Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 24-dekabrdagi PF-224-son “Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi sohasida davlat nazoratini takomillashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Farmoni va Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 28-martdagi 141-son “Yadroviy qurilmani va (yoki) saqlash punktini joylashtirish uchun maydonchadan foydalanishga ruxsatnoma berish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi qaroriga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Sanoat, radiatsiya va yadro xavfsizligi qoʻmitasi qaror qiladi:

1. Atom energiyasidan foydalanish obyektining toʻliq “hayotiy” davri mobaynida sifatni taʼminlashning umumiy dasturiga qoʻyiladigan talablar ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha vakil, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Atom energiyasi agentligi, Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oʻzbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi, Savdo-sanoat palatasi hamda Fanlar akademiyasi bilan kelishilgan.

3. Ushbu qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Mazkur hujjat atom energiyasidan foydalanish obyektining toʻliq “hayotiy” davri mobaynida sifatni taʼminlashning umumiy dasturiga (bundan buyon matnda dastur deb yuritiladi) qoʻyiladigan talablarni belgilaydi.

1. Mazkur hujjatda quyidagi tushunchalar qoʻllaniladi:

atom energiyasi — atom yadrolarida mavjud boʻlgan va yadroviy reaksiyalar hamda radioaktiv parchalanish chogʻida ajralib chiqadigan energiya;

atom energiyasidan foydalanish obyekti — saqlash punkti hamda yadroviy qurilmalar;

dastur — atom energiyasidan foydalanish obyektlarining xavfsizligini taʼminlash boʻyicha tashkiliy va texnik tadbirlar majmuasini belgilaydigan hujjat;

ekspluatatsiya qiluvchi tashkilot (bundan buyon matnda tashkilot deb yuritiladi) — Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tashkil etilgan hamda yadroviy qurilma va (yoki) saqlash punkti uchun masʼul etib tayinlangan hamda oʻz kuchlari bilan yoki boshqa yuridik shaxslarni jalb etgan holda yadroviy qurilmani va (yoki) saqlash punktini ekspluatatsiya qilishga qodir boʻlgan yuridik shaxs.

2. Tashkilot dastur yuzasidan quyidagilarni amalga oshirishi lozim:

dasturning ishlab chiqilishini tashkil etish, tasdiqlash, amalga kiritish, bajarilishini taʼminlash, bajarilish holatini tekshirish va uning natijadorligini baholash;

dastur doirasida pudratchi va subpudratchi tashkilotlarning ishlarini nazorat qilish va bajarish natijadorligini baholash.

3. Tashkilot atom energiyasidan foydalanish sohasida Oʻzbekiston Respublikasi “Atom energiyasidan tinchlik maqsadlarida foydalanish toʻgʻrisida”gi Qonunining 7-moddasida koʻrsatilgan faoliyat turlarini boshlashdan oldin dasturni tasdiqlashi va amalga kiritishi lozim.

4. Dastur quyidagi boʻlimlarni oʻz ichiga olishi kerak:

1) sifatga qoʻyiladigan talablar;

2) tashkilotning tashkiliy faoliyatiga qoʻyiladigan talablar;

3) xodimlarni boshqarishga qoʻyiladigan talablar;

4) hujjatlarni yuritishga qoʻyiladigan talablar;

5) loyihalashni (konstruksiyalashni) nazorat qilishga qoʻyiladigan talablar;

6) uskunalar, butlovchi buyumlar, materiallar, yarim tayyor mahsulotlar va dasturiy vositalarni xarid qilish hamda taqdim etiladigan xizmatlarni boshqarishga qoʻyiladigan talablar;

7) ishlab chiqarish faoliyatiga qoʻyiladigan talablar;

8) metrologik taʼminotga qoʻyiladigan talablar;

9) dasturiy vositalar hamda hisoblash metodikalarining sifatini taʼminlashga qoʻyiladigan talablar;

10) ishonchlilikni taʼminlashga qoʻyiladigan talablar;

11) nomuvofiqliklarni boshqarishga qoʻyiladigan talablar;

12) auditga (tekshiruvga) qoʻyiladigan talablar.

