sertifikatning tartib raqami va uning sanasi;

xodimning malaka oshirish kursidan oʻtgan davrlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

xodimning oldingi attestatsiyadan oʻtgani toʻgʻrisidagi maʼlumotlar.

18. Attestatsiyani tayyorlash, oʻtkazish, uning natijalarini eʼlon qilish va attestatsiya natijalari boʻyicha sertifikatlar berish ushbu Nizomga 1-ilovadagi sxemaga muvofiq amalga oshiriladi.

19. Ish stajiga ega boʻlgan va tashkilotdagi vakant lavozimga ishga kirayotgan shaxslar olti oy mobaynida, lekin ishga qabul qilingandan keyin uch oy oʻtgach majburiy attestatsiyadan oʻtishi shart.

20. Oliy, kasb-hunar va oʻrta maxsus taʼlim muassasalarini tugatgandan keyin tashkilotdagi vakant lavozimga ishga kiradigan shaxslar ishga qabul qilingandan keyin bir yil oʻtgach majburiy attestatsiyadan oʻtishi shart.

21. Vakant lavozimga ishga kirayotgan yoki boshqa lavozimga oʻtayotgan shaxsda kompyuter savodxonligini baholash tizimi sertifikati mavjud boʻlgan taqdirda u sertifikatning amal qilish muddatini hisobga olgan holda attestatsiyadan oʻtkazilmasdan ishga qabul qilinadi.

22. Homilador ayollar va bola uch yoshga toʻlgungacha uni parvarishlash boʻyicha taʼtilda boʻlgan ayollar attestatsiyadan oʻtkazilmaydi.

23. Tashkilot xodimlari attestatsiya oʻtkazish rejalarida nazarda tutilgan muddatlarda kompyuter savodxonligi darajasi boʻyicha har besh yilda bir marta rejali attestatsiyadan oʻtishi shart.

V. Attestatsiyani oʻtkazish tartibi

24. Attestatsiya komissiyalarining majlislari attestatsiya oʻtkazish rejalariga muvofiq oʻtkaziladi. Attestatsiya komissiyalarining majlislari ularda attestatsiya komissiyalarining tasdiqlangan tarkiblaridan kamida toʻrtdan uch qismi qatnashganda vakolatli hisoblanadi.

25. Tashkilotning attestatsiyadan oʻtkaziladigan xodimi:

attestatsiyadan oʻtish uchun attestatsiya oʻtkaziladigan joyga oʻz vaqtida yetib kelishi;

unda pasporti yoki uning shaxsini tasdiqlovchi boshqa hujjat boʻlishi kerak.

26. Tashkilotning pasporti yoki shaxsiy guvohnomasi boʻlmagan yoki attestatsiyaga kechikib kelgan xodimlari attestatsiyaga kelmagan hisoblanadi va attestatsiya komissiyalari qaroriga binoan navbatdagi attestatsiyaga qoʻyilgan tashkilot xodimlari roʻyxatiga kiritiladi.

27. Attestatsiya tashkilot xodimi tomonidan kompyuter savodxonligini baholash tizimidagi aniq vaqt rejimida test sinovidan oʻtkazish yoʻli bilan amalga oshiriladi.

28. Tashkilot xodimi tomonidan attestatsiyadan oʻtishda maʼlumotnomalardan, maxsus yoki boshqa adabiyotlardan, shuningdek biron-bir yozuvdan, shu jumladan elektron yozuvlardan foydalanish taqiqlanadi. Koʻrsatib oʻtilgan talablar buzilgan taqdirda tashkilot xodimi attestatsiyadan chiqariladi va attestatsiyadan oʻtmagan deb hisoblanadi.

29. Test sinovi kompyuter savodxonligini baholash tizimining akkreditatsiya qilingan taʼlim muassasalari bazasida yoki bevosita tashkilotlarda tashkil etiladigan va belgilangan talablarga muvofiq boʻlgan oʻquv sinflarida vakolatli operator tomonidan oʻtkazilishi mumkin.

30. Tashkilotning har bir xodimi uchun rejali attestatsiyani oʻtkazish muddatlariga muvofiq test sinovini oʻtkazish vaqti va joyi belgilanadi, shu munosabat bilan tashkilot rahbarining tegishli buyrugʻi chiqariladi.

