Hujjatga taklif yuborish
Audioni tinglash
Hujjat elementidan havola olishOʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbuyrugʻi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.09-24 “Qazilma ishlari olib borilgan va choʻkuvchan gruntli hududlarda bino va inshootlarni loyihalash” shaharsozlik normalari va qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2025-yil 17-martda hisobga olindi, hisob raqami 340]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻzbekiston Respublikasining Shaharsozlik kodeksi hamda Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 23-apreldagi 231-son “Qurilish sohasidagi normativ hujjatlarni xalqaro standartlar bilan uygʻunlashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq buyuraman:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. SHNQ 2.01.09-24 “Qazilma ishlari olib borilgan va choʻkuvchan gruntli hududlarda bino va inshootlarni loyihalash” shaharsozlik normalari va qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Oʻzbekiston Respublikasi qurilish vazirining 2020-yil 7-yanvardagi 8-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan SHNQ 2.01.09-19 “Choʻkish xavfi yuqori boʻlgan zaminlar va yer osti ishlovdagi hududlarda joylashadigan bino va inshootlar” shaharsozlik normalari va qoidalari oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Mazkur buyruq Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi, Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi hamda “Oʻzsanoatqurilishmateriallari” uyushmasi bilan kelishilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishVazir Sh. XIDOYATOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishToshkent sh.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2025-yil 11-fevral,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish01/2-12-son
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKelishildi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishEkologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vaziri A. ABDUXAKIMOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2025-yil 3-fevral
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTogʻ-kon sanoati va geologiya vaziri B. ISLAMOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2025-yil 13-yanvar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish“Oʻzsanoatqurilishmateriallari” uyushmasi boshqaruv raisi v.b B. BOBOQULOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2025-yil 13-yanvar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻzbekiston Respublikasi qurilish va uy-joy kommunal xoʻjaligi vazirining 2025-yil 11-fevraldagi 01/2-12-son buyrugʻiga
ILOVA
ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.09-24 “Qazilma ishlari olib borilgan va choʻkuvchan gruntli hududlarda bino va inshootlarni loyihalash” shaharsozlik normalari va qoidalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMazkur shaharsozlik normalari va qoidalari (bundan buyon matnda SHNQ deb yuritiladi) qazilma ishlari olib borilgan hamda choʻkuvchan gruntli hududlarda bino va inshootlarni loyihalashga oid talablarni belgilaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishUshbu SHNQning talablari gidrotexnika inshootlari, avtomobil yoʻllari, shuningdek aerodrom qoplamalarini loyihalashga nisbatan tatbiq etilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-bob. Shaharsozlik normalari va qoidalari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Mazkur SHNQda quyidagi shaharsozlik normalari va qoidalari hamda texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga havolalar keltirilgan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.03-19 “Seysmik hududlarda qurilish”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.02.01-19 “Bino va inshootlarning poydevorlari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.02.03-21 “Qoziqli poydevorlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.04.01-22 “Binolarning ichki suv taʼminoti va oqova suvlarini chiqarib yuborish”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.04.02-19 “Suv taʼminoti. Tashqi tarmoqlar va inshootlar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.04.03-24 “Oqova suvlarni chiqarib yuborish. Tashqi tarmoqlar va inshootlar. Loyihalash talablari”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.03.01-24 “Beton va temir-beton konstruksiyalar”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.06.15-24 “Hududlarni suv toshqini va suv bosishidan muhandislik himoyalash”;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 5180-15 Gruntlar. Laboratoriya sharoitida fizik xususiyatlarni aniqlash usullari (rasmiy manba: Grunti. Metodi laboratornogo opredeleniya fizicheskix xarakteristik);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 27751-14 Qurilish konstruksiyalari va asoslarining ishonchliligi (rasmiy manba: Nadejnost stroitelnix konstruksiy i osnovaniy);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 22733-16 Gruntlar. Maksimal zichlikni laboratoriya usulida aniqlash usuli (rasmiy manba Grunti. Metod laboratornogo opredeleniya maksimalnoy plotnosti);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 30416-12 Gruntlar. Laboratoriya sinovlari. Umumiy qoidalar (rasmiy manba: Grunti. Laboratornie ispitaniya. Obshiye polojeniya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 20276.2-20 Gruntlar. Radial pressio bilan sinash usuli (rasmiy manba: Grunti. Metod ispitaniya radialnim pressiometrom);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 20276.4-20 Gruntlar. Grunt butunlarini kesish usuli (rasmiy manba: Grunti. Metod sreza selikov grunta);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 19912-12 Gruntlar. Statik va dinamik zondlash bilan dala sinovlarini oʻtkazish usullari (rasmiy manba: Grunti. Metodi polevix ispitaniy staticheskim i dinamicheskim zondirovaniyem);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 23161-12 Gruntlar. Choʻkuvchanlik xususiyatlarini laboratoriya sharoitida aniqlash usuli (rasmiy manba: Grunti. Metod laboratornogo opredeleniya xarakteristik prosadochnosti);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 24846-12 Gruntlar. Bino va inshootlar asoslari deformatsiyalarini oʻlchash usullari (rasmiy manba: Grunti. Metodi izmereniya deformatsiy osnovaniy zdaniy i soorujeniy);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 30672-12 Gruntlar. Dala sinovlari. Umumiy qoidalar (rasmiy manba: GOST 30672-2012 Grunti. Polevie ispitaniya. Obshiye polojeniya);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 5686-20 Gruntlar. Qoziqlar bilan dala sinovlarini oʻtkazish usullari (rasmiy manba: Grunti. Metodi polevix ispitaniy svaymi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST 12248-10 Gruntlar. Mustahkamlik va deformatsiyalanish xususiyatlarini laboratoriya sharoitida aniqlash usullari (rasmiy manba: Grunti. Metodi laboratornogo opredeleniya xarakteristik prochnosti i deformiruyemosti);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGOST R 70462.1-22 Axborot texnologiyalari (IT). Sunʼiy intellekt. Neyron tarmoqlarning mustahkamligini baholash (rasmiy manba: Informatsionnie texnologii (IT). Intellekt iskusstvenniy. Otsenka robastnosti neyronnix setey).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-bob. Atamalar va taʼriflar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ushbu SHNQda quyidagi atamalar va ularning taʼriflari qoʻllanilgan:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqazilma ishlari olib borilgan hudud — burgʻilash orqali qazish ishlari olib borilgan, minerallar, gaz va neft mahsulotlarini olish maqsadida tekshirilgan yoki qayta ishlov berilgan yer maydoni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishchoʻkuvchan gruntli hudud — yer yuzi va yer ostidagi oʻziga xos xususiyatga ega grunt turi, yuklamalar taʼsirida yoki namlikning oʻzgarishi natijasida grunt qatlamining choʻkishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishI tur choʻkuvchan gruntli hududlar — namlikning oʻzgarishi yoki gruntga tushayotgan yuklamalar taʼsiridan grunt qatlamining oʻta choʻkishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishII tur choʻkuvchan grunt — namlikning oʻzgarishi natijasida (I turga nisbatan) grunt qatlamining kam choʻkishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIII tur choʻkuvchan grunt — namlikning oʻzgarishi yoki gruntga tushayotgan yuklamalar taʼsiridan grunt qatlamining kam deformatsiyalanishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIV tur choʻkuvchan grunt — qayta ishlov berish talab etilmaydigan qurilish uchun xavfsiz grunt qatlami;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmulda — zamin qatlamining choʻkkan yoki pastga botgan qismi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsiljish muldasi — zaminning joriy yoʻnalishda harakatlanishi yoki siljishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-bob. Umumiy qoidalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Qazilma ishlari olib borilgan va choʻkuvchan gruntli hududlarda bino va inshootlarni loyihalashda quyidagilarga rioya qilish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer sirti deformatsiyalarning bino va inshootlarga salbiy taʼsirini kamaytirish uchun rejalashtirish tadbirlariga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbino va inshootlarni himoya qilish uchun konstruktiv choralarga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbino va inshootlarni tekislash usullari, notekis choʻkishini kamaytirish va ogʻishini bartaraf etish tadbirlariga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishzaminning notekis deformatsiyalanishini kamaytirish muhandislik choralariga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtogʻ konlari hududida oʻpirilishlar hosil boʻlishini oldini olish tadbirlariga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgeologik qidiruv ishlari jarayonida aniqlangan eski togʻ-kon boʻshliqlarini maxsus materiallar bilan toʻldirishga (tamponaj qilish);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishichki va tashqi muhandislik tarmoqlari, liftlar va muhandislik-texnologik uskunalarning normal ishlashini taʼminlashga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbino va inshootlarning yuk koʻtaruvchi va toʻsiq konstruksiyalarida yuzaga keladigan deformatsiyalar va yoriqlarni oʻz vaqtida taʼmirlashga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Foydalanish davrida bino va inshootlarni himoya qilish choralari ushbu SHNQning 1-ilovasi talablariga asosan amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Bino va inshootlarning namunaviy loyihalaridan boshqa hududlarda (grunt sharoitlari boʻyicha) ham foydalanish uchun birxillashtirish (unifikatsiyalash) kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Qazish ishlari olib borilgan hamda choʻkuvchan gruntli hududlarda texnik jihatdan murakkab, noyob bino va inshootlarni qurishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Choʻkuvchan gruntli hududlarda bino va inshootlarni loyihalashda quyidagilarni inobatga olish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqurilish maydonining muhandislik-geologik xususiyatlarini ushbu SHNQning 6-ilovasiga asosan (gruntning choʻkishi sababli yuz beradigan deformatsiyalar, gruntni namlash uchun mavjud manbalar, qoplovchi gruntlarning tavsiflari), qurilish maydonini rejalashtirish va tayyorlashni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbino yoki inshootlarning normal ishlashini taʼminlash uchun qoʻllaniladigan chora-tadbirlarni (gruntning choʻkuvchanlik xossalarini bartaraf qilish);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgruntning choʻkuvchan qatlamini qoziqlar bilan kesib oʻtishda SHNQ 2.02.03-21 talablariga muvofiqligini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkonstruksiyalarga zamin gruntlarining tekis, notekis va vertikal choʻkishi, gorizontal siljishlarining taʼsirini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqurilishning mahalliy sharoitlarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishoʻxshash grunt sharoitlarida zamin deformatsiyasini kuzatish natijalarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyangi qurilish maydonining atrofida boshqa qurilish obyektlarining mavjudligi va texnik holatini.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. II tur choʻkuvchan gruntli hududlarda gruntning oʻz ogʻirligidan Ssl, g ≥ 20 cm choʻkishi sodir boʻlganda, loyiha hujjatlari tarkibiga quyidagilarni kiritish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishlishi tugallangan (taʼmirlangan) bino yoki inshootlarni foydalanishga topshirish boʻyicha qoʻshimcha talablarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyuk koʻtaruvchi va toʻsuvchi konstruksiyalarni tizimli koʻz bilan (vizual) kuzatib borishni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishichki va tashqi suv tarmoqlari, suv va turli eritmalar uchun moʻljallangan idishlarning holatini SHNQ 2.04.02-19 va SHNQ 2.04.03-24 talablari boʻyicha nazorat qilishni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishnam texnologik jarayonlar olib boriladigan xonalarda, suv tarmoqlarining kirish-chiqish joylarida grunt namligini davriy kuzatishni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishavariya holatida suvning sizib chiqishini tezkor bartaraf etish boʻyicha zarur choralarni koʻrishni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. II tur choʻkuvchan gruntli hududlar uchun rejalashtirilgan namunaviy loyihalarni mahalliy sharoitlarga moslashtirishda quyidagilar inobatga olinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSsl, g, cm — gruntlarning choʻkishi, oʻz ogʻirligi taʼsirida yuzaga keladigan choʻkish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish∆s/L, cm /m — choʻkish va oʻtirishning farqi, gruntlarning nisbiy choʻkish farqi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishƐ𝑢, mm/m — gorizontal siljish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishi, mm/m — zamin qiyaligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishk mm/m — deformatsiya notekisligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishRyc, m — zaminning shartli egrilik radiusi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. I tur choʻkuvchan gruntli hududlarda, oddiy sharoitlarda qurish uchun moʻljallangan bino va inshootlarning namunaviy loyihalarida ularning poydevor konstruksiyalaring deformatsiyaga hisob-kitob amalga oshirilmagan boʻlsa, ushbu loyihadan quyidagilarni hisobga olgan xolda foydalanishga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaE — grunt siqilishi, chegaraviy siqilish darajasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish∆su — notekis deformatsiya, chegaraviy qiymatlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishEsl — deformatsiya moduli, gruntning oʻrtacha moduli;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaEsl — siqiluvchanlik, choʻkuvchanlik darajasiga muvofiq chegaraviy qiymat;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish∆su,sl — poydevor deformatsiyasi, notekis deformatsiyaning chegarasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSu — choʻkish normasi chegaraviy qiymatdan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMazkur parametrlar SHNQ 2.02.01-19 talablariga muvofiq aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. II tur choʻkuvchan gruntli hududlarda II va III darajali (yuqori, normal va past qiymatlar) bino va inshootlarni GOST 27751-14 va SHNQ 2.02.01-19 ga muvofiq loyihalash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Loyiha hujjatlari boʻyicha quyidagilar tekshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmuhandislik-geologik tadqiqotlar va tavsiyalarning asosliligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkonstruktiv sxemalar va grunt tayyorlash usullari, tanlangan yechimlarning toʻgʻriligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhisoblash modellari va dasturlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Qazilma ishlari olib borilgan hududlarda bino va inshootlarning loyiha hujjatlariga quyidagi qoʻshimcha maʼlumotlar ilova qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkonstruktiv sxemalar va himoya choralari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgrunt xossalari va deformatsiya miqdorlari toʻgʻrisidagi talablar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishinstrumental kuzatishlar va geotexnika tekshiruvi boʻyicha talablar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgrunt choʻkishini kuzatish uchun reperlarni joylashtirish rejasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdeformatsiyalar xavfi haqida ogohlantirish vositalari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Choʻkuvchan gruntli hududlarda loyihalanayotgan bino va inshootlarning loyiha hujjatlariga quyidagi maʼlumotlar ilova qilinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkonstruktiv tizimlar va poydevor deformatsiyalarini kamaytirish choralari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqurilish va dastlabki foydalanish yillarida geotexnika tekshiruvining rejasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishliftlar, kran yoʻllari va transport yoʻllarini tekislashga oid tavsiyalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhudud tuzilmasi va yaqin atrofdagi obyektlar haqidagi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmuhandislik tarmoqlarini avariya holatida uzib qoʻyish sxemasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Qurilish jarayonida SHNQ 2.02.01-19 va GOST R 53778-11 talablariga muvofiq geotexnika tekshiruvlari oʻtkazilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-bob. Qazilma ishlari olib borilgan hududlarda loyihalash ishlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Bino va inshootlarni loyihalashda dastlabki maʼlumotlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Qazilma ishlari olib borilgan hududlarda bino va inshootlarning konstruksiyalarini hisoblashda grunt deformatsiyalari oldindan baholanishi, shuningdek quyidagi dastlabki maʼlumotlarga asosan poydevorning grunt bilan oʻzaro taʼsirini hisobga olish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer osti qazilmalarining parametrlari, chuqurligi, shakli va oʻlchamlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbino va inshootlarning konstruksiyasi, yer osti qismlari, poydevor va materiallarning xususiyatlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkon ishlari usuli, texnologiyasi va qoʻllaniladigan uskunalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhudud relyefi, togʻ jinslarining holati va sinov natijalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtogʻ jinslarining xususiyatlari, joylashuvi va taʼsiri;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqazish ishlari ketma-ketligi, gruntning choʻkishiga taʼsir etuvchi omillar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. II tur choʻkuvchan gruntli hududlarda bino va inshootlar qurilishi uchun moʻljallangan namunaviy loyihalarda konstruksiyalar va poydevorlar deformatsiyalarining hisobini soddalashtirish, ularning mustahkamligini taʼminlash hamda mahalliy grunt sharoitlariga moslashtirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishQazilma ishlari tashqi taʼsir sifatida baholanishi, gruntning siljishi, siljish muldasi doirasida aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-rasm. Qazilma ishlari jarayonida yer yuzasining siljishi va deformatsiyalanishi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha — qatlamlarining qiya yotqizilgan holatida ularga perpendikulyar vertikal kesim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb — qatlamlarining tik yotqizilgan holatida ularga perpendikulyar vertikal kesim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishv — qatlamlarning yotqizilishi yoʻnalishi boʻyicha vertikal kesim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1 — choʻkishning qiyalik chiziqlari; 2 — yotqizish burchagining epyuralari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3 — egiluvchanlik epyuralari; 4 — nisbiy gorizontal deformatsiyalar epyuralari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5 — gorizontal siljishlar epyuralari; 6 — qatlam; 7 — tozalash ishlari natijasida yuzaga kelgan kovak lahim; 8 — qazib olish ishlarigacha yer yuzasining holati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishα — qatlamning yotish burchagi; βₒ, γₒ, δₒ — chegaraviy siljish burchaklari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishѰ1, Ѱ2, Ѱ3 — toʻliq siljish burchaklari; θ — maksimal choʻkish burchagi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishɳmₐₓ — yer yuzasining maksimal choʻkishi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Grunt massivining zoʻriqish-deformatsiya holatini aniqlash uchun modellashtirilgan dasturiy vositalardan va GOST R 70462.1-22 ga asosan empirik usullardan (kuzatish, qiyoslash, oʻlchash, laboratoriya sinovi) foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunda, yer osti tuzilmalari va grunt holatlarini dastlabki tahlil qilish uchun ikki oʻlchovli (2D) modellashtirish dasturlaridan foydalaniladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAgar tahlil aniq yechim bermasa, yer osti va poydevor materiallarining zoʻriqishi va deformatsiya holatini tahlil qilish uchun uch oʻlchovli (3D) modellashtirish dasturiy vositalarini qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Tik yotuvchi qatlamlarni qazib olishda yer yuzasida buzilishlar kuzatilsa, oʻyiqlarning (Δh) cm kattaligi va joylashuvi aniqlanishi, shuningdek deformatsiyaning oʻsish tezligi (𝝂, mm/m.oy) hisobga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20. Siljish nuqtalari, yoʻnalishlar boʻyicha siljishlar va deformatsiyalarning maksimal yoki ehtimoliy qiymatlarini dastlabki maʼlumot sifatida qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21. Tunnellar, kollektorlar va quvurlarni qurishda deformatsiya qiymatlari hisobga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22. Qazilma ishlari olib borilgan hududlarda deformatsiya qiymatlari quyidagi 1-jadvalga muvofiq guruhlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-jadval | |||
Hudud guruhi | Qazilma ishlari olib borilgan hududlar | ||
Nisbiy gorizontal deformatsiya, (choʻzilish, siqilish) 𝜺, mm/m | Nishablik 𝒊, mm/m | Egrilik radiusi R, km | |
I | 12≥ 𝜺>8 | 20≥ 𝒊>10 | 1≤ R<3 |
II | 8≥ 𝜺>5 | 10≥ 𝒊>7 | 3≤ R<7 |
III | 5≥ 𝜺>3 | 7≥ 𝒊>5 | 7≤ R<12 |
IV | 3≥ 𝜺>0 | 5≥ 𝒊>0 | 12≤ R<20 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIzoh: 𝜺 <1, R> 20 va l<3 kattaliklarda bino va inshootlarni himoya qilish choralarini amalga oshirish talab qilinmaydi (namlik uchun temir-beton sigʻimlari bundan mustasno).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunday guruhlashdan loyihalash va qurilish ishlarini rejalashtirishda, shuningdek inshootlarning deformatsiyaga chidamliligini baholashda foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish23. Qazilma ishlari natijasida yer yuzasida oʻyiqlar va nishabliklar paydo boʻlgan hududlar quyidagi 2-jadvalga muvofiq guruhlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-jadval | |||
Hudud guruhi | Balandligi h(cm) | Uzunligi L (m) | Topografik xususiyatlar |
I | 100 cm va undan yuqori | 10 m va undan ortiq | Jarliklar, tik pastliklar |
II | 50 — 100 cm | 5 — 10 m | Oʻrtacha tik oʻyiqlar |
III | 20 — 50 cm | 2 — 5 m | Kam tik oʻyiqlar |
IV | 0 — 20 cm | 0 — 2 m | Nishablik va tekisliklar |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIzoh. Ushbu jadvaldan bino va inshootlarni qurish jarayonida xavfsizlik choralarini aniqlash, muhandislik-qurilish yechimlarini tanlash hamda foydalanish davrida xavfsizlikni tashkil etishda foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish24. Bino va inshootlarni hisoblashda yuk omili sifatida qabul qilinadigan yer yuzasi deformatsiyalarining hisobiy va ehtimoliy qiymatlarini quyidagi 3-jadvalga asosan ortiqcha yuklanish koeffitsiyentiga koʻpaytirish orqali aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish|
|
|
|
|
3-jadval |
|
T/r |
Deformatsiya turlari |
Belgilash |
Deformatsiyalar va siljishlarni hisoblash uchun koeffitsiyentlar, 𝒏 |
|
|
Kutilgan |
Ehtimoliy |
|||
|
1. |
Choʻkish 𝜼 |
|
1,2 (0,9) |
1,1 (0,9) |
|
2. |
Gorizontal siljish ξ |
|
1,2 (0,9) |
1,1 (0,9) |
|
3. |
Choʻzilish yoki siqilishning nisbiy gorizontal deformatsiyasi 𝜺 |
|
1,4 (0,8) |
1,2 (0,8) |
|
4. |
Nishablik 𝒊 |
|
1,4 (0,8) |
1,2 (0,8) |
|
5. |
Egrilik 𝝆 |
|
1,8 (0,6) |
1,4 (0,6) |
|
6. |
Oʻyiqlar 𝒉 |
|
1,4 (0,8) |
1,2 (0,8) |
|
7. |
Buralish 𝒔 |
|
1,8 |
1,4 |
|
8. |
Sirpanish γ |
|
1,4 |
1,2 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIzoh. Agar bir vaqtning oʻzida ikki yoki undan ortiq turdagi maksimal deformatsiyalar taʼsir qiladigan boʻlsa, koeffitsiyent 𝜼 < 1 miqdorida qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25. Bino va inshootlarni yer yuzasi deformatsiyalari taʼsiriga hisoblashda qabul qilingan ish sharoiti koeffitsiyentlarini quyidagi 4-jadvalga asosan hisoblash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-jadval | |||||
T/r | Deformatsiya turlari | Belgilash | Ish sharoitining koeffitsiyenti, 𝒎 | ||
Bino va inshoot balandligining uning uzunligiga nisbati, h/l | |||||
0,5 gacha | 0,5 dan 1 gacha | 1 dan ortiq | |||
1. | Choʻzilish yoki siqilish nisbiy gorizontal deformatsiya 𝜺 | 𝒎𝜺 | 1,0 | 0,8 | 0,7 |
2. | Nishablik 𝒊 | 𝒎l | 1,0 | 0,8 | 0,7 |
3. | Egrilik 𝝆 | 𝒎𝝆 | 1,0 | 0,7 | 0,5 |
4. | Buralish 𝒔 | 𝒎𝒔 | 1,0 | 0,7 | 0,5 |
5. | Sirpanish γ | 𝒎𝜸 | 1,0 | 0,8 | 0,7 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIzohlar:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Bino yoki inshootning kesimi uning eng keng joyi (shirinasi) 𝒍 asos qilib olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Bino yoki inshoot aylana shaklida loyihalanadigan boʻlsa, tashqi diametri 𝒍 asos qilib olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. 𝒍 < 15 m va undan baland boʻlgan minora (bashnya) turidagi binolar uchun koeffitsiyent 𝒎𝒊 = 1,5 qilib qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. 60 m va undan ortiq uzunlikka ega koʻprikli kran yoʻllari uchun koeffitsiyent 𝒎𝒊 = 0,5 qilib belgilanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish26. Bino va inshootlarning yuk koʻtaruvchi konstruksiyasida hosil boʻladigan bosimning yoʻnalishi va joylashishi maksimal oʻyiqlarni hisobga olgan holda qabul qilinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Foydali qazilmalar mavjud boʻlgan hududlarda qurilishni rejalashtirish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish27. Foydali qazilmalar mavjud boʻlgan hududlarda qurilishni rejalashtirishda sanoat zaxiralari mavjud hududlarni tanlash va loyihaning maqsadga muvofiqligi, iqtisodiy samaradorligini baholash, qazilma ishlari taʼsiridan himoya qilish hamda taʼmirlash xarajatlari, uskunalarning uzluksiz ishlashi va togʻ-kon ishlari rejasi hisobga olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish28. Aholi punktlari hududlarini rivojlantirish va qurish toʻgʻrisidagi shaharsozlik hujjatlarini loyihalashdan avval oʻtkaziladigan ilmiy-tadqiqot va tahliliy ishlar SHNQ 1.02.07-19 ga muvofiq boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish29. Qurilish loyihalarda geologik cheklovlar sxemasi hududlar boʻyicha qurilishga yaroqli, cheklangan holda yaroqli, qurilishga yaroqsiz hamda vaqtincha yaroqsiz (kichik inshootlar uchun) ushbu SHNQning 6-ilovasiga asosan toifalarga ajratilgan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30. Qazilma ishlari olib borilgan hududlarda bino va inshootlar ushbu SHNQning 5-jadvaliga asosan joylashtirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish31. Qurilish uchun yaroqsiz boʻlgan hududlardan koʻkalamzorlashtirish maydonlari sifatida foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-jadval | ||
T/r | Funksional maydonlar | Hudud guruhlari |
1. | Maktab va maktabgacha taʼlim tashkilotlari | IV, III |
2. | Madaniy-ommaviy ishlar va hordiq olish muassasalari | IV, III |
3. | Kommunal xoʻjalik muassasa va obyektlari | IV, III, II |
4. | Maʼmuriy va jamoat binolari | IV, III |
5. | Jismoniy tarbiya va sport inshootlari | IV |
6. | Turar joy obyektlari hududi (qavatlar soni boʻyicha): | |
5 qavatgacha | IV, III, II | |
5 dan 16 qavatgacha | IV, III | |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish32. Bir turga mansub bino va inshootlarning loyihalari togʻ-geologik sharoitlarda qurishga moslashtirilgan xonalarni oʻz ichiga olishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish33. Namunaviy konstruktiv sxemalarga ega bino va inshootlarni loyihalashda hisob ishlarini ushbu SHNQning 2, 3 va 4-ilovalariga asosan amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish34. Qazish ishlari olib borilgan hududlarda quriladigan karkassiz binolarning boʻylama oʻqlari yer yuzasida pogʻonalar hosil boʻlmaganda grunt qatlamlarining yoʻnalishi boʻylab joylashtirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish35. Pogʻonalar paydo boʻlishi kutilayotgan boʻlsa, binolarni ular orasiga joylashtirish yoki bino boʻylama oʻqlarini grunt qatlamlarining choʻzilishiga perpendikular yoʻnaltirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGeologik buzilishlar mavjud boʻlgan hududlarda binolarni grunt qatlamlarining pastga siljish yoʻnalishi boʻyicha joylashtirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Qazilma ishlari olib borilgan hududlarda bino va inshootlarni loyihalash uchun qoʻshimcha talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish36. Bino va inshootlarni loyihalashda muhandislik qidiruv materiallari tarkibiga quyidagi qoʻshimcha maʼlumotlar kiritilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgeomorfologik, gidrogeologik va gidrologik sharoitlarning oʻzgarishini baholash, gruntning choʻkishi va siljishi ehtimolini aniqlash, yer osti suvlari sathining mavsumiy va yillik oʻzgarishlari, suv bosish xavfi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgidrogeologik sharoitlar oʻzgarishi natijasida gruntning fizik-mexanik xususiyatlaridagi ehtimoliy oʻzgarishlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishvertikal va qiya yer osti ishlari mavjud hududlar haqidagi maʼlumotlar, eski kon ishlarining toshlar bilan toʻldirilganlik darajasi va chegaralari (agar kon rejasi mavjud boʻlmasa), boʻshliqlarning joylashuvi va oʻlchamlari, ularni qoplagan togʻ jinslari haqidagi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbosimning oshib tushishi jarayonida gruntning noanʼanaviy deformatsiya xususiyatlarini aniqlash, bosim oʻzgarishi davomida gruntlarning deformatsiya holatini qayd etish boʻyicha sinov maʼlumotlari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish37. Qazilma ishlari amalga oshirilgan hududlarda bino va inshootlarning loyihasi togʻ-geologik va geotexnik tekshirishlar asosida ishlab chiqilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish38. Toshli yoki tektonik yoriqlar boʻlgan, shuningdek eski kon lahimlarining mavjudligi ehtimoli yuqori boʻlgan hududlarda toʻliq muhandislik-qidiruv ishlarini olib borilishi, bunda quyidagi maʼlumotlar aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer osti boʻshliqlarining aniq joylashuvi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtektonik yorilmalar chiqish nuqtalari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtosh qatlamlarining siljish burchagi boʻyicha maʼlumotlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtosh jinslarining siljish amplitudasi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish39. Gruntning oʻpirilishi, choʻkishi yoki siljish xavfi yuqori boʻlgan hududlarda bino va inshootlarni loyihalashtirishga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTektonik yorilmalar aniqlangan va yer yuzasi deformatsiyalari haqida toʻliq maʼlumotlar mavjud boʻlsa qurilish ishlarini amalga oshirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish40. Yer yuzasiga metan va boshqa zararli gazlar chiqishi xavfi mavjud boʻlgan hududlarda bino va inshootlar qurilishiga yoʻl qoʻyilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish41. Yer osti suvlarining koʻtarilishi va texnogen suv bosishi xavfi mavjud hududlarda himoya tadbirlarini qoʻllash hamda SHNQ 2.06.15-24 ga asosan qurilish ishlarini amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish42. Bino va inshootlarning vazifasi va ishlash sharoitiga koʻra bikr, egiluvchan, aralash (kombinatsiyalangan) konstruktiv sxemalar asosida loyihalanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSeysmik faol hududlarda quriladigan bino va inshootlar SHNQ 2.01.03-19 talablariga muvofiq loyihalanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish43. Bino va inshootlarni bikr konstruktiv sxema boʻyicha loyihalashda quyidagilar inobatga olinishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdeformatsiya choklari bilan binolarni alohida qismlarga ajratish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkoʻtaruvchi konstruksiyalarni mustahkam bogʻlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtemir-beton belbogʻlarini devorlarga oʻrnatish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQning 2.03.01-24 talablari asosida poydevorlarni yaxlit plita, kesishgan balka yoki balka-devorlar shaklida qurish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish44. Bino va inshootlarni moslashuvchan konstruktiv sxema boʻyicha loyihalashda yer ostida gorizontal sirpanish choklarini qurish va konstruksiyalarning koʻtarib (tutib) turuvchi va toʻsiq elementlari oʻrtasida sharnirli hamda yumshoq moslashuvchan bogʻlanishlarni kiritish, shuningdek yonma-yon konstruksiyalar oʻrtasidagi tirqishlarni kengaytirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish45. Bino va inshootlarni aralash (kombinatsiyalangan) konstruktiv sxema boʻyicha loyihalashtirishda ularning yer osti va yer usti qismlarida turli konstruktiv sxemalarni qoʻllash uchun bikr va moslashuvchan sxemalarini birlashtirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish46. Konstruktiv jihatdan murakkab binolarni deformatsiya choklari orqali seksiyalarga boʻlinishi, bunda har bir seksiyada bino va inshootlarning balandligi bir xil boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishDeformatsiya choklari bino konstruksiyalarning erkin egilishi yoki burilishini taʼminlashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishDeformatsiya