Firibgarlikka oid ishlar boʻyicha yagona sud amaliyotini shakllantirish maqsadida, “Sudlar toʻgʻrisida”gi Qonunning 17-moddasiga muvofiq, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi qaror qiladi:

1. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiq mulk uning barcha shakllarida daxlsizdir va unga nisbatan har qanday tajovuz qonun bilan taʼqib etiladi.

4. Jinoyat kodeksining 168-moddasi dispozitsiyasiga muvofiq firibgarlikda aldash deganda, aybdor tomonidan, bila turib, haqiqatga toʻgʻri kelmaydigan yolgʻon maʼlumotlar xabar qilinishi yoki ish holati boʻyicha mulk egasi yoki boshqa shaxsga maʼlum qilinishi lozim boʻlgan haqiqiy faktlarni yashirish yoxud mulk egasi yoki boshqa shaxsni yanglishtirishga qaratilgan qasddan sodir etilgan harakatlar tushuniladi.

12. Firibgarlik jinoyatidan aldash yoki ishonchni suiisteʼmol qilish yoʻli bilan mulkiy zarar yetkazish jinoyatini (JK 170-moddasi) farqlash lozim. Soʻnggi holda shaxs oʻzganing mulkini bevosita olib qoʻymasdan va unga nisbatan huquqqa ega boʻlmasdan, qonunga (shartnomaga) koʻra, mulkdor egaligi yoki tasarrufiga oʻtishga lozim boʻlgan tovar-pul qimmatliklarini oʻzlashtiradi va ular hisobiga boyiydi.

Mulkiy xususiyatdagi gʻayriqonuniy foyda olish maqsadida aldash yoki ishonchni suiisteʼmol qilish, misol uchun, shaxs tomonidan qonunchilikda belgilangan toʻlovlarni toʻlashdan ozod etuvchi qalbaki hujjatlarni taqdim etishda (JK 184-moddasida nazarda tutilgan hollardan tashqari) ifodalanishi mumkin.

14. Firibgarlik yoʻli bilan korxona, muassasa, tashkilotlar mulkini talon-toroj qilish uchun jinoiy javobgarlik, faqat, talon-toroj qilingan mulk summasi MjTK 61-moddasi uchinchi qismida koʻrsatilgan miqdordan oshgan holdagina kelib chiqadi (jumladan, kvalifikatsiya belgilari mavjud boʻlganda ham).

15. Shuni taʼkidlash joizki, qonunga koʻra, fuqarolar mulkini firibgarlik yoʻli bilan talon-toroj qilganlik uchun jinoiy javobgarlik talon-toroj miqdoridan qatʼi nazar kelib chiqadi. Ayni paytda, talon-toroj miqdori eng kam oylik ish haqi miqdorining oʻttiz baravaridan oshmagan har bir holda surishtiruv, tergov organlari va sudlar ayblanuvchi (sudlanuvchi)ning shaxsiga va moddiy zarar qoplanishiga oid maʼlumotlarni inobatga olgan holda jinoyat ishini JK 65 va 66-moddalariga asosan tugatish masalasini muhokama etishlari shart.

17. Aybdorning harakatlarida koʻp yoki juda koʻp miqdorda firibgarlik sodir etilishi kabi kvalifikatsiya belgisi mavjudligi toʻgʻrisidagi masala Jinoyat kodeksining sakkizinchi boʻlimida bayon etilgan tushuntirishlarga muvofiq qal etilishi lozim.

18. Sudlarga tushuntirilsinki, qalbaki hujjatdan foydalangan holda sodir etilgan firibgarlik, hujjat kim tomonidan tayyorlangan yoki soxtalashtirilganligidan kelib chiqib, jinoyatlar majmui tarzida JK 168-moddasi va JK 228-moddasi tegishli qismi bilan kvalifikatsiya qilinadi.

Shaxs firibgarlik maqsadida qalbaki hujjatdan foydalangan, biroq unga bogʻliq boʻlmagan holatlarga koʻra, oʻtganing mulkini ololmay yoki mulkka nisbatan huquqqa ega boʻlolmay qolgan hollarda qilmish jinoyatlar majmui tarzida JK 25-moddasi ikkinchi qismi, JK 168-moddasi va JK 228-moddasining tegishli qismi bilan kvalifikatsiya qilinishi lozim.

