14.03.2025 йилдаги 01/2-27-сон
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг буйруғи, 14.03.2025 йилдаги 01/2-27-сон
Дата вступления в силу
11.04.2025
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
буйруғи
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг Қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2025 йил 11 апрелда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 342]
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодексига мувофиқ буюраман:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Ўзбекистон Республикаси Давлат архитектура ва қурилиш қўмитаси раисининг 1998 йил 26 январдаги 9-сон буйруғи билан тасдиқланган ҚМҚ 2.04.04-97 «Полимер материаллардан сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» қурилиш меъёрлари ва қоидалари ўз кучини йўқотган деб топилсин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. Мазкур буйруқ Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги, Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси ҳамда «Ўзсаноатқурилишматериаллари» уюшмаси билан келишилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4. Ушбу буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Вазир Ш. ХИДОЯТОВ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Тошкент ш.,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2025 йил 14 март,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
01/2-27-сон
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Келишилди:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Фавқулодда вазиятлар вазири Б. КУДРАТХОДЖАЕВ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2025 йил 6 март
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон техник жиҳатдан тартибга солиш агентлиги директори А. ЖУМАНАЗАРОВ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2025 йил 6 март
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
«Ўзсаноатқурилишматериаллари» уюшма бошқарув раиси в.б Б. БОБОКУЛОВ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2025 йил 6 февраль
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Санитария- эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси раиси Б. ЮСУПАЛИЕВ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2025 йил 3 февраль
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2025 йил 14 мартдаги 01/2-27-сон буйруғига
ИЛОВА
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ушбу шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) полимер материаллардан ясалган ташқи ва ички сув таъминоти ҳамда оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилишга оид бўлган талабларни белгилайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Мазкур ШНҚ талаблари ички ёнғинга қарши сув таъминоти ва абразив воситаларни (қум, кул, шлак ва бошқалар) ташувчи қувур ўтказгичларни лойиҳалашга нисбатан татбиқ этилмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-боб. Шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари, техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. Мазкур ШНҚда қуйидаги шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар келтирилган:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ШНҚ 2.04.03-24 «Оқова сувларни чиқариб юбориш. Ташқи тармоқлар ва иншоотлар»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ШНҚ 2.04.14-22 «Ускуналар ва қувур ўтказгичларнинг иссиқлик изоляцияси»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ШНҚ 3.01.04-19 «Қурилиши тугалланган объектларни фойдаланишга қабул қилиш. Асосий ҳолатлар»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ГОСТ 2930-62 «Ўлчов асбоблари. Шрифтлар ва белгилар» (расмий манба: Приборы измерительные. Шрифты и знаки);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ГОСТ 3634-2019 «Кузатув қудуқларининг люклари ва сел қудуқларининг ёмғир қабул қилгичлари. Техник шартлар» (расмий манба: Люки смотровых колодцев и дождеприемники ливнесточных колодцев. Технические условия.);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ГОСТ 8020-2016 «Канализация, сув ва газ тармоқлари қудуқлари учун бетон ва темир-бетон конструкциялар» (расмий манба: Конструкции бетонные и железобетонные для колодцев канализационных, водопроводных и газопроводных сетей);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ГОСТ 33366.1-2015 «Пластмассалар. Шартли белгилар ва қисқартмалар. 1-қисм. Асосий полимерлар ва уларнинг махсус хусусиятлари» (расмий манба: Пластмассы. Условные обозначения и сокращения. Часть 1. Основные полимеры и их специальные характеристики);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ГОСТ ISO/IEC 15420-2010 «Автоматик идентификация. Штрихли кодлаш. EAN/UPC штрих коди белгиларининг спецификацияси» (расмий манба: Автоматическая идентификация. Кодирование штриховое. Спецификация символики штрихового кода EAN/UPC);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Oʻz DSt ISO 161-1:2019 «Суюқ ва газсимон муҳитларни транспортда ташиш учун термопластиклардан қувурлар. Номинал ташқи диаметрлар ва номинал босимлар. 1-қисм. Метрик серия»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Oʻz MSt ISO 175:2024 «Пластиклар. Суюқ кимёвий моддаларга ботириш таъсирини аниқлаш учун синов усуллари»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Oʻz DSt ISO 4427-2:2019 Пластмасса қувур ўтказгичли тизимлар. Сув таъминоти учун полиэтилен қувурлар ва фитинглар. 2-қисм. Қувурлар (расмий манба: Системы пластмассовых трубопроводов. Трубы полиэтиленовые и фитинги для водоснабжения. Часть 2. Трубы);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Oʻz DSt ISO 13272:2019 «Ер ости дренажлари ва канализация учун пластмасса қувур ўтказгичлари. пластиклаштирилмаган поливинилхлорид, полипропилен, минерал модификаторли полипропилен ва полиэтилен. Йўл ҳаракати зоналари ва ер ости иншоотларида люклар ва текшириш камераларига техник талаблар» (расмий манба: Пластмассовые трубопроводы для безнапорного подземного дренажа и канализации. Непластифицированный поливинилхлорид, полипропилен, полипропилен с минеральными модификаторами и полиэтилен. Технические требования к люкам и инспекционным камерам в зонах движения и подземных установках);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Oʻz MSt ISO 22088-1:2024 «Пластмассалар. Атроф-муҳит таъсирига чидамлилигини аниқлаш (ESC).) (1 — 6 қисмлар)»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Oʻz DSt EN 13598-2:2020 Босимсиз ер ости дренажлари ва канализация учун пластик қувурлар тизимлари. Пластиклаштирилмаган поливинилхлорид (PVC-U), полипропилен (PP) ва полиетилен (PE). Йўл ва чуқур ер остидаги кузатув қудуқлари ва кузатув қудуқларининг техник хусусиятлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ISO 10012:2003 Ўлчовларни бошқариш тизимлари. Ўлчов жараёнлари ва ўлчаш ускуналарига қўйиладиган талаблар (расмий манба: Measurement management systems — Requirements for measurement processes and measuring equipment).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-боб. Атамалар ва таърифлар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атама ва таърифлардан фойдаланилган:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
максимал ишчи босими (МОР) — доимий фойдаланишда қувур ўтказгичдаги муҳитнинг йўл қўйиладиган максимал босими, қувур ўтказгич элементларининг механик хусусиятларига тегишли рақамли белги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
минимал босим (PN) — доимий фойдаланишда қувур ўтказгичлар учун минимал босим мустаҳкамлик захираси коэффициенти, қувур ўтказгич элементларининг механик хусусиятларига тегишли рақамли белги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бириктирувчи қисм (фитинглар) — полимер қувурларни ёки бошқа буюмларни ўзаро улаш учун ишлатиладиган қисм.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-боб. Умумий қоидалар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. Полимер қувурларнинг хизмат қилиш муддати мазкур ШНҚнинг 1-иловасига мувофиқ қуйидагича бўлиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
совуқ сув таъминоти тизимлари учун камида 50 йил;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
иссиқ сув таъминоти тизимлари учун (75℃ дан юқори бўлмаган ҳароратда ва 760 kPa (7,5 атм.) босимда) камида 25 йил.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4. Технологик полимер қувурларнинг хизмат қилиш муддати ташиладиган муҳитнинг кимёвий таркибига, унинг ҳароратига, босимига боғлиқ ҳолда лойиҳада белгиланиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5. Қувур ва бириктирувчи қисмлар учун ишлатиладиган полимер материалларнинг физик-механик хусусиятлари мазкур ШНҚнинг 2-иловасига, кимёвий чидамлилиги эса 3-иловасига мувофиқ бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-боб. Биноларнинг ички сув таъминоти тизимларини лойиҳалаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-§. Умумий талаблар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6. Совуқ ва иссиқ сув таъминоти тизимлари учун қувур материаллари қувур ўтказгичларнинг мақсади ва иш шароитларини, ташиладиган сувнинг ҳароратини, шунингдек қувурларнинг хизмат қилиш муддатини ҳисобга олган ҳолда, ШНҚ 2.04.01-22 талабларига мувофиқ танланиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7. Хўжалик-ичимлик суви таъминоти учун мўлжалланган полимер қувурлар ва бириктирувчи қисмлар «Ичимлик» сўзи билан тамғаланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-§. Қувурлар ва бириктирувчи қисмларнинг таснифи
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8. Совуқ сув қувур ўтказгичлари учун қувурлар ва уларни бириктирувчи қисмлари (шиша толали пластикдан ташқари) тури қуйидаги 1-жадвалга мувофиқ минимал босим билан белгиланиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Сувни ташувчи пластик қувур ўтказгичлар учун минимал босим мустаҳкамлик захирасининг минимал коэффициентини ҳисобга олган ҳолда 20℃ ҳароратда сувдан ҳосил бўладиган 10 Ра (bar)да ифодаланган доимий максимал иш босимига тўғри келади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