choklari binolarning tomi va poydevorini oʻz ichiga olgan holda seksiyalarga toʻliq ajratishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSeksiya uzunligi yer yuzasining deformatsiya qiymatlari, gruntning xususiyatlari, konstruktiv sxemalari GOST 5180-15 ga muvofiq hisoblanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish47. Deformatsiya choklari doirasida yuk koʻtaruvchi konstruksiyalar ostida yaxlit poydevorlar qurilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish48. Lift shaxtalari yer yuzasidagi deformatsiyalar taʼsirida yuzaga keladigan ogʻish va nishabliklarni hisobga olgan holda loyihalanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish49. Binolarga tutash muhandislik inshootlari deformatsiya choklari orqali boʻlimlarga ajratilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish50. Qazilma ishlari olib borilgan hududlarda mazkur SHNQning 1-ilovasiga muvofiq bino va inshootlarni himoya qilish choralarini koʻrish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish51. Qazilma ishlari olib borilgan hududlarda qurish uchun loyihalashtirilgan bino va inshootlarning konstruksiyalari GOST 27751-2014 talablariga muvofiq deformatsiyalarni hisobga olgan holda birinchi va ikkinchi guruhlar hamda chegaraviy holatlar boʻyicha baholanishi, bunda yer ishlari natijasida yuzaga keladigan vertikal va gorizontal siljishlar, shuningdek bino va inshootdan tushadigan yuklamalar taʼsiridagi oʻzgarishlarni hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish52. Bino va inshootlarning konstruksiyalarini doimiy, uzoq, ehtimoliy va qisqa muddatli yuklamalar hamda qazilma ishlarining noqulay taʼsirlariga hisoblash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish53. Bino va inshootlarning konstruksiyalarini hisoblashda yer yuzasi deformatsiyasi natijasida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan quyidagi taʼsirlar birikmasini inobatga olish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishnisbiy gorizontal choʻzilish (+𝜺 ), botiqlik egriligi (+𝝆), nishablik (𝒊);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgorizontal siqilish (-𝜺), botiqlik egriligi(-𝝆), nishablik (𝒊);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer yuzasidagi oʻyiqlar (balandligi h) va gorizontal deformatsiyalar, nishablik (𝒊);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsiljish muldasi doirasida (𝒔) buralish va (𝜸) sirpanish deformatsiyalari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish54. Yer yuzasidagi ayrim deformatsiyalardan kelib chiqadigan zoʻriqishlar boshqa yuklamalar taʼsirida hosil boʻladigan zoʻriqishlarga nisbatan kam boʻlsa, ularni hisobga olmaslikka yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish55. Notekis zamin deformatsiyalari natijasida bino va inshootlar konstruksiyalarida paydo boʻladigan kuchlanishlar, deformatsiyalar va yoriqlarning kengligini aniqlash uchun, hisobiy zamin deformatsiyalari mazkur SHNQning 7-ilovasidagi 18-formulasi asosida hisoblanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish56. Yer yuzasi deformatsiyalari bir vaqtning oʻzida sodir boʻlib, bir xil yoʻnalishdagi kuchlanishlarni hosil qilsa (kuchlanishlar qoʻshilsa) va choʻkuvchanlik eng yuqori qiymatga yetganda ikkita kuchlanish quyidagi 1-formula, uchta kuchlanish esa 2-formula boʻyicha hisoblanishi zarur:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishx1, x2, x3 — yer yuzasi deformatsiyalaridan kelib chiqqan kuchlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish57. Konstruksiyalarni zamin va inshootning birgalikda ishlash sharoitidan kelib chiqib qazilma ishlari taʼsirini hisoblash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish58. Zamin modelini chiziqli-elastik tizim asosida tanlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishDeformatsiyalarni hisoblash natijasida olingan normal (𝑝) va urinma (𝜏) kuchlanishlar quyidagi shartlarga muvofiq kelsa, chiziqli-egiluvchan tizimdan foydalanish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish0.5 𝒑n ≤ 𝒑 ≤ 1.5 R yoki 𝒑 < 0.5 𝒑n;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝒑 >1.5 R hududda F≤0.2 Fp;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishτ ≤ 0.5 τmax yoki τ >0.5 τmax hududda F≤0.2Fτ (3)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝒑𝒏 — inshootdan zaminga tushadigan boshlangʻich bosim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝑅 — zaminning hisobiy qarshiligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝝉𝒎𝒂𝒙 — urinma zoʻriqishning chegaraviy qiymati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝐹 — poydevor va zamin oʻrtasidagi aloqa yuzasidagi zoʻriqishlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝑭𝒑, 𝑭𝝉 — normal va urinma zoʻriqishlar namoyon boʻladigan zaminning poydevor bilan aloqa yuzasi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish59. Zaminning gorizontal deformatsiyalari taʼsirida yuzaga keladigan quyidagi kuchlar binoning konstruktiv xususiyatlari, qazilma ishlari va yuklamalar taʼsirini hisobga olish bilan aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbino poydevori ostidagi siljishlar yoki ishqalanish kuchlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbino poydevori yon tomonlaridagi siljish kuchlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsuriluvchi gruntning bino poydevori oldiga bosimi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish60. Sirpanish choki boʻyicha ishqalanish koeffitsiyenti quyidagi 6-jadvalda keltirilgan qiymatlarga muvofiq qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-jadval | |||
T/r | Sirpanish chokining konstruksiyasi | Qatlamga materiallarining sarfi, kg/m2 | Ishqalanish koeffitsiyenti sirpanish choki boʻyicha |
1. | Maydalangan grafit qatlamli ikki qavat pergamin | 0,5 | 0,20 |
2. | Maydalangan grafit qatlami, maydalangan slyuda bilan | 1,0 | 0,30 |
3. | Maydalangan grafit qatlami, inert chang bilan | 1,0 | 0,40 |
4. | Grafit qatlamli ikki qavat polietilen plyonka bilan | 0,4 | 0,15 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIzohlar: Sirpanish chokining yuzasi tekislanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishChokning 1 m uzunligiga vertikal ogʻishlar 5 mm dan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishChokning 1 m uzunligiga vertikal ogʻishlar 5 mm dan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish61. Bino va inshootlarni loyihalashda ulardan foydalanish davomida ushbu SHNQning 5-ilovasi talablari boʻyicha domkratlar yordamida tekislash imkoniyatini hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBino konstruksiyalarini zaminning notekis deformatsiyalari taʼsirida va tekislash bosqichida hisoblash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish62. Seksiyalar orasidagi deformatsiya chokining kengligi quyidagi formulalar boʻyicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishpoydevor ostida, ad
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkarniz darajasida, au
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLo — yonma-yon boʻlinmalar yoki karkas binolarning markaziy oʻqlari orasidagi masofa,;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishN — poydevordan karniz yoki tom qoplamasigacha boʻlgan balandlik;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish0 — zamin deformatsiyalari taʼsirida binoning ogʻishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBino ogʻishini hisoblash:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer yuzasining bir tekis deformatsiyalari uchun,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishjamlangan deformatsiyalari uchun,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝑹 — yer yuzasining botiqligining egrilik radiusi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝑳 — boʻlma uzunligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-rasm. Seksiyalar orasidagi deformatsiya chokining oʻlchamlarini aniqlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish63. Seksiyalar orasidagi deformatsiya chokining oʻlchamlari kamida 20 cm boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-bob. Choʻkuvchan gruntli hududlarda loyihalangan bino va inshootlarga qoʻyiladigan talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-§. Asosiy talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish64. Choʻkuvchan gruntli hududlarda bino va inshootlarni loyihalashda gruntlarning choʻkuvchanlik xususiyatlarini (Ԑ𝑠𝑙 nisbiy choʻkuvchanlik, 𝜌𝑠𝑙 boshlangʻich choʻkish bosimi, 𝑤𝑠𝑙 namligi), choʻkuvchan gruntlardan iborat maydonni hamda gruntning asosiy parametrlarini inobatga olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish65. GOST 23161-12 ga asosan choʻkuvchan gruntlar quyidagi qoʻshimcha parametrlar boʻyicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishnisbiy choʻkuvchanlik (ℇ sl) (grunt qatlamining belgilangan bosim ostida, namlanishdan oldin va keyin qalinlik oʻzgarishining tabiiy boshlangʻich qalinlikka nisbati);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishminimal bosim (Pmin) (belgilangan chuqurlikda gruntning oʻz ogʻirligi natijasidagi vertikal zichlashuvi, yer sathini rejalashtirishdagi kesish (kotlovan) yoki gruntlarni toʻplashni hisobga olish);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmaksimal bosim (Pmax) (chuqurlikdagi umumiy vertikal zichlashuvga qurilish yuklamalari (fundamentlar, pollar, jihozlar) taʼsirini qoʻshib aniqlash);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishboshlangʻich choʻkish bosimi (Psl,) (grunt toʻliq suv bilan toʻyingandan keyin choʻkishni boshlaydigan minimal bosim);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishboshlangʻich choʻkish namligi (Wsl) (choʻkish jarayoni boshlanadigan eng kichik namlik qiymati).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish66. I tur choʻkuvchan gruntlar zamin siqilishining oʻzgarish darajasi 𝜶𝑬,𝒔𝒍, choʻkuvchan gruntlar deformatsiyasi modulining oʻrtacha qiymati 𝑬̅𝒔𝒍 yoki zaminning oʻrtacha choʻkishi 𝒔̅, maksimal choʻkish 𝒔𝒎𝒂𝒙, shuningdek zamin deformatsiyasining nisbiy farqi 𝜟𝒔/𝑳 = 𝜟(𝒔 + 𝒔𝒔𝒍,𝒑)/𝑳 hamda zaminning siqilishdagi bikirlik 𝑪 koeffitsiyenti bilan tavsiflanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish67. II turdagi choʻkuvchan gruntlarda quriladigan bino va inshootlarni loyihalashda ushbu SHNQning 3-4 rasmlariga muvofiq zamin deformatsiyasining quyidagi turlarini hisobga olish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgruntning oʻz ogʻirligi Ssl,g va tashqi yuklar Ssl,p taʼsiridagi choʻkishi Ssl;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishchoʻkish voronkasining egri chiziqli qismlarida Usl gorizontal siljish ℇu;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishchoʻzilish yoki siqilishdan kelib chiqadigan gorizontal deformatsiyalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer yuzasining nishabligi va egriligi isl;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishNsl grunt massivining zoʻriqishi holati va namligining oʻzgarishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishNu,l choʻkuvchan boʻlmagan gruntlarning choʻkuvchan qatlami ostida qoʻshimcha siqilish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSu,l qiyaliklarni deformatsiyalanishi oqibatida yuzaga keladigan choʻkish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-rasm. Poydevor asosining choʻkish sxemasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝒅 — poydevorning joylashish chuqurligi; 𝑯𝒔𝒍 — choʻkuvchan qatlam; 𝒉𝒔𝒍,𝒑 — poydevordan yuk tushishi tufayli 𝒔𝒔𝒍,𝒑 choʻkishning yuqori maydoni; 𝒉𝒔𝒍,𝒈 — gruntning oʻz ogʻirligi natijasida 𝒔𝒔𝒍,𝒈 choʻkishning quyi maydoni; 𝒉𝒔𝒍,𝒈 — qoʻshimcha yuk tushishini hisobga olish; 𝒉𝒏 — neytral maydoni, 𝒉ʼ𝒏 — qoʻshimcha yuk tushishini hisobga olish; 𝑯𝒖,𝒍 — toʻshama gruntning qoʻshimcha 𝒔𝒖,𝒍 siqilish maydoni; 1 — tabiiy namlik gruntning oʻz vaznidan 𝝈𝒛𝒈 vertikal zoʻriqishlar; 2 — jamlangan (yigʻindi) 𝝈𝒛𝒈 vertikal zoʻriqishlar tashqi yuk tushishi va gruntning oʻz vazni; 3 — boshlangʻich choʻkish bosimi chuqurligi 𝒑𝒔𝒍 bilan oʻzgarishi; 4 — qoʻshimcha vertikal zoʻriqishlar 𝝈𝒛,𝒖𝒍 namlik, choʻkuvchan grunt zichligining oshishi hisobi; 5 — 𝝈ʼ𝒛,𝒖𝒍 zamin gruntlariga qoʻshimcha yuk tushishi: rejalashtirilgan koʻtarma vaznidan, bino va inshootlarning bir tekisda taqsimlangan yuklamasidan, 1-qavat pollaridan; 𝒓 — grunt choʻkishi, 𝒔𝒔𝒍,𝒈 egri chiziqli maydonining hisobiy uzunligi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish68. II tur choʻkuvchan gruntlarda bino va inshootlarning konstruksiyalarini hisoblashda, zaminning hisobiy tavsifi va egrilik radiusini Ryc inobatga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-rasm. Gruntning oʻz ogʻirligidan kelib chiqadigan deformatsiyalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishA) namlangan maydonning koʻndalang kesimi; B) grunt sirti choʻkishining egri chizigʻi; v) sirt nishabliklari (4) va egriliklari (5) egri chiziqlari; g) grunt sirtining gorizontal siljish egri chiziqlari; I — zichlik yoʻqolgan maydon; II — zichlanish maydoni; III — neytral maydon; 1 — yer sirtining holati; 2 — namlash maydoni; 3 — suv yoyilishining quyi chegarasi; b — suv tarqalish maydoni kengligi; B⍵ — namlash maydoni kengligi; β — suv yoyilish maydoni burchagi; Nsl — choʻkish qatlami; r — gruntning oʻz ogʻirligidan choʻkishi; b⍵ — choʻkuvchan maydonning gorizontal kengligi; Ssl — gruntning oʻz ogʻirligidan choʻkuvchanligi; i — yer yuzasining qiyaligi; Usl — yer sirtining gorizontal siljish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd) β⍵ gruntning namlik darajasi kengligi; L gruntning namlik darajasi kengligidan tabiiy namlikkacha oʻzgarib turishi; β⍵ >Nsl choʻkuvchan gruntning yuqoridan namlanishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-§. Choʻkuvchan gruntli hududlarda muhandislik-geologik qidiruv ishlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish69. Bino va inshootlarni loyihalashda hududning quyidagi muhandislik-geologik xususiyatlarini aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgeomorfologik xususiyatlari (choʻkuvchan gruntli hududlar va ularning relyef shakllari (choʻkmalar, suffozion jarayonlar), deformatsiya jarayonlari va ularning rivojlanish holati);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgruntlarning tavsifi (choʻkuvchanlik xususiyatlari va qalinligi, choʻkuvchanlik turlari va ularning oʻzgarishi, lyossimon va karbonatli gruntlarning tuzilishi, tarqalishi va deformatsiya xususiyatlari);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgidrogeologik sharoitlari (namlanish manbalari va ularning gruntlarga taʼsiri, yer osti suvlari sathi va uning oʻzgarishi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgruntlarning mexanik xususiyatlari (tabiiy va suv bilan toʻyingan holatdagi mexanik xossalar, filtratsiya qobiliyati va granulometrik tarkibi, choʻkuvchanlikning chuqurlik va maydon boʻyicha oʻzgarishi).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish70. GOST 30416-12 ga muvofiq laboratoriya sharoitida choʻkuvchan gruntlarning quyidagi fizik-mexanik xususiyatlarini aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishchoʻkish xususiyatlari (gruntning oʻz ogʻirligi, tashqi bosim taʼsirida nisbiy choʻkishi, bino va inshoot yuklamalari hamda tekislashda toʻkma gruntlar taʼsiridagi choʻkish, choʻkishning boshlangʻich bosimi, boshlangʻich namligi, nisbiy choʻkishning bosimga bogʻliqligi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdeformatsiya va mustahkamlik tavsiflari (tabiiy va toʻliq suvga toʻyingan holatdagi deformatsiya moduli, solishtirma ilashish va ichki ishqalanish burchagi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgruntlarning fizik-kimyoviy xususiyatlari (maydoni va chuqurlik boʻyicha choʻkuvchanlikning oʻzgarishi, suvda eriydigan tuzlar miqdori, gruntlarning umumiy fizik xossalari).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish71. GOST 12248-10 ga muvofiq qurilish uchun muhandislik-geologik qidiruv ishlari davomida quyidagilarni aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgrunt qatlamlari, ularning qalinligi, chuqurligi, mustahkamligi va deformatsiya xususiyatlarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer osti suvlarining sathi, mavsumiy oʻzgarishlar, suv oʻtkazuvchanlik xususiyatlarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqurilish uchun yaroqlilik, gruntning holatiga koʻra yaroqli, cheklangan yaroqli, yaroqsiz, vaqtincha yaroqsiz deb baholanishini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgeologik jarayonlarni, siqilish, kengayish, choʻkish va siljish jarayonlarini aniqlash hamda ularning qurilishga taʼsirini.