Ўзбекистон Республикасининг экспорт имкониятларини ривожлантириш, товарлар ва хизматлар экспорти ҳажмини кўпайтириш, экспорт қилинадиган товарлар ва улар сотиладиган бозорлар номенклатурасини кенгайтириш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Манфаатдор вазирликлар, идоралар, концернлар, уюшмалар ва корпорациялар иштирокида Ўзбекистон Республикаси Ташқи иқтисодий алоқалар вазирлиги, Макроиқтисодиёт ва статистика вазирлиги томонидан ишлаб чиқилган Ўзбекистон Республикасининг экспорт имкониятларини ривожлантириш Давлат дастури (кейинги ўринларда Давлат дастури деб аталади) иловага мувофиқ маъқуллансин.

2. Экспорт имкониятларини ривожлантиришни рағбатлантириш Республика кенгаши Давлат дастури амалга оширилиши мониторингини таъминласин.

3. Ўзбекистон Республикаси Макроиқтисодиёт ва статистика вазирлиги, Ташқи иқтисодий алоқалар вазирлиги республика экспортининг йиллик прогнозларини шакллантиришда Давлат дастури параметрларига амал қилсинлар.

4. Вазирлар Маҳкамаси комплекслари Ўзбекистон Республикаси Макроиқтисодиёт ва статистика вазирлиги, Молия вазирлиги, Ташқи иқтисодий алоқалар вазирлиги ҳамда тегишли вазирликлар ва идоралар билан биргаликда:

экспорт ҳажми ўсишининг прогноз параметрлари бажарилишини таъминловчи, тармоқ дастурларига киритилган лойиҳаларни маблағ билан таъминлашнинг аниқ манбаларини белгиловчи 2000 йилгача экспорт имкониятларини ривожлантириш тармоқ дастурларини;

2005 йилгача бўлган даврда тармоқларнинг экспорт имкониятларини ривожлантиришнинг асосий йўналишларини икки ой муддатда ишлаб чиқсинлар ва кўриб чиқиш учун экспорт имкониятларини ривожлантиришни рағбатлантириш Республика кенгашига киритсинлар.

5. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари:

Ўзбекистон Республикаси Макроиқтисодиёт ва статистика вазирлиги, Ташқи иқтисодий алоқалар вазирлиги билан биргаликда кичик ва ўрта хусусий тадбиркорлик корхоналари маҳсулотлари экспортини кенгайтиришга йўналтирилган экспорт имкониятларини ривожлантириш минтақавий дастурларини икки ой муддатда ишлаб чиқсинлар ва экспорт имкониятларини ривожлантиришни рағбатлантириш Республика кенгашининг маъқуллаши учун киритсинлар;

бир ҳафта муддатда минтақавий дастурларни амалга ошириш ва экспорт қилувчиларга кўмаклашиш бўйича доимий ишловчи минтақавий комиссиялар ташкил этсинлар.

6. Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги Марказий банк, Макроиқтисодиёт ва статистика вазирлиги, Ташқи иқтисодий алоқалар вазирлиги ва «Ўзбекинвест» компанияси билан биргаликда экспортни кредитлаш, экспорт кредитларини суғурта қилиш, давлат кафолатлари бериш механизмини ўз ичига олувчи экспорт имкониятларини ривожлантиришни давлат томонидан молиявий қўллаб-қувватлаш тартибини бир ой муддатда ишлаб чиқсин ва тасдиқлаш учун Вазирлар Маҳкамасига киритсин.

7. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Бош вазир Ў.Т. Султонов зиммасига юклансин.