1-жадвал

Қувур тури

Минимал босим (PN), Oʻz DSt ISO 161-1:2019 буйича, МРа

Енгил — Е

0,25

Ўртача-енгил — ЎЕ

0.4

Ўртача — Ў

0,6

Оғир — О

1.0

Жуда оғир — ЖО

1.6
2.0

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9. Шиша толали пластикдан ишлаб чиқарилган босимга чидамли қувурларни минимал босим бўйича қуйидаги уч турга бўлинади: 0,6 МРа; 1,6 МРа; 2,5 МРа.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
10. Экструзия усули билан ишлаб чиқарилган қувурларнинг минимал диаметри сифатида уларнинг ташқи диаметри қабул қилиниши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
11. Ўраш усули билан ишлаб чиқарилган қувурлар учун (масалан, шиша толали ва базальтли пластмасса) минимал диаметр сифатида уларнинг ички диаметри қабул қилиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
12. Ички иссиқ сув таъминоти қувур ўтказгичлари учун ишлатиладиган босимга чидамли полимер қувурлар ва уларнинг уланиш қисмлари 75℃ ҳароратидаги сувнинг доимий таъсир қилиш шароитлари учун ҳамда 25 йилдан кам бўлмаган фойдаланиш муддатига мўлжалланган бўлиши зарур.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
13. Босимга чидамли қувурларни «SDR» кўрсаткичи ва «S» серияси бўйича ҳам таснифлашга йўл қўйилади. Мазкур кўрсаткичларнинг таснифи ушбу ШНҚнинг 2-иловасига мувофиқ бўлиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-§. Қувурларни улаш турлари ва усуллари
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
14. Биноларнинг ички сув таъминоти тизимлари учун мўлжалланган босимга чидамли қувурлар полимер материалнинг турига қараб қуйидагича уланиши лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
карнайсимон учига пайвандлаш йўли билан — полиэтилен, полипропилен, полибутен ва шу каби;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
карнайсимон учига елим билан — поливинилхлорид, шиша толали, базальт толали пластмасса ва шу каби;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ажраладиган ва ажралмайдиган бириктирувчи қисмлар ёрдамида механик равишда — металл-полимер, ўзаро боғланган полиэтилен ва шу каби.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
15. Пластик қувурлар, бириктирувчи қисмлар ва арматураларнинг уланиш усуллари ва уларнинг жойлашуви лойиҳада, қуйидагилардан келиб чиқиб белгиланиши лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувур ўтказгичнинг мақсади;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
материалнинг хусусиятлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувурлар, бириктирувчи қисмлар ва арматураларнинг тури, номенклатураси ва ўлчамлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ташиладиган сувнинг ишчи босими ва ҳарорати;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ташиладиган модданинг тури ва хоссалари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувур ўтказгичнинг хизмат муддати;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувур ўтказгични ётқизиш усули ва қурилиш-монтаж ишларини бажариш шароитлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
атроф-муҳит ҳарорати;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
режалаштириш ечимлари.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
16. Қувур ўтказгичларни улаш усуллари уларнинг лойиҳада белгиланган хизмат муддатининг бутун даврида герметиклигини ва мустаҳкамлигини таъминлаш шартларидан, монтаж қилиш технологиясидан ҳамда уларни таъмирлаш имкониятидан келиб чиқиб қабул қилиниши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
17. Ажраладиган уланишлар арматураларни ўрнатиш ва ускуналарни улаш жойларида ҳамда фойдаланиш даврида қувур ўтказгич элементларини алмаштириш имконияти таъминланадиган, уланишларни текшириш ва таъмирлаш учун қулай жойларда бажарилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
18. Бир-бирига ёпиштириб ёки пайвандлаб улаб бўлмайдиган, модификацияланган ва композит полимер қувурлар механик равишда уланиши лозим. Бундай уланишларнинг конструкциялари ва қўлланиш технологияси маълум бир полимер материал учун ишлаб чиқарувчининг йўриқномаларида белгиланиши зарур.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
19. Металл бириктирувчи қисмлар коррозияга чидамли материалдан ишлаб чиқарилган бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
20. Бириктириш қисмларининг хизмат муддати қувурларнинг хизмат муддатига мос бўлиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-§. Қувур ўтказгичларни ётқизиш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
21. Сув таъминоти қувур ўтказгичларининг трассалари қувур материалининг физик (кимёвий) ва механик хусусиятларини, бириктириш усулларини, шунингдек ШНҚ 2.04.01-22 ни ҳисобга олган ҳолда танланиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Пайвандлаш усулида қувурларни монтаж қилишда сув қувурларини анъанавий ётқизиш (ҳалқали ва боши берк) схемалардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувурларни бирлаштириш қисмлари ёрдамида улашда қуйидагиларни жойлаштирган ҳолда коллектор блокларидан фойдаланиш лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
тизимларда сув оқимини тўхтатиш ва бошқариш арматураларини;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувур ўтказгичларни улаш тугунларини;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сув сарфи ҳисоблагичларини.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
22. Қувурлар яширин усулда (шахталарда, штробаларда ва шу кабилар) ётқизилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Сувни тарқатиш арматурасига етказиб берадиган жойларда ҳамда уларнинг механик шикастланиши истисно қилинадиган жойларда қувур ўтказгичларни очиқ усулда ётқизишга йўл қўйилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ертўланинг шифти остида қувурлар фақат механик шикастланишдан ҳимояланган ҳолларда ётқизилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Параллель равишда горизонтал ҳолатда ётқизилган, пластик қувурлардан ясалган сув таъминоти қувур ўтказгичлар оқова сувларни чиқариб юбориш қувурлари устида ётқизилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Сув таъминоти қувур ўтказгичларини агрессив, заҳарли ва ўткир ҳидли суюқликларни ташувчи қувурлар устидан ўтказишнинг иложи бўлмаса, бундай қувур ўтказгичлар фақат пайвандлаш ёки елим билан ёпиштириш усулида лойиҳаланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
23. Қувур ўтказгичларни лойиҳалашда уларнинг компенсацияланиш қобилиятидан фойдаланиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бунда, қувурларни ётқизишда оқилона схемани танлаш ҳамда ҳарорат деформацияси бир-биридан мустақил равишда содир бўладиган ва қувур ўтказгичнинг компенсацияловчи элементлари ўзгаришларни қабул қиладиган алоҳида қисмларга ажратувчи қўзғалмас таянчларни тўғри жойлаштириш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Таянчларни қуйидагича жойлаштириш керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувур узунлигининг ҳарорат ўзгаришида қувур ўтказгич элементларининг компенсациялаш қобилиятини ҳисобга олган ҳолда, қўзғалмас таянчларни ўрнатиш жойларини белгилаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувурларнинг компенсацияланиш қобилиятини ҳисоблаш йўли билан текшириш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қўзғалувчан ва қўзғалмас таянчлар жойлашувини белгилаш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ҳарорат таъсирида қувур узунлигининг ўзгариши қувур ўтказгич элементларининг компенсацияланиш қобилиятидан ошиб кетганда, қўзғалмас таянчлар орасида (ўрталикда) қўшимча компенсаторлар ўрнатилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Таянчларни ўрнатишда қувурларнинг ўз ўқига нисбатан перпендикуляр текисликда ҳаракати ҳамда уларнинг сиртидан деворгача бўлган масофа билан чекланганлигини ҳисобга олиш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
24. Қувур ўтказгичларга ўрнатиладиган (сув оқимини тўхтатиш) арматуралари ва металл фасонли қисмлар арматурадан фойдаланиш чоғида вужудга келадиган оғирлик ва зўриқишларнинг қувурларга ўтишини истисно қилиш учун қурилиш конструкцияларига қўзғалмас равишда маҳкамланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Корпуси полимер материалдан тайёрланган, ишчи диаметри 32 mm гача бўлган (сув оқимини тўхтатиш) арматураларни қурилиш конструкцияларига маҳкамламасдан ўрнатишга йўл қўйилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
25. Полимер материалдан ясалган қувур ўтказгичлар ҳамда пўлатдан иситиш ва иссиқ сув таъминоти қувурлари параллель равишда ётқизилганда уларнинг орасидаги масофа 100 mm дан кам бўлмаслиги лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Полимер материалдан ясалган қувур ўтказгичлар ҳамда пўлатдан иситиш ва иссиқ сув таъминоти қувурлари ўзаро кесишганда уларнинг орасидаги масофа 50 mm дан кам бўлмаслиги керак. Бунда, пластик қувурлар иситиш ва иссиқ сув таъминоти қувурлари остидан ўтиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
26. Пластик қувурлар жўяклар ва штробаларда яширин ётқизилганда деформацияларни қувур элементларига механик шикаст етказмасдан компенсациялаш имконияти таъминланиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
27. Қувур ўтказгичларнинг фланецли уланишларини йиғишда фланецларнинг қийшайишларини бартараф этиш учун болтларни нотекис таранглаш ҳамда фланецлар орасидаги бўшлиқларни бартараф этиш учун понасимон қистирмалар ва шайбалардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
28. Полимер қувур ўтказгичлар яширин ётқизилганда, жўяклар ва штробаларнинг ички юзасида қаттиқ ва ўткир бўртиклар бўлмаслиги керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
29. Резьбали уланишларни йиғишда металл ҳамда пластик қувурлар ва қисмлар бир ўқда бўлиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Деталларнинг резьбалари юзаси силлиқ, тоза ва бурмаларсиз бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-§. Қувур ўтказгичларнинг гидравликасини ҳисоблаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
30. Истеъмол жойига сувни етказиб бериш учун зарур бўлган Нтр босими миқдори қуйидаги формула бўйича аниқланиши лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Нтр = ∑itl + ∑hм.с + hгеом + hсв , (1)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
itt, ℃, сув ҳароратида босимнинг солиштирма йўқотилиши (қувур узунлиги бирлигига босимнинг йўқотилиши), m/m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
l — қувур ўтказгич участкаси узунлиги, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hм.с — уланиш бўғинларида ва маҳаллий қаршиликларда босимнинг йўқотилиши, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hгеом — геометрик баландлик (ҳисобланаётган қувур ўтказгич участкасининг энг юқори нуқтаси), m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hсв — қувур ўтказгичдан чиқиш жойидаги эркин босим, m (санитария-техника ускуналари учун ШНҚ 2.04.01-22 га мувофиқ олинади).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
∑hм.с ни ∑itl нинг 20 — 30 фоизга тенг деб қабул қилишга йўл қўйилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
31. Уланиш бўғинларида гидравлик қаршиликни ҳисобга олмаган ҳолда қувур ўтказгич узунлиги бирлигида босим йўқотилиши (it) қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
, (2)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
λ — қувур ўтказгич узунлиги бўйлаб гидравлик қаршилик коэффициенти;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
V — сувнинг ўртача ҳаракат тезлиги, m/s;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
g — эркин тушиш тезланиши, m/s2;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
d — қувур ўтказгичнинг ҳисобий (ички) диаметри, m.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Гидравлик қаршилик коэффициенти қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
, (3)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
b — сув оқими режимларининг ўхшашлик сони;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Reф — Рейнольдснинг ҳақиқий сони;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Кэ — эквивалент ғадир-будирлик коэффициенти, m, алоҳида нормативлар билан белгиланади, лекин камида 0,00001 m деб олиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Сув оқими режимларининг ўхшашлик сони b қуйидаги формула билан аниқланиши лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
, (4)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(b > 2 бўлганда b = 2 деб олиниши керак). Рейнольдснинг ҳақиқий сони Reф қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
, (5)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ν — сувнинг кинематик ёпишқоқлик коэффициенти, m2/s.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Сувнинг турбулент ҳаракати пайтидаги гидравлик қаршилигининг квадратик минтақаси бошланишига мос келадиган Рейнольдс сони қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
. (6)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
32. Юқорида келтирилган формулалар бўйича тахминий ҳисоб-китоблар учун ушбу ШНҚнинг 4-иловасида келтирилган номограммалардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ушбу ШНҚнинг 4-иловасида келтирилган 13- ва 14-расмлардаги номограммалар ёрдамида ҳарорати 10℃ бўлган сувни ташишда ишқаланиш туфайли босимнинг солиштирма йўқотилиши аниқланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ушбу ШНҚнинг 4-иловасида келтирилган 15 ва 16-расмлардаги номограммалар ёрдамида сув ҳарорати 10℃ дан фарқ қилганда, 1000i10 қийматига қўлланиладиган kt тузатиш коэффициенти аниқланиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6-§. Таянчлар ва маҳкамлагичлар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
33. Қурилиш конструкциялари орқали ўтадиган жойларда полимер қувурлар ғилоф (гильза)ларда ўтказилиши керак (ушбу ШНҚнинг 1-расми).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ғилоф (гильза) узунлиги у кесиб ўтаётган қурилиш конструкцияси қалинлигидан ошиқроқ, пол сатҳидан эса 20 mm га кўтарилиб туриши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувурларни улаш бўғинлари ғилоф (гильза)ларнинг ичида жойлаштирилишига йўл қўйилмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-расм. Қувурларни қурилиш конструкциялари орқали ўтказиш мисоллари
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
34. Полимер қувур ўтказгичлар учун қуйидагича таянчлар қўлланилиши лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
уларнинг ўқлари бўйлаб йўналишда ҳаракатланишини таъминлайдиган — қўзғалувчан;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
уларнинг ўқлари бўйлаб йўналишда ҳаракатланишига йўл қўймайдиган — қўзғалмас.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
35. Қувурларда қўзғалмас таянчлар қувур танасига пайвандланган ёки ёпиштирилган (қувур материалига қараб) тиргак ҳалқалари — диаметри 160 mm гача бўлган қувурлар учун муфталар, диаметри 160 mm дан ортиқ бўлган қувурлар учун сегментлар ёрдамида амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувур ўтказгични таянчга қувурни сиқиш йўли билан маҳкамлашга йўл қўйилмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қўзғалувчан таянчлар сифатида ички диаметри монтаж қилинадиган қувур ўтказгичнинг ташқи диаметридан 1 — 3 mm га (ётқизиш ва иссиқликдан кенгайишини ҳисобга олган ҳолда) каттароқ бўлган металл ёки полимер материалдан осма таянчлар ёки қисқич (хомут)лар қўлланилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувур ўтказгич ва металл қисқич ўртасида юмшоқ материалдан қистирма қўйилиши керак. Қувур ўтказгични ётқизиш жойи кенглиги қисқич кенглигидан камида 2 mm га кенгроқ бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Таянчларни жойлаштириш мисоллари ушбу ШНҚнинг 2-расмида кўрсатилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
36. Қўзғалмас таянчлар қувур ўтказгич участкалари узунлиги ҳарорат ўзгаришларида уларнинг компенсацияланиш қобилиятидан ошмайдиган масофада жойлаштирилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
37. Конструктив жиҳатларга кўра маҳкамлаш таянчларни ҳисобланган масофада ўрнатиш имкони бўлмаса, қувур ўтказгичларни текис бўлган асосга ётқизишга йўл қўйилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
38. Диаметри 110 mm гача бўлган қувур ўтказгичларни текис асосда, ажраладиган уланишлар ўрнатиладиган жойларда узилишларни ҳосил қилган ҳолда ётқизишга йўл қўйилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-расм. Сирпанувчи (қўзғаланувчан) ва қўзғалмас таянчларни жойлаштириш усуллари
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
39. Горизонтал қувур ўтказгич вертикал ҳолатга ўтганда, горизонтал қисмда бурилишдан кейинги биринчи маҳкамлаш таянчигача бўлган масофа ушбу ШНҚнинг 2-жадвалига мувофиқ жойлаштирилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Диаметри 110 mm гача бўлган қувур ўтказгичлар текис асосга ётқизилганда, бундай масофа асосдан вертикал қувур ўтказгичгача олиниши керак. Бунда, асос охири ва қувур ўртасида резинали қистирма ўрнатилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

2-жадвал

Қувур ўтказгичнинг ташқи диаметри, mm

Полимер қувур ўтказгичнинг бурилишидан горизонтал қисмидаги биринчи маҳкамлаш таянчигача бўлган масофа, lк , mm