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish72. Loyiha oldi hujjatlari uchun gruntning choʻkuvchanlik xususiyatlari, ogʻirligi va qoʻshimcha bosim ostida nisbiy choʻkuvchanligi, shuningdek choʻkuvchanlikning boshlangʻich bosimini laboratoriya tadqiqotlari orqali aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish73. Loyiha va ishchi hujjatlar uchun muhandislik-geologik qidiruv ishlarida zamin, poydevor, loyiha yechimlari va choʻkuvchanlikka qarshi chora-tadbirlar belgilanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish74. Muhandislik-geologik qidiruv ishlarida togʻ jinslarining geomorfologik kesimlari (boʻylama va koʻndalang) tovoq shaklidagi choʻkmalari va ularning oraligʻi suffoziya voronkalari asosida joylashtirilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish75. Choʻkuvchan gruntning qalinligi 25 m dan oshganda yoki suvli gorizont ochilganda, monolit namunalarini grunt olgichlar (gruntonos) bilan olib shurf (gruntning geologik tuzilishini oʻrganish) va dudkalar (grunt namunalarini olish uchun ishlatiladigan quduqsimon teshik) ning chuqurligini burgʻilash orqali oxirigacha yetkazish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish76. Grunt monolitlarini (sinovlar davomida namlik, zichlik, mustahkamlik, choʻkish kabi parametrlarini oʻlchash uchun) va namunalarini har bir muhandislik-geologik elementda kamida 1-2 m oraliq bilan olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGrunt monolitlari tovoq shaklidagi choʻkmalar va ularning orasida joylashgan togʻ jinslaridan olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish77. Grunt monolitlarini tovoq shaklidagi choʻkmalar va ular orasidagi togʻ jinslaridan olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish78. Laboratoriya tadqiqotlarida burgʻiquduqlar va shurflardan olingan monolitlar asosida gruntlarning nisbiy choʻkuvchanlik koʻrsatkichlari aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish79. Burgʻiquduqlar va shurflardan olingan natijalar oʻzaro solishtirilishi hamda ularning mosligi tekshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish80. Yangi oʻzlashtirilayotgan va II turdagi choʻkuvchan gruntli hududlarda joylashgan yirik inshootlar uchun kotlovanlarda tajriba-namlash sinovlari quyidagilarga koʻra oʻtkazilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgruntning choʻkuvchanlik turlariga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishchoʻkuvchan qatlam qalinligiga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgruntning oʻz ogʻirligi taʼsirida choʻka boshlaydigan chuqurlikka;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishchoʻkishning boshlangʻich bosimi va miqdoriga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishnamlanish jarayonida vaqt oʻtishi bilan namlik miqdori va darajasiga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishchoʻkuvchan qatlamni toʻliq namlash uchun kerakli vaqt va suv hajmiga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishpoydevor asosini namlash orqali tayyorlash uchun zarur vaqtga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish81. Gruntlarning choʻkuvchanlik xususiyatlari katta oʻzgarishlarga uchraydigan hududlarda tajriba-namlash sinovlari oʻtkazilganda, sinovlar kichik yuzali kotlovanlarda tezkor namlash usuli bilan amalga oshirilishi lozim. Olingan natijalarni boshqa hududlarda amalga oshiriladigan katta yuzali kotlovanlarning namlash natijalari bilan solishtirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish82. Kotlovanlarda tajriba-namlash sinov usullari orqali namlangan choʻkuvchan gruntning bosimga chidamliligini va u bilan bogʻliq deformatsiyalanish xususiyatlarini pressiometrlar bilan oʻlchash, shuningdek gruntni aylanma harakatlar bilan kesish orqali uning shikastlanish xossalarini aniqlash uchun GOST 20276.2-20 ga muvofiq sinovdan oʻtkazish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish83. Tayanch qoziqlarini choʻkuvchan boʻlmagan grunt toʻshamalariga birlashtirib (taqab) loyihalanganda, togʻ jinslarining choʻkmaydigan va qoyatoshlari boʻlmagan gruntlarni 10 m chuqurlikkacha kesib kovlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTayanch qoziqlar binodan choʻkuvchan grunt qatlamining uch barobar qalinligida joylashtirilishi, bunda tayanch qoziqlar kamida uchta boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish84. II turdagi choʻkuvchan gruntli hududlarda bino va inshootlarni loyihalashda GOST 30672-12 ga muvofiq qurilishdan oldin kotlovanlarni namlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish85. I va II turdagi choʻkuvchan gruntlarni mustahkamlashda gruntlarning filtratsiya xususiyatlarini, zichlanishga moyilligini, kimyoviy tarkibini va mustahkamlangan gruntlarning xususiyatlarini aniqlash uchun qoʻshimcha tajriba sinovlarini oʻtkazish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish86. II tur choʻkuvchan gruntli hududda bino va inshootlarni ushbu SHNQning 6-ilovasiga asosan II — IV darajali geologik sharoitlarda loyihalash uchun, grunt ogʻirligi va inshootning ogʻirligidan tushadigan yuklamalar yigʻindisi boshlangʻich choʻkish bosimidan koʻp boʻlsa 1 m, undan kam boʻlganda esa har 2 m hudud doirasida grunt qatlamidan monolitlar olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish87. IV darajali geologik sharoitlarda bino va inshootlarni loyihalashda, laboratoriya sharoitida choʻkuvchan gruntning tabiiy namligini, toʻliq suvga toʻyinganlik holatida deformatsiya modulini, nisbiy choʻkuvchanligini va boshlangʻich choʻkish bosimining qiymatlarini aniqlash uchun dala sharoitida GOST 30416-2012 ga muvofiq, yuzasi 5000 sm² boʻlgan shtamplar yordamida sinov-tajriba ishlarini amalga oshirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish88. Gruntlarning choʻkuvchanligini kamaytirish, zichligini oshirish va deformatsiya xavfini pasaytirish uchun fizik-kimyoviy mustahkamlash usullarini qoʻllash zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-§. Qurilish maydonlarni rejalashtirish va qurish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish89. GOST 27751-14 ga asosan bino va inshootlarning choʻkishi va ogʻishining oldini olish uchun qoziqli poydevorlar yoki boshqa mustahkamlash usullaridan foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish90. Qurilish uchun moʻljallangan maydonlarni choʻkuvchan qatlamlar chuqurligi minimal boʻlgan, gruntning oʻz ogʻirligidan choʻkishi ehtimoli past boʻlgan, shuningdek zichlangan, kam siqiluvchi gruntlar bilan qoplangan hududlarda joylashtirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish91. Choʻkuvchan gruntlardagi zamin va inshootlarning birgalikdagi deformatsiyalanishi Su,s inshootni loyihalashda gruntning tarkibi, choʻkuvchanligini hisobga olish hamda Su,f bino konstruksiyalarning mustahkamligini taʼminlash talablarining chegaraviy qiymatlardan oshmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish92. Hudud relyefi nishabli (qiya) boʻlganda hududni terrasalar koʻrinishida rejalashtirish va suv oqimini maxsus kanallar orqali yoʻnaltirish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish93. Hoʻlli texnologik jarayonlarga ega boʻlgan binolar va inshootlarni qurishda ularni pastlik hududlarda, choʻkuvchan qatlam qalinligi va choʻkuvchanlik qiymatlari kichik boʻlgan hududlarda, shuningdek choʻkuvchan qatlamni qoplaydigan drenajlanuvchi qatlam (suv oʻtkazuvchi maxsus grunt yoki material qatlami) mavjud boʻlgan maydonlarda joylashtirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish94. Bino va inshootlar joylashgan hudud atrofidan ushbu SHNQning 8-ilovasiga asosan 0,2 m kenglikkacha gruntlarning choʻkuvchanlik xossalari toʻliq bartaraf etilgan va choʻkuvchan gruntlarning butun qalinligi qoziqlangan va zichlangan massivlar yoki chuqur yotqizilgan poydevorlar bilan toʻliq kesib olingan boʻlsa, II tur grunt sharoitida inshootlar uchun doimiy hoʻllanish manbalarigacha boʻlgan masofalarni cheklamaslikka yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish95. Bino va inshootlarni suvdan himoyalashda quyidagi choralar koʻrilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqurilish maydonini rejalashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgruntning choʻkuvchanlik xususiyatlarini bartaraf etish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbino va inshootlar asosiga kam suv oʻtkazuvchan qatlam qurish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkotlovan va transheyalarni toʻldirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbino va inshootlar atrofida kengaytirilgan otmostkalarni qurish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsuv oʻtkazgichlardan suvni oqib ketishni oldini olish, taʼmirlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishavariya holatlarida suvni bino va muhandislik tarmoqlaridan tashqariga chiqarib yuborish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish96. II tur choʻkuvchan gruntli hududlarda bino va inshootlarni loyihalashda zamin deformatsiyasini kamaytirish uchun quyidagi choralarni koʻrish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishchoʻkish xavfini bartaraf etish yoki gruntni II dan I turga oʻtkazish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmustahkamlangan grunt, qoziqlar va poydevorlardan foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgruntning choʻkishi natijasida yuzaga keladigan yuklamalarni hisobga olish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgrunt choʻkishi natijasida yuzaga keladigan notekis deformatsiyalarni hisoblash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-bob. Choʻkuvchan gruntli hududlarda bino va inshootlarni loyihalash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish97. II tur choʻkuvchan gruntli hududlarda bino va inshootlarni loyihalashda GOST 27751-14 ga muvofiq III (pasaygan) yoki II javobgarlik darajasiga tegishli boʻlgan holatlarda, shuningdek gruntning oʻz ogʻirligidan choʻkish ehtimoli Sul < 10 cm, qoplovchi gruntlarning qoʻshimcha oʻtirishi Ssl,g < 30 cm boʻlganda moslashuvchan konstruktiv sxemadan foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish98. Bino va inshootlarni mustahkam konstruktiv sxema asosida loyihalashda quyidagi choralar koʻrilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdeformatsiyalar, siljishlar va yoriqlarning oldini olish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbinolarni deformatsiya choklari bilan alohida seksiyalarga ajratish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyuk koʻtaruvchi konstruksiyalarni ishonchli biriktirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishorayopma va tom yopmalar, fermalarning ustki yuzasini temir-beton bikr diskli belbogʻlar bilan taʼminlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishpoydevorlarni monolit plitalar, lentali toʻsinlar va toʻsinli-devor konstruksiyalari asosida qurish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBino va inshootlarni II tur grunt sharoitida yuqorida koʻrsatilgan tadbirlar asosida choʻkuvchanlik xususiyati toʻliq bartaraf etilgan va gruntning choʻkish qiymati Sul < 10 cm, shuningdek choʻkuvchan grunt qatlamlari toʻliq kesib oʻtilgan va gruntning choʻkish qiymati Sul < 5 cm dan oshmaganda loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish99. Bino va inshootlarni moslashuvchan konstruktiv sxema boʻyicha loyihalashda quyidagi choralar koʻrilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer yuzasining notekis deformatsiyalariga moslashtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsharnirli va moslashuvchan bogʻlanmalarni joriy etish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtayanch konstruksiyalarning bikrligini pasaytirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishegiluvchan oʻrnatmalar va qomlama (kompensatsiya) mexanizmlaridan foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkonstruksiyalar orasidagi yoriqlarni kengaytirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish100. Bikr sxema boʻyicha loyihalangan bino va inshootlar notekis choʻkish deformatsiyalariga bardoshli boʻlishini taʼminlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish101. Murakkab loyihalashda bino va inshootlar deformatsiya choklar bilan seksiyalarga ajratilishi, seksiyalarning balandligi bir xil boʻlishi, choʻkish deformatsiyalarining uzunligi, shuningdek gruntning xususiyatlari foydalanish talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishDeformatsiya choklari binolarning erkin egilishi va burilishini taʼminlashi, ularni tom va poydevorlardan toʻliq ajratib turishi, deformatsiya chokining kengligi esa binoning balandligi, uzunligi va grunt sharoitidan kelib chiqqan holda hisoblanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish102. I tur choʻkuvchan gruntli hududlarda, lift shaxtalarining choʻkishi natijasida hosil boʻladigan egilishlar va gorizontal siljishlarni hisobga olgan holda, ularning oʻlchamlarini deformatsiya chokidan 0,5 m masofada loyihalash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish103. Binolarga tutashgan muhandislik inshootlari deformatsiya choklari orqali binolardan ajratilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish104. I tur choʻkuvchan gruntli hududlarda quriladigan binolarning poydevorlari, yertoʻla devorlari va yer osti qismlarida muhandislik kommunikatsiyalari uchun oʻtish joylari quyidagi talablarga muvofiq va ushbu SHNQning 8-ilovasiga asosan boʻlishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtuynuk yoki oʻtish joyi yuqori qismi va trubaning ochilish qismi orasidagi masofa kamida Ssl,g 0,25 m yoki binoning oʻrtacha choʻkishining cheklangan qiymatiga Su teng yoki undan katta;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtrubaning pastki qismi va poydevorning tayanch qismi orasidagi masofa kamida 0,2 m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish105. Kompleks chora-tadbirlar asosida II tur choʻkuvchan gruntlarda loyihalangan bir qavatli karkasli (koʻpriksimon, portal va kranli) binolarda quyidagi choralar koʻrilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkran osti yoʻllarini tekshirib tuzatish (rixtovka qilish);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmetall ustunlarni vertikal Ssl,g yoʻnalishda ±0,5 Su darajaga koʻtarish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkran osti relsi yuzasining gorizontal yoʻnalishda us 0,25 m ga ehtimoliy siljishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish106. I tur choʻkuvchan gruntlarda texnologik uskunalar ostidagi poydevorlar vertikal va gorizontal holatni toʻgʻrilash imkoniyati va zaruriyatini, zamin gruntlarining mumkin boʻlgan deformatsiyalarini hisobga olib loyihalanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish107. Choʻkuvchan gruntlarda loyihalanadigan bino va inshootlarning konstruksiyalari GOST 27751-14 talablariga asosan ikki guruhda (koʻtarish qobiliyati va deformatsiyalar) boʻyicha hisoblanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish108. Bino va inshootlar konstruksiyalariga tushadigan favqulodda yuklarni hisoblashda doimiy, uzoq muddatli va qisqa muddatli yuklarni, grunt choʻkishining taʼsirini va yuklamalarning konstruksiya asosiga bir xil taqsimlanishini inobatga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAgar poydevorlar choʻkuvchan qatlamni toʻliq kesib oʻtsa (qoziqlar, zichlangan yoki armaturalangan poydevorlar) ularda hosil boʻladigan qoʻshimcha yuklarni ham hisobga olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAvariya holatlarida konstruksiyalarning buzilishi, grunt suvlari sathining koʻtarilishi va grunt qatlamining namlanishiga yoʻl qoʻymaslik kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish109. I tur choʻkuvchan gruntli hududning hsl,p yuqori deformatsiyalanuvchi maydonida choʻkuvchanlik toʻliq yoki qisman bartaraf etilmagan boʻlsa, vertikal siljishlarni hisoblashda poydevorga tushadigan tashqi yuklamalarni, gruntning oʻz ogʻirligi taʼsiridan choʻkishini va grunt qatlamlarining xususiyatlarining oʻzgarishini inobatga olinishi, bunda grunt namlanishi natijasida notekis choʻkishlar yuzaga kelishi mumkin boʻlganda choʻkishni oldini olish choralarini koʻrish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5-rasm. Tashqi yuklamalar taʼsirida poydevorning choʻkishi va siljishi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha — bino va inshootlar markazining ostidagi poydevorni namlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb — bino va inshootlarning yon tomonidagi poydevorni namlash; 1 — namlash manbai; 2 — suv tarqalish sohasi; a — notekis choʻkish hududining kengligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishβ — suv tarqalish burchagi; N⍵ — namlash manbaining joylashish chuqurligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhsl,p — tashqi yuk taʼsiridan poydevorning choʻkish hududi; Nsl — choʻkuvchi qatlam