31. Attestatsiya komissiyasi majlisida begona shaxslarning qatnashishi taqiqlanadi.

32. Tegishli attestatsiya komissiyasi tashkilotning attestatsiyadan oʻtkazilayotgan xodimi javoblarini tekshirish natijalari asosida quyidagi baholardan birini chiqaradi:

a) kompyuter savodxonligining minimal darajasi boʻyicha talablarga muvofiq;

b) kompyuter savodxonligining minimal darajasi boʻyicha talablarga muvofiq emas.

33. Kompyuter savodxonligini baholash tizimidagi aniq vaqt rejimidagi test sinovi natijalari tegishli attestatsiya komissiyasining protokoli bilan rasmiylashtiriladi.

34. Tashkilotning har bir attestatsiyadan oʻtkazilayotgan xodimi uchun ushbu Nizomning 2-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha attestatsiya varaqasi tuziladi.

Tashkilotning attestatsiyadan oʻtkazilayotgan xodimi faoliyatini baholash boʻyicha attestatsiya komissiyasi qarori protokol bilan rasmiylashtiriladi va attestatsiya varaqasiga kiritiladi. Protokol qarori va attestatsiya varaqasi attestatsiya komissiyasining raisi va uning attestatsiyada qatnashgan aʼzolari tomonidan imzolanadi. Attestatsiya natijalari tanishish uchun attestatsiya varaqasiga imzo qoʻydirgan holda tashkilotning attestatsiyadan oʻtkazilayotgan xodimiga beriladi.

Tashkilotning attestatsiyada qatnashgan xodimining attestatsiya varaqasi tashkilotning attestatsiyadan oʻtkazilayotgan xodimining ishchi organdagi shaxsiy yigʻmajildida saqlanadi.

35. Tashkilotning kompyuter savodxonligini baholash tizimi test sinovlarini muvaffaqiyatli topshirgan xodimlariga uch kun muddatda elektron manba bilan sertifikat beriladi, u ushbu Nizomning 3-ilovasiga muvofiq shakl boʻyicha sertifikat egasining kompyuter savodxonligi boʻyicha zarur minimal darajaga egaligini tasdiqlovchi hujjat hisoblanadi.

36. Tashkilotning attestatsiyadan oʻtkazilayotgan xodimi attestatsiya majlisiga uzrli sabab bilan (kasalligi, yaqin qarindoshlarining vafoti, Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida boʻlishi va shu kabilar) kelmagan taqdirda tashkilotning attestatsiyadan oʻtkazilayotgan xodimi uni attestatsiyaga qoʻyish maqsadida attestatsiya oʻtkazilgan kundan boshlab kechi bilan bir oy muddatda attestatsiya komissiyasiga kelmaganlikning uzrli sabablarini tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etishi kerak.

37. Kelmaganlikning uzrli sabablari toʻgʻrisidagi tasdiqlovchi hujjatlar koʻrsatilgan muddatda taqdim etilmaganda, attestatsiyaga pasportsiz yoki shaxsiy guvohnomasisiz yoxud kechikib kelganda tashkilot xodimi attestatsiya komissiyasi qaroriga binoan navbatdagi attestatsiyaga qoʻyilmasligi, u kompyuter savodxonligining minimal darajasi talablariga muvofiqlik boʻyicha attestatsiyadan oʻtmagan deb hisoblanishi mumkin.

38. Tashkilotning ushbu Nizomning 26-bandida, 32-bandning “b” kichik bandida va 36-bandida koʻrsatilgan xodimlarini navbatdagi attestatsiyadan oʻtkazish uning uchun dastlabki attestatsiya tayinlangan sanadan boshlab ikki oydan kechikmay amalga oshiriladi.

39. Attestatsiya komissiyasining qaroriga koʻra tashkilot xodimi takroriy attestatsiyadan keyin kompyuter savodxonligining minimal darajasi boʻyicha talablarga muvofiq deb hisoblangan taqdirda ishchi organ bu toʻgʻrida qaror qabul qilingan kundan boshlab 10 ish kuni mobaynida tegishli tashkilotni yozma ravishda xabardor qiladi.