Ўрнатиш ва фойдаланиш шароитида қувур ҳароратининг максимал фарқи, Dt, ℃

20

30

40

20

30

40

63

110

160

225

315

400

255

455

670

810

1135

1440

275

500

740

890

1245

1595

300

540

785

960

1350

1715

130

230

145

255

155

275

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
40. Қувур ўтказгичларнинг горизонтал участкаларини текис асосга ҳар 2 m да қисқичлар ёрдамида маҳкамлаш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
41. Қувур ўтказгичларнинг бурилиш ҳамда ускуналар, жиҳозлар ва фланецларга уланиш жойларида маҳкамланмаган горизонтал участкаси узунлиги 0,5 m дан ошмаслиги керак (мазкур ШНҚнинг 3-расми).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
42. Штробалар, қутилар, ораёпма плиталари ва деворлардаги тешиклар қувурларнинг монтажи ва синовлари тугаганидан сўнг беркитилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
43. Босимга чидамли қувур ўтказгичларнинг горизонтал ва вертикал қисмларида маҳкамлагичлар орасидаги масофалар мазкур ШНҚнинг 5-иловасига мувофиқ қабул қилинишига йўл қўйилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-расм. Қувурларни шахталарда ўтказиш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7-§. Қувур ўтказгичларнинг иссиқликдан кенгайишини компенсациялаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
44. Лойиҳалашда ва монтаж қилишда ҳарорат таъсирида полимер қувур ўтказгичларнинг узунлиги сезиларли даражада ўзгаришини ҳисобга олиш ва уларни компенсациялаш учун тегишли чораларни кўриш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
45. Қувур ўтказгич узунлигининг ҳарорат ўзгариши Δl катталиги қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(7)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
α — қувур материалининг иссиқда чизиқли кенгайиши коэффициенти, ℃ — 1;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ΔT — қувур ўтказгичнинг максимал ва минимал ҳароратлари ўртасидаги фарқ;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
L — қувур ўтказгичнинг узунлиги, m.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
46. Ҳарорат ўзгаришида ҳарорат деформацияларни компенсациялашни ҳисобга олмаган ҳолда, қувур ўтказгичда ҳосил бўладиган бўйлама кучланишлар Nt, қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
, (8)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
E0 — қувур материалининг эластик модули, МРа;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
F — қувур деворининг кўндаланг кесими майдони, m2.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувур ўтказгичнинг ҳар қандай узунлигида ҳар қайси маҳкамланган қисмида ҳосил бўладиган ҳарорат кучланишлар ҳисобга олиниши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
47. Бурилма (отвод)лар, ҳалқасимон, П-симон, силфонли компенсаторлар қувур ўтказгичлар учун асосий компенсацияловчи элементлар ҳисобланиши инобатга олиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
48. 90° бурчакли бурилманинг компенсациялаш қобилияти қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(9)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Δlд — қувур ўтказгичнинг, ҳарорат таъсиридан бурилма ёрдамида компенсацияланиши мумкин бўлган, максимал йўл қўйилган бўйлама силжиши, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
l1 — бурилмага туташ қувур ўтказгичнинг қўзғалувчан таянчга бўлган тўғри участкаси узунлиги, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
r — бурилманинг букиш радиуси, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
D — қувурнинг ташқи диаметри, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
[σ] — ҳисобий мустаҳкамлик, МРа;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
E0 — эластиклик модули, МРа.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Букилган бурилма (тирсак) ва компенсаторнинг схемалари 4-расмда кўрсатилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
а бурилма (тирсак); б – компенсатор.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-расм. Эгилган бурилма (тирсак) ва компенсаторнинг схемалари
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
49. Бурилишлари бўлмаган катта узунликдаги қувур ўтказгичларнинг чизиқли компенсациясини таъминлаш учун ажралмайдиган уланишларга эга полимер қувур ўтказгичларда П-симон ёки ҳалқасимон компенсаторлар ўрнатилиши кўзда тутилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Текис асосга ётқизилган қувурларнинг чизиқли чўзилиши бўйлама эгилиш билан компенсацияланиши лозим. Бунда, текис асос кенглиги ҳароратнинг ўзгариши оқибатида қувур ўтказгичнинг эгилиши имконини таъминлаши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
50. П-симон компенсаторнинг компенсациялаш қобилияти қуйидаги формула билан аниқланиши лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(10)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Δl — компенсатор қабул қилиши мумкин бўлган ҳарорат таъсиридан қувур ўтказгичнинг йўл қўйилган максимал бўйлама ҳаракати, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
h — компенсаторнинг чиқиб туриши, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
r — компенсатор бурилмасининг эгилиш радиуси, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
а — компенсаторнинг тўғри участкаси узунлиги, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
D — қувурнинг ташқи диаметри, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
[σ] — узоқ муддатли мустаҳкамлик шароитидан йўл қўйилган зўриқиш, МPа.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
51. Компенсатор ўқидан қувур ўтказгичнинг қўзғалмас таянчни ўрнатиш ўқигача йўл қўйилган максимал масофа Lком, sm, қуйидаги формула бўйича ҳисобланиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(11)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
52. Бурилма ўқидан қўзғалувчан таянчни ўрнатиш ўқигача бўлган масофа l (ушбу ШНҚнинг 5-расми) қуйидагига тенг қабул қилиниши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(12)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
К — қуйидаги формула бўйича қувурларни полимер материали мустаҳкамлиги ва эластик хусусиятлари билан белгиланадиган коэффициент:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
, (13)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
σ — қувур материалининг ҳисобий мустаҳкамлиги, МРа.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-расм. П-симон, ҳалқасимон ва Г-симони компенсаторлар. Таянчларни жойлаштириш схемаси
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
53. Қўшимча бурилишлар, тушишлар ва кўтарилишларни киритиш орқали қувур ўтказгичларнинг компенсацияланиш қобилияти оширилишига йўл қўйилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
54. Текис асосда «илон изи» кўринишида ётқизилган полимер қувурларнинг бўйлама эгилиши туфайли улардаги ҳарорат чизиқли чўзилиши компенсациясини таъминлаш мумкин. Бунда, асоснинг кенглиги ҳарорат ўзгариши натижасида қувур ўтказгичнинг эркин эгилиши учун имкон яратилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
55. Қувур ўтказгичларни Г, Z ва П-симон элементларининг компенсацияланиш қобилиятини оширишда қувур ўтказгични монтаж қилиш пайтида «чўзиш» (олдиндан зўриқтириш) усули қўлланилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8-§. Қувурларнинг иссиқлик изолацияси
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
56. Полимер материаллардан иссиқ сув қувур ўтказгичлари (сув тарқатиш жиҳозларига уланишдан ташқари) иссиқлик изоляциясига эга бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
57. Қувур ўтказгичларнинг иссиқлик изоляцияси ШНҚ 2.04.14-22 га мувофиқ бажарилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувур ўтказгич учун материалнинг иссиқлик ўтказувчанлик коэффициенти 0,05 W/(m.℃) дан ошмаслиги, лекин иссиқлик изоляцияси қатламининг қалинлиги 10 mm дан кам бўлмаслиги лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-боб. Биноларнинг ички оқова сувларни чиқариб юбориш ва ёғин сувларини оқизиш қувурларини лойиҳалаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-§. Умумий талаблар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
58. Биноларнинг ички оқова сувларни чиқариб юбориш тизимлари камида 75℃ доимий ҳароратдаги оқова сувларни ҳамда қисқа вақт ичида (камида 1 min) камида 90℃ ҳароратдаги оқова сувларни ташишга мўлжалланган оқова сувларни чиқариб юбориш қувурларидан лойиҳаланиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
59. Оқова сувларни чиқариб юбориш тизимини лойиҳалашда турли хилдаги полимер қувурлар ва бириктирувчи қисмларнинг қўлланилишига йўл қўйилмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60. Ёғин сувларини оқизиш учун ички қувурлар бино баландлиги 10 m гача бўлганда босимсиз қувурлардан, 10 m дан юқори бўлганда эса босимга чидамли қувурлардан бажарилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
61. Полимер материаллардан оқова сувларни чиқариб юбориш ва ёғин сувларини оқизиш тик қувурлари яширин усулда — шахталар, қутилар, жўяклар ва шу кабиларда ётқизилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Биноларнинг ертўлаларида (ишлаб чиқариш, омбор ёки хизмат хоналари учун жиҳозланмаган), чордоқларида ва санитария хоналарида оқова сувларни чиқариб юбориш ва ёғин сувларини оқизиш қувурларини очиқ ҳолда ётқизилишига йўл қўйилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
62. Оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичлари яширин ётқизилганда, уларда ревизиялар ўрнатиладиган ҳамда тозалаш жойларида люклар, эшикчалар, ечиб олинадиган панеллар, панжаралар ва бошқаларни ўрнатиш орқали қулай етиб олиш имкони таъминланиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
63. Оқова сувларни чиқариб юбориш қувурлари ва бириктирувчи қисмларининг диаметри ташқи диаметри бўйича унификацияланиши лозим: 32, 40, 50, 75, 90, 110 ва 160 mm.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувурлар ва бириктирувчи қисмларнинг деворлари қалинлиги полимер материал турига боғлиқ бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-§. Қувурларни улаш турлари ва усуллари
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
64. Биноларнинг ички оқова сувларни чиқариб юбориш тизимлари учун қувурлар зичлаштирувчи ҳалқалар ёрдамида карнайсимон бўғинлар орқали, ПВХ қувурлари эса қўшимча равишда елимлаш билан уланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
65. Полимер қувур ўтказгичларнинг чўян ва пўлат қувурларга ўтиш ёки ускуналарга улаш жойларида фланецли уланишлар ишлатилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
66. Бурилма қувур ўтказгичлар тик қувурларга зичлаштирувчи ҳалқалар билан карнайсимон учларга уланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Силлиқ қувурларни бир-бирига улашда иккита карнайсимон учли муфталардан фойдаланишга йўл қўйилади, бунда муфталарни таянчларга маҳкамлаш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
67. Чўян деталларнинг силлиқ учлари (траплар, воронкалар ва шу каби) полимер материаллардан қувурларга зичлаштирувчи ҳалқалар ёки манжеталар ёрдамида бириктирувчи карнайсимон қувурлар орқали уланиши керак. Бунда, ишчи сиртларида бурма ёки ғоваклари бўлмаган чўян деталлардан фойдаланиш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
68. Полимер материаллардан оқова сувларни чиқариб юбориш қувурларининг силлиқ учлари бир хил диаметрли чўяндан оқова сувларни чиқариб юбориш қувурининг карнайсимон учига махсус зичлаштирувчи ҳалқалар ёки манжеталар ёрдамида уланиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-§. Қувурларни ётқизиш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
69. Оқова сувларни чиқариб юбориш тик қувурлари коммуникация шахталари, штробалар, каналлар ёки қутиларда ётқизилганда уларга етиб олишни (киришни) таъминлайдиган ўраб турувчи конструкциялар ШНҚ 2.04.01-22 га мувофиқ бажарилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
70. Тик қувурларнинг ораёпма плиталаридан ўтиш жойларини цементли қоришмалар билан ораёпманинг бутун қалинлиги бўйича ёпишга йўл қўйилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувурларни ораёпма плиталаридан ўтиш жойлари гидроизоляцион материал билан бўшлиқсиз ўралган бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Кўп қаватли биноларда қаватлараро ёнғин тарқалишини олдини олиш мақсадида полимер қувурларнинг шифтлар орқали ўтиш жойларида ёнғин таъсирида кўпчиб шишадиган ёнғиндан ҳимояловчи муфталар ўрнатилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
71. Қувурлар қурилиш конструкциялари юзасига жипсланган бўлмаслиги керак. Қувурлар ва қурилиш конструкциялари орасидаги масофа камида 20 mm бўлиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
72. Пайвандланган ва ёпиштирилган уланиш бўғинларидан фойдаланганда қувур ўтказгичларнинг ҳарорат чўзилишини қувурларни зичлаштирувчи ҳалқалар билан оддий ёки узайтирилган (компенсацияловчи) карнайсимон учларга ўрнатиш орқали компенсация қилиш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
73. Санитария-техника жиҳозларини улардан зўриқишларни қувур ўтказгичларга ўтказмаган ҳолда, қурилиш конструкцияларига қаттиқ ва мустаҳкам маҳкамлаш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-§. Қувур ўтказгичларнинг гидравликасини ҳисоблаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
74. Оқова сувларни чиқариб юбориш тик қувурининг диаметри ушбу қувурга уланган санитария-техника жиҳозларини гидротўсиқ (затвор)ларининг ишдан чиқишига қарши барқарорлик ҳолатидан келиб чиқиб, сув оқимининг ўтишини таъминлаш учун ҳисобланади. Бунда, тик қувурда ҳосил бўладиган ҳаво босимининг пасайиши қиймати гидротўсиқларнинг минимал баландлигидан катта бўлмаслиги лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Барча бурилма оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичлари ҳисобланган оқова сув оқими тезлигида улар босимсиз (эркин) оқим режимида ишлаши учун ҳисобланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ёғин сувлари учун тик қувурлар ва унга уланишлар қувур баландлигига тенг бўлган сув босимида сув ўтказмайдиган (герметик) бўлиши ва тиқилиб қолганда ёки тошиб тўлганда мустаҳкам бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
75. Шамоллатиладиган ва шамоллатилмайдиган оқова сувларни чиқариб юбориш тик қувурларида ҳаво босимининг йўл қўйилган камайиш қиймати 0,9 hз дан ошмаслиги керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hз — оқова сувларни чиқариб юбориш тик қувурига уланган санитария-техника жиҳозларининг энг кичик гидротўсиғининг баландлиги.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
76. Шамоллатиладиган оқова сувларни чиқариб юбориш тик қувурида ҳаво босими пасайиши қиймати қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(14)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Δp — тик қувурдаги ҳаво босими пасайиши қиймати, mm сув. устуни;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
qs — оқова сувларининг ҳисобий миқдори, ms;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
α0 — ҳар қаватдаги бурилмаларнинг тик қувурга уланиш бурчаги, град;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Dст — тик қувурнинг (ички) диаметри, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
dотв — қаватлардаги бурилмалар диаметри, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Lст — тик қувурнинг ишчи баландлиги, m.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
90Dст > Lст да 90Dст = Lст деб қабул қилиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
77. Шамоллатилмайдиган оқова сувларни чиқариб юбориш тик қувурида ҳаво босими пасайиши қиймати қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
, (15)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Vсм — сув-ҳаво аралашмасининг тезлиги, m/s, қуйидаги формула билан аниқланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
, (16)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Qв — юқоридан пастга ҳаракатланаётган оқова сувларининг ўзи билан тик қувурга тортиб кетадиган ҳавонинг миқдори, m3/s, қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
, (17)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ω — тик қувурнинг кўндаланг кесими майдони, m2.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
90Dст > Lст да 90Dст = Lст деб қабул қилиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
78. Ўзиоқар қувур ўтказгичнинг нишаби қуйидаги формулага асосан аниқланиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
, (18)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
λs — қувур ўтказгич (канал)нинг гидравлик қаршилиги коэффициенти;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
V — суюқлик оқимининг ўртача тезлиги, m/s;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
g — эркин тушиш тезланиши, m/s2;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Rs — оқимнинг гидравлик радиуси, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
bs — суюқликнинг турбулент оқими режимини тавсифловчи ўлчовсиз кўрсаткич — ўтиш (bs < 2) ёки квадратик (bs = 2). bs > 2 бўлганда bs = 2 деб олиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
, (19)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
а — Кэ га боғлиқ бўлган эмпирик даражанинг кўрсаткичи,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
, (20)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
, (21)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Рейнолдс сони Reкв қуйидаги формулага асосан аниқланиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
, (22)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Рейнолдс сони Reф қуйидаги формула билан аниқланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
, (23)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ν — суюқликнинг кинематик ёпишқоқлиги коэффициенти, m2/s. Маиший оқова сувлари учун ν = 1,49 • 10 — 6 m2/s га тенг деб олиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувур ўтказгич тўлиқ тўлдирилмаганда суюқлик оқимининг ўртача тезлиги Vн қуйидагига тенг бўлади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
, (24)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Vп — қувур ўтказгич тўлиқ тўлдирилганда суюқлик оқимининг ўртача тезлиги, m/s;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Rsн, Rsп — қувур ўтказгич қисман ва тўлиқ тўлдирилганда гидравлик радиуслар, m.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
79. Суюқлик оқими (сарфи) qs га қуйидагига тенг бўлади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
, (25)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ω — қувур ўтказгичнинг маълум бир қисми тўлдирилганда суюқлик оқимининг жонли кесими, m2, қуйидагига тенг бўлади: ω = Kωd2.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
hs/d, Rs, Rsн/Rsп, Kω қийматлари қуйидаги 3-жадвалга асосан қабул қилиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