1.1. Нефть-газ комплекси

1.2. Индустрияни ривожлантириш комплекси

Машинасозлик саноати

Кимё саноати

Металлургия

Саноатнинг бошқа тармоқлари

1.3. Қурилиш комплекси

1.4. Истеъмол бозори комплекси

1.5. Агросаноат комплекси

1.6. Хизмат кўрсатиш соҳаси тармоқлари

2.1. Нефть-газ комплекси

2.2. Индустрияни ривожлантириш комплекси

Машинасозлик саноати

Кимё саноати

Металлургия

Саноатнинг бошқа тармоқлари

2.3. Қурилиш комплекси

2.4. Истеъмол бозори комплекси

2.5. Агросаноат комплекси

2.6. Хизмат кўрсатиш соҳаси тармоқлари

Ушбу экспорт имкониятларини ривожлантириш Давлат дастури (кейинги ўринларда Дастур деб аталади) Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Иқтисодий ислоҳот, тадбиркорлик ва хорижий инвестициялар бўйича Идоралараро кенгашнинг 1997 йил 6 февралдаги ИК-97-112-сон қарорини, шунингдек Вазирлар Маҳкамасининг 1997 йил 28 февралдаги 116-сон қарорини бажариш юзасидан ишлаб чиқилган.

Дастурда халқ хўжалиги ва ташқи иқтисодий аҳволда Ўзбекистон учун кўзга ташланаётган ижобий ўзгаришлар билан биргаликда шу соҳадаги мавжуд муаммолар, шу жумладан, илгари юзага келган экспортнинг хом ашёвий йўналишини бартараф этиш чора-тадбирлари ҳисобга олинган.

Республиканинг экспорт сиёсати макроиқтисодий барқарорликни қўллаб-қувватлашга, ишлаб чиқаришни ривожлантиришга, инвестиция фаолиятини жонлантиришга йўналтирилган. Айниқса саноатнинг қайта ишловчи тармоқларида ва хизмат кўрсатиш соҳаларида экспорт имкониятларини ривожлантириш, таркибий ислоҳотлар ва мамлакат иқтисодиётини технологик замонавийлаштиришнинг муҳим қисми бўлиши керак.

Экспорт имкониятларини ривожлантириш дастури ва 2000 йилгача иқтисодиёт тармоқлари экспорти ўсишининг прогноз параметрлари 1 ва 2-иловаларда*, экспорт таркибини ўзгартиришнинг тадрижий ўсиши ва Дастурни амалга оширишнинг биринчи навбатдаги чора-тадбирлари жадвали 3 ва 4-иловаларда* келтирилган.

Ўзбекистонни энергия билан таъминлаш стратегияси барча асосий энергия манбаларини қазиб олиш ва ишлаб чиқаришни яқин йигирма йиллик даврда республикани энг иқтисодий тежамли ва экологик жиҳатдан тоза энергия манбаи билан таъминлашга қодир бўлган газ саноатига устуворлик берган ҳолда оқилона қўшиб олиб боришни назарда тутади.

Республикада мавжуд бўлган хом ашё ресурсларидан энг кўп даражада фойдаланиб хорижий инвестициялар ва технологияларни жалб қилган ҳолда жаҳон бозорида рақобатга бардошли маҳсулот ишлаб чиқариш учун база яратиш машинасозлик саноати корхоналарининг асосий вазифаси ҳисобланади.

Тармоқни ривожлантириш доирасида «Ўзқишлоқхўжаликмаш-холдинг» холдинг компанияси корхоналарида республикага қишлоқ хўжалиги техникасини четдан олиб келишни камайтириш имконини берувчи 136 турдаги янги ва модернизация қилинган машиналар яратиш назарда тутилган.

«Ўзмашсаноат» уюшмаси корхоналари маҳсулотларини экспорт қилиш машиналар ва асбоб-ускуналар сотиш бозорларини кенгайтириш ҳисобига 23 фоизга кўпаяди.

Мамлакатимиз автомобилсозлигини ривожлантириш машинасозлик тармоғида устувор йўналиш ҳисобланади.

1998 йил мобайнида МДҲнинг турли минтақаларида 15 қўшма корхонани ўз ичига олувчи «ЎзДЭУавто» қўшма корхонаси автомобилларини сотиш ва уларга хизмат кўрсатиш бўйича савдо тармоғи ривожлантирилади.

«Тошкент авиация ишлаб чиқариш бирлашмаси» давлат-акциядорлик бирлашмасида 2000 йилда «Ил-76» ва «Ил-114» самолётларининг ҳар хил модификацияларини ишлаб чиқаришни 40 тагача кўпайтириш назарда тутилмоқда, уларнинг 37 таси экспорт қилинади.