Lavozimga tayinlash, tasdiqlash, tavsiya etish, kelishish va lavozimdan ozod qilish Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti vakolatiga kiradigan, shuningdek lavozimga tayinlash, tasdiqlash, saylash va lavozimdan ozod qilish Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasining tegishli tarkibiy boʻlinmalari rahbarlari bilan kelishiladigan mansabdor shaxslar kompyuter savodxonligi minimal darajasi boʻyicha talablarga muvofiq emas deb hisoblangan taqdirda Respublika komissiyasi raisi bu toʻgʻrida qaror qabul qilingan kundan boshlab 10 ish kuni mobaynida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasini yozma ravishda xabardor qiladi.

(39-bandning ikkinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 13-maydagi 397-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 14.05.2019-y., 09/19/397/3123-son)

Xodimi kompyuter savodxonligining minimal darajasi boʻyicha talablarga nomuvofiq deb hisoblangan tashkilot rahbari koʻrsatib oʻtilgan bildirishnoma olingan kundan boshlab bir oy mobaynida:

attestatsiya komissiyasining kompyuter savodxonligining minimal darajasi talablari boʻyicha tavsiyalariga koʻra ushbu xodim uchun yakka tartibdagi reja-jadvalni tasdiqlagan holda tegishli chora-tadbirlar koʻradi;

ishchi organga tashkilot xodimiga nisbatan egallab turgan lavozimidan boʻshatishgacha choralar koʻrish haqida qabul qilingan qaror nusxasini taqdim etadi.

VI. Attestatsiya komissiyalari qarorlari yuzasidan shikoyat bildirish

40. Tashkilot xodimi attestatsiya komissiyasi qaroridan norozi boʻlgan taqdirda attestatsiya natijalari eʼlon qilingan kundan boshlab uch kun muddatda Respublika komissiyasiga apellatsiya arizasi berishi mumkin.

(40-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 23-fevraldagi 161-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 23.02.2019-y., 09/19/161/2600-son)

41. Tashkilotning attestatsiya natijalaridan norozi boʻlgan xodimlarining apellatsiya arizalarini koʻrib chiqish uchun Respublika komissiyasi qarori bilan bir hafta muddatda apellatsiya komissiyasi tuziladi.

Apellatsiya komissiyasi Vazirlar Mahkamasi vakillari, Respublika komissiyasi aʼzolari, Oʻzbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi, Adliya vazirligi, Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Davlat test markazi va boshqa tashkilotlar vakillaridan shakllantiriladi.

(41-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 23-fevraldagi 161-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 23.02.2019-y., 09/19/161/2600-son)

42. Apellatsiya komissiyasi apellatsiya arizasini u tushgan sanadan boshlab besh ish kun mobaynida koʻrib chiqadi va apellatsiya komissiyasi qarorini apellatsiya komissiyasi majlisi protokolidan apellatsiya komissiyasi raisi imzolagan koʻchirma tarzida ariza beruvchiga yuboradi.

Ariza beruvchi apellatsiya komissiyasi majlisida qatnashishi mumkin.

43. Apellatsiya komissiyasi apellatsiya arizasini koʻrib chiqish natijalariga koʻra quyidagilar toʻgʻrisidagi qarorlardan bittasini qabul qilishi mumkin:

ariza beruvchining daʼvolari va dalillarini asoslangan deb hisoblash hamda tashkilot xodimining kompyuter savodxonligi minimal darajasi boʻyicha talablarga muvofiqligi toʻgʻrisida yangi qaror qabul qilish;

arizachining daʼvolari va dalillarini asossiz deb hisoblash va attestatsiya komissiyasi qarorini oʻz kuchida qoldirish.

44. Attestatsiyani oʻtkazish va uning natijalari bilan bogʻliq nizolar qonunchilikda belgilangan tartibda koʻrib chiqiladi.

(44-band Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 4-apreldagi 153-sonli qarori tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 05.04.2022-y., 09/22/153/0266-son)

Davlat va xoʻjalik boshqaruvi, mahalliy davlat hokimiyati organlari xodimlarini kompyuter savodxonligining minimal darajasi boʻyicha talablarga muvofiqligi yuzasidan attestatsiyadan oʻtkazish

SXEMASI

(1-ilova Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 23-fevraldagi 161-sonli qarori tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 23.02.2019-y., 09/19/161/2600-son)