3-жадвал

Қувур ўтказгичнинг тўлдирилиши, hs/d

Гидравлик радиуснинг қиймати, Rs

Гидравлик радиусларнинг нисбати, R/Rsп

0,1

0,0635

0,2540

0,0409

0,2

0,1206

0,4824

0,1118

0,3

0,1709

0,6836

0,1982

0,4

0,2142

0,8568

0,2934

0,5

0,2500

1,0000

0,3927

0,6

0,2776

1,1104

0,4920

0,7

0,2962

1,1848

0,5872

0,8

0,3042

1,2168

0,6736

0,9

0,2980

1,1920

0,7445

1,0

0,2500

1,0000

0,7854

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
80. Босимсиз (ўзиоқар) қувур ўтказгич диаметрини унинг тўлдирилиши ва оқова суюқлик миқдорига (оқими сарфига) қараб, ушбу ШНҚнинг 6-иловасида келтирилган номограмма бўйича аниқлашга йўл қўйилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-§. Таянчлар ва маҳкамлагичлар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
81. Оқова сувларни чиқариб юбориш ва ёғин сувлари учун тик қувурлар лойиҳада кўрсатилган жойларда қуйидаги талабларга риоя қилган ҳолда маҳкамланиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
маҳкамлагичлар қувур ўтказгич узайтирилганда ҳосил бўладиган кучланишларни компенсатор сифатида фойдаланиладиган уланишлар томон йўналтириши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
маҳкамлагичлар қувур ўтказгичларнинг карнайсимон учларига яқин жойда ўрнатилиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
маҳкамлагичлар қувур ўтказгич қисмларининг нишабини ва бир ўқдалигини таъминлаши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувурнинг силлиқ учига ўрнатилган маҳкамлагичлар қувур ўтказгичнинг ҳисобланган ҳарорат чўзилишини таъминлаши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
диаметри 50 mm гача ва 110 mm гача бўлган, ҳалқалар ёрдамида уланган қувур ўтказгичлар учун маҳкамлагичлар орасидаги масофа қувур материалига қараб олиниши, лекин 10D дан, вертикал қувурлар учун — 20D дан ошмаслиги керак, бу ерда D — қувурнинг ташқи диаметри;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
маҳкамлагичлар бириктирувчи қисмларга ўрнатилганда қувурларнинг ҳарорат чўзилишини компенсациялаш учун масофа таъминланиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
маҳкамлагични бириктирувчи қисмларга ўрнатиш имкони бўлмаса, бириктирувчи қисмлар қувур чўзилишини таъминлайдиган масофада хомутлар билан маҳкамланиши.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
82. Қувур ўтказгичнинг вертикал қисмларида маҳкамлагичлар карнайсимон учларнинг остида, унитаз ва трапларга улаш учун қўлланиладиган қувурларнинг устида ўрнатилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Гидротўсиқлардан чиқадиган бурилмаларда маҳкамлагичлар ўрнатилишига йўл қўйилмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
83. Қувур ўтказгичларни ётқизиш ва маҳкамлагичларни ўрнатишдан аввал санитария-техника жиҳозлар, сувни чиқарувчи воронкалар ва оқова сувларни қабул қилувчи бошқа мосламалар қурилиш конструкцияларига маҳкам ўрнатилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Металлдан бириктирувчи қисмлар юкламаларни қувурларга ўтказишни истисно қиладиган мустақил маҳкамлагичларга эга бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
84. Қувур ўтказгичларнинг фланецли уланишларини йиғишда фланецларнинг қийшайишларини бартараф этиш учун болтларни нотекис таранглаш ҳамда фланецлар орасидаги бўшлиқларни бартараф этиш учун понасимон қистирмалар ва шайбалардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
85. Полимер қувур ўтказгичлар яширин усулда ётқизилганда, жўяк (канал)ларнинг ички юзасида қаттиқ ва ўткир бўртмалар бўлмаслиги лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
86. Резьбали уланишларни йиғишда металл ва пластмасса деталлари бир ўқда жойлаштирилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Деталларнинг резьбалари сирти текис, тоза ва бурмаларсиз бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6-боб. Ташқи сув таъминоти қувур ўтказгичларини лойиҳалаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-§. Умумий талаблар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
87. Ташқи сув таъминоти қувур ўтказгичлари учун полимер материаллардан ишлаб чиқилган босимга чидамли қувурларни танлашда иқлим шароитлари ва техник-иқтисодий баҳолаш натижалари ҳисобга олиниши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
88. Қувурлар ҳисоблаш йўли билан танланади ва ташқи сув таъминоти учун «C» (PN-6) ва ундан юқори турдаги қувурлардан фойдаланиш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-§. Қувурларни улаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
89. Полимер қувурларни улаш учун полимер бириктирувчи қисмлардан фойдаланиш лозим. Махсус металл бириктирувчи қисмлардан фойдаланишга йўл қўйилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
90. Диаметри 110 mm гача бўлган полиолефин қувурларни улаш учун пайвандлаш усулини қўллаш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ПВХ, шиша толали ва базальт пластмассалардан қувурларни профилланган резинали ҳалқалар билан зичлаштирилган карнайсимон учлар (бўғинлар)да ёки елимлаш усулида уланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
91. Полимер қувурларни арматура ва металл қувурларга улаш учун пластик бўйинбоғ (втулка)лар ва бўш металл фланец (гардиш)лардан ёки ажралмайдиган пластик-металл уланишлардан фойдаланиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-§. Қувур ўтказгичларни ётқизиш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
92. Сув қувури трассаси ШНҚ 2.04.02-19 га мувофиқ, ётқизиш усулини (тупроқда, коллекторларда, ўтмайдиган каналларда, реконструкция қилинган қувурларда) ҳисобга олган ҳолда, маҳаллий шароит ва техник-иқтисодий ҳисоб-китоб натижаларидан келиб чиқиб белгиланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
93. Янги қуриладиган қувур ўтказгичларни тупроқда ётқизилишига устуворлик бериш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
94. Қувурни минимал радиусда r эгиш ҳисобига трассани буриш имкониятидан фойдаланиш лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(26)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
E0 — полимернинг чўзилишдаги эластиклик модули, МРа;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
D — қувурларнинг ташқи диаметри, mm;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
σ — чўзилишдаги қувур материали учун ҳисобий мустаҳкамлик (оқувчанлик чегараси), МРа.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
95. Қувур трассаси бурилишини зичлаштирувчи ҳалқалар билан карнайсимон учларга уланган қувурларнинг ўқларини бир-бирига нисбатан 2° гача бурчак остида оғдириш ҳисобига амалга оширишга йўл қўйилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
96. Полимер сув қувурининг минимал ётқизиш чуқурлиги қуйидагича қабул қилиниши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувурнинг пастки сиритгача — нолга тенг ҳарорат ер қаърига кириб борадиган ҳисобий чуқурлигидан 0,5 m га кўпроқ (ШНҚ 2.04.02-19 га мувофиқ);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувурнинг юқори сиртигача — қурилиш майдончасида тупроқнинг музлаш чуқурлигидан 0,5 m га кўпроқ.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Транспортнинг ҳаракати жадал бўлган жойларда ётқизиладиган қувурнинг юқори қисмигача минимал чуқурлик камида 1 m, транспорт ҳаракати кам бўлган жойларда эса камида 0,7 m бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
97. Транспорт воситасидан юк тушмайдиган жойларда қувур мустаҳкамлиги таъминланганда сув тармоқларининг минимал чуқурлиги камида 1,0 m бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
98. Сув тармоғининг бошқа коммуникация тармоқлари ҳамда автомобиль ва темир йўллари билан кесишмалари ШНҚ 2.04.02-19 га мувофиқ ғилоф (футляр)ларда амалга оширилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ғилофнинг кесишган иншоотдан ташқарига чиқадиган учлари узунлиги камида 1,5 m бўлиши керак. Ғилофнинг ички диаметри қувурнинг ташқи диаметридан 200 mm каттароқ бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
99. Полимер қувурли сув тармоқлари оқова сувларни чиқариб юбориш қувурлари билан (вертикаллик бўйича) 0,4 m дан кам масофада кесишганда ғилофларда лойиҳаланиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ғилофнинг четидан қувурларнинг ўзаро кесишмасигача бўлган масофа ҳар бир тарафига — лойли тупроқларда камида 5 m, йирик тошли ва қумли тупроқларда эса 10 m бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
100. Пластик қувурларни бошқа материалли (пўлат, чўян, асбест-цемент ва шу кабилар) қувурлар билан уланмаларини 4 — 6 mm қалинликдаги эластик (резина) қистирмалар билан, ажраладиган бириктирувчи қисмлар (фланец) ёрдамида амалга ошириш лозим. Ерости ётқизишда бундай уланишлар қудуқларнинг ичида ўрнатилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Геологик шароитлардан келиб чиқиб, коррозиядан ҳимоялаш чораларини кўрган ҳолда (масалан, уланишни битум-резинали (совуқ) мастика билан қоплаш орқали), фланецли уланишларни тўғридан-тўғри ерга ётқизишга йўл қўйилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
101. Пластмасса қувур ўтказгичлар бино ва иншоотлар конструкциялари билан кесишиш жойларида (масалан, бино шифти, девори, пойдевори ёки қудуқ девори) пўлат ёки пластмасса ғилофлари кўзда тутилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ғилофларнинг ёнғин-техник кўрсаткичлари улар кесиб ўтадиган конструкцияларнинг оловбардошлилик ва ёнғин хавфлилиги чегаралардан паст бўлмаслиги керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ғилоф ва қувур ўтказгич орасидаги бўшлиқ сув ўтказмайдиган эластик материаллар билан тўлдирилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
102. Қувурларни тонелларда (коммуникация коллекторларида) ётқизилиши ШНҚ 2.04.02-19 га мувофиқ бажарилиши керак. Бунда, электр сим ва кабеллари полимер қувур ўтказгичлар устида ётқизилиши ва конструктив жиҳатдан ажратилган бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
103. Арматурани қудуқ, тоннель ёки каналнинг деворига ёки тубига маҳкамлаш анкер болтлари ва хомутлар ёрдамида ёки бетонлаш йўли билан амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-§. Қувур ўтказгичларнинг мустаҳкамлигини ҳисоблаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
104. Қувур ўтказгичларнинг мустаҳкамлиги мазкур ШНҚнинг 7-иловаси бўйича ҳисобланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-§. Қувур ўтказгичларнинг гидравликасини ҳисоблаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
105. Ташқи сув таъминоти қувур ўтказгичларнинг гидравликаси ушбу ШНҚнинг 4-боби 5-параграфида келтирилган усулдан фойдаланиб ҳисобланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6-§. Қувурларнинг ҳарорат чўзилишини компенсациялаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
106. Ер остида ётқизиладиган, зичлаштирувчи ҳалқалар билан карнайсимон учларга уланадиган совуқ сув қувурларида ҳарорат чўзилишлари карнайсимон учлари ёрдамида компенсациялашни таъминлаш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
107. Тупроқнинг қувурни сиқиб қолиш хусусиятини инобатга олиб, пайвандланган ёки бошқа ажралмайдиган уланишлари бўлган, ер остига ётқизиладиган сув қувурларда махсус компенсация чораларини амалга ошириш талаб қилинмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
108. Сув қувурлари каналларда ётқизилганда ушбу ШНҚнинг 4-боби 7-параграфига мувофиқ қувур чўзилишини компенсациялаш бўйича ҳисоблар амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
109. Каналларга ёки тоннелларга, шунингдек ер юзасига ёки ер устидаги таянчларга ётқизиладиган, ажралмайдиган уланишга эга қувурлар учун чизиқли чўзилиш компенсацияси ушбу ШНҚнинг 4-боби 7-параграфида назарда тутилган маҳкамлагичлар ва махсус компенсацияловчи элементларни жойлаштириш ёрдамида амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
110. Ажралмайдиган уланишлари бўлган полимер қувурлар горизонтал ҳолатда ётқизилганда, шунингдек уларни канал ёки тоннелларда ётқизилганда таянчлар орасидаги масофалар мазкур ШНҚнинг 5-иловасида келтирилган 11-жадвалига мувофиқ олиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувурларнинг резинали ҳалқалар билан зичлаштирилган карнайсимон учларга уланган бўғинлар таянчларда жойлашган бўлса, маҳкамлагичлар орасидаги масофалар мазкур ШНҚнинг 5-иловасида келтирилган 12-жадвали бўйича, уланган бўғинлар таянчлар орасида жойлашганда эса ушбу жадвалда келтирилган масофалар 30 фоизга камайтириб олиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Е, ЎЕ ва Ў турдаги ПВХ қувурлар учун таянчлар орасидаги масофалар мос равишда ЎЕ, Ў ва О турдаги ПВП ва ПП қувурлари билан бир хил қабул қилиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
111. Полимер қувурларни ажралмайдиган уланишлар билан вертикал ҳолатда ётқизишда маҳкамлагичлар орасидаги масофалар мазкур ШНҚнинг 5-иловасидаги 5.2-жадвалига мувофиқ олиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7-боб. Ташқи оқова сувларни чиқариб юбориш, ёғин сувларини оқизиш ва дренаж қувурларини лойиҳалаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-§. Умумий талаблар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
112. Ташқи оқова сувларни чиқариб юбориш, ёғин сувларини оқизиш ва дренаж қувурлари ШНҚ 2.04.03-24 га мувофиқ лойиҳалаштирилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
113. Ташқи оқова сувларни чиқариб юбориш, ёғин сувларини оқизиш ва дренажлар учун қувурларни танлашда оқова сувларининг таркиби ва ишчи ҳарорати, шунингдек гидравлик ва мустаҳкамлик бўйича ҳисоб-китоблар инобатга олиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
114. Ўзиоқар оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларида ушбу мақсадлар учун махсус мўлжалланган қувурлардан фойдаланиш лозим. Босимли қувурлар ҳисоб-китоблар билан асосланган ҳолда қўлланиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-§. Қувурларнинг таснифи
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
115. Босимсиз оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқлар учун силлиқ қувурлар ташқи диаметр бўйича унификацияланади, бундан шиша ва базальт толали пластмасса қувурлар мустасно.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувурлар уларнинг қобиғи ҳалқаси қаттиқлигига қараб «қаттиқ бўлмаган», «ярим қаттиқ» ва «қаттиқ» синфларига бўлинади. Қувурларнинг синфлари ушбу ШНҚнинг 2-иловасида келтирилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-§. Қувурларнинг уланиши
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
116. Ўзиоқар оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичларида ҳам ажраладиган, ҳам ажралмайдиган уланишларни кўзда тутиш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
117. Ажраладиган уланишлар сифатида турли хилдаги профилланган ҳалқалар билан зичлаштирилган карнайсимон учлар (бўғинлар)дан фойдаланиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
118. Қувурларни улаш усуллари ушбу ШНҚнинг 4-бобидаги 3-параграфига асосан қабул қилиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
119. Босимли оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказичларида асосан ажралмайдиган уланишлардан (бир-бирига ёпиштириш ёки пайвандлаш) фойдаланиш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
120. Босимли оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказичларида ажраладиган уланишлар (фланец, муфта ва шу каби), қоида тариқасида қувурларни ускуна ва жиҳозларга улаш жойларида ишлатилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-§. Қувур ўтказгичларни ётқизиш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
121. Ташқи оқова сувларни чиқариб юбориш трассалари ШНҚ 2.04.03-24 ни ҳисобга олган ҳолда танланиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
122. Ўзиоқар оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичлари фақат тўғри чизиқли ва текис ётқизилиши керак. Қувур ўтказгичларнинг диаметри ва йўналиши фақат қудуқларда ўзгартирилишига йўл қўйилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Босимли оқова сувларни чиқариб юбориш тизимлари ушбу ШНҚнинг 4-бобига мувофиқ лойиҳаланиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
123. Ташқи юкларнинг таъсири остида бўлган полимер қувурлар учун тупроқ қаршилигини инобатга олган ҳолда қувурлар кесимининг деформацияси (диаметрнинг вертикал қисқариши) ҳисоблаб чиқилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
124. Оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларини ётқизишда полимер қувурларни максимал ётқизиш чуқурлиги ШНҚ 2.04.03-24 га мувофиқ, «Ў» ва «О» турдаги қувурлардан қуриладиган сув таъминоти тармоқлари учун эса ШНҚ 2.04.02-24 га мувофиқ бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувурларни каттароқ чуқурликда ёки бошқа турдаги қувурларни ётқизиш зарур бўлганда уларни мустаҳкамликка ҳисоблаш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-§. Қувур ўтказгич мустаҳкамлигини ҳисоблаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
125. Ўзиоқар қувур ўтказгичлар мустаҳкамлиги мазкур ШНҚнинг 7-иловасига мувофиқ ҳисобланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6-§. Қувур ўтказгичларнинг гидравликасини ҳисоблаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
126. Ер остида ётқизиладиган ўзиоқар оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичлари гидравликаси ушбу ШНҚнинг 4-бобидаги 5-параграфида келтирилган формулалар бўйича ҳисобланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7-§. Қувурларнинг ҳарорат чўзилишини компенсациялаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
127. Босимли оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларида қувурларнинг ҳарорат чўзилишини компенсациялаш зарурати, тупроқнинг қувурни сиқиб қолиш хусусиятини ҳисобга олган ҳолда, ушбу ШНҚнинг 4-бобидаги 7-параграфга мувофиқ ҳисоблаш йўли билан белгиланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувур ўтказгич тупроқ билан сиқиб қолинганда қувур ўтказгичнинг чўзилиши камаяди. Бундай камайиш Δlум миқдори қуйидаги формула билан аниқланиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
, (27)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
fт — тажриба усулида аниқланадиган материалнинг тупроқ билан ишқаланиш коэффициенти, бундай маълумотлар бўлмаганда бу коэффициент 0,4 га тенг деб олинади;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
γ — тупроқнинг ҳажмий оғирлиги, Н/m3;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Н — қувур ўтказгични ётқизиш чуқурлиги, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
L — қувур ўтказгич узунлиги, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Есж — деформация йўналишида материалнинг эластиклик модули, Ра;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
s — қувур ўтказгич девори қалинлиги, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Kу — тупроқнинг зичланиш коэффициенти, траншеяни тўлдиришда зичланиш даражаси 0,95 бўлганда – 1, назоратсиз зичланиш даражасида — 0,5 деб олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
128. Ўзиоқар оқова сувларини чиқариб юбориш учун ишлатиладиган қувур ўтказгичларда ҳарорат ўзгариши натижасида юзага келадиган деформациялар (шакл ўзгариши) қуйидаги усуллар ёрдамида компенсация қилиниши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳалқалар билан зичлаштирилган карнайсимон учлари (бўғинлари);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қисман оқова сувларни чиқариб юбориш қудуқларида, қудуқ деворлари орқали ўтиш жойларини ташкил этиш ва тарнови (лотоги)ни тўлдириш (зичлаштириш) орқали.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8-§. Оқова сувларни чиқариб юбориш тизимлари учун қудуқлар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
129. Ёғин сувларини оқизиш тизимлари учун оқова сувларни чиқариб юбориш, дренаж ва сувларни қабул қилиш қудуқларидан фойдаланишга йўл қўйилади (масалан, полимер материалдан (ПЭ, ПВХ ва шу кабилар), комбинацияланган (темир-бетон элементлар билан бирлашган полимер материалдан ишлаб чиқарилган элементлар), темир-бетонли ва ғиштли).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қудуқларнинг ўлчамлари ШНҚ 2.04.03-24 га мувофиқ олиниши лозим. Бунда, ўлчамлар ГОСТ 8020-2016 ҳамда Oʻz DSt EN 13598-2:2020 га мос бўлиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
130. Полимер материалдан қудуқлар темир-бетондан ҳимоялаш плитаси (ГОСТ 8020-2016) ва металл ёки композит пластмассалардан люк элементлари (ГОСТ 3634-2019, Oʻz DSt ISO 13272:2019) билан биргаликда ишлатилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
131. Полимер материалдан қудуқларнинг таг плиталари полимер материалдан тарнов (лоток)лар ва қувур ўтказгичларни улаш учун учи чиқиб турадиган қувурларга эга бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8-боб. Қувур ўтказгичларни монтаж қилиш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-§. Умумий талаблар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
132. Полимер қувур ўтказгичларни қуришда қурилиш сифати қуйидагилар орқали таъминлаши лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувурлар, бириктирувчи қисмлар ва арматураларни техник кўрикдан ўтказиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қўлланиладиган пайвандлаш қурилмалари ва асбоб-ускуналарни техник кўрикдан ўтказиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
йиғиш сифати ва пайвандлаш режимларини тизимли операцион назоратини амалга ошириш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
пайвандланган бўғинларнинг сифатини визуал назорат қилиш ва уларнинг геометрик параметрларини текшириш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
пайвандланган ва бошқа бирикмаларни механик синовдан ўтказиш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
133. Қувур ўтказгичларни қуриш жараёнларини (операцион) текшириш қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
пайвандлаш ишларининг тўғри тайёрланишини, қувурлар ва фасонли бириктирувчи қисмларнинг сиртларини ифлосланишдан, намликдан ва бошқалардан тозаланганлигини кўрикдан ўтказиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
пайвандлаш технологиясини назорат қилиш (қиздиргич ҳарорати, қисмларни қиздириш давомийлиги ва шу кабилар).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
134. Пайвандланган ва бирикиш бўғинларининг сифатини назорат қилиш, қувурларнинг техник кўрикдан ўтказиш ушбу бобнинг 2-параграфига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-§. Қувурлар, бириктирувчи қисмлар ва арматураларни техник кўрикдан ўтказиш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
135. Техник кўрикдан ўтказишда қуйидаги амаллар бажарилиши лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қадоқлашнинг яхлитлигини текшириш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувурлар ва бириктирувчи қисмларнинг тамғаларини техник ҳужжатларга мувофиқлигини текшириш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувурлар ва бириктирувчи қисмлар сиртини, шунингдек бириктирувчи қисмларнинг ички сиртини кўздан кечириш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувурларнинг ташқи ва ички диаметрларини ҳамда девор қалинлигини ўлчаш ва лойиҳа ҳужжатларида берилган ўлчамлар билан таққослаш. Ўлчовлар камида иккита ўзаро перпендикуляр диаметрлар бўйлаб амалга оширилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
136. Ўлчов натижалари қувурлар ва бириктирувчи қисмлари учун техник ҳужжатларда кўрсатилган ўлчамларга мос бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувурлар ва бириктирувчи қисмлари учларининг рухсат этилган оғишлардан юқори овалликка эга бўлишига йўл қўйилмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
137. Технологик нуқсонлар, стандартлар ва техник шартларда белгиланганидан юқори оғишларга эга бўлган қувурларни ва бириктирувчи қисмларни монтаж қилиш учун фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-§. Полимер қувурларни пайвандлаш ва ёпиштириш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
138. Полимер қувурларни ва бириктирувчи қисмларни пайвандлаш ишлари контактли қиздириш ускуналари (учма-уч, карнайсимон учлар билан) ёки қиздириш элементи ичига ўрнатиб кетилган бириктирувчи қисмлар ёрдамида амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
139. Ташқи диаметри 50 mm дан ва девор қалинлиги 4 mm дан ортиқ бўлган қувурлар ва бириктирувчи қисмларнинг ўзаро уланишлари пайвандлаш йўли билан (ушбу ШНҚнинг 6-расми), ташқи диаметри 110 mm гача бўлган ва ҳар қандай девор қалинлигига эга бўлган қувурлар эса карнайсимон учларда пайвандланиши лозим (ушбу ШНҚнинг 7-ва 8-расмлари).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Пайвандлашда қувурлар ва бириктирувчи қисмлар етказиб берилган партияларига қараб саралаб олиниши керак. Бир хил бўлмаган полимер қувурлар ва бириктирувчи қисмларни ўзаро пайвандлашга йўл қўйилмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувурларни учма-уч пайвандлашда уларнинг қирралари бўйича силжиганлигининг максимал қиймати қувур девори қалинлигининг 10 фоизидан ошмаслиги керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бириктирувчи қисмнинг карнайсимон учининг ички диаметри пайвандланадиган қувурнинг ташқи диаметрига нисбатан камроқ бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
а пайвандлаш ускунасининг қисқичларида пайвандланадиган қувурларнинг учларини марказлаштириш ва маҳкамлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
б қувур учларига механик ишлов бериш (1);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
в оралиқ масофаси бўйича учларнинг бир-бирига мослигини ва тўғрилигини текшириш (c);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
г қиздирилган асбоб билан пайвандланадиган сиртларни қиздириш ва эритиш (2);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
д пайванд чоки ҳосил бўлгунга қадар бўғинни жипслаштириш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6-расм. Қувурларни йиғиш ва контактли қиздиргич ёрдамида учма-уч пайвандлаш жараёнининг кетма-кетлиги.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
I қувур ва қисмларни пайвандлашга тайёрлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
II қувур ва қисмларни қиздириш ва совутиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
III қувур ва қисмларни улаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1 бириктирувчи қисмнинг карнайсимон учи;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2 қувурнинг учи;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3 чекловчи қисқич (хомут);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4 қиздирувчи ускуна;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5 пайванд чоки;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6 материал эритилган жойи.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7-расм. Қувурларни контактли пайвандлаш жараёнининг кетма-кетлиги.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
140. Қувур ва бириктирувчи қисмлар учма-уч пайвандланганда уларни бевосита қиздиришдан олдин пайвандланадиган сиртлар ифлосликлардан ва оксидланган қопламдан механик ишлов бериш орқали тозаланиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Учларига механик ишлов берилгандан сўнг, марказлаштириш мосламаси ёрдамида уланадиган қувурлар учма-уч келтирилиши, уларнинг орасидаги масофа (зазор), диаметри 110 mm гача бўлган қувурлар учун 0,5 mm дан, ундан каттароқ диаметрли қувурлар учун эса 0,7 mm дан ортиқ бўлмаслиги керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Карнайсимон учида пайвандланадиган қувурнинг учи қиррасида, қувур девори қалинлигининг 1/3 қисмига тенг 45⁰ ли бурчак остида ташқи фаскага эга бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
141. Монтаж шароитида қувурларни учма-уч пайвандлаш ишларини, асосий пайвандлаш жараёнлари автоматлаштирилган ва технологик жараёнларни рўйхатга олувчи компьютер назоратини таъминлайдиган пайвандлаш мосламалари ёрдамида амалга ошириш лозим (мазкур ШНҚнинг 8-расми).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувурларни пайвандлашда эриган материалнинг ёпишиб қолмаслиги учун қиздиргични иссиқликка чидамли адгезияга қарши қоплама билан қоплаш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