5. Sifatga qoʻyiladigan talablar boʻlimida:

atom energiyasidan foydalanish sohasidagi faoliyatni amalga oshirishda atom energiyasidan foydalanish obyektlari xavfsizligini taʼminlash ustuvorligi;

sifatga qoʻyiladigan talablarning asosiy maqsadlari va ularga erishish usullari;

tashkilot rahbariyatining majburiyatlari nazarda tutilishi kerak.

6. Tashkilotning tashkiliy faoliyatiga qoʻyiladigan talablar boʻlimida quyidagilar keltirilishi kerak:

tashkilotning tashkiliy tuzilmasi haqidagi maʼlumotlar hamda tashkilotdagi tashkiliy oʻzgarishlarni boshqarish tartibining tavsifi;

tashkilotning tarkibiy boʻlinmalarining vazifa va funksiyalari hamda ularning oʻzaro hamkorlik qilish tartibi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;

dasturning bajarilishi va natijadorligini baholash hamda nazorat qilish tartibi.

7. Xodimlarni boshqarishga qoʻyiladigan talablar boʻlimida:

xodimlarga boʻlgan ehtiyoj, ularning soni, tayyorgarlik darajasi va malakasiga qoʻyiladigan talablar;

xodimlarni himoya vositalari va dozimetrik nazorat vositalari bilan taʼminlashga qoʻyiladigan talablar;

radiatsiyaviy avariyalar yuz berishi mumkin boʻlgan holatlarga tayyorlikni taʼminlash va ularni bartaraf etish boʻyicha tezkor javob choralariga qoʻyiladigan talablar;

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 10-yanvardagi 13-son qarori bilan tasdiqlangan Atom energiyasidan foydalanish sohasida faoliyat olib boradigan ekspluatatsiya qiluvchi tashkilotlar va boshqa yuridik shaxslar xodimlarini tayyorlash, qayta tayyorlash, ularning malakasini oshirish hamda ularni attestatsiyadan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga koʻra, tashkilot xodimlarini tayyorlash, qayta tayyorlash, ularning malakasini oshirish hamda ularni attestatsiyadan oʻtkazishni tashkil etishga oid chora-tadbirlar;

Xodimlarni tibbiy koʻrikdan oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomga (roʻyxat raqami 2387, 2012-yil 29-avgust) muvofiq xodimlarni tibbiy koʻrikdan oʻtishini tashkil etish boʻyicha talablar belgilanadi.

8. Hujjatlarni yuritishga qoʻyiladigan talablar boʻlimida:

hujjatlarni rasmiylashtirish hamda ularni saqlash, yoʻq qilish va tiklashga qoʻyiladigan talablar;

hujjatlarni ishlab chiqish, kelishish, tasdiqlash, identifikatsiyalash, hisobga olish, amalga kiritish, tarqatish, ularga zarur oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish, shuningdek oʻz ahamiyatini yoʻqotgan hujjatlarni bekor qilishga qoʻyiladigan talablar;

tashkilotda foydalaniladigan atom energiyasidan foydalanish sohasidagi normalar va qoidalar roʻyxatini shakllantirishga qoʻyiladigan talablar nazarda tutiladi.

9. Loyihalashni (konstruksiyalashni) nazorat qilishga qoʻyiladigan talablar boʻlimida:

atom energiyasidan foydalanish obyekti loyihasida atom energiyasidan foydalanish sohasidagi normalar va qoidalar talablariga rioya etilishini nazorat qilish tartibi;

atom energiyasidan foydalanish obyekti loyihasining sifatini taʼminlash va nazorat qilish tartibi, shu jumladan, kirish va chiqish maʼlumotlari ustidan nazoratni, loyihalash (konstruksiyalash) jarayonini hamda uning hujjatlarini tekshirish tartibi;

loyihalash (konstruksiyalash) hujjatlariga, shuningdek atom energiyasidan foydalanish obyektlarining binolari va inshootlari konstruksiyalariga hamda atom energiyasidan foydalanish obyektlari xavfsizligi uchun tizimlarga (elementlarga) oʻzgartirishlar kiritish tartibi belgilanadi.