‎‎Attestatsiya varaqasi‎
‎‎‎___________________________________________________________________________
^{‎‎(familiyasi, ismi, otasining ismi,‎}
‎‎___________________________________________________________________________‎
^{‎‎ish joyi va egallab turgan lavozimi)‎}
‎‎‎Tugʻilgan yili va joyi: ________________________________________________‎
‎‎Millati: ____________________________________________________________‎
‎‎Maʼlumoti: __________________________________________________________‎
‎‎Umumiy mehnat staji: _________________________________________________‎
‎‎Shu jumladan lavozimda: _______________________________________________‎
‎‎Mukofotlari: ________________________________________________________‎
‎‎Intizomiy jazoga egami: _______________________________________________ ‎_____________________________________________________________________
‎‎ ‎ATTESTATSIYA KOMISSIYASI XULOSASI ‎‎
‎‎_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________‎
‎Attestatsiya komissiyasi raisi:‎	‎
Komissiya aʼzolari:‎	________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________‎
‎201__ yil “____” __________________‎	‎
‎‎ ‎Attestatsiya komissiyasi xulosalari bilan tanishdim‎
_____________________________________‎	‎
^{(sana va imzo)‎}	‎

Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 27-oktabrdagi 289-son qaroriga
3-ILOVA

roʻyxati

Davlat boshqaruvi va mahalliy davlat hokimiyati organlari rahbar xodimlari lavozimlarining nomi‎‎‎
1.‎	Vazir, davlat qoʻmitasining raisi va ularning oʻrinbosarlari‎
2.‎	Agentlik, markaz, qoʻmitaning bosh direktori, direktori, raisi va ularning oʻrinbosarlari‎
3.‎	Vazirlar Mahkamasi huzuridagi respublika muassasasining rahbari va uning oʻrinbosarlari‎
4.‎	Fanlar akademiyasining prezidenti, vitse-prezidentlari, bosh ilmiy kotibi‎
5.‎	Badiiy akademiyaning raisi, rais oʻrinbosarlari, bosh ilmiy kotibi ‎
6.‎	Respublika davlat inspeksiyasining raisi, boshligʻi va ularning oʻrinbosarlari‎
7.‎	Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashining Raisi, viloyat, Toshkent shahar hokimi va ularning oʻrinbosarlari‎
8.‎	Qoraqalpogʻiston Respublikasi vaziri, davlat qoʻmitasi raisi, idorasi rahbari va ularning oʻrinbosarlari ‎
9.‎	Departament, bosh boshqarma, boshqarma, boʻlim, shuʼba, kichik boʻlim, davlat boshqaruvi organi, boshqa tarkibiy boʻlinmalarining boshligʻi, boshliq oʻrinbosarlari ‎
10.‎	Vazirning, davlat qoʻmitasi raisining, idora rahbarining yordamchisi‎
11.‎	Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyat va Toshkent shahar hokimliklari kotibiyati, boshqarmasi, boʻlimi, boshqa tarkibiy boʻlinmasining boshligʻi (mudiri), boshligʻining (mudirining) oʻrinbosarlari ‎
12.‎	Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisining, viloyat, Toshkent shahar hokimining va ular oʻrinbosarlarining yordamchisi ‎
13.‎	Mahalliy davlat boshqaruvi organining boʻlimi, shuʼbasi, boshqa tarkibiy boʻlinmasi boshligʻi (mudiri), boshligʻining (mudirining) oʻrinbosarlari ‎
14.‎	Shahar, tuman hokimi va uning oʻrinbosarlari‎
15.‎	Shahar, tuman hokimligi kotibiyati, boshqarmasi, boʻlimi, shuʼbasi, boshqa tarkibiy boʻlinmasi boshligʻi (mudiri), rahbarining (mudirining) oʻrinbosarlari‎
16.‎	Shahar, tuman hokimining yordamchisi‎
Xoʻjalik boshqaruvi organlari rahbar xodimlari lavozimlarining nomi‎‎‎