1. Керакли узунликни кесиш учун ўлчаш.

 

2. Қувурни кесиш.

 

3. Пайвандлаш ускунасини қиздириш.

 

4. Труба ва фитингни пайвандлаш ускунасининг учига киргизиб қиздириш.

 

5. Қиздирилган фитингни трубанинг учига киргизиш.

 

6. Улаш ва уланишни совутиш вақтига риоя этиш лозим.

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8-расм. Қувурларни контактли пайвандлаш жараёнининг кетма-кетлиги.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
142. Пайвандлаш машиналари ва монтаж қилиш мосламалари ёрдамида контактли пайвандлашда қуйидагилар бажарилиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
сиқувчи ва марказлаштирувчи мосламада қувурларни ўрнатиш ва текислаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувурларнинг қирралари механик усулда кесиш ва учларини ёғсизлантириш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
пайвандланадиган юзаларни иситиш ва босим остида эритиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
пайвандловчи қиздиргични чиқариб олиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувурнинг пайвандланадиган қиздирилган сиртларни босим остида бириктириш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
пайванд чокини босим остида совутиш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
143. Учма-уч пайвандлаш жараёнининг асосий текшириладиган параметрларига қуйидагилар киради:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қиздиргичнинг ишчи юзалари ҳарорати;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қиздириш давомийлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
эритиш чуқурлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
эритиш ва бириктириш пайтидаги босимнинг катталиги.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Пайвандлашдан кейин ички ва ташқи бурма (валик)ларнинг баландлиги (h) қувурнинг девори қалинлиги (s) 5 mm гача бўлганда 2 — 2,5 m дан, девор қалинлиги 6 — 20 mm бўлганда 3 — 5 mm дан ошмаслиги керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
144. Карнайсимон учларда контактли пайвандлаш усули қуйидаги амалларни ўз ичига олиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувур учидан бириктирувчи қисмнинг карнайсимон учининг чуқурлигига тенг масофага 2 mm қўшиб белгини чизиб қўйиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бириктирувчи қисмнинг карнайсимон учини қиздирувчи элемент учига ўрнатиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувурнинг силлиқ учини қиздирувчи элемент гильзасига ўрнатиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
пайвандланадиган қисмларни белгиланган вақт давомида қиздириш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
пайвандланадиган қисмларни қиздирувчи элементдан бир вақтнинг ўзида чиқариб олиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
эритилган қисмларни бир-бирига белгигача улаш (ўрнатиш) ва қотиб қолгунга қадар ушлаб туриш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Пайвандлаш давомида қисмлар бирлаштирилгандан кейин уларни бир-бирига нисбатан айлантириш (буриш)га йўл қўйилмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ҳар бир пайвандлашдан кейин ишчи сиртларни ёпишиб қолган материаллардан тозалаш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Пайвандланган буюмларни қисман қотиб қолгунга қадар ушлаб туриш вақти қўлланаётган материалга боғлиқдир.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Пайвандланган бўғинлар пайвандлаш асбоби ёки ўрнатиш мосламасининг марказлаштирувчи қисқичларида, уланиш бўғинини совутиш пайтида, диаметрал қарама-қарши нуқталарда, ташқи бурма (валик)нинг иссиқ эритмасида, пайвандлаш жараёни тугагандан сўнг дарҳол тамғаланиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Уланиш бўғинлари ГОСТ 2930-62 (ёки ISO 10012:2003)га мувофиқ тамғаланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
145. Электр қиздириш элементлари ўрнатиб кетилган бириктирувчи қисмлар ёрдамида пайвандлаш усули ҳар қандай девор қалинлиги билан, диаметри 20 — 500 mm бўлган пластик қувурларни улаш учун, шунингдек қувур ўтказгичларга эгарсимон бурилмаларни пайвандлаш учун қўлланилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қиздириш элементлари ўрнатиб кетилган муфталар ёрдамида қуйидаги ҳолатларда пайвандлаш лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
узун ўлчамли қувурларни улашда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
девор қалинлиги 5 mm дан кам бўлган қувурларни улашда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
тор шароитда қувурларни таъмирлашда.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қиздириш элементлари ўрнатиб кетилган бириктирувчи қисмлардан фойдаланган ҳолда қувур ўтказгичларни пайвандлаш усули, атроф-муҳит ҳарорати минус 5℃ дан паст ва +35℃ дан юқори бўлмаганда қўлланилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Пайвандлаш ишларини ҳаво ҳароратининг бошқа даражаларида амалга оширишда, ишлар пайвандлаш жойи иситиладиган чодир (палатка)ларда амалга оширилиши лозим. Пайвандлаш жойи намлик, қум, чанг ва бошқалардан ҳимояланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
146. Қиздириш элементлари ўрнатиб кетилган муфталар ёрдамида қувурларни улаш технологик жараёни қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувур учларини тайёрлаш — ифлосланишдан тозалаш, ўлчов белгиларини қўйиш, пайвандланадиган сиртларга механик ишлов бериш ва уларни ёғсизлантириш. Қувур учининг тозаланадиган қисми узунлиги пайвандлаш учун қўлланадиган муфта узунлигидан камида 1,5 баравар кўп бўлиши керак;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
уланишни йиғиш — муфтани бир вақтнинг ўзида жойлаштириш билан марказлаштирувчи қурилма қисқичларида пайвандланадиган қувурларнинг учларини ўрнатиш ва маҳкамлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
пайвандлаш ускунасига уланиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
пайвандлаш — пайвандлаш жараёни дастурини ўрнатиш, уланиш бўғинини қиздириш ва совутиш (мазкур ШНҚнинг 9-расми).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Механик ишловдан олдин, ишлов бериладиган жойни белгилаш учун муфтанинг 1/2 узунлигида пайвандланадиган қувурларнинг учларига муфтани ўтириш чуқурлигини белгилаб олиш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувурнинг учига механик ишлов берилганда қувурнинг белгиланган учи юзасидан 0,1 — 0,2 mm қалинликда материал қатлами ва сиртидаги бурмалар олиб ташланиши керак. Қувур ва карнайсимон қисмнинг ўзаро пайвандланадиган сиртлари орасидаги бўшлиқ 0,3 mm дан ошмаслиги керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Механик ишловдан кейин қувурларнинг пайвандланадиган сиртлари ва муфталар ушбу мақсадлар учун махсус тавсия этилган аралашмалар билан яхшилаб артиб ёғсизлантирилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ишлаб чиқарувчи томонидан индивидуал герметик қадоқларда етказиб бериладиган, бевосита йиғилишдан олдин очиладиган, қиздириш элементлари ўрнатиб кетилган муфталарни ёғсизлантириш талаб этилмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
147. Қувурлар учларининг перпендикулярлиги учун йўл қўйиладиган қиймати ва улар орасидаги максимал оралиқ масофа ушбу ШНҚнинг 4 ва 5-жадвалларига асосан қабул қилиниши керак (мазкур ШНҚнинг 10-расм).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
148. Уланмаларни йиғиш жараёнида қуйидагилар бажарилиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
биринчи қувурнинг учига муфта ва қувурнинг учлари бир-бирига тақалгунига қадар муфтани киргизиш, қувур учини монтаж қилиш мосламасининг қисқичига маҳкамлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
иккинчи қувурнинг учини биринчи қувурнинг учига тақаб ўрнатиш ва уни монтаж қилиш мосламасининг қисқичига маҳкамлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
муфтани иккинчи қувурнинг учига, муфтанинг 1/2 узунлигига, мосламасининг қисқичига тақаб ёки қувурдаги белгида тўхтагунча киргизиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
пайвандлаш ускунасидан ток ўтказувчи симларни муфтанинг клеммаларига улаш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўрнатиб кетилган қиздириш элементларига (симли электр ғалтакларга) шикаст етказмаслик учун қувурни муфтанинг ичига эҳтиёткорлик билан, катта кучланиш бермасдан, қийшайтирмасдан ва бурамасдан киритиш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Йиғилган қувурлар эгилмасдан ва осилмасдан текис ётқизилиши, муфтанинг ток ўтказувчи клеммаси хизмат кўсатиш учун қулай жойлаштирилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Пайвандлаш режими параметрлари қўлланиладиган муфталарнинг материалига ва пайвандлаш ускуналарининг турига қараб белгиланиши керак. Мослама ёқилгандан сўнг пайвандлаш жараёни автоматик равишда амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Пайвандланган бўғин қиздириш тугагандан сўнг, камида 20 min давомида совутилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
а уланиш учун элементларни тайёрлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
б, c, г уланишни йиғиш босқичлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
д пайвандлаш учун йиғилган уланиш бўғини;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1 қувур; 2 муфтани ўтириш чуқурлиги ва қувур сиртига ишлов бериш жойи белгиси; 3 муфта; 4 ўрнатиб кетилган қиздиргич; 5 электр ўтказгич клеммалар (қисгичлар); 6 позиционер; 7 ўтказгичли кабельни пайвандлаш машинаси.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9-расм. Қиздириш элементлари ўрнатиб кетилган муфталар ёрдамида
қувурларни пайвандлаш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
а қувур кесимининг йўл қўйилган максимал қиялиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
е муфтадаги икки қувурнинг учлари орасидаги максимал оралиқ.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
10-расм. Қувурларни учма-уч улашда оралиқни ўрнатиш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

4-жадвал

Қувур кесимининг йўл қўйилган максимал қиялиги

mm да

Ташқи диаметри

20

32

40

63

90

110

125

160

200

а

2

2

2

3

4

5

6

7

8

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

5-жадвал

Икки қувурнинг учлари орасидаги максимал йўл қўйилган оралиқ

mm да

Ташқи диаметри

20

32

40

63

90

110

125

160

200

е

*

*

*

7

9

11

13

16

20

* Диаметри 20, 32, 40 mm бўлган муфталарнинг ички бўшлиғида пайвандланаётган қувурларнинг учлари тиралиб туриши учун технологик ўрталик бўртмаси кўзда тутилган.