10. Uskunalar, butlovchi buyumlar, materiallar, yarim tayyor mahsulotlar va dasturiy vositalarni xarid qilish hamda taqdim etiladigan xizmatlarni boshqarishga qoʻyiladigan talablar boʻlimida:

tashkilot uchun ishlarni amalga oshiradigan pudratchi va subpudratchi tashkilotlarni baholash va tanlash tartibi;

uskunalar, butlovchi buyumlar, materiallar, yarim tayyor mahsulotlar va dasturiy vositalarning sifati va xavfsizligi bilan bogʻliq talablarga rioya etilishini taʼminlash maqsadida taqdim etiladigan xizmatlarga oid hujjatlarni tahlil qilish tartibi;

uskunalar, butlovchi buyumlar, materiallar, yarim tayyor mahsulotlar va dasturiy vositalarni identifikatsiya qilish hamda nazorat va sinov turlarining toʻliqligini taʼminlash, muvofiqligini baholash, ularni saqlashni, tashishni, konservatsiya qilishni, qadoqlashni va bajarilgan ishlarni, taqdim etilgan xizmatlarni qabul qilish tartibi qamrab olinadi.

11. Ishlab chiqarish faoliyatiga qoʻyiladigan talablar boʻlimida:

bajariladigan asosiy ishlab chiqarish jarayonlarini rejalashtirish va nazorat qilish tartib-taomillarining tavsifi;

texnik nazorat (buzilmaydigan nazorat usullari qoʻllanilgan taqdirda), shuningdek hamrohlik va servis xizmatlarini koʻrsatish tartib-taomillari;

muhim tizimlarni (elementlarni) texnik koʻrikdan oʻtkazish, taʼmirlash, rekonstruksiya va modernizatsiya qilish, ularning resursini uzaytirish, shuningdek ularni nazorat qilish (metallning ekspluatatsiyaviy nazoratini qoʻshgan holda), diagnostika, sinash va tekshirishni, shuningdek ularga xizmat koʻrsatishni belgilangan jadval va mezonlarga muvofiq amalga oshirish tartibi;

payvandlash texnologiyasi, ularni nazorat va diagnostika uslubiyotlarini attestatsiyalash, materiallarning muvofiqligini baholash hamda atom energiyasidan foydalanish obyektida avariyaga tayyorgarlik tartibini taʼminlash tavsifi belgilanadi.

12. Metrologik taʼminotga qoʻyiladigan talablar boʻlimi:

oʻlchash vositalarini ishchi holatida saqlash va qiyoslashdan oʻtkazish tartibini;

sinov vositalarini hamda oʻlchashlarni bajarish uslubiyotini hisobga olish va metrologik attestatsiyadan oʻtkazish tartibini;

tashkilotda ishlab chiqilayotgan hujjatlarni metrologik ekspertizadan oʻtkazish choralarini;

oʻlchash vositalari, etalonlar va oʻlchash uslubiyotlarining holati va ulardan foydalanish ustidan metrologik nazoratni amalga oshirish, shuningdek oʻlchash vositalarini qiyoslash grafiklariga rioya etilishini taʼminlash tartibini oʻz ichiga oladi.

13. Dasturiy vositalar va hisoblash metodikalarining sifatini taʼminlashga qoʻyiladigan talablar boʻlimi:

atom energiyasidan foydalanish obyektlari xavfsizligini asoslash va (yoki) xavfsizligini taʼminlashda, tizimlarning (elementlarning) xususiyatlarini, ularning quvvatini, chidamliligini va ishdan chiqmasligini baholashda foydalaniladigan amaldagi hisoblash va attestatsiya qilingan dasturiy vositalarning roʻyxatini va unga havolalarni;

dasturiy vositalar va hisoblash metodikalarining sifatini taʼminlash boʻyicha amaldagi tartib-taomillar, shu jumladan ularni attestatsiyadan oʻtkazish va identifikatsiya qilishni nazarda tutadi.