17.‎	Uyushma, korporatsiya, konsern, kompaniya, birlashma va boshqa xoʻjalik boshqaruvi organlarining rahbari (raisi, bosh direktori, direktori, boshligʻi, boshqaruvchisi va shu kabilar), rahbarining oʻrinbosarlari ‎
18.‎	Uyushma, korporatsiya, konsern, kompaniya, birlashma va boshqa xoʻjalik boshqaruvi organlari boshqarmasi, boʻlimi, shuʼbasi, boshqa tarkibiy boʻlinmasining boshligʻi (rahbari), boshligʻi (rahbari)ning oʻrinbosari
19.‎	Uyushma, korporatsiya, konsern, kompaniya, birlashma va boshqa xoʻjalik boshqaruvi organlari rahbarining (uning oʻrinbosarining) yordamchisi‎
20.‎	Uyushma, korporatsiya, konsern, kompaniya, birlashma va boshqa xoʻjalik boshqaruvi organlari hududiy (viloyat, shahar, tuman) boʻlinmasi (boʻlimi, filiali va shu kabilarning) rahbari, rahbarining oʻrinbosari
21.‎	Uyushma, korporatsiya, konsern, kompaniya, birlashma va boshqa xoʻjalik boshqaruvi organlari boshqarmasi, boʻlimi, shuʼbasi, hududiy (viloyat, shahar, tuman) boʻlinmasining boshqa tarkibiy boʻgʻini boshligʻi (mudiri)
‎‎Davlat va xoʻjalik boshqaruvi, mahalliy davlat hokimiyati organlari boshqaruv xodimlarining barcha darajalardagi mutaxassislari lavozimlarining nomi‎
22.‎	Bosh va yetakchi mutaxassislar, 1, 2, 3-toifali va toifasiz mutaxassislar
23.‎	Maʼmurlar (savdo va umumiy ovqatlanish korxonalari, tomosha muassasalari maʼmurlari, navbatchi maʼmurlari, zal maʼmurlari va shu kabilardan tashqari) ‎
24.‎	Barcha nomlardagi buxgalterlar ‎
25.‎	Yuridik maslahatchilar‎
26.‎	Hujjatshunoslar‎
27.‎	Muhandislar‎
28.‎	Instruktorlar‎
29.‎	Inspektorlar‎
30.‎	Kartograflar, koloristlar‎
31.‎	Kontrolyorlar‎
32.‎	Metodistlar‎
33.‎	Normalovchilar‎
34.‎	Taftishchilar, muharrirlar‎
35.‎	Barcha nomlardagi iqtisodchilar‎
36.‎	Statistiklar, sotsiologlar, mehnatni tashkil etish boʻyicha psixologlar, mehnat boʻyicha fiziologlar ‎
37.‎	Maslahatchilar, shu jumladan iqtisodiyot maslahatchilari, konsultantlar, referentlar‎
38.‎	Boshqaruv xodimlarining boshqa mutaxassislari‎
‎‎Davlat va xoʻjalik boshqaruvi, mahalliy davlat hokimiyati organlarining barcha darajalardagi texnik xodimlari lavozimlarining nomi‎
39.‎	Agentlar‎
40.‎	Arxivariuslar‎
41.‎	Ekspeditorlar‎
42.‎	Kutubxonachilar‎
43.‎	Ruxsatnoma byurosi navbatchilari‎
44.‎	Ish yurituvchilar‎
45.‎	Dispetcherlar‎
46.‎	Xoʻjalik mudirlari‎
47.‎	Kassirlar‎
48.‎	Mashinistkalar‎
49.‎	Nusxa koʻchirish-koʻpaytirish texnikasi, EHM operatorlari‎
50.‎	Rahbarlarning kotiblari, kotib-referentlar‎
51.‎	Hisoblovchilar‎
52.‎	Telefonistlar‎
53.‎	Hisoblash texnikasiga xizmat koʻrsatuvchi texniklar va muhandislar‎
54.‎	Ekspeditorlar, kodirovkachilar, musahhihlar, maʼlumotnoma va axborot materiallarini tanlovchilar va ishlovchilar, stenografistlar, registratorlar, smetachilar, tabelchilar, taksirovkachilar, tarifikatorlar, telegrafistlar, hisobga oluvchilar, xronometrajchilar, shifrovkachilar va boshqalar

(Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2011-y., 43-44-son, 465-modda; 2013-y., 34-son, 458-modda; 2015-y., 26-son, 338-modda; 2017-y., 15-son, 249-modda, 37-son, 990-modda; Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 23.02.2019-y., 09/19/161/2600-son, 14.05.2019-y., 09/19/397/3123-son; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 05.04.2022-y., 09/22/153/0266-son; 22.05.2023-y., 09/23/208/0289-son)