Маҳсулотнинг алоҳида муҳим турлари бўйича хом ашё мустақиллигига эришиш мақсадида кимё маҳсулотларининг импортнинг ўрнини босувчи турларини ишлаб чиқаришни ўзлаштириш йўли билан хом ашёни импорт қилиш ҳажмини сезиларли даражада қисқартириш қисқа муддатли истиқболда кимё саноатининг асосий вазифаси ҳисобланади.

Тармоқнинг экспорт имкониятларини ошириш мақсадида маҳаллий манбалар ҳисобига моддий-техника ресурслари билан таъминлаш, техника билан қайта жиҳозлаш ва ишлаб турган корхоналарни реконструкция қилиш, хорижий инвестицияларни жалб қилиш назарда тутилмоқда.

Металлургияни ривожлантириш стратегияси қимматбаҳо, рангли, нодир ва камёб металларни қазиб олиш ва ишлаб чиқаришни оқилона бирга қўшиб олиб боришга қаратилган.

Экспорт таркибида ҳам ўзгаришлар юз беради, цемент улуши 57 фоизгача камаяди, бошқа маҳсулотлар эса, шу жумладан махсус қурилиш материаллари улуши 43 фоизгача ошади. Маҳсулотнинг республика учун янги бўлган 31 тури ўзлаштирилади, уларнинг бир қисми экспорт қилинади. 46 объектда технологияни янгилаш ёки уларга қўшимчалар киритиш назарда тутилган.

Пудрат ишлари ва хизматлар экспорти янада ривожланади. Қишлоқ ва сув хўжалиги вазирлигининг «Ўзсувхорижийқурилиш» республика бирлашмаси бўлинмалари томонидан 1998 йилдан 2000 йилгача Афғонистон, Гвинея ва Сурия ҳудудида 2 млн АҚШ доллари миқдорида қурилиш-монтаж ва лойиҳа-қидирув ишларини бажариш режалаштирилмоқда.

Енгил саноат корхоналари экспорти 2000 йилда 157,72 млн АҚШ долларини ташкил этади (ўсиш 1997 йилга нисбатан 2,37 баравар).

Юқори сифатли пойабзал ишлаб чиқариш ҳажмлари 4,6 млн жуфтга кўпаяди, чарм буюмлар 73500 тани ташкил этади. Қўшма корхоналар 2000 йилда 3,0 млн АҚШ доллари миқдоридаги 1,5 млн жуфт пойабзални экспортга етказиб бера бошлайдилар.

Дастурнинг амалга оширилиши 2000 йилда: 30,9 млн АҚШ долларлик 9 минг тоннагача ферментланган тамакини, 77,3 млн АҚШ долларлик 9,2 млрд дона сигарет маҳсулотларини экспорт қилиш имконини беради.

Умуман истеъмол бозори товарлари комплекси бўйича жами экспорт 2000 йилда 328,45 млн АҚШ долларигача ўсади (1997 йилдагига қараганда 4 баравар).

«Ўзбекистон темир йўллари» давлат-акциядорлик компанияси. 2000 йилда Ўзбекистон орқали транзит юклари ташиш хизматларини 115 млн. АҚШ долларигача кўпайтириш мўлжалланмоқда, тепловозлар, уларнинг узелларини мукаммал тузатиш ва эҳтиёт қисмлар тайёрлаш хизматлари 1,2 баравар (6,85 млн АҚШ долларигача) кўпаяди.

«Ўзбекистон ҳаво йўллари» миллий авиакомпанияси. Авиатранспорт хизматлари экспорти ҳажмини 2000 йилда 107,5 млн АҚШ долларигача етказиш режалаштирилмоқда, бу 1997 йилдагига қараганда 7,5 млн кўпдир.

«Ўзавтотранс» корпорацияси. Йўловчилар ва юкларни халқаро автоташишларни кенгайтириш ҳисобига 2000 йилда корпорация бўйича экспорт хизматлари ҳажми 500 минг АҚШ долларини ташкил этади, бу 1997 йилдагига қараганда 1,3 баравар кўпдир.