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish110. Oʻzgaruvchan qattiqlikdagi ao zaminning uzunligini poydevorlarning joylashish chuqurligi va namlash manbaining joylashish chuqurligi, gruntning choʻkish zonasining hsl,p hajmi hamda suvning yon tomonlarga yoyilish burchagining β kattaligi aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMahalliy namlashda asosning bikirligini oʻzgarish sxemasini minimal 𝐶1 dan maksimal 𝐶 gacha matematik model boʻyicha qabul qilishga yoʻl qoʻyiladi, shuningdek, bikrlik koeffitsiyentlarining 𝐶1 va 𝐶 qiymatlari ushbu SHNQning 7-ilovasiga muvofiq aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6-rasm. I tur choʻkuvchan gruntli hududlarda zamin bikrligining oʻzgarishi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha — bino yoki inshoot oʻrtasi, poydevor osti gruntini namlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb — bino va inshoot yon tomoni (torets), devor osti gruntini namlash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish111. II tur choʻkuvchan gruntli hududlarda bino va inshootlarni loyihalashda, choʻkish voronkasining (𝐿≥2𝑟 boʻlsa, markazda siqilish, chetlarda choʻzilish kuzatiladi, agar 𝐿<2𝑟+𝑏𝑜 boʻlsa, bino ostida siqilish, yon tomonlarda choʻzilish yuzaga keladi) eng noqulay joylashuvini hisobga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAgar gorizontal siljishlar yoki nishabliklardan kelib chiqadigan kuchlanishlar asosiy yuklamalardan kichik boʻlsa, ularni hisobga olmaslik lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish112. Gruntning oʻz ogʻirligidan choʻkishi S𝑠𝑙,𝑔>0.3 cm boʻlsa, konstruksiyalardagi kuchlanishlarni aniqlashda vertikal (S𝑠𝑙,𝑔 va ∆ S𝑠𝑙⁄𝐿) va gorizontal siljishlarning birgalikdagi taʼsiri hisobga olinishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-rasm. Yer yuzasining vertikal va gorizontal siljishi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1 — choʻkish maydoni; 2 — gruntning oʻz ogʻirligidan gorizontal siljish egri chizigʻi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha — namlanish maydoni bino markazining (egilgan joyi) ostida joylashganda
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb — bino yon tomon (torets) devorlarining joylashishi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish113. Bino va inshootlarning yuk koʻtaruvchi konstruksiyalarida gruntning oʻz ogʻirligidan choʻkishi natijasida yuzaga keladigan gorizontal deformatsiyalar taʼsirini hisoblashda quyidagilarni hisobga olish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer osti qismining konstruktiv xususiyatlarini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishpoydevor chuqurligini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgrunt bilan tutashish maydonini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgruntning fizik-mexanik xossalari va ularning oʻzgarishini;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishpoydevorlarga taʼsir etuvchi yuklarni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.09-24 “Qazilma ishlari olib borilgan va choʻkuvchan gruntli hududlarda bino va inshootlarni loyihalash” shaharsozlik normalari va qoidalariga
1-ILOVA
1-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFoydalanish davrida qazilma ishlari olib borilgan hududlarda bino va inshootlarni himoya qilish choralari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Qazilma ishlari natijasida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan choʻkishlar, yer harakatlari yoki boshqa xavf-xatarlarga qarshi bino va inshootlarning barqarorligini saqlash uchun quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtogʻ-muhandislik choralari (bino va inshootlarning zaminlari hamda poydevorlaridagi deformatsiyalarni kamaytirishga qaratilgan tadbirlar);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgeotexnik tadbirlar (deformatsiyalarni kamaytirish yoki bartaraf etishga yoʻnaltirilgan texnik ishlarni amalga oshirish);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkonstruktiv yechimlar (zaminning deformatsiyaga sezuvchanligini pasaytirish, konstruksiya deformatsiyalarini kamaytirish yoki bartaraf etish uchun loyihalash).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Bino va inshootlarni himoya qilishda quyidagi togʻ-kon choralarini koʻrish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqazib olingan boʻshliqni toʻldirish va grunt qatlamlarini uzilish bilan qazib olish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfoydali qazilmalarni toʻliq qazib olmaslik;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtogʻ jinslarini kuchaytirish va mustahkamlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtartibga solinuvchi bosim bilan kon qazish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkon lahimlarini kamaytirish va kon qazilmalari bilan bino oʻrtasidagi masofani oshirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqotuvchi eritmalarini qoplama ortidagi boʻshliqqa yuborish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishpress-beton qoplamalarini qoʻllash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdiametri va tosh qoplami orasidagi farqni kamaytirish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Bino va inshootlarning mustahkamligini taʼminlash va ularni togʻ-kon ishlari taʼsiridan himoya qilishga quyidagi geotexnik choralarni amalga oshirish zarur:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishzamin gruntlarining yomonlashishidan himoya qilish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgruntlarni yaxshilash va deformatsiyalarni kamaytirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbino poydevorlarini mustahkamlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhimoya devorlarini qurish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishpoydevor osti gruntlarini burgʻilash va mustahkamlovchi eritmalar yuborish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgorizontal deformatsiyani kamaytirish uchun toʻldiruvchi transheyalarni kovlash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Bino va inshootlardan foydalanish davrida ularning mustahkamligini oshirish, deformatsiyalarga chidamliligini taʼminlash hamda togʻ-kon ishlari taʼsiridan muhofaza qilishda quyidagi choralarni amalga oshirish zarur:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdeformatsiya choklari orqali alohida qismlarga ajratish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmetall uzatma tyajlar yoki temir-beton kamarlar bilan mustahkamlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbogʻlovchi elementlar oʻrnatish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbino va inshootlarni domkratlar yordamida koʻtarish va tiklash hamda notekis choʻkishni bartaraf etish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. GOST 12248-10 ga asosan himoya choralarini tanlashda qurilish obyektining maqsadi va foydalanish darajasi, konstruktiv xususiyatlari va mustahkamlik talablari, zamin deformatsiyalarini oldindan prognoz qilish natijalari hamda himoya choralarini amalga oshirishda yuzaga kelishi mumkin boʻlgan texnologik taʼsirlarni hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.09-24 “Qazilma ishlari olib borilgan va choʻkuvchan gruntli hududlarda bino va inshootlarni loyihalash” shaharsozlik normalari va qoidalariga
2-ILOVA
2-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishQazilma ishlari olib borilgan hududlarda karkasli binolarni loyihalash hamda ularni himoya qilish choralari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Qazilma ishlari olib borilgan hududlarda karkasli binolarni loyihalashtirishda, binolarning iqtisodiy samaradorligini oshirish, barqarorligi va xavfsizligini taʼminlash uchun moslashuvchan va aralash (kombinatsiyalangan) konstruktiv sxemalarni qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Koʻp qavatli karkasli binolar aralash (kombinatsiyalangan) konstruktiv tizimlar asosida loyihalashtirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKonstruktiv tizimlarni tanlashda yiriklashtirilgan ustunlar toʻriga ega karkaslarni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-rasm. Koʻp qavatli binolarning karkasli ramalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) aralash (kombinatsiyalangan) konstruktiv tizim; b) bogʻlanma tizimlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Karkasli binolarning konstruktiv yechimlarini quyidagilarga asosan tanlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyer yuzasi deformatsiyalarining hisobiy qiymati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqurilish maydonining muhandislik-geologik shart-sharoitlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishobyektga qoʻyilgan foydalanish talablari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Koʻp qavatli binolarning karkaslarini rigel ustunga rigelning yuqori belbogʻida armatura chiqishlarini payvandlash usulida biriktirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-rasm. Koʻp qavatli bino karkaslaridagi rigellarning ustun bilan birikishi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha — ustun va tokchali chetki qator rigeli, b — ustun va toʻgʻri burchakli oʻrta qator rigeli, v — sharnirli, 1 — ustun, 2 — rigel, 3 — xomutlar, 4 — rigel va ustunlarning juft chiqishi, 5 — tutashmani yaxlitlash konturi, 6 — rigelning oʻrnatish detallari, 7 — ustunning oʻrnatish detali, 8 — yopma plitasini rigel bilan birlashtirish uchun oʻrnatish detali, 9 — ustunlararo tayanch plita, 10 — poʻlat qoplamalar, 11 — yopma plitalar, 12 — rigelning oʻrnatish detali, 13 — birlashtiruvchi plastina
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Tanlangan hisoblash sxemasi quyidagi talablarga muvofiq boʻlishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdeformatsiya va mustahkamlik (yuklarni toʻgʻri taqsimlash va konstruksiyaning mustahkamligini taʼminlash);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtektonik va dinamik taʼsirlarga moslik (yer harakatlari va boshqa dinamik taʼsirlarga mos kelishi);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyuklarni toʻgʻri taqsimlash (binoga tushadigan yuklarni toʻgʻri tarqatish);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkonstruktiv va foydalanish muvofiqligi (binoning barqarorligi va ishonchliligini taʼminlash).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-rasm. Bir qavatli karkasli binolarning koʻndalang ramalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) ustunlarning poydevorlar bilan bikr bogʻlangan sharnirli-bogʻlangan tizimlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb) chetki ustunlarning poydevorlar bilan sharnirli-qoʻzgʻalmas bogʻlangan tizimlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishv)rigellarning ustunlar bilan sharnirli-harakatlanuvchi bogʻlangan tizimlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishg) tayanchlarning bir qismi uchun sharnirli tizimlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd-e) sharnirli-harakatlanuvchi va uch sharnirli ramani qoʻllash holati
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-rasm. Bir qavatli karkasli binolarning boʻylama ramalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish(kransiz va koʻpriksimon kranli)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Karkas binolarning hisoblash sxemalarini tanlash va poydevor bogʻlovchi-tirgaklarini oʻrnatishni boʻylama ramalar poydevor bogʻlovchi-tirgaklarini oʻrnatish bilan sharnirli-bogʻlamli tizimlar koʻrinishida loyihalashtirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKoʻp qavatli karkas binolar quyidagi tizimlar shaklida loyihalashtirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsharnirli-bogʻlamli;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishramali-bogʻlamli;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqattiq ramali tizimlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKarkas binolarni ramali-bogʻlamli tizim shaklida loyihalashda, bikr ramalarni bino (yoki uning bir qismi)ning kichikroq oʻlchamga ega yoʻnalishida va yer yuzasining eng kam deformatsiyaga uchraydigan tomonida joylashtirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Bir qavatli karkasli sanoat binolarni loyihalashda ustunlar orasidagi masofa 6 m va 12 boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBino va inshootlar mustahkamligini taʼminlash uchun IV, III va IV guruh boʻyicha ushbu ilovaning 1-jadvaliga asosan bino chetki qatorlarda ustunlar orasidagi masofa 6 m, markaziy qatorlarda esa 12 m boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Bir qavatli karkasli binolarni loyihalashda poydevor zaminlarining harakatlarini baholash uchun ustun poydevorlar orasidagi choʻkishlar farqi SHNQ 2.02.01-19 da belgilangan cheklangan qiymatdan oshmagan holda qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGorizontal siljishlar quyidagi 2-jadvalda keltirilgan cheklangan qiymatlardan oshmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-jadval | ||
Karkas turi | Chegaraviy gorizontal siljishi | |
Ustun tekisligida | Bogʻlamalar yoʻnalishida | |
Kesimining maydoni 0,15 m2 dan ortiq boʻlgan temir-beton ustunlardan | 0,002 𝒉 | 0,004 𝒉 |
Kesimining maydoni 0,1 dan 0,15 m2 gacha boʻlgan temir-beton ustunlardan | 0,004 𝒉 | 0,006 𝒉 |
Poʻlat ustunlardan | 0,010 𝒉 | 0,020 𝒉 |
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIzoh. Ustunning birinchi qavat ustunlarining balandligi 𝒉 qiymat sifatida qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Choʻkuvchan hududlarda ikkinchi darajadagi bogʻlanma-tirgovichlarni qoʻllash zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGruntning siljishi natijasida zoʻriqishlarni kamaytirish uchun poydevor bilan beton qatlami oʻrtasida sirpanish choki oʻrnatish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAgar ushbu choralar ustunlarning koʻtarish qobiliyatini yaxshilamasa, konstruksiyani oʻzgartirish yoki poydevor uchun temir-beton plitalarni qurish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Alohida turgan poydevorlarga tayanuvchi ustunlarning koʻtarib turish qobiliyati yer sirti deformatsiyalardan kuchlanishlarni qabul qilishga yetarli boʻlmaganda, ustunlarni yanada kuchaytirish yoki boʻlmalar uzunligini kamaytirish talab etilmasa, bir yoki ikki darajalarda poydevorlar orasida bogʻlanma-tirgovichlarni qurish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIkkinchi darajadagi bogʻlanma tirgovichlarni I, Ik — IIIk guruhlarga tegishli choʻkuvchan hududlarda qoʻllash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBogʻlama-tirgovichlarda gruntning siljishi taʼsiridan kelib chiqadigan zoʻriqishlarni kamaytirish uchun poydevor asosining beton tayyorlov qatlami bilan tutashgan (kontakt) yuzasi boʻylab sirpanish chokini oʻrnatish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKarkas va fazoviy bloklarning birgalikda ishlashini taʼminlash uchun orayopmalar gorizontal yuzada yetarli bikrlikka ega boʻlishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Karkasli bino boʻlmasining chegaraviy uzunligi va kengligi yer sirti deformatsiyalari hisobiy qiymatlariga bogʻliq holda aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBoʻlmalar orasidagi deformatsiya choklarini juft romlar yoki oraliq konstruksiyalarning sharnirli-harakatchan tayanishi koʻrinishida loyihalashtirish va ularni elastik toʻldiruvchi (poroizol, porolon, makro-gʻovakli rezina) bilan berkitib, kompensatorlar bilan yopish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Bir qavatli karkasli binolarning tomyopmalari uchun GOST 19912-12 boʻyicha statik aniqlanadigan konstruksiyalarni qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Gidroizolyatsiyani kuchaytirish maqsadida kompensatorlar oʻrnatilgan joylar va tom yopma plitalari orasidagi choklar 1 m kenglikdagi qoʻshimcha ruberoidli tasmalar bilan yelimlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Bino yonma-yon ustunlari choʻkish farqi ∆ℎ quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish∆n — devor panellari orasidagi tirqish qiymati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝑙 — ustunlar oʻqlari orasidagi masofa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishNn — devor panelining balandligi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Oʻzini koʻtarib turuvchi tosh devorlar balkalarga tayangan holda va karkas elementlariga mahkamlab, ustunlar oldida kesib oʻtish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIchki devorlar bino karkasi oʻqlari boʻyicha egiluvchan ankerlar bilan ustunlarga mahkamlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTashqi devorlar, plitalar va rigellarga tutashuv joylarida, shuningdek texnologik va sanitar-gigiyenik quvurlar bilan kesishuv joylarida 50 mm dan kam boʻlmagan tirqishlar qoldirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Grunt ustida deformatsiyalarini kamaytirish uchun qattiq pollarni 6 m² dan katta boʻlmagan boʻlimlarga (kartalarga) ajratish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSeksiyalar orasidagi choklar kengligi mazkur SHNQning 62-bandi 5-formulasi boʻyicha aniqlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunda, yonma-yon kartalar markazlari orasidagi masofa 𝐿₀ hisobga olinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishChoklar elastik toʻldiruvchi moddalar (bitum soʻrtma (mastika) bilan berkitilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBogʻlama-tirgovichlar sifatida beton armaturalangan poldan foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Zina boʻlmalari devorlarini bino (boʻlma)ning makondagi barqarorligini taʼminlovchi bikrlik bloklari sifatida foydalanishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOrayopmalardagi uskuna va kommunikatsiyaga moʻljallangan yoriqlar oʻlchamlarini ularning gorizontal sirtda mumkin boʻlgan oʻzaro siljishlarini hisobga olib oʻrnatish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIshlov berish jarayonida uskunani rixtovka qilish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Kranlarning normal ish faoliyatini taʼminlash uchun kranosti konstruksiyalarini rixtovka qilish va ilgaklarni tartibga solish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Koʻprikli kranlarga ega binolarda kesma kranosti balkalarni qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBinoni boʻlmalarga ajralgan joyida kran osti balkalarning konsolli tayanishini yoki deformatsiya qobiliyatini deformatsiya chokining kutilayotgan qiymatiga bogʻliq holda aniqlash lozim boʻlgan maxsus balka-kompensatorlarni qurish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20. Kranlarning bino elementlariga yaqinlashish gabaritlarini kran yoʻllarining mumkin boʻlgan tekislashni hisobga olib belgilash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishUstunning kran usti qismi balandligini oshirishga yoki pasaytirilgan tayanch qismli metall kranosti balkalarni qoʻllashga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.09-24 “Qazilma ishlari olib borilgan va choʻkuvchan gruntli hududlarda bino va inshootlarni loyihalash” shaharsozlik normalari va qoidalariga