20. Firibgarlik natijasida olingan, shuningdek, ish boʻyicha ashyoviy dalil deb eʼtirof etilgan jabrlanuvchiga tegishli pul va boshqa qimmatliklar JPK 211-moddasi toʻrtinchi bandiga koʻra, oʻz egasiga qaytarib berilishi lozim, pul va boshqa qimmatliklar ular egasining tashabbusi bilan, bila turib, pora predmeti sifatida berilgan hollar bundan mustasno. Pul va boshqa qimmatliklar topilmagan hollarda ularning summasi yoki pul birligidagi qiymati sud tomonidan jabrlanuvchi foydasiga undiriladi.

Firibgarlikning oʻgʻrilikdan (JK 169-moddasi) farqi shundaki, firibgarlikda aybdor mulkni oʻzganing egaligidan olib qoʻymaydi, balki u tomonidan yanglishtirilgan jabrlanuvchining oʻzi mulkni yoki mulkka boʻlgan huquqni berishiga erishadi.

Tovlamachilikdan (JK 165-moddasi) firibgarlik shu bilan farqlanadiki, tovlamachilikda jabrlanuvchining erki sindirilgan boʻladi va u qoʻrquv taʼsiri ostida harakat qiladi, firibgarlikda esa aldov natijasida jabrlanuvchining erki yanglishadi.

Firibgarlik jinoyatidan oʻtkazish maqsadida qalbaki bank biletlari (banknotlar), metall tangalar, aksiz markalari, shuningdek, qimmatli qogʻozlar yoki chet el valyutasi yoxud chet el valyutasidagi qimmatli qogʻozlar yasash, ularni oʻtkazish (JK 176-moddasi) Qasd yoʻnalishi va soxtalashtirish xususiyati bilan farqlanadi. Bunda pul belgisi yoki chet el valyutasi pul aylanmasiga kiritish uchun soxtalashtiriladi. Qimmatli qogʻozlarni qalbakilashtirish bilan bogʻliq firibgarlikda esa, (masalan, pul kupyurasiga bir necha nol raqamlarini qoʻshib yozish, suvenir banknotlarni, banknot yoki qimmatli qogʻozlarning foto-kseronusxalarini ishlatish va h.q.) qasd muayyan shaxsni aldash va mulkiy foyda olishga qaratilgan boʻladi.

22. Jinoyat-protsessual kodeksining 415-moddasi talablariga rioya etgan holda sud ayblovni oʻzgartirishi va sudlanuvchining harakatlarini qonunning boshqa moddasi (qismi,bandi)ga kvalifikatsiya qilishga, shuningdek, jinoyatning ayrim epizodlarini {sudlanuvchining aybiga kiritilgan harakatlardan) qonunning u boʻyicha sudlanuvchiga ayb eʼlon qilinmagan moddasiga kvalifikatsiya qilishga haqli, basharti yangi modda dispozitsiyasi ogʻirroq jinoyat alomatlarini nazarda tutmasa va ayblov ish boʻyicha eʼlon qilingan ayblovdan faktik holatlari jihatidan jiddiy farq qilmasa.

Shundan kelib chiqib, firibgarlik oʻzganing mulkini talon-toroj qilish shakllaridan biri ekanligini, oʻzganing mulkini firibgarlik, oʻzlashtirish va rastrata qilish yoʻli bilan talon-toroj qilish uchun javobgarlikni nazarda tutuvchi qonun moddalari (moddalari qismlari) sanksiyalari aynan bir xilligini inobatga olib, sud ishni qoʻshimcha tergov yuritish uchun qaytarmasdan aybdorning harakatlarini JPK 415-moddasiga rioya etgan holda JK 167-moddasidan JK 168-moddasiga yoki aksincha qayta kvalifikatsiya qilishga haqli.

25. Mazkur qaror qabul qilinishi munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining 1998-yil 17-apreldagi 11-sonli “Iqtisodiyot sohasidagi jinoiy ishlar boʻyicha sud amaliyotida yuzaga kelgan ayrim masalalar toʻgʻrisida”gi qarorining 13-bandi oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.