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
149. Эгарсимон бурмаларини қувурларга пайвандлаш ишлари қуйидаги кетма-кетликда (мазкур ШНҚнинг 11-расми) бажарилиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бурилмани қувурга пайвандлаш жойини белгилаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бурилмани пайвандлаш жойида қувурнинг сиртини тозалаш ва ёғсизлантириш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бурилмани қувурга ўрнатиш ва механик қисқич ёрдамида маҳкамлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
пайвандлаш симларини ток ўтказгич клеммаларига улаш ва пайвандлашни амалга ошириш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ишлаб чиқарувчи томонидан индивидуал герметик қадоқларда етказиб бериладиган, бевосита йиғилиши олдидан очиладиган, бурилманинг пайвандланадиган юзасини ёғсизлантириш талаб этилмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Совутилгандан сўнг, қувур ва бурилманинг ички бўшлиқларини бир-бирига улаш учун, пайвандланган бурилманинг чиқиш қувури (патрубкаси) орқали қувур девори бурғиланади (фрезаланади).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
а — ўрнатиб кетилган қиздиргичи бўлган эгарсимон бурилма;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
б — ўрнатиб кетилган қиздиргичи бўлган, кесилган муфтали бурилма;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1 — қувур; 2 — бурилмаларни ўрнатиш ва қувур юзасига механик ишлов бериш учун белги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3 — бурилма (отвод); 4 — ўрнатиб кетилган қиздиргич; 5 — ярим қисқич (хомут); 6 — маҳкамлаш винти;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
F — йиғиш ва пайвандлашда бурилмадаги сиқиш кучи.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
11-расм. Ўрнатиб кетилган қиздиргичи бўлган эгарсимон бурилмани қувур билан пайвандлаш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
150. Қиздириш элементлари ўрнатиб кетилган муфталар ва бурилмалар ёрдамида пайвандланган бўғинларнинг сифатини баҳолаш учун муфталар ялпайтирилишга, эгарсимон бурилмалар эса юлиб олинишга синовдан ўтказилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
151. Пайвандланмайдиган полимер материалдан, шу жумладан шиша толали ва базальт толали пластмассадан қувурлар бир-бирига ёпиштирилиши ва фасонли қисмлар билан бир-бирининг устига чиқариб уланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
152. Елимланадиган сиртлар махсус механик ишловдан ўтиши, ёғсизланиши ва елим билан қопланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Елимнинг таркиби ёки унинг маркаси қувурнинг материалига мос келиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
153. Ёпиштирилган уланишларнинг шакллари ва ўлчамлари қўлланиладиган қувурлар, хизмат қилиш муддати ва монтаж қилиш технологиясини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-§. Қувурларни металл бириктирувчи қисмлар ёрдамида улаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
154. Пайвандлаш ёки ёпиштириш йўли билан улаш мумкин бўлмаганда полимер қувурларни бир-бирига ва бириктирувчи қисмларга сиқувчи ҳалқалари бўлган резьбали металл бириктирувчи қисмлар, муфталар ёки устига қопланган (накидная гайка, американка) (ушбу ШНҚнинг 12-расми) гайкалар ёрдамида бирлаштирилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
155. Қувурларни металл бириктирувчи қисмлар ёрдамида уланишлар ишлаб чиқарувчиларнинг йўриқномаларига мувофиқ бажарилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
12-расм. Устига қопланган гайкалар (накидная гайка, американка) турларининг мисоллари.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-§. Биноларнинг ички сув таъминоти тармоқларини монтаж қилиш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
156. Биноларнинг ички сув таъминоти тизимлари ишларни бажариш лойиҳаси ва технологик хариталарга мувофиқ монтаж қилиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
157. Ички сув таъминоти тармоқлари йириклаштирилган узел ва блоклардан фойдаланиб монтаж қилиниши керак. Ички қувур ўтказгич тизимларининг монтаж учун тайёр бўлган узелларини жойида монтаж қилишга йўл қўйилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
158. Монтаж бошланишидан олдин қурилишнинг максимал тайёргарлиги таъминланиши (барча маҳкамлагичлар ҳамда шифт ва деворлардаги ғилоф (гильза)лар ўрнатилган, деворлар сувалган бўлиши ва шу кабилар), шунингдек барча электр газ-пайвандлаш ишлари тугалланган бўлиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
159. Қувур ўтказгичлардаги уланишлар маҳкамлаш жойларидан камида 50 mm масофада бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
160. Пластмасса қувурларга эга санитария-техника кабиналари ва блоклари тамғалаш ёрлиқлари ёки тамғалаш белгиларга эга бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
161. Душ кабиналари ишчи ҳолатда сақланиши ва текисланган майдончада, ёғоч тагликларда ўрнатилган бўлиши лозим. Бунда, пластмасса қувурларининг чиқиб турган қисмлари кабина ўрнатилган асоснинг юзасидан камида 2 cm масофада бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
162. Қувур ўтказгичларни монтаж қилишда қуйидагиларга эътибор бериш лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
маҳкамлагичлар орасидаги масофага;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
полимер қувурлар ҳамда иситиш ва иссиқ сув таъминоти қувурлари орасидаги масофа лойиҳада кўрсатилган масофаларга мос бўлишига;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувурларнинг таянчларга маҳкам ўрнатилишига;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
уланиш технологиясига риоя этилишига.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
163. Резьбали уланишларни йиғишда юмшоқ эластик резина қистирмалардан фойдаланиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Резьбали уланишлар уларнинг қисмларига механик шикаст етказмаслик учун қўлда ёки созланадиган моментли калитлари ёрдамида амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
164. Қоплама гайкалар махсус калитлар билан тортилиши керак. Газ калитларини ишлатишга йўл қўйилмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
165. Қувур ўтказгичга зиён етказилмаганлигига ишонч ҳосил қилиш учун жўяк ёки каналлар қувур ўтказгични ишчи босимда гидравлик синовдан ўтказгандан сўнг ёпилиши (сувалиши) лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
166. Металл қисмлардан ечиб олинган пластмассали қоплама гайкалардан монтаж ёки таъмирлаш ишларида қайта фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6-§. Биноларнинг ички оқова сувларни чиқариб юбориш ва ёғин сувларини оқизиш қувурларини монтаж қилиш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
167. Биноларнинг ички оқова сувларни чиқариб юбориш ва ёғин сувларини оқизиш қувурлари ишларни бажариш лойиҳалари ва технологик хариталарга мувофиқ монтаж қилиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувур ўтказгичлар монтажи алоҳида қувурлар ҳамда жойида ўрнатиладиган бириктирувчи қисмлар ёрдамида ҳам, йириклаштирилган узеллар, жумладан санитария-техник кабиналарига ўрнатилган тик қувурларни ораёпма плиталарига ўрнатиб кетилган киритиш жойларига улаш йўли билан ҳам амалга оширилишига йўл қўйилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувур ўтказгичларнинг вертикал ҳолатидаги монтажи «пастдан юқорига» схема бўйича амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
168. Ҳалқалар билан зичланадиган карнайсимон учларга уланишларни йиғишда қуйидаги амаллар бажарилиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қисм ва қувурни силлиқ учининг ташқи сиртини ҳамда карнайсимон учининг ички сиртини ифлосланишдан тозалаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
зичлаштирувчи ҳалқани ифлосланишдан ва ёғлардан тозалаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
зичлаштирувчи ҳалқани карнайсимон учидаги новчага жойлаштириш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувурнинг силлиқ учини ёки бириктирувчи қисмни ва зичлаштирувчи ҳалқани совун эритмаси, глицерин ёки уларнинг аралашмаси билан мойлаш (мойлаш учун солидол ёки шунга ўхшаш бошқа мойлаш маҳсулотларидан фойдаланишга йўл қўйилмайди);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувурнинг силлиқ учини бириктирувчи қисмнинг карнайсимон учига белгиланган чуқурликка киргизиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
йиғилган қисмларни бир-бирига нисбатан 45°гача бурчак остида буриш орқали йиғиш сифатини текшириш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қисмларни қўлда ўрнатиш ҳолатига қайтиш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
169. Диаметри 110 mm гача бўлган ПВХ қувурларни карнайсимон бўғинларга йиғиш ишлари қўлда бажарилиши лозим. Каттароқ диаметрли қувурлар учун таранглаштирувчи монтаж мосламаларидан фойдаланиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
170. Тик қувурлар ва бурилма қувур ўтказгичларда ўрнатиладиган таянч қисқич (хомут)ларни уларнинг лойиҳавий ҳолатда ўрнатилган санитария-техника жиҳозларига уланганидан сўнг маҳкамлаш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7-§. Ер остига ётқизиладиган полимер қувурлардан сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларини монтаж қилиш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
171. Сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларини ётқизиш ишлари ШНҚ 3.01.01-22 га мувофиқ бажарилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Полимер қувур ўтказгичларда уланишлар сони минимал бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
172. Траншеянинг туби бўйлаб кенглиги қувур ўтказгичнинг ташқи диаметридан камида 40 cm га каттароқ бўлиши керак. Зич ва қаттиқ тупроқларда қувурларни ётқизишдан олдин траншеянинг тубида 10 cm дан кам бўлмаган қалинликда қум тўшамасини бажариш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Узун ўлчамли қувурларни ётқизишда ва траншеяларни тор тутқичли занжирли экскаватор билан қазишда траншея кенглигини камайтиришга йўл қўйилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
173. Полимер оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичларни ётқизишдан олдин траншея тубини нишабга қараб режалаштириб текислаш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Траншеяга ётқизилган қувур ўтказгич ўз ўқи бўйлаб (вертикал) текисланиши, сиқилиши, тупроқ билан тўлдирилиши ва зичлаштирилиб маҳкамланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувур ўтказгичлар ва уларнинг элементлари режалаштирилиб текисланган юзага ётқизилиши, юзада шиша бўлаклари, ўткир тошлар, чақиқтошлар ва шу кабилар бўлмаслиги керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
174. Карнайсимон учларга уланадиган қувурлар монтажини траншеянинг тубида, ажралмайдиган уланишларни эса траншеянинг четида амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
175. Ётқизишдан олдин полимер қувурлар ёриқликлар, кесик жойлар, чизилишлар ва бошқа механик шикастланишлар мавжудлигини аниқлаш учун пухта текширилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Нуқсонлари аниқланган қувурлар монтаж қилиш жараёнидан олиб ташланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларини ётқизишда пластмасса қувурларнинг ҳалқалиги қувур диаметрининг 0,02 нисбатидан ошмаслиги керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
176. Траншея бўйлаб ётқизилган қувурлар сони бир сменадаги ишлари самарадорлигидан келиб чиқиб аниқланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қиш даврида, ҳаво ҳарорати 0℃ дан паст бўлганда, қувурлар траншеяда монтаж қилиниши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Полимер қувурлар (шу жумладан резина ҳалқалар ёрдамида уланишлар) ҳаво ҳарорати минус 10℃ дан паст бўлмаган пайтда монтаж қилиниши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
177. Полимер қувурлар бошқа тармоқлар билан бир вақтнинг ўзида тупроқда, тоннельда ёки каналларда ётқизиладиган иссиқлик таъминоти ва иссиқ сув таъминоти учун пўлат қувурлари ҳамда электр кабеллари тўлиқ монтаж қилиниб, изоляция ишлари тугатилгандан сўнг монтаж қилиниши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
178. Карнайсимон учларга уланадиган босимли қувурлар қуйидагича уланиши лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувурнинг силлиқ учини ифлосланишдан ва ёғлардан тозалаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувурнинг силлиқ учида унинг иккинчи қувурнинг қарнайсимон учига кириши чуқурлигини белгилаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
зичлаштирувчи ҳалқани карнайсимон учидаги новчага жойлаштириш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувурнинг силлиқ учини ва зичлаштирувчи ҳалқани (глицерин ёки совун эритмаси билан) мойлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувурнинг силлиқ учини бириктирувчи қисмнинг карнайсимон учидаги белгиланган чуқурликгача киргизиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувурларнинг учлари заводда ёки монтаж қилиш жойида шакллантирилган 15⁰ ли бурчак остида ташқи фаскага эга бўлиши.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Диаметри 110 mm гача бўлган карнайсимон бўғинларни йиғиш ишлари қўлда бажарилиши лозим. Каттароқ диаметрли қувурлар учун таранглаштирувчи монтаж мосламаларидан фойдаланиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Зичлаштирувчи ҳалқанинг тўғри ўрнатилиши ва уланиш бўғинининг тўғри бажарилиши 0,5 mm қалинликдаги ўлчагич билан текширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
179. Карнайсимон учларга уланишларни ташқи ҳаво ҳарорати нолдан паст бўлмаган пайтда амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Зичлаштирувчи ҳалқалар монтаж қилишдан олдин илиқ хонада сақланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
180. Чўнтаклар ва хандақларни тупроқнинг ҳимоя қатлами билан тўлдиришда қувур ўтказгичларнинг уланишлари уларнинг герметиклигини дастлабки синовлари ўтказилгунга қадар очиқ ҳолда қолдирилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Чўнтакларни тўлдириш ва хандақлардаги тупроқни зичлаш ишлари механик мосламалар ёрдамида амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
181. Қудуқлардаги узеллари қувур ўтказгичларни ётқизиш билан бир вақтда монтаж қилиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувур ўтказгичларда ўрнатиладиган оқимни тўхтатиш ва бошқариш арматуралари фланецларига болтлар билан маҳкам тортмасдан туриб ҳимоя тупроқ қатлами билан тўлдириши керак. Болтли уланишларни якуний маҳкамлаш бевосита тизимни гидравлик синовдан ўтказишдан олдин амалга ошириш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
182. Қувур ўтказгичларни тупроқ билан кўмишдан аввал қувурнинг юқори қисмида қалинлиги 30 сm дан кам бўлмаган қумли ёки маҳаллий юмшоқ тупроқдан ҳимоя қатлами билан кўмилиши лозим. Бунда, тупроқ таркибида қаттиқ қўшимчалар (чақиқтош, тош, ғишт ва шу кабилар) бўлмаслиги лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувур ўтказгичларни тупроқ билан зачлаш қўлда, механизациялашмаган усулда бажарилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Траншея девори ва қувур ўртасидаги чўнтак (бўшлиқ)лардаги тупроқ, шунингдек бутун ҳимоя қатлами, лойиҳада белгиланган сиқилиш коэффициентига эришгунга қадар қўл асбоблари ёрдамида механик равишда зичлаштирилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
10 сm қалинликдаги биринчи ҳимоя қатлами бевосита қувур ўтказгич устидан, қўл асбоблари ёрдамида зичлаштирилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
183. Босимли қувур ўтказгичларда ҳароратнинг ўзгариши натижасида юзага келадиган кучланишни камайтириш мақсадида (плюс 10℃ дан юқори ҳароратда ётқизишда) қуйидагилар таъминланиши лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувур ўтказгични «илон изи» қилиб ётқизиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувур ўтказгични тупроқ билан кўмишдан олдин совуқ сув билан тўлдириш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувур ўтказгични тупроқ билан куннинг салқин вақтида кўмиш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9-боб. Қувур ўтказгичларни синовдан ўтказиш ва фойдаланишга топшириш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
184. Босимли ва босимсиз (ўзиоқар) сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичлари икки маротаба (дастлабки ва якуний) гидравлик ёки пневматик усулларда мустаҳкамликка ва зичликка (герметикликка) синовдан ўтказилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
185. Траншеяларни кўмишдан олдин ҳамда арматураларни (гидрантлар, хавфсизлик клапанлари, вантузлар (қувурдан ҳаво чиқариш мосламаси) ва шу кабилар) ўрнатишдан аввал қувур ўтказгичларни мустаҳкамликка синаш лозим. Бунда, дастлабки синаш учун (ортиқча) гидравлик босими ҳисобий ишчи босимнинг 1,5 коэффициентга кўпайтирилган қийматга тенг бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
186. Қувур ўтказгичларни мустаҳкамликка якуний синовлар траншеялар кўмилгандан кейин ва қувур ўтказгичнинг маълум қисмида барча ишлар тугагалландан сўнг бажарилиши лозим. Бунда, гидрантлар, хавфсизлик клапанлари, вантузлар ўрнатилишидан аввал уларнинг ўрнига тиқин (заглушка)лар ўрнатилиши керак. Якуний синовда гидравлик босим ҳисобий ишчи босимининг 1,3 коэффициентга кўпайтирилган қийматга тенг бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
187. Зичлаштирувчи ҳалқалар билан карнайсимон учларга уланган босимли полимер қувур ўтказгичларни синовдан ўтказишдан олдин қувур ўтказгичнинг учларида ва бурилмаларида вақтинча ёки доимий тиргаклар ўрнатилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
188. Босимли қувур ўтказгичларни дастлабки гидравлик синовдан ўтказиш қуйидагича амалга оширилиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувур ўтказгични сув билан тўлдириш ва уни 2 h давомида босимсиз ушлаб туриш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувур ўтказгичда синов босимини яратиш ва уни 0,5 h давомида ушлаб туриш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
синов босимини ҳисобий босимигача пасайтириш ва қувур ўтказгични текшириш (кўздан кечириш).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувур ўтказгични камида 0,5 h давомида ишчи босими остида ушлаб туриш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувур ўтказгич қобиғида деформация вужудга келиш эҳтимоли бўлганлиги сабабли, унга тўлиқ барқарорлашгунга қадар сув қуйиб туриш орқали қувур ўтказгичдаги синов ёки ишчи босимини ушлаб туриш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Синов босими остида қувурларда, уланиш бўғинларида ва бириктирувчи қисмларда ёриқликлар аниқланмаса, шунингдек ишчи босим остида сув оқишлари кузатилмаса, қувур ўтказгич дастлабки гидравлик синовдан ўтган деб ҳисобланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
189. Катта диаметрли қувурлардан ўзиоқар оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларининг дастлабки ва якуний синовлари пневматик усулда амалга оширишга йўл қўйилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Дастлабки синовлар траншеяни якуний кўмилишидан олдин 0,05 МРа ҳаво босими остида, 15 min давомида ушлаб туриш билан амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бунда, пайвандланган, ёпиштирилган ва бошқа турдаги уланиш бўғинлари кўздан кечирилиши, сизиб чиқаётган ҳаво товушга ёки совун эмульсияси қопланган уланиш бўғинларида ҳосил бўлган пуфакчаларга қараб уланишдаги заиф жойлари аниқланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Пневматик усулдаги якуний синовлар синовдан ўтказилаётган қувур ўтказгичнинг ўртасидаги қувур устида ерости сувлари сатҳи 2,5 m дан кам бўлганда амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Якуний пневматик синовлар ҳар 20 — 100 m узунликдаги участкаларда ўтказилиши лозим. Бунда, қувур ўтказгичнинг энг юқори ва энг пастки нуқталари орасидаги фарқ 2,5 m дан ошмаслиги керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Пневматик синовлар қувур ўтказгич кўмилганидан 48 h ўтганидан кейин бошланиши керак. Сиқилган ҳавонинг ортиқ синов босими қуйидаги 6-жадвалга мувофиқ олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