3-ILOVA
3-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishQazilma ishlari olib borilgan hududlarda karkassiz binolarni loyihalashtirish va hisoblash talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Qazilma ishlari olib borilgan hududlarda karkassiz binolarning alohida koʻtaruvchi konstruksiyalari shikastlanganda bino qismlarining qulab tushishini oldini oluvchi bikr yoki aralash (kombinatsiyalangan) konstruktiv sxemalar asosida quyidagicha loyihalash kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishboʻylama koʻtarib turuvchi devorlar va koʻndalang bikrlik diafragmalari bilan (zinapoya boʻlmalarining, lift shaxtalari devorlari) koʻndalang va boʻylama koʻtarib turuvchi devorlar bilan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkarkassiz turar joy obyektlari va jamoat binolarining yer usti qismlarini, bikr konstruktiv sxema boʻyicha.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Binoning koʻtaruvchi devorlarini boʻylama va koʻndalang oʻqlariga nisbatan simmetrik ravishda joylashtirish, shuningdek bikrligi binoning uzunligi va kengligi boʻyicha bir tekisda taqsimlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKoʻndalang devorlar binoning butun kengligiga, ikki yoqlama qilib (skvoznoy), loyihalashtirish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLoyihalash talablariga koʻra koʻndalang devorlarning joylashishi oʻzgarganda boʻylama va koʻndalang devorlar birgalikda mustahkam ishlashi hamda ichki boʻylama devorlar bilan bogʻlangan boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunda, koʻndalang devorlar (oʻqlarda) 0,6 m dan ortiq boʻlmagan qiymatda siljishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBoʻylama devorlarning siljish qiymati 1,8 m dan oshmasligi, bunda boʻylama devorlarning burilish joyi, koʻndalang koʻtarib turuvchi devorlar bilan bogʻlanishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Karkassiz binolarda, ichki xonalari mavjud boʻlgan bino konstruksiyalarini yagona fazoviy tizimining elementlari sifatida, ularni quyidagi talablarni inobatga olgan holda loyihalashtirish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbarcha tashqi va ichki devorlar boʻylab poydevorlar hamda sokolli yopiq belbogʻlarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyirik blokli, gʻishtli binolarda barcha tashqi va ichki devorlari boʻylab peremichka yoki orayopmalar darajasida joylashtiriladigan qavatlararo temir-beton belbogʻlar, panelli binolarda esa, tashqi va ichki panel devor konstruksiyalari bilan birlashgan qavatlararo belbogʻlarni;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishpoydevor konstruksiyalarini vertikal bogʻlanishiga ega poydevor usti konstruksiyalari bilan biriktirib;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishorayopma panellarini oʻzaro va koʻtaruvchi devorlar bilan biriktirish, shuningdek panellar orasidagi choklarni M100 markali sement qorishmasini quyish bilan berkitib;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishpanelli binolarda poydevor va sokol belbogʻlarini, sokol konstruksiyasi bilan birlashtirib.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Bino va inshootlar loyihalari yer usti qismining umumiy hajm-rejalashtirish va konstruktiv yechimlarni oʻz ichiga olishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishNamunaviy binolar yer usti qismida umumiy yechimlar, yer osti qismida esa qurilish sharoitlariga koʻra moslashuvchan yechimlar asosida loyihalanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Karkassiz binolardagi deformatsiya choklari juft koʻndalang devorlar koʻrinishida boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishDevor qalinligi tashqi havoning hisobiy haroratiga bogʻliq holda binolarga qoʻyiladigan issiqlik-texnik talablariga muvofiq boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Yirik panelli binolarda elementlar orasidagi tutashishlar quyidagi usullar boʻyicha amalga oshirilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshponkalar koʻrinishidagi armaturali chiqishlarni payvandlash va ularni betonlab monolitlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishishchi armaturaga kavsharlangan biriktiruvchi poʻlat detallarini payvandlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmonolitlangan, ilgakli chiqishlarni tirgaklar (skobka) orqali biriktirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdevorlar orasidagi tutashuvlarida biriktiruvchi elementlarining kesimini hisoblash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishpanellarning gorizontal tutashuv choklarini M100 markali sement qorishmasi bilan berkitish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishpoʻlat biriktiruvchi elementlarining tutashuvchi detallarini korroziyadan himoyalash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Tosh materiallaridan qurilgan bino devorlarning burchaklari va kesishmalarining diametri 4 — 6 mm, katakchalari 7x7 cm oʻlchamli toʻrlar bilan armaturalanishi, bunda toʻrlar gorizontal choklarda element balandligi boʻyicha 1 m oraliqda yotqizilishi va devor oʻqlaridan har bir tomonga 1,2 — 1,5 m masofada berkitish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishPanelli binolarning orayopma va tomyopma panellari, koʻtarib turuvchi devorlariga tayanish chuqurligi 12 cm dan kam boʻlmasligi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Kanallar, shtrabalar, tokchalarning zaiflashgan konstruksiyalarni hisoblash yoki konstruktiv talablarga muvofiq qoʻshimcha armaturalash bilan mustahkamlash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Karkassiz binolarning poydevor-yertoʻla qismining konstruksiyalarini zavodda ishlab chiqarilgan, yigʻma materiallar, yigʻma monolit konstruksiyalar bilan loyihalashtirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBikrlikni oshirish uchun binoning yer osti qismida qoʻshimcha devorlar qurish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Lojiyalar uchun konstruktiv yechimlarda, agar devor qismlari uzunlamasi 1,5 m gacha siljitilsa quyidagilar taʼminlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtemir-beton, devor va poydevor belbogʻlari, ularni devor tekisligida va lodjiya konturida joylashtirilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishyopma tuzilmalari devor belbogʻlari sifatida qoʻllanishi, (uzilish joylarida mustahkamlanishi va asosiy belbogʻ bilan ishonchli bogʻlanishi kerak);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishlodjiyaning bir devori binodagi koʻndalang devorning davomi sifatida bajarilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbalkonlar va erkerlar konsol shaklidagi yopma konstruksiyalarda qurilishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBino choʻkishlarni hisobga olgan holda loyihalangan boʻlsa, lojiyalar yopmaga tayantirib qurilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishLodjiya, balkon va erkerlarni qurishda konstruksiyaning barqarorligi, mustahkam bogʻlamalar va deformatsiyalarga moslashuvchanlik taʼminlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.09-24 “Qazilma ishlari olib borilgan va choʻkuvchan gruntli hududlarda bino va inshootlarni loyihalash” shaharsozlik normalari va qoidalariga
4-ILOVA
4-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMuhandislik inshootlari va quvurlarni loyihalash va hisoblash talablari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Minora shaklidagi inshootni bikr konstruktiv sxemalar asosida loyihalash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMinora shaklidagi inshootlarning hisoblangan ogʻishlari ruxsat etilgan qiymatlardan oshib ketganda, poydevor asosining oʻlchamlarini kengaytirish, inshoot ogʻirlik markazini pastga tushirish hamda vant qurilmalarini qoʻllash, foydalanish jarayonida inshootni taʼmirlash choralarini koʻrish zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Transportyor galereyalarini bino va inshootlarni mustahkamligini taʼminlash boʻyicha I, Ik va II, IIk guruhlari uchun egiluvchan sxemalar bilan loyihalash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Tayanch ustunlardagi transportyor galereyalarini deformatsiya choki bilan ajratilgan konstruksiyalardan foydalanib loyihalash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTayanch galereyalarini gorizontal yuzada uning boʻylama oʻqiga tik yoʻnaltirish imkoniyati taʼminlanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishTransportyor galereyasini binoga harakatlanuvchi tayanch bilan loyihalash va deformatsiya choklarini qoplovchi lentalar bilan yopish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Bino va inshootlarni mustahkamligini taʼminlash boʻyicha I — III guruhlari choʻkish maydonlarida transportyor galereyalarining tayanchlarini yer yuzasidagi chuqurliklar (pogʻonalar) taʼsiriga chidamli poydevorlar bilan loyihalash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Uzoq masofali yer osti inshootlari (tunnellar, kanallar) boʻylama yoʻnalishda — egiluvchan sxemalar boʻyicha deformatsiya choklari yordamida alohida qattiq boʻlimlarga ajratilgan, koʻndalang yoʻnalishda esa egiluvchan va bikr konstruktiv sxemalar asosida loyihalanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Avariya suvlarini oqizish uchun moʻljallangan choʻziq yer osti inshootlarining boʻylama qiyaliklarini yer yuzasining ehtimoliy qiyaliklarini inobatga olgan holda belgilash kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Uzun masofaga choʻzilgan yer osti inshootlarida oʻtkazilgan muhandislik tarmoqlarini toʻgʻri ishlashini taʼminlash uchun egiluvchan tayanch va qoplama (kompensatsiya) qurilmalarini oʻrnatish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-rasm. Yer osti tonnel qazilmasi ustida zaminning deformatsiyalanishi sxemasi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝑆0 — yer osti ishlarining taʼsirida (yer osti boʻshligʻi markazining ustida) zamin sirtining maksimal choʻkish qiymati; 𝐵 — mulda kengligi, sirtning “choʻkishi” nolga yoki loyihaviy talablarga muvofiq oʻrnatilgan minimal qiymatlarga teng boʻlgan, sirt nuqtalari orasidagi masofa; 𝐻 — joylanish chuqurligi; 𝐷0 — yer osti qazilmasining xususiyatli oʻlchami; 𝜇 — chegaraviy siljish burchagi (qazilayotgan kon konturini siljish muldasining chetki nuqtalari bilan birlashtiruvchi chiziqlarning nishablik burchagi); 𝛿 — texnologik ortiqcha qazish miqdori (qazilgan lahimning haqiqiy diametri bilan tonnel qoplamasining tashqi diametri orasidagi farq)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishZamin yuzasi kesimining shaklini “namunali” egri chiziq (Gauss egri chizigʻi) bilan ifodalashni qabul qilish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝑆𝑀(𝑥) = 𝑆0𝑒𝑥𝑝(−𝑥2⁄𝑎2)
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. “Namunali” egri chiziqning parametrlari va koʻrinishi kon lahimini qazish jarayonining texnologik xususiyatlari (dastlabki maʼlumotlar boʻyicha) kuzatuv natijalari asosida aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Qazilma ishlari olib borilgan hududlarda quriladigan sigʻimli chuqur inshootlarni SHNQ 2.04.01-22, SHNQ 2.04.03-24 talablarini hisobga olgan holda egiluvchan, kombinatsiyalangan yoki bikr konstruktiv sxemalar boʻyicha loyihalashtirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Yopiq sigʻimli chuqurlashtirilgan inshootlarni loyihalashda moslashuvchan va kombinatsiyalangan konstruktiv sxemalardan foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishEgiluvchan konstruktiv sxema yigʻma konstruktiv devorlarning choklarida, shuningdek asosning notekis deformatsiyalariga moslashtirilgan qoplama, tub va toʻsiqlar bilan birikmalarida egiluvchan suv oʻtkazmaydigan choklar bilan bajarilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Ochiq sigʻimli chuqurlashtirilgan inshootlarni loyihalashtirishda bikr va kombinatsiyalangan konstruktiv sxemalardan foydalanish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishStatsionar uskunalarga ega boʻlgan ochiq sigʻimli chuqurlashtirilgan inshootlarni qatʼiy sxemalar asosida loyihalash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishStatsionar uskunalarsiz ochiq chuqur inshootlarni quyidagicha loyihalash kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishrejada toʻgʻri toʻrtburchak boʻlganda — qatʼiy konstruktiv sxema boʻyicha;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdumaloq shaklda yer osti suvlari mavjud boʻlganda qattiq konstruktiv sxema boʻyicha, yer osti suvlari mavjud boʻlmaganda esa tubi devorlardan deformatsiya chok bilan ajratilgan kombinatsiyalangan sxema boʻyicha.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Sizot suvlari sathi yuqori boʻlgan maydonlarda qurish uchun sigʻimli chuqurlashtirilgan inshootlarni loyihalashda egiluvchan choklar konstruksiyalari ikki tomonlama gidrostatik bosimni qabul qilishni taʼminlashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Loyihalarda qazilma ishlari taʼsirida poʻlat quvurlarning germetikligi buzilishining oldini olish uchun quyidagi konstruktiv va texnologik choralar amalga oshirilishi zarur:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqazilgan quvurlar uchun barcha berkitish armaturalari (joʻmraklar, zadvijkalar, ventillar, klapanlar) loyihaviy bosimdan qatʼi nazar faqat poʻlatdan tayyorlanishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishquvurlar deformatsiyalanish sharoitlarida ham ulanish joylarining germetikligini taʼminlashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKompensatorlar va egiluvchan qoʻshimchalar uzunlamasiga va burchak boʻyicha siljishlarni kafolatli zaxira bilan qabul qilishi, tekis deformatsiya zonalarida va siljish hududlarida lokal siljishlarni taʼminlashi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishUlarning mustahkamlik muddati qurilayotgan quvur liniyasi xizmat muddatiga teng boʻlishi yoki taʼmirlanish imkoniyatiga ega boʻlishi va quvurni ishdan chiqarmagan holda germetikligini tiklash imkoni boʻlishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Loyihalarda ichki bosim, harorat kuchlanishlari va qazish kuchlanishlarining birgalikdagi taʼsirini kamaytirish boʻyicha himoya choralari koʻrilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishXavfli kuchlanishlar hududida quvurlarni qisman yoki toʻliq ochib qazishda tuproq taʼsirini kamaytirish, tuproqning muzlash chuqurligidan pastda kam siqiluvchan toʻldiruvchilarni qoʻllash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.09-24 “Qazilma ishlari olib borilgan va choʻkuvchan gruntli hududlarda bino va inshootlarni loyihalash” shaharsozlik normalari va qoidalariga
5-ILOVA
5-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBino va inshootlarni foydalanish davrida tekislash ishlarini hisobga olgan holda loyihalash