Алоқа тармоғи. Дастурда халқаро алоқалар бўйича хизматлар экспорти ҳажмини 7,35 млн АҚШ долларига етказиш ёки уни 1997 йилдагига қараганда 1,85 млн. АҚШ долларига ўстириш, шу жумладан, Трансосиёевропа тола-оптика алоқа линияси ҳисобига — 1,3 млн долларга кўпайтириш ва янги йўналишлар очиш, самарали ҳисоб-китоб таксаларини келишиб олиш ва 0,88 млн. АҚШ долларлик хизматларнинг янги турларини кўрсатиш назарда тутилмоқда.

Хорижий телекоммуникация асбоб-ускуналари ва алоқа воситаларини сертификация қилиш ҳисобига 1998 — 2000 йилларда 1,85 млн АҚШ доллари миқдорида валюта тушуми кутилмоқда.

Туризм. Ҳисоб-китобларга кўра 2000 йилда туристлар оқими ҳажми 1 млн кишига, шу жумладан, хорижий туристлар 650 минг кишига етади. Умуман хорижий туристларга хизматлар кўрсатиш ҳажми 1 млрд АҚШ долларига етади. Шу жумладан «Ўзбектуризм» миллий компанияси туристик корхоналари томонидан 1998 — 2000 йиллар даврида 75 млн АҚШ долларлик валюта тушуми таъминланади.

Хорижий сармояни фаол жалб этишни ва иқтисодиётни таркибий қайта қуришни ҳисобга олган ҳолда Дастурда белгиланган чора-тадбирларнинг амалга оширилиши экспорт ҳажмини 2000 йилда 1997 йилдагига нисбатан 1,65 баравар кўпайтириш имконини беради. Экспортнинг салкам 2,36 млрд долларга ўсиши таъминланади, ҳажми эса 6 млрд долларга етади.

Экспортнинг энг кўп ўсишига машинасозликда (5,1 баравар) ва халқ истеъмол товарлари ишлаб чиқариш комплексида (4 баравар) эришилади.

Экспорт таркиби жиддий равишда ўзгаради — пахта улуши 43,3 фоиздан 28,0 фоизгача камаяди, машина ва асбоб-ускуналар улуши 9,8 фоиздан 23 фоизгача кўпаяди, тўқимачилик маҳсулотлари улуши 1,2 баравар, озиқ-овқат товарлари улуши 1,33 баравар кўпаяди.

Дастур параметрлари ресурслар ва иқтисодий имкониятларни баҳолашни ҳамда уни амалга ошириш шарт-шароитларини, иқтисодий ислоҳотларни чуқурлаштириш, бозор муносабатлари шаклланишини ривожлантириш, ҳуқуқий ва қонунчилик базасини янада такомиллаштириш чора-тадбирларини ҳисобга олган ҳолда белгиланган.

Дастур асосан ишлаб чиқарилаётган маҳсулотнинг сифатини ошириш ва техник даражасини жаҳон бозорларида рақобатлашадиган даражага етказишнинг салмоқли захиралари мавжуд бўлган қайта ишлаш саноатининг экспорт имкониятларини ислоҳ қилишга, шунингдек маҳаллий хом ашёни чуқур қайта ишлаш ҳисобига экспортга мўлжалланган тайёр маҳсулот ишлаб чиқариш кўламларини кенгайтиришга қаратилган.

2000 йилгача бўлган даврда экспорт ҳажмларини янада кўпайтиришга асос солинади, экспорт инфратузилмаси ташкил этилади. Экспортга мўлжалланган ишлаб чиқариш янги тармоқларнинг ривожланишига туртки беради.

Давлат экспортга мўлжалланган ишлаб чиқаришларнинг ривожланиши ва ташқи бозорларга мамлакатимиз маҳсулотлари киришини жадаллаштиришга таъсир кўрсатишни анча кучайтиради. Анъанавий машина-техника экспортининг илмий-ишлаб чиқариш базасини мутлақо янги ташкилий-иқтисодий асосда тиклаш бошланади. Товар таркиби кўпроқ технологик йўналишга эга бўлади.

Экспорт имкониятларини ривожлантиришнинг тадрижий ўсиши кўрсаткичлари умуман мамлакат товар оборотига нисбатан экспортнинг муайян олдинда боришини, ялпи ички маҳсулот ўсиши суръатларига нисбатан экспортнинг илдам ривожланишини таъминловчи моддий базани яратиши керак.