6-жадвал

Ўзиоқар оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичларини пневматик синашдаги сиқилган ҳавонинг синов босими

Қувур ўқидан ерости сувларигача чуқурлик, h, m

Синов босими, МРа

Босимнинг пасайиши,
р-р1, МРа

ортиқча бошланғич, р

якуний, р1

= 0

0,0100

0,0070

0,0030

0 < < 0,5

0,0155

0,0124

0,0031

0,5 < < 1

0,0210

0,0177

0,0033

1 < < 1,5

0,0265

0,0231

0,0034

1,5 <  < 2

0,0320

0,0284

0,0036

2 < h < 2,5

0,0375

0,0338

0,0037

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
190. Зичлиликка ўтказиладиган якуний гидравлик синови қуйидагича амалга оширилиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувур ўтказгичда ҳисобий ишчи босимига тенг босим яратилиши ва 2 h давомида сақланиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
босим 0,02 МРа га тушганда, қўшимча сув берилиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
босим 10 min дан кўп бўлмаган вақт ичида синов даражасидаги босимгача кўтарилиши ва 2 h давомида сақланиши.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Синов босимида қувур ўтказгичдаги сувнинг ҳақиқий оқиб кетиши мазкур ШНҚнинг 7-жадвалида кўрсатилган қийматлардан ошмаса, қувур ўтказгич якуний гидравлик синовдан ўтган деб ҳисобланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
191. Ўзиоқар оқова сувларни чиқариб юбориш тармоқларининг гидравлик синови қудуқларда гидроизоляция ишлари тугаллангандан сўнг икки босқичда: дастлабки (қудуқсиз) ва якуний (қудуқлар билан бирга) синовлар амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
192. Оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичларининг қудуқлар билан бирга ўтказиладиган якуний синови ишларни бажариш лойиҳаси ва технологик хариталарга мувофиқ амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
193. Полимер ички қувур ўтказгич тизимларининг гидравлик синовлари муҳит ҳарорати мусбат даражада бўлганда, охирги пайвандланган ёки ёпиштирилган уланишлар бажарилгандан кейин 24 h ўтказиб амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
194. Ёғин сувларни оқизиш қувурлари ички тизимларининг гидравлик синовлари уларнинг тик қувурларини тўлиқ баландлигигача сув билан тўлдириш орқали амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Синовлар қувур ўтказгичларни ташқи текшириш ва кўзга кўринар нуқсонларни бартараф этишдан кейин амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ёпиштириб уланган қувур ўтказгичларнинг гидравлик синовлари охирги уланишлар бажарилгандан кейин 24 h ўтказиб амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Тик қувурни сув билан тўлдиргандан кейин 20 min давомида ундаги сув сатҳи пасаймаса ва ташқи кўздан кечиришда сув оқишлар кузатилмаса ёки бошқа нуқсонлар аниқланмаса ёғин сувларни оқизиш тизими синовдан ўтган деб ҳисобланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

7-жадвал

Қувур ўтказгичнинг 1 km узунликдаги участкасида якуний герметиклик синовлари пайтида йўл қўйилган сув оқиб кетиши даражаси

Қувурнинг ташқи диаметри, mm

Қувурлар учун йўл қўйилган сув оқиб кетиши даражаси, l/min

ажралмайдиган (пайвандланган, елимланган) уланишлар билан уланган

зичлаштирувчи ҳалқалар билан карнайсимон учларга уланган

63 — 75

0,2 — 0,24

0,3 — 0,5

90 — 110

0,26 — 0,28

0,6-0,7

125 — 140

0,35 — 0,38

0,9 — 0,95

160 — 180

0,42 — 0,6

1,05 — 1,2

200

0,56

1,4

250

0,7

1,55

280

0,8

1,6

315

0,85

1,7

355

0,9

1,8

400 — 450

1,1-0,5

1,95 — 2,1

500 — 560

1,1 — 1,15

2,2 — 2,3

630

1,2

2,4

710

1,3

2,55

800

1,35

2,70

900

1,45

2,90

1000

1,5

3,0

1200

1,6

3,0

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
195. Полимер қувур ўтказгичларнинг пневматик синовлари ер устида ётқизилиши қуйидаги ҳолларда амалга оширилиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
муҳит ҳарорати 0℃ дан паст бўлганда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
техник сабабларга кўра сувдан фойдаланиш мумкин бўлмаганда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
синов учун зарур бўлган миқдорда сув мавжуд бўлмаганда.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Полимер қувур ўтказгичларни пневматик синовдан ўтказиш усуллари ва синов пайтида хавфсизлик талаблари лойиҳада белгиланиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
196. Қувур ўтказгичларни фойдаланишга қабул қилиш ШНҚ 3.01.04-19 га мувофиқ амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
10-боб. Полимер қувурларни монтаж қилишда хавфсизлик чоралари
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
197. Полимер қувурларни монтаж қилишда ШНҚ 3.01.02-23 талабларига риоя этилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
198. Пайвандлаш ускуналари ва электр симлари изоляцияси кўздан кечирилиши, шунингдек қувурларни учларига механик ишлов берувчи асбобларнинг ишлаши техник текширувдан ўтказилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
199. Пайвандлаш режими параметри қийматлари ҳар бир полимер тури учун белгиланган технологик талабларга жавоб бериши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
200. Сақлаш ва монтаж қилиш пайтида қувурлар атроф-муҳитга зарарли моддалар чиқармаслиги ва бевосита алоқа қилганда инсон организмига таъсир қилмаслиги керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
201. Қувурларни монтаж қилиш вақтида ёнғин хавфсизлиги таъминланиши керак. Ёнғин содир бўлганда ёнғин-қутқарув хизматига хабар бериш ва мавжуд ёнғин ўчириш воситаларидан (сув, кўпик, қум, кошма ва шу кабилар) фойдаланган холда ёнғинни бартараф этиш чораларини кўриш зарур.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ёпиқ хоналарда ўтказилган қувурларда ёнғин ўчиришда нафас олиш ва кўриш органларини ҳимояловчи шахсий ҳимоя воситаларидан фойдаланиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
202. Гидравлик ва пневматик синовлар қувур ўтказгичлар ишончли маҳкамлангандан сўнг, уларнинг учларида ва бурилишларида тиргаклар ўрнатилгандан кейин амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
203. Қувур ўтказгичларни монтаж қилиш ва синовдан ўтказиш пайтида зина ва нарвонларни уларга суянтириш ёки қувур ўтказгичлар устида юришга йўл қўйилмайди. Қувурларни болға билан уриб чиқиш, шунингдек уларни треншея ёки қурилиш конструкциялари деворларидан тортиб олишга йўл қўйилмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
11-боб. Полимер қувурларни ташиш ва сақлаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
204. Полимер қувурлар ва бириктирувчи қисмлари юк ташувчи транспорт воситасида юкларни юклаш, мустаҳкамлаш ва механик шикастланишини олдини олишга доир техник шартларга риоя қилган ҳолда амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ташиш билан боғлиқ бўлган барча ишлар ишлаб чиқарувчининг йўриқномасида белгиланган муҳит ҳароратидан паст бўлмаган шароитда амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
205. Қувур ва қисмларни юклаш ва туширишда ҳавонинг салбий ҳароратларда уларни зарбалардан ва механик шикастланишларидан эҳтиёт қилиш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
206. Полимер қувурларни ўрамларда, ғалтакларга ўралган ҳолда, катта диаметрли қувурлар эса алоҳида қадоқланган пакетларда ёки алоҳида-алоҳида ташиш ва сақлаш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
207. Қувурларни омборларда сақлашда ишлаб чиқарувчининг йўриқномаларида кўрсатилган шартларга риоя қилиш лозим. Бунда, қувурлар тўпламининг баландлиги 3 m дан ошмаслиги керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ғалтакларга ўралган қувурларни фақат вертикал ҳолатда сақланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бириктирувчи қисмлар фақат қадоқланган ҳолда сақланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувурлар ва бириктирувчи қисмларнинг механик шикастланишдан, деформациядан, ичига нефть маҳсулотлари ва ёғларнинг тушишидан, ички юзасининг ифлосланишидан, қуёш нури таъсиридан химояланишини таъминлаш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
208. Сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимлари қувур ўтказгичларида қўлланиладиган полимер қувурлар ва бириктирувчи қисмлари (фитинглар) ГОСТ ISO/IEC 15420-2010 бўйича штрих-кодли тамғаларга эга бўлиши лозим (мазкур ШНҚнинг 8-илова).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувурларнинг хизмат қилиш муддатининг босим ва ташиладиган муҳит ҳароратига боғлиқлиги
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувурларнинг хизмат қилиш муддатининг босим ва ташиладиган муҳит ҳароратига боғлиқлиги қуйидаги 8-жадвалда келтирилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

8-жадвал

Ҳарорат

Хизмат қилиш муддати, йил

Қувур тури

PN 10

PN1S

PN 20

PN 25

Йўл қўйилган ортиқча босим, kgf/сm2

20℃

10

13,5

21,7

27,1

33,9

25

13,2

21,1

26,4

33,0

50

12,9

20,7

25,9

32,3

30℃

10

11,7

18,8

23,5

9,3

25

11,3

18,1

22,7

28,3

50

11,1

17,7

22,1

27,7

40℃

10

10,1

16,2

20,3

25,3

25

9,7

15,6

19,5

24,3

50

9,2

14,7

18,4

23,0

50℃

10

8,7

13,9

17,3

21,7

25

8,0

12,8

16,0

20,0

50

7,3

11,7

14,7

18,3

60℃

10

7,2

11,5

14,4

18,0

25

6,1

9,8

12,3

15,3

50

5,5

8,7

10,9

13,7

70℃

10

5.3

8.5

10.7

13.3

25

4.5

7.3

9.1

11.3

50

4,3

6.8

8.5

10.7

80℃

5

4,3

6.9

8.7

10.8

10

3,9

6.3

7.9

9.8

25

3,7

5.9

7.5

9.2

95℃

1

3,9

6.7

7.6

8.5

5

2,8

4.4

5.4

6.1

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Полимер қувурларнинг таснифланиши
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. Босимли қувурлар учун максимал ишчи босимига (МОР) қараб қувурларнинг ташқи диаметри ва девор қалинлиги ўртасидаги нисбати белгиланган, жумладан:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
0,25; 0,32; 0,4; 0,6; 1; 1,6; 2; 2,5 МРа қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(1)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Р — доимий фойдаланишда қувур ўтказгичдаги муҳитнинг йўл қўйиладиган максимал ишчи босими (МОР), МРа; МОР қувур ўтказгич элементларининг физик ҳамда механик хусусиятларини ҳисобга олади ва қуйидаги формула бўйича ҳисобланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
MOP=20MRS/(C (SDR-1)) (2)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
MRS — минимал давомли мустаҳкамлик;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
SDR — стандарт ўлчов нисбати;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Dн — қувур ўтказгичнинг ташқи диаметри, m (mm);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
s — қувур ўтказгичнинг девори қалинлиги, m (mm);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
[σ] — узоқ муддатли мустаҳкамлигидан келиб чиқадиган ҳисобий мустаҳкамлик, МРа.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Халқаро таснифларда қувурлар «S» серияси билан ва «SDR» стандарт нисбати бўйича белгиланади ва уларнинг қийматлари қуйидаги формулалар билан аниқланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(2)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(3)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. Максимал ишчи босими (МОР) «S» ва «SDR» нинг ўзаро нисбати билан боғлиқлиги қуйидаги формулалар билан аниқланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(4)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
MRS — минимал узоқ муддатли мустаҳкамлик, МРа;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
c — хавфсизлик коэффициенти захираси, ҳар бир турдаги материал учун белгиланиши ва тегишли меъёрий ҳужжатларда кўрсатилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4. Оқова сувларни чиқариб юбориш қувурлари ҳалқанинг қаттиқлиги бўйича синфларга бўлинади G0, kPа ва қуйидаги формулалар билан аниқланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(5)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
E0 — материалнинг эластик модули, kPа;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
dm — қувур кесимининг ўртача диаметри, m (mm);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
μ — қувур материалининг Пуассон коэффициенти.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
G0 < 2500 бўлганда қувур «қаттиқ эмас», G0 ~ 2500 – 5000 — «ярим қаттиқ», G0 = 5000 — 10000 — «қаттиқ» деб ҳисобланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5. Полимер қувурлари материаллари хусусиятларининг асосий кўрсаткичлари қуйидаги 9-жадвал бўйича қабул қилинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувурлар ва бириктирувчи қисмларни ишлаб чиқаришда қўлланиладиган полимер материалларнинг асосий физик-механик хусусиятлари
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

9-жадвал

Кўрсаткич

Материал учун кўрсаткичлар қийматлари

ПНД

ПВД (ПНП)