14. Ishonchlilikni taʼminlashga qoʻyiladigan talablar boʻlimida:

atom energiyasidan foydalanish obyektlari xavfsizligi uchun tizimlar (elementlar) ishonchliligini atom energiyasidan foydalanish sohasidagi normalar va qoidalarga muvofiqligini taʼminlash va ularning ishonchlilik koʻrsatkichlarini ekspluatatsiya muddati davomida, shuningdek muddat uzaytirilganda ham nazorat qilish tartibi;

atom energiyasidan foydalanish obyektlari xavfsizligi uchun birinchi darajada ahamiyatga ega boʻlgan tizimlarning (elementlarning) ishonchliligi toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni toʻplash, roʻyxatdan oʻtkazish, qayta ishlash, saqlash, tahlil qilish va manfaatdor tashkilotlarga (tashkilot uchun ishlarni amalga oshiradigan va (yoki) xizmat koʻrsatadigan tashkilotlarga) berish tartibi belgilanadi.

15. Nomuvofiqliklarni boshqarishga qoʻyiladigan talablar boʻlimida:

nomuvofiqliklarni aniqlash va roʻyxatga olish tartibi;

aniqlangan nomuvofiqliklar sabablarini aniqlash va tahlil qilish (nomuvofiqliklarni atom energiyasidan foydalanish obyektlari xavfsizligiga taʼsirini hisobga olgan holda) tartibi;

muvofiqlik sertifikati talablariga mos kelmagan mahsulotlardan foydalanishga, shuningdek standartlarga mos boʻlmagan hollarda bajarilgan ishlar va (yoki) xizmatlarni qabul qilishga yoʻl qoʻymaslik tartibi;

nomuvofiqliklar toʻgʻrisida rahbariyatni xabardor qilish tartibi;

nomuvofiqliklarning tahlili natijalari boʻyicha qoidabuzarliklarning sabablari va xususiyatlarining oʻzgarishi tendensiyalarini aniqlash tartibi;

tuzatuvchi va ogohlantiruvchi harakatlarning bajarilishini ishlab chiqish, amalga oshirish, nazorat qilish, ularning samaradorligini tahlil qilish tartibi nazarda tutiladi.

16. Auditga (tekshiruvga) qoʻyiladigan talablar boʻlimida:

pudratchi (subpudratchi) tashkilotlarning dasturlarini auditdan (tekshirishdan) oʻtkazish tartibi;

audit (tekshiruv) oʻtkazish uchun tegishli soha va faoliyat mutaxassislaridan komissiya tuzish tartibi;

dastur bajarilishining natijadorligini baholash mezonlarini ishlab chiqish tartibi;

dasturlar bajarilishining natijadorligini baholash mezonlari;

dasturlar bajarilishi yuzasidan oʻtkaziladigan audit (tekshirish) natijalarini qayd etish tartibi;

tashkilot rahbariyati tomonidan dasturni bajarish natijalarini va uning natijadorligini koʻrib chiqish, shuningdek zarur boʻlganda tuzatishlar kiritish va dastur ijrosi ustidan nazoratni amalga oshirish tartibi belgilanadi.

17. Dastur talablarini bayon qilish har xil talqin qilish imkoniyatini istisno qiluvchi loʻnda va aniq boʻlishi kerak. Majburiy talablarni bayon qilishda dasturda “kerak”, “lozim”, “zarur” va ulardan hosil boʻluvchi soʻzlar qoʻllaniladi.

18. Dasturni bayon qilishda:

atamalar va taʼriflar;

fizik miqdorlar qoʻllanilishi kerak.

19. Hajmi va mazmuniga bogʻliq ravishda dastur quyidagi pasayib boruvchi tarkibiy birliklarga boʻlinadi: boʻlimlar, boblar, paragraflar, bandlar, kichik bandlar va xatboshilar. Xatboshilarni boshqa tarkibiy birliklarga boʻlishga yoʻl qoʻyilmaydi.

Boʻlimlar va boblar rim raqamlari bilan belgilanadi va ularda sarlavha boʻladi. Paragraflar “§” belgisi bilan belgilanadi, ularga arab raqamlari bilan tartib raqami qoʻyiladi va ularda sarlavha boʻladi.

20. Dasturning har bir bandida bitta tugallangan talab boʻlishi kerak.

21. Jadvallar, grafiklar, xaritalar, sxemalar, hujjatlar va blankalarning namunalari, qoidaga koʻra, ilovalarda joylashtirilishi, matnda esa tegishli havolalar koʻrsatilishi kerak.

22. Mazkur talablarning buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlariga muvofiq javob beradi.