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Bino va inshootlardan foydalanish davrida ularning konstruktiv va texnologik elementlarini tekislash ishlarini faqat tabiiy sharoitlarda, yetarli darajada laboratoriya sinovlaridan oʻtkazilgan usullar bilan amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Karkassiz bino va inshootlarning poydevor qismida domkratlar yordamida tekislash ularni joylashtirish uchun kovaklar boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBino va inshootlarni koʻtarishda uning qismlariga zarar yetmasligi uchun tayanch va koʻtaruvchi konstruksiyalari orasida gorizontal ajratuvchi choklar qoldirilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBino va inshootlarning poydevor qismida tekislovchi qurilmalarni oʻrnatish, ishga tushirish, ularga xavfsiz xizmat koʻrsatish uchun qulay sharoit boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishQurilmalarni oʻrnatish joyi pol sathidan shift konstruksiyasigacha boʻlgan balandligi 1,9 m dan kam boʻlmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Liftlar SHNQ 2.08.01-24 talablariga asosan loyihalashtirish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Bino va inshootlarni tekislash jarayonida suv taʼminoti (issiq, sovuq) va oqova suvlarni chiqarib yuborish quvurlari tizimlarining normal foydalanishni taʼminlash uchun quyidagi choralarni hisobga olib loyihalash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishquvurlarni tekislovchi qurilmani oʻrnatish uchun moʻljallangan oʻyiqlardan tashqarida yotqizish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbino va inshootning tayanch va koʻtaruvchi qismlari orasidagi gorizontal ajratuvchi chokdan yuqorida joylashgan konstruksiyalariga vertikal quvurlarni va tarqatuvchi quvur tizimlarini mahkamlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishquvurlarni oʻtkazish uchun teshiklarni devor va poydevorlar orasida qurish, quvur va konstruksiya orasida boʻshliq hosil qilish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishquvurlarni gorizontal va vertikal harakatlanishini taʼminlovchi qoplama (kompensator) larni oʻrnatish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsuv taʼminoti va oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimining vertikal qismlariga yopqich ventillarni oʻrnatish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Tekislanadigan karkasli bino va inshootlarni loyihalashda ustunlar, poydevorlar va toʻsinlarni bogʻlash tugunlarini konstruktiv yechimini ishlab chiqish, tekislash qurilmalari va tayanch elementlarini oʻrnatish (tekislash texnologiyasi boʻyicha) lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKran osti toʻsinlarini ustunlarga mahkamlanishi, ularning vertikal va gorizontal tekisliklarda toʻgʻrilanishiga toʻsqinlik qilmasligi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBogʻlovchi va toʻsuvchi konstruksiyalarning ustunlarga mahkamlanishi va devor panellari orasidagi boʻshliq oʻlchami, bino konstruksiyalarning tekislash jarayonida bir-biriga nisbatan vertikal yoʻnalishda harakatlanishiga toʻsqinlik qilmasligi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBino va inshootlarning orayopma plitalarini mahkamlanuvchi qismlari vertikal yuzalarida egiluvchan hamda disk yuzalarida bikr qoplama boʻlishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Domkratlar bilan tekislanadigan inshootlar va uskunalarning plitali va massiv poydevorlarini quyidagicha loyihalashtirish kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishquyi (tayanch) va yuqori sokol qismlari orasida (dempfer materiallardan) ajratuvchi chok boʻlishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishdomkratlarni joylashtirish uchun kovaklarni qoldirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsokol va tayanch qismlarini bir-biri bilan bogʻlovchi mustahkam elementlarning boʻlishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Gruntni qisman olish (burgʻilash) usuli bilan tekislanadigan inshootlarning yuqori fazoviy bikr konstruksiyalari quyidagicha loyihalanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbino va inshootning konstruksiyasi vertikal va gorizontal yuklamalarga bardoshli qilib;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishpoydevorlar yuqori kuchlanishga chidamli beton markalari va mustahkamlangan temir-beton tuzilmalar bilan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgeotexnikaviy tahlil asosida gruntni olish joylari va chuqurligi aniq belgilab;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishburgʻilash bosqichma-bosqich va nazoratli ravishda amalga oshirilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishpoydevor ostidagi gruntlar sementatsiya yoki silikatizatsiya usullari bilan mustahkamlanib;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishburgʻilash jarayonida gruntning choʻkishi va konstruksiyalarga zarar yetkazish xavfini kamaytirish choralari koʻrgan holda.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Burgʻilash orqali tekislash talab qilinadigan binolarning zamin gruntlari muayyan deformatsiyaga chidamli boʻlishi uchun quyidagilarga rioya qilish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbino va inshootning zamin grunti kamida 25 MPa deformatsiya moduliga ega boʻlishiga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbino va inshootning grunt yostiqlari SHNQ 2.02.01-19 ga asosan loyihalanishiga;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishinshootning barqarorligi choʻkish va tekislash jarayoni kuzatib borilishiga.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.09-24 “Qazilma ishlari olib borilgan va choʻkuvchan gruntli hududlarda bino va inshootlarni loyihalash” shaharsozlik normalari va qoidalariga
6-ILOVA
6-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishQurilish shartlari boʻyicha hududlarni toifalash va muhandislik-geologik sharoitlarni tahlil qilish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishT/r | Hududning qurilish uchun yaroqliligi | Eski togʻ-kon ishlari | Foydalanish davridagi togʻ-kon ishlari | Yer yuzasidagi deformatsiya holati va toifasi | Qurilish uchun maxsus shartlar |
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 |
1 | Qurilish uchun yaroqli (xavfsiz) | Eski togʻ-kon ishlari mavjud emas | Rejalashtirilmagan | - | Yer ostida nosanoat foydali qazilmalar mavjud |
Oʻpirilishlar va choʻkish xavfi mavjud emas | Rejalashtirilmagan | - | Foydali qazilmalar qazib olingan, deformatsiya jarayoni yakunlangan, bino va inshootlar foydalanish muddatidan soʻng yer osti qazib olinishi | ||
2 | Qurilish uchun yaroqli (choʻkuvchan) | Eski togʻ-kon ishlari mavjud emas | Rejalashtirilgan, biroq ular yer yuzasiga taʼsir qilmaydi | II — IV, II — IVk | Yer osti suvlari bilan toʻlishi, tektonik yoriqlar, yoriqli togʻ qatlamlari mavjud emas |
Oʻpirilishlar hamda choʻkish xavfi mavjud emas | Rejalashtirilgan, biroq ular yer yuzasiga taʼsir qilmaydi | III-IV, IIIk-IVk | Yer osti suvlari bilan toʻlishi, tektonik yoriqlar, yoriqli togʻ qatlamlari mavjud emas | ||
3 | Cheklangan holda qurilish uchun yaroqli (choʻkuvchan) | Hududda eski togʻ-kon ishlari yoʻq yoki juda katta chuqurlikda joylashgan va choʻkish xavfi mavjud emas | Rejalashtirilgan, biroq ular yer yuzasiga taʼsir qilmaydi | I, Ik | Yer osti suvlari bilan toʻlish, tektonik yoriqlar va yoriqli togʻ qatlamlari mavjud emas |
Hududda eski togʻ-kon ishlari yoʻq yoki juda katta chuqurlikda joylashgan va choʻkish xavfi mavjud emas | Hech qanday oʻzgarishlar kutilmaydi, barqaror holat saqlanadi | Deformatsiya I va Ik guruhlari uchun belgilangan chegaradan oshib ketadi | I va Ik guruhlarida belgilangan chegaradan yuqori darajali deformatsiya mavjud | ||
4 | Qurilish uchun yaroqsiz | Hududda eski togʻ-kon ishlari yoʻq yoki juda katta chuqurlikda joylashgan va choʻkish xavfi mavjud emas | Rejalashtirilgan, biroq yer yuzasida choʻkish xavfi mavjud | Hududdagi geologik sharoitlardan qatʼi nazar | Hududda chuqur choʻkishlar va katta yoriqlar paydo boʻlishi mumkin |
Yer ostida boʻshliq joylashgan, choʻkish xavfi mavjud | Togʻ-kon ishlari rejasiga bogʻliq emas | Hech qanday oʻzgarishlar kutilmaydi, barqaror holat saqlanadi | Hech qanday oʻzgarishlar kutilmaydi, barqaror holat saqlanadi | ||
Chuqurlikdan yuzaga chiqadigan shaxta va konlar mavjud, atrofida choʻkishlar kuzatilishi mumkin | Togʻ-kon ishlari rejasiga bogʻliq emas | Hududdagi geologik sharoitlardan qatʼi nazar | Shaxtalar (kon kirish joylari, ventilyatsiya teshiklari, shurflar) atrofida yer yuzasining choʻkishi mumkin | ||
Hududda eski togʻ-kon ishlari bor-yoʻqligidan qatʼi nazar, muayyan xavflar mavjud | Rejalashtirilgan | Hududdagi geologik sharoitlardan qatʼi nazar | Hududda yer osti suvlari toʻplanishi, tektonik yoriqlar paydo boʻlishi va toshqinlar xavfi borligini bildiradi | ||
5 | Vaqtincha qurilish uchun yaroqsiz | IV-toifaga mansub hududlar, ular qazib olish yoki maxsus tadbirlardan keyin III, II yoki I-toifaga oʻtishiga yoʻl qoʻyiladi | |||
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.09-24 “Qazilma ishlari olib borilgan va choʻkuvchan gruntli hududlarda bino va inshootlarni loyihalash” shaharsozlik normalari va qoidalariga
7-ILOVA
7-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishChoʻkuvchan gruntli hududlarda zamin deformatsiyasi va bikrlik koeffitsiyentlarini hisoblash I tur choʻkuvchan gruntli hududlarda
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Grunt zaminining choʻkishi katta maydonlarda yuqoridan intensiv namlantirish yoki yer osti suvlari sathining koʻtarilishi natijasida quyidagi formula boʻyicha hisoblanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhi — 𝑖-chi grunt qatlamining qalinligi (sm);
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishksl.i — ushbu ilovaning 2-bandiga muvofiq aniqlanadigan koeffitsiyent;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishn — hsl,p va hsl,g choʻkuvchanlik maydonlariga boʻlingan grunt qatlamlari soni.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHsl choʻkuvchi qalinlik hamda hsl,p va hsl,a choʻkuvchan maydonlar 2 m dan oshmaydigan qalinlikda ajratilishi kerak;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Ushbu ilovaning 1-formulasi boʻyicha ksl.i koeffitsiyenti, poydevor kengligi 𝑏 ≥ 12 m boʻlganda choʻkuvchan maydoni chegarasida 1 ga teng deb qabul qilinadi, 𝑏 ≤ 3 m boʻlganda quyidagi formula boʻyicha hisoblanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(2)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝑝 — poydevor tagi boʻyicha oʻrtacha bosim, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishP0 — 100 kPa ga teng bosim, 3m≤ 𝑏 ≤ 12m ksl.i boʻlganda, interpolyatsiya bilan aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻz ogʻirligidan grunt choʻkishini aniqlashda ksl.i = 1 deb qabul qilish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Deformatsiyalanadigan hsl,p qatlamining faqat yuqori qismida gruntlarning choʻkish xususiyatlarini trambovkalar bilan zichlash, loy yoki qumoq gruntlardan kam suv oʻtkazadigan ekran hosil qilish, grunt yostiqchalari oʻrnatish orqali bartaraf etilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAgar pastdagi gruntlar toʻliq suvga
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishw — tabiiy yotqizilgan grunt namligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishwsat — gruntning suv bilan toʻliq oʻyinganligiga mos keluvchi namlik;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishwsl — boshlangʻich choʻkuvchanlik namligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Hudud uzunligi a0, m, poydevor yuklamasi taʼsirida choʻkish deformatsiyasi maydoni hsl,p yuqori qismida gruntning choʻkishi Ssl,p noldan toʻliq qiymatgacha oʻzgarishi kuzatiladi va quyidagi formula orqali aniqlanishi zarur:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(4)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhsat — namlash manbai tubidan deformatsiya zonasining hsl,p pastki chegarasigacha boʻlgan suv bilan toʻyingan grunt qalinligi (m).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishlesssimon qumli grunt va lesslar uchun 35°;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishlesssimon qumoq gruntlar uchun 50°;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishogʻir shibbalagichlar bilan zichlash yoki grunt yostiqlarini tekislashda 1,5 va 1,3 oshiruvchi koeffitsiyentlar bilan qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Chiziqli deformatsiyalanuvchi yarim fazo koʻrinishida qabul qilingan asosning bikrlik koeffitsiyentlari quyidagi hollarda aniqlanadi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) tabiiy tuzilgan gruntlarda, tabiiy namlikda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(5)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhsl,p deformatsiyalanuvchi maydon chegarasida namlantirish manbai ostida suv bilan toʻliq toʻyinganlikda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(6)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb) butun hsl,p deformatsiyalanuvchi maydon chegarasida zichlangan (shibbalangan) choʻkuvchan gruntlarda, ularning tabiiy namligida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(7)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishzichlangan (shibbalangan) va ularga toʻshalgan gruntlarning suv bilan toʻliq toʻyinganligida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(8)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishv) faqat zichlangan choʻkuvchan gruntlarda
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(9)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshibbalangan, choʻkuvchan va ularga toʻshalgan gruntlarning suv bilan toʻliq toʻyinganligida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(10)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(11)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝐶 va 𝐶𝐼 — tabiiy namlikda va toʻliq suv bilan toʻyinganlikda, tabiiy tuzilishli gruntlardagi zaminlarning bikrlik koeffitsiyentlari, kPa /m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishp — poydevor tagi boʻyicha oʻrtacha bosim, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSsl,p — poydevor botishi m, (1) formulasi boʻyicha hisoblanadigan tabiiy tuzilishli gruntda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish Sx va Ssl,p,x — mos ravishda poydevor botishi va choʻkishi, m, a hududida namlash manbai chetidan x masofada joylashgan nuqtada.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishII tur choʻkuvchan gruntli hududlarda
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. II tur choʻkuvchan gruntli hududlarda qurilish olib borilganda, gruntni mahalliy mustahkamlash usullaridan foydalanish (zichlash, gil ekrani yaratish, sementatsiya), poydevor turi va uning chuqurligini gruntning choʻkish xususiyatlariga mos ravishda tanlash, deformatsiyalarning oldini olish uchun maxsus fundament konstruksiyalaridan (taqsimlovchi plitalar, mustahkamlashchi arqonlar) foydalanish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishChoʻkuvchan gruntlarda bino va inshootlarning zamin va konstruksiyalarini quyidagilarni inobatga olib hisoblash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgruntning namlanishi natijasida yuzaga keladigan choʻkishlar bino va inshootlar mustahkamligiga taʼsir qilmasligi uchun hisoblash.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGruntning choʻkish qiymatlarini oʻz ogʻirligi tufayli gruntning Ssl,g maksimal choʻkishi ushbu ilovaning (1)-formulasi boʻyicha hisoblanganda ksl,i koeffitsiyenti ksl,i =1 deb qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishNisbiy choʻkuvchanlik bino va inshoot ostida suv oʻtkazmaydigan qatlam (ekran) oʻrnatib ushbu ilovaning (3)-formulasi boʻyicha aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKichik maydonlarda prognoz qilingan namlanishda Ssl,g gruntning oʻz ogʻirligi taʼsiridagi choʻkish quyidagi formula orqali hisoblanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(12)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(13)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishr — oʻz ogʻirligidan grunt choʻkishi egri chiziq maydonining quyidagi formula boʻyicha aniqlanadigan hisobiy uzunligi, m,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(14)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) bikr konstruktiv sxemali;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(15)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb) moslashuvchan konstruksiyali;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(16)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmq — bino va inshootning oʻz zamini bilan birgalikda ishlashini hisobga oluvchi va quyidagiga teng deb qabul qilinadigan ish sharoitlari koeffitsiyenti:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝐿 — bino va inshoot yoki uning alohida bloklari kengligi, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝑟 — ushbu ilovaning (14) formulasi boʻyicha.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝑙 — 1 va 2 poydevorlar orasidagi masofa, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmq — birga teng deb qabul qilinadigan koeffitsiyent.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Qurilish uchun togʻ-kon va muhandislik-geologik sharoitlarida qazish ishlarining taʼsirini aniqlashda 𝜼(𝒙), ξ(𝒙) olingan maʼlumotlar bino va inshootning bir qismi 𝒍 uchun hisoblangan qiymatlar qabul qilinsa 𝒊, 𝝆, 𝜺 koʻrsatkich qiymatlari quyidagi formula orqali aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishquyidagi qiymatlar hisoblanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishx1, x2,(x1 < x2 ) — koʻrib chiqilayotgan nuqtalardan binoning markaziy oʻqigacha boʻlgan masofalar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝒏, 𝒎 — ortiqcha kuchlanish va ishlash sharoitlarining koeffitsiyentlari boʻlib, ular ushbu SHNQning 25-bandi, 3 va 4-jadvallari asosida aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Bikr konstruktiv sxemali bino va inshootlarning ogʻishlarini isl nisbiy qiymati (15) formula boʻyicha, absolyut koʻrsatkichlar cm, esa quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(18)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHc — bino yoki inshootning poydevor tagidan ularning eng yuqori nuqtasigacha boʻlgan balandligi, cm.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Moslashuvchan konstruksiyali bino va inshootlarning alohida poydevorlari ogʻishini nisbiy qiymati (15) formula boʻyicha aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbunda, Ssl,g1 — Ssl,g2 — poydevorning ikkita qarama-qarshi joylashgan nuqtalari (torets)ning orasidagi poydevorning kengligi yoki uzunligiga teng masofalari bilan choʻkishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOgʻishlarning absolyut qiymatlari (18) formula boʻyicha aniqlanishi, bunda Hc poydevor tagidan ustun yoki devorning koʻrilayotgan nuqtasigacha boʻlgan balandlik sifatida qabul qilinishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Bino va inshootlar konstruksiyalarining dastlabki hisoblarida ishlatiladigan, gruntni yuqoridan, chiziqli manbadan (Bw=1÷2m boʻlganda)namlantirish holatidagi choʻkish voronkasining shartli egrilik radiusi Ryc quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(19)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishr va Ssl,g — ushbu ilovaning (13) formulasi boʻyicha;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmn — Ssl,g ga teng deb qabul qilinadigan koeffitsiyent, m.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Choʻkishining egri chiziqli qism (maydon)larida r boʻyicha gruntni namlantirish natijasida oʻz ogʻirligidan choʻkishda x masofada grunt yuzasidagi gorizontal siljishlar qiymati usl, cm, quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishu — nisbiy gorizontal deformatsiyalarning quyidagiga teng deb qabul qilinadigan qiymati:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(21)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Bikr konstruktiv sxemali bino va inshootlarning boʻlimlari orasidagi deformatsiya choki kengligini kompleks chora-tadbirlar asosida loyihalashtirishda quyidagi formulalar yordamida aniqlash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishpoydevor osti darajasida, 𝑟 ≥ 𝐿 da
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishpoydevor darajasida, (𝐿/2 < 𝑟 < 𝐿) da
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkarniz darajasida,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishr0 — grunt choʻkish maydonining r0 - r0 = 0,5 r teng deb qabul qilinadigan hisobiy yarim uzunligi, m; x — ushbu ilovaning (13) formulasi boʻyicha.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbu yerda,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝐿 — bino boʻlmasi uzunligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝑟 — (14) formula boʻyicha aniqlanadigan, oʻz ogʻirligidan grunt choʻkishi egri chiziqli hududning hisobiy uzunligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝐻 — binoning poydevor tagidan devor ustigacha balandligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSsl,g — gruntning oʻz ogʻirligidan choʻkish qiymati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish Yu — binoning zamin bilan birgalikdagi ishlashini hisobga oluvchi ish sharoitlari koeffitsiyenti,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝑟 < 𝐿 boʻlganda Yu = (r/L)2 va 𝑟≥ 𝐿 boʻlganda Yu =1 deb qabul qilinadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishDeformatsiya chokining kengligi quyidagidan kam boʻlmasligi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishN≤10 m da ad = 10 cm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishN≥ 30 m da ad = 30 cm;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30>N>10 da chok oʻlchami (ad ) interpolyatsiya usuli bilan aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Choʻkuvchan qatlamning Hsl suv bilan toʻyingan (𝑆𝑟 > 0,9) loyli va qumli gruntlarini qoʻshimcha botishi Su,l va qoʻshimcha siqilish maydonini Hu,l SHNQ 2.02.01-19 talablari boʻyicha aniqlash lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKam namlangan loyli gruntlar hamda tarkiban bogʻlangan changsimon va mayda qumlarning qoʻshimcha botishini Sul quyidagi formula boʻyicha hisoblashga yoʻl qoʻyiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhadi — Hu,l maydoni boʻlib chiqilgan gruntning u-nchi qatlami qalinligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishEwi va Eoi — maydoni chegarasida mos ravishda suv bilan toʻliq toʻyinganlik va tabiiy namlangan toʻshovchi va choʻkuvchan boʻlmagan grunt i-nchi qatlamining deformatsiya modullari.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. II tur choʻkuvchan gruntli hududlarda yer yuzasining qoziqlar bilan choʻkishini oldini olish uchun chiziqli-deformatsiyalanuvchan zaminning bikrlik S koeffitsiyentini quyidagi formula orqali aniqlash kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishzichlangan (shibbalangan) grunt
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(23)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsuv bilan toʻliq toʻyinganda
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(24)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtabiiy holatda zaminning nam va choʻkuvchan gruntlarini svaylar bilan toʻliq kesib olishda
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(25)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsuv bilan toʻliq toʻyinganda
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(26)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishII-III tur nam va choʻkuvchan gruntli hududlarda karkasli, moslashuvchan konstruksiyali bino va inshootlarning oʻz ogʻirligidan botishini qisman bartaraf etish:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishzichlangan (shibbalangan) grunt
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(27)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishsuv bilan toʻliq toʻyingan
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(28)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha-b
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(29)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbu yerda: S bikrlik, botishlar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSHNQ 2.01.09-24 “Qazilma ishlari olib borilgan va choʻkuvchan gruntli hududlarda bino va inshootlarni loyihalash” shaharsozlik normalari va qoidalariga
8-ILOVA
8-ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishYer osti qismiga ega bino va inshootlar zaminlarini loyihalashtirish xususiyatlari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Choʻkuvchan gruntlarda yer osti qismi chuqurlashtirilgan bino va inshootlarning zaminlari va poydevorlarini loyihalashda, kotlovan qazish vaqtida grunt massivining boʻshashini hamda uning asosiy oʻlchamlari (chuqurligi va kengligi)ni hisobga olish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-rasm. II turdagi choʻkuvchan grunt sharoitida quriladigan binolar uchun konstruktiv sxemalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha — qoziqli poydevorda texnik tagxona bilan (yer osti qavatlarsiz); b — qoziqli poydevorda yer osti qism bilan; v — tabiiy zaminda va plitali poydevorda (suzuvchan bino) yer osti qism bilan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1 — binolar; 2 — texnik tagxona; 3 — binoning yer osti qismi; 4 — burgʻilanadigan va urib qoqiladigan qoziqlar; 5 — qoqiladigan qoziqlar; 6 — poydevor plitasi; 7 — sirpanish choki;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝑓𝑛 — choʻkuvchan grunt yon tomon ishqalanishining yuklash kuchlari; 𝑓 — qoziqlar yon yuzalari boʻyicha qarshilik kuchlari; 𝑅 — qoziqlari pastki uchi ostidagi hisobiy qarshilik
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishChuqurlashtirilgan yer osti qismini qurishda bino yoki inshoot ostidagi grunt sharoitlarini I turdan choʻkmaydigan gruntlarga, choʻkish xususiyati boʻyicha esa II dan I turga oʻzgartirishga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-rasm. Binoning yer osti qismi uchun kotlovan qazishda choʻkishlarni hisoblash sxemalari
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishI — chuqur qazilma qurilishidagi grunt; II — bino yoki inshootning yer osti qismining poydevori,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha — chuqurlikdagi vertikal kuchlanishlar epyuralari; h𝑡 — oʻyiq yoki kotlovan tubi darajasi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb — 𝐻𝑠𝑙 chuqurlikda; v — yer osti suvlarining koʻtarilishida grunt va poydevor choʻkishi egri chizigʻi; g — chuqurlikning tubi yoki bino yer osti qismining tagi orqali namlantirish. 1. Chuqur oʻyiq; 1-2-3. Kotlovan (yer osti qism) va bino yer usti qismi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Rejalashtirish darajasida gruntning oʻz ogʻirligidan vertikal kuchlanishlar 𝜎𝑧𝑔;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. 𝜎𝑧𝑔𝑓, oʻyiq 1 yoki 2 kotlovan tubi darajasida; 6. Vertikal kuchlanishlar 𝜎ʼ𝑧𝑔𝑓 , oʻyiq 1 yoki 2 kotlovan tashqarisida joylashgan grunt oʻz ogʻirligi taʼsirini hisobga olib;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7-8. Vertikal kuchlanishlar 𝜎𝑧𝑔𝑓, bino ogʻirligidan hamda orayopmalar va h𝑡; chuqurlikdagi ustun tagli poydevor (stilobat) yer osti qismiga foydalanish yuklamalaridan;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9-10. 𝜎𝑧𝑔+𝜎𝑧𝑝 gruntning oʻz ogʻirligidan va bino ogʻirligidan hamda mos ravishda bino va stilobat ostidagi 𝐻𝑠𝑙,𝑐 chuqurlikdagi orayopmalarga foydalanish yuklamalaridan jamlanma kuchlanishlar;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Boshlangʻich choʻkish bosimining 𝑝𝑠𝑙 chuqurlik boʻyicha oʻzgarish egri chizigʻi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Binoning yer osti qismi uchun kotlovan qazishda quyidagilarga rioya qilish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbino ostidagi choʻkuvchan qatlam 𝐻𝑠𝑙,𝑐 qiymati kotlovan tubi sathidan z chuqurlikkacha aniqlanadi, bu yerda gruntning Pz oʻz ogʻirligidan bosimi Pz = Yz ga teng boʻladi (Y — choʻkuvchan gruntning oʻrtacha ogʻirligi), kotlovan tubi belgisidan boshlab lyossimon gilli, qumli va yirik boʻlakli gruntlar qatlamigacha yoki nisbiy choʻkuvchanlik Esl,c = 0,01ga teng boʻladi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgruntning oʻz ogʻirligidan
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishchoʻkuvchan qatlam ostidagi choʻkmaydigan gruntning qoʻshimcha choʻkishi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishGruntlarning oʻz ogʻirligidan choʻkishi Pz hisobiy choʻkishi 𝑠𝑠𝑙,𝑔,𝑐 choʻkuvchan qatlamning 𝐻𝑠𝑙,𝑐 qolgan qismi doirasida aniqlanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Kotlovanlarni qazishda grunt sharoitlarning oʻtkazilishi quyidagicha taʼminlanishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishchoʻkuvchanlik boʻyicha I toifadan, baʼzi hollarda II toifadan oddiy choʻkuvchan boʻlmagan gruntlarga, kotlovan tubi belgisidan boshlab grunt oʻz ogʻirligi bosimda 1 m dan ortiq qalinlikka ega barcha qatlamlar (muhandislik-geologik elementlar — MGE) ning nisbiy choʻkuvchanligi 𝑠𝑠𝑙,𝑐≤0,01 dan kam;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishchoʻkuvchanlik boʻyicha II dan I guruhga, 𝑠𝑠𝑙,𝑐 ≤ 5 cm dan oshmagandagi choʻkuvchan qalinlikning 𝐻𝑠𝑙,𝑐 qolgan qismi chegarasida gruntlarning oʻz ogʻirligidan hisobiy choʻkishida 𝑠𝑠𝑙,𝑔,𝑐;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Gruntning oʻz ogʻirligidan choʻkishi va grunt sharoitlarining choʻkuvchanlik boʻyicha II dan I guruhga oʻtishi butunlay istisno qilinadigan kotlovanning minimal chuqurligi quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(1)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝛾s — kotlovan rejasida toʻgʻriburchak shaklda va tomonlar nisbati 1:3 dan kam boʻlmaganda 𝛾s = 1,1 ga teng deb va kvadrat hamda dumaloq shaklda;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝛾𝑐 = 1,2 deb qabul qilinadigan ish sharoitlari koeffitsiyenti;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝜎𝑧𝑔 — 𝜎𝑧𝑔 = 𝛾𝑤𝑑 ga teng gruntning oʻz ogʻirligidan vertikal kuchlanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝛾𝑤 — suv bilan toʻyinganlik holatidagi choʻkuvchan grunt solishtirma ogʻirligining oʻrtacha tortilgan qiymati, kN/m3;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝑑 — choʻkuvchan gruntning “mustahkamlik tanqisligi” maksimal qiymatga, yaʼni (𝛾𝑤𝑑)-𝑝𝑠𝑙 → 𝑚𝑎𝑥 boʻlgan chuqurlik, m;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝑝𝑠𝑙 — 𝑑 chuqurlikda boshlangʻich choʻkish bosimi, kN.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkotlovan tubida qoʻshimcha kuchlanish mavjud boʻlmaganda qoziqli (svayli) fundamentlar loyihalanishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishUlarga bino yoki inshootdan, birinchi (yer osti) qavatining pollaridan ham yuk tushishlar oʻtkazilishiga yoʻl qoʻyiladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKotlovan tubidan pastroqdagi gruntlarning choʻkuvchanlik xususiyatlari shibbalash bilan toʻliq bartaraf etilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Kotlovan tubidan pastroqda gruntlarning choʻkuvchanlik xossalarini bartaraf qilmasdan plitali va boshqa poydevorlarni qoʻllashda bino yoki inshoot zaminida gruntlari choʻkmaydigan kotlovanning minimal chuqurligi 𝑑ʼ𝑐𝑝, m, quyidagi formula boʻyicha aniqlanishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish
(2)Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbu yerda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝛾𝑐, 𝛾𝑤, 𝑝𝑠𝑙 — (1) formuladagi kabi belgilanadi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝜎𝑧𝑝 — poydevorlar yuklamasidan vertikal kuchlanishlar, kPa;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝜎𝑧𝑛 — gruntda yertoʻla pastki qavati pollaridan yoki yer ostki qismdan qoʻshimcha vertikal kuchlanishlar.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish(2) formulani qoʻllashda 𝑑𝑐𝑝 qiymati turli chuqurliklardagi turli qoʻshimcha kuchlanishlarni ular taqsimlanishining epyuralariga muvofiq berish asosida saralash bilan aniqlanadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. 𝑑𝑐 va 𝑑𝑐𝑝 chuqurliklarni grafik usulda aniqlashga yoʻl qoʻyiladi. Bunda, texnik ehtiyojlarga moʻljallab qazilgan har bir joy uchun muhandislik-geologik qidiruv materiallari asosida quyidagilarning chuqurlik boʻyicha oʻzgarish grafiklari tuzilishi kerak:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgruntlarning oʻz ogʻirligidan bosimi 𝜎𝑠𝑙,𝑔 va boshlangʻich choʻkish bosimi 𝑝𝑠𝑙;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish(𝜎𝑧𝑝 +𝜎𝑧𝑛).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish𝜎𝑧𝑔 yoki 𝜎𝑧𝑔+𝜎𝑧𝑝+𝜎𝑧𝑛 grafigiga parallel ravishda boshlangʻich choʻkish bosimi 𝑝𝑠𝑙 ning oʻzgarish egri chizigʻiga urinma oʻtkazilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishBunda, 𝑑𝑐𝑝 va 𝑑𝑐 chuqurliklar 𝜎𝑧𝑔 urinmaning chuqurlik boʻyicha 𝜎𝑧𝑞, 𝑝𝑠𝑙, (𝜎𝑧𝑔 + 𝜎𝑧𝑝 + 𝜎𝑧𝑛) koʻrsatkichlar oʻzgarishi egri chiziqlari unga nisbatan chiziladigan vertikal “0” oʻq bilan kesishish nuqtalari boʻyicha aniqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Chuqurligi 4-5 m dan koʻp boʻlgan yer osti qismga ega bino va inshootlar zaminlarini loyihalashtirishda ushbu ilovada bayon qilingan va SHNQ 2.02.01-19 talablarini hisobga olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Yer osti qismi mavjud boʻlgan bino va inshootlar poydevorlarining asoslari va konstruksiyalari turini tanlashda quyidagilarni hisobga olish lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishularning rejadagi chuqurligi va oʻlchamlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishgruntning choʻkish xususiyatlari boʻyicha turi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishchoʻkuvchi qatlamning qalinligi 𝐻𝑠𝑙,𝑐 ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishchoʻkish miqdori 𝑠𝑠𝑙,𝑔,𝑐 va choʻkmaydigan asosiy gruntlarning qoʻshimcha choʻkishi 𝑠𝑢,𝑙 ;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbino va inshootlar konstruksiyalari poydevor asoslariga tushadigan yuklamalar, mazkur yuklamalar SHNQ 2.02.01-19 da keltirilgan boshqa talablarni hisobga olib amalga oshirilishi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Grunt sharoitlari boʻyicha II tur choʻkuvchan gruntlarning kotlovan tubidan pastroqda joylashish holatlarida quyidagilarni qoʻllash lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-2 qatlam choʻkuvchan gruntlarini ogʻir shibbalagichlar, gruntli svaylar, qattiq grunt materialidan (shagʻal, mayda toshli grunt, ekologik sof va mustahkam shlak) qilingan vertikal armaturalangan svaylar bilan zichlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishchoʻkuvchan qalinlikni 𝐻𝑠𝑙,e, tagi toʻldirilib qoqiladigan, urib qoqiladigan svaylar bilan ularni qoʻshimcha botishlar 𝑠𝑢,𝑙 rivojlanish ehtimoli bor maydondan pastroqqa choʻktirib kesib olish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. II tur grunt sharoitlariga ega choʻkuvchan gruntlarni qoziqlar bilan kesib olishda, shuningdek choʻkuvchan qalinlik 𝐻𝑠𝑙,𝑐 chegarasida shibbalash bilan gruntlarning choʻkuvchanlik xossalarini bartaraf etishda, qoziqlar va zichlangan massivlarga manfiy ishqalanish kuchi natijasida qoʻshimcha yuk tushishlarni 𝑃𝑛 kengligi 0,2 𝐻𝑠𝑙 boʻlgan konturli tasma (polosa) ustidagi bino va inshootlar yer osti qismi perimetri boʻyicha mumkin boʻlgan botish 𝑠𝑠𝑙,𝑔 dan kelib chiqib, ularning oʻrta qismi ostida esa, 𝐻𝑠𝑙,s.choʻkuvchan qalinlik qiymatidagi botish 𝑠𝑠𝑙,𝑔 dan kelib chiqib hisobga olish kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Qoziqlarga va zichlangan massivlarga, shuningdek bino va inshootlar yer osti konstruksiyalariga ularning yonbosh tashqi yuzalari boʻyicha poydevor plitalari va boshqa chuqur joylashgan poydevorlarga manfiy ishqalanish kuchidan qoʻshimcha yuk tushishlarni pasaytirish maqsadida sirpanish choklari bajarilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishSirpanish choklarini gidroizolyatsiya bilan birlashtirishga va ularni 3-4 qavat suv oʻtkazmaydigan pergamin, ruberoid, polietilen plyonka materiallaridan foydalanib loyihalashga yoʻl qoʻyiladi.