ПВХ

ПП

Ўзаро боғланган ПЭ

Хлор-ланган ПВХ

Шиша-пластик

ПВП

ПСП

Зичлиги, g/сm3

0,94-0,96

0,93-0,94

0,91-0,93

1,4

0,91

0,93-0,95

1,57

1,6-2,2

Чўзилишдаги оқувчанлик чагараси, МPа

20 — 25

15 — 18

10 — 12

50 — 56

25 — 28

18 — 26

50 — 55

40 — 200*

Узилиши пайтида чўзилиши, %

800

800

600

50

>200

200 — 500

70 — 120

0,4 — 1,4

Эластиклик модули, МPа

800

600

200

3000

1200

550 — 800

2900

5000 — 25000**

Ҳарорат чизиқли кенгайиши коэфф.,

10-4 °C-1

2

2

2

0,7

1,5

1,2 — 1,4

0,62

0,18 — 0,3

Ҳисобий мустаҳкамлик, МPа

5-6,3

5

2,5 — 3,2

10 — 12,5

5-6,3

6,3

10

10 — 30**

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
* Фенол-формальдегид, полиэфир и эпоксид қатронлар учун.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
** Ўқларнинг йўналишлари бўйича.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Изоҳ: Қувурларнинг марка (тур)лари ГОСТ 33366.1-2015 бўйича берилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Пластик қувурлар ва фитингларнинг кимёвий чидамлилиги бўйича комбинацияланган тасниф жадвали
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-§. Тасниф жадвалини қўллаш доираси
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. Ушбу маълумотда қувур материалларининг маълум ҳарорат оралиғида, суюқликлар таъсирида кимёвий чидамлилиги таснифини берилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ушбу таснифга кирувчи қувур материаллари қуйидагилардан иборат:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Паст зичликдаги полиэтилен — PE-LD1;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Юқори зичликдаги полиэтилен — PE-HD2;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Полипропилен — PP;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Поли(винилхлорид), пластиклаштирилмаган — PVC-U;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Поли(винилхлорид), хлорланган — PVC-C;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Полибутен — PB;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Акрилонитрил/бутадиен/стирол — ABS;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Поли (винилиден фторид) — PVDF;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзаро боғланган полиэтилен — PE-X3.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувур маркалари ГОСТ 33366.1-2015 га мувофиқ берилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
PE-LD ва PE-HD эски белгилари сақланиб қолган, чунки синовларнинг аксарияти PE учун янги белгилар қабул қилинишидан олдин амалга оширилган. MD қувурлари учун қийматлар PE-HD учун берилган қийматларга мутаносиб деб ҳисоблаш мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
PE-X устунида кўрсатилган қийматлар силан билан ўзаро боғланган полиэтилен учун олинган, лекин кўп ҳолларда улар бошқа ўзаро боғловчи моддалар (пероксидлар, нурланиш ва б.) ёрдамида ишлаб чиқилган PE-X учун ҳам қўланилиши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувурларнинг ушбу иловада келтирилмаган кимёвий моддаларга чидамлилиги ISO/TR 10358:1993 га мувофиқ қабул қилиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Ушбу иловада келтирилган 10-жадвалда келтирилган кимёвий чидамлилик таснифи: S (қониқарли); L (чекланган) ёки NS (қониқарсиз) — фақат ички ва ташқи механик зўриқишларга дучор бўлмаган қувурлар учун қўлланилиши мумкин (масалан, ички босим, эгилиш кучланишлари туфайли).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Суюқликларни босим остида ёки бошқа зўриқишлар мавжуд бўлганда, суюқликларни ташувчи қувур ва фитингларнинг ҳатти-ҳаракатини баҳолаш учун, дастлабки таснифланиши S ёки L бўлган ҳолларда Oʻz MSt ISO 175:2024 га мувофиқ қўшимча синовларни ўтказиш керак бўлади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Материалнинг атроф-муҳит таъсиридан ёрилишга мойиллигини баҳолаш учун Oʻz MSt ISO 22088-3:2024 га мувофиқ синовлар ўтказилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувур материалининг ёки ташиладиган суюқликнинг бошқа хусусиятлари (масалан, суюқликни ўтказувчанлиги; суюқликнинг токсиклиги, ёнувчанлиги ва шу кабилар) алоҳида кўриб чиқилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-§. Қўлланиладиган белгилар ва уларнинг тарифлари
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. Қуйидаги белгилар қимёвий моддалар билан алоқа қилганда қувурларнинг ҳатти-ҳаракатини кўрсатиш учун қўлланилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
S — қониқарли қаршилик. Қувурлар босим ёки бошқа зўриқишларга дучор бўлмайдиган жойларда ишлатилиши мумкин; босимга дучор бўлган жойларда қўллаш учун якуний баҳолаш босим остида ўтказиладиган синовларга асосланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
L — чекланган қаршилик. Қувурлар босим ёки бошқа зўриқишларга дучор бўлмайдиган, аммо маълум даражада коррозияга учрайдиган жойларда ишлатилиши мумкин; босимга дучор бўлган жойларда қўллаш учун якуний баҳолаш босим остида ўтказиладиган синовларга асосланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
NS — қониқарсиз қаршилик. Қувурлар жиддий таъсирларга дучор бўлиши мумкин: улар босим ёки босимсиз шароитларда ишлатилмайди. Босим остида синовларни ўтказишдан мантиқ йўқ, чунки қувурлар бу синовларга бардош бера олмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-§. Суюқликларни тавсифлаш учун қўлланиладиган белгилар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4. 1-устунда — суюқликнинг идентификация рақами.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-устун — суюқликлар энг кенг тарқалган номлар, шу жумладан умумий ва савдо номлари бўйича инглиз алифбоси тартибида келтирилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Баъзи кимёвий моддалар учун синонимлар биринчи ёки энг кўп ишлатиладиган номига ҳавола қилинган ҳолда ҳам берилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Баъзи ҳолларда қўшимча маълумотлар тақдим этилади, хусусан:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Subl. — шишадиган;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Dec. — парчаланадиган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-устунда — керак бўлганда, эриш ҳароратлари (темп.пл.), техник тозаликдаги суюқликларга тегишли қийматлар кўрсатилган;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-устунда — зарурат бўлган ҳолларда қайнаш ҳарорати (темп.кип.) кўрсатилган, қийматлар, агар бошқачаси кўрсатилмаган бўлса, стандарт атмосфера босимида техник тозаликдаги суюқликларга тегишли.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-устунда — суюқликнинг концентрацияси ва/ёки тозалиги қуйидаги белгилар ёрдамида кўрсатилган:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Dil.sol. — 10 фоизга тенг ёки ундан кам концентрациягача суюлтирилган сувли эритма;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Sol. — концентрацияси 10 фоиздан юқори бўлган, аммо тўйинмаган сувли эритма;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Sat.sol. — 20℃ да тайёрланган тўйинган сувли эритма.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
tg — тозалиги камида техник даражада (technical-grade);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
tg-s — техник синфи, қаттиқ (technical grade, solid);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
tg-l — техник нави, суюқлик (technical grade, liquid);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
tg-g — техник кўриниши, газ (technical grade, gas);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
work.sol. — концентрациянинг ишчи эритмаси (working solution), одатда тегишли саноатда қўлланилади;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
susp. — суспензия (suspension), қаттиқ модданинг тўйинган эритмаси, 20℃ таъсирида. Концентрация, агар бошқачаси кўрсатилмаган бўлса, 20℃ да вазни бўйича фоизда келтирилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6-устун — кимёвий чидамлилик аниқланадиган синов ҳарорати.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7-устун ва бошқалар — қувур материалларининг кимёвий чидамлилиги ушбу илованинг мазкур илованинг 1-бандда келтирилган таснифга мувофиқ берилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

10-жадвал

Кимёвий чидамлилик таснифи

Т/р

Кимёвий модда

Эриш ҳарорати,

Қайнаш ҳарорати,

Концен-я,
%

Модда ҳарорати

Қувур материали

PE- LD

PE- HD

PP

PB

PVC- U

PVC- C

ABS

PVDF

PE- X

16.

Алюминий хлориди — AlCl₃

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

S

 

80

S

S

 

100

L

S

 

17.

Алюминий фториди — AlF3

250

susp.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

S

 

100

S

 

18.

Алюминий гидроксиди — Al(OH)3

susp.

20

S

S

S

S

S

S

S

 

50

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

100

S

 

22.

Алюминий сульфат (алюминий сульфат эритмаси) — Al₂(SO₄)₃

sat.sol.

20

S

S

S

L

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

NS

S

S

 

S

 

100

 

 

 

 

 

 

 

S

 

23.

Сувли, техник аммиак — NH4OH.

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

L

 

50

 

 

 

 

 

S

S

 

 

60

S

S

S

S

S

S

 

 

 

26.

Аммоний ацетати — C₂H₇NO₂

sat.sol.

20

 

 

S

 

 

 

 

S

 

60

 

 

S

 

 

 

 

S

 

100

 

 

 

 

 

 

 

S

 

27.

Аммоний гидрофториди (бифторид) — H4(HF2),

 

 

sat.sol.

20

 

 

 

S

 

 

 

 

 

60

 

 

 

S

 

 

 

 

 

28.

Аммоний карбонати  — (NH4)2CO3

(Dec. 58°C да)

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

 

S

S

 

50

 

 

 

 

 

 

S

S

 

60

S

S

S

S

S

 

 

S

 

100

 

 

 

 

 

 

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

29.

Аммоний хлориди (нашатир) — NH4Cl

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

100

 

 

 

 

 

 

 

S

 

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

Т/р

Кимёвий модда

Эриш ҳарорати,

Қайнаш ҳарорати,

Концен-я,
%

Модда ҳарорати

Қувур материали

PE- LD

PE- HD

PP

PB

PVC- U

PVC- C

ABS

PVDF

PE- X

31.

Амоний бикарбонат — NH4HCO3

sat.sol.

20

S

S

S

 

S

 

 

 

 

60

S

S

S

 

S

 

 

 

 

34.

Амоний нитрат (аммиакли селитра) — NH₄NO₃

170

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

100

 

 

S

 

 

L

 

S

 

35.

Амоний пероксодисульфат (персульфат) — (NH4)2S2O8

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

 

S

S

 

50

 

 

 

 

 

 

S

S

 

60

S

S

S

S

S

 

 

S

 

100

 

 

 

 

 

 

 

S

 

36.

Аммофосфат (аммоний фосфат) — (NH4)3PO4

 

 

sat.sol.

20

 

 

s

s

s

 

s

S

 

50

 

 

 

 

 

 

s

S

 

60

 

 

 

s

s

 

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

81.

Кальций гидросульфит (бисульфит) — Ca(HSO3)2

 

 

sat.sol.

20

 

 

 

S

 

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

 

S

S

 

60

 

 

 

S

 

 

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

85.

Кальций хлориди — CaCl2

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

S

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

S

80

 

 

 

 

 

S

 

S

S

100

 

 

S

 

 

L

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

86.

Кальций гидроксиди (сўндирилган оҳак, оҳак сути) — Ca(OH)2

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

NS

 

50

 

 

 

 

 

S

S

 

 

60

S

S

S

S

S

S

 

 

 

88.

Кальций нитрати (кальцийли селитра) — Ca(NO₃)₂

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

 

S

50

 

 

 

 

 

S

S

 

 

60

S

S

S

S

S

S

 

 

S

80

 

 

 

 

 

 

 

 

S

89.

Кальций сульфати — CaSO4

 

 

susp.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

Кимёвий модда

Эриш ҳарорати,

Қайнаш ҳарорати,

Концен-я,
%

Модда ҳарорати

Қувур материали

PE- LD

PE- HD

PP

PB

PVC- U

PVC- C

ABS

PVDF

PE- X

102.

Сувли хлор (эритма) —

Cl2 + H2O = HCl + HClO

 

 

sat.sol.

20

NS

L

S

S

 

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

NS

NS

L

S

 

S

 

S

 

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

103.

Хлор газсимон, нам — Cl2

 

 

tg-g

20

 

 

 

NS

 

S

NS

NS

 

50

 

 

 

 

 

S

N5

 

 

60

 

 

 

NS

 

S

 

 

 

80

 

 

 

 

 

S

 

 

 

120.

Мис купороси (мис сульфати (II)) — CuSO4

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

100

 

 

 

 

 

S

 

S

 

168.

Темир нитрати — Fe(NO3)2

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

100

 

 

S

 

 

 

 

S

 

169.

Темир сульфати (II) — FeSO4

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

100

 

 

S

 

 

 

 

S

 

170.

Темир хлориди (II) — FeCl2

 

 

sat.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

100

 

 

S

 

 

 

 

S

 

173.

Фтор газсимон, қуруқ — F2O

 

 

tg-g

20

NS

NS

 

L

NS

 

NS

 

 

50

 

 

 

 

 

 

NS

 

 

60

NS

NS

 

NS

NS

 

 

 

 

199.

Хлорид кислотаси — HCl

112

85

до 10

20

S

S

S

S

S

S

S

S

S

60

S

S

S

S

S

S

 

S

S

80

 

 

 

 

 

S

 

S

S

до 25

20

S

S

S

S

S

S

S

S

S

60

S

S

 

S

 

S

 

S

S

80

 

 

 

 

 

S

 

S

S

до 30

20

S

S

S

S

S

S

 

S

S

60

S

S

 

 

S

S

 

S

S

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

Кимёвий модда

Эриш ҳарорати,

Қайнаш ҳарорати,

Концен-я,
%

Модда ҳарорати

Қувур материали

PE- LD

PE- HD

PP

PB

PVC- U

PVC- C

ABS

PVDF

PE- X

200.

Хлорид кислотаси, газсимон, қуруқ — HCl

 

 

tg-g

20

 

 

S

 

 

 

NS

 

 

50

 

 

 

 

 

 

NS

 

 

60

 

 

S

 

 

 

 

 

 

208.

Водород сульфиди, сувли — H₂S

 

 

dil.sol.

120

 

 

 

 

 

 

S

 

 

sat.sol.

20

 

 

 

S

 

S

 

 

 

60

 

 

 

S

 

S

 

 

 

tg-g

120

 

 

 

 

 

 

S

 

 

274.

Озон (триоксид), газсимон — O3

 

 

sat.sol.

20

 

 

 

 

 

 

 

S

 

tg-g

20

NS

L

 

 

S

S

NS

 

 

50

 

 

 

 

 

 

NS

 

 

60

NS

NS

 

 

S

 

 

 

 

322.

Калий перманганати (калий марганец эритмаси) — KMnO4

 

 

10

20

 

 

 

S

S

S

 

S

 

60

 

 

 

S

S

S

 

S

 

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

20

20

S

S

 

 

S

S

 

S

 

60

S

S

 

 

S

S

 

S

 

100

 

 

 

 

 

 

 

S

 

30

20

 

 

S

 

S

 

 

S

 

60

 

 

 

 

S

 

 

S

 

100

 

 

 

 

 

 

 

S

 

363.

Натрий гидрооксиди (каустик сода) — NaOH

 

 

Sol.

до 10

20

S

S

S

S

S

S

S

 

 

50

 

 

 

 

 

S

S

 

 

60

S

S

S

S

S

S

 

 

 

от 10 до 35

20

S

S

S

S

S

S

S

 

S

50

 

 

 

 

 

S

S

 

 

60

S

S

 

S

S

S

 

 

S

от 10 до 60

20

 

 

S

 

S

S

S

 

S

50

 

 

 

 

 

S

S

 

 

60

 

 

S

 

S

S

 

 

S

365.

Натрий метафосфати (гексаметафосфат)  — (NaPO3)6

 

 

sol.

20

 

 

S

 

 

 

NS

 

 

50

 

 

 

 

 

 

NS

 

 

380.

Олтингугурт диоксиди (олтингугурт ангидриди), қуруқ, газсимон — SO2

- 73

-10

 

20

S

S

S

 

S

S

 

 

 

60

S

S

 

 

S

S

 

 

 

381.

Олтингугурт диоксиди (олтингугурт ангидриди), нам, газсимон — SO2

- 73

-10

 

20

 

 

S

S

 

S

NS

NS

 

40

 

 

 

 

 

S

 

 

 

60

 

 

 

L

 

 

 

 

 

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

Т/р

Кимёвий модда

Эриш
ҳарорати, ℃

Қайнаш ҳарорати,

Концен-я,
%

Модда ҳарорати

Қувур материали

PE- LD

PE- HD

PP

PB

PVC- U

PVC- C

ABS

PVDF

PE- X

382

Олтингугурт триоксиди (олтингугурт ангидриди) – SO3

17

45

tg-1

20

NS

NS

 

L

 

 

 

NS

 

60

NS

NS

 

NS

 

 

 

 

 

383

Сульфат кислотаси - H₂SO₄

 

 

до 10

20

S

S

S

S

S

S

S

S

S

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

S

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

100

 

 

S

 

 

L

 

S

 

от 10 до 50

20

S

S

S

S

S

S

S

S

S

60

S

S

 

S

S

S

 

S

S

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

от 50 до 75

20

S

S

 

L

S

S

 

S

S

60

S

S

 

NS

L

S

 

S

S

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

от 75 до 90

20

 

 

 

L

S

S

NS

 

S

50

 

 

 

 

 

S

NS

 

 

60

 

 

 

NS

L

S

 

 

L

80

 

 

 

 

 

 

 

 

NS

410

Дистилланган сув

 

 

 

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

100

 

 

S

 

 

L

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

411

Тоза сув

 

 

 

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

100

 

 

S

 

 

L

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

413

Ичимлик суви

 

 

work.sol.

20

S

S

S

S

S

S

S

S

 

50

 

 

 

 

 

S

S

S

 

60

S

S

S

S

S

S

 

S

 

80

 

 

 

 

 

S

 

S

 

100

 

 

S

 

 

L

 

S

 

120

 

 

 

 

 

 

 

S

 

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
4-ИЛОВА
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қувурлардаги босимнинг йўқолишини аниқлаш учун номограммалар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
13-расм. Диаметри 6 — 100 mm (Кэ = 0,00002) бўлганда қувурлардаги босимнинг йўқолишини аниқлаш учун фойдаланиладиган номограмма
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
14-расм. Диаметри 100 — 1200 mm (Кэ = 0,00002) бўлганда қувурлардаги босимнинг йўқолишини аниқлаш учун фойдаланиладиган номограмма
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
15-расм. Диаметри 6 — 100 mm бўлган қувурларни ҳисоблашда сув ҳарорати kt га қўлланиладиган тузатиш коэффициентини аниқлаш учун фойдаланиладиган номограмма
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
16-расм. Диаметри 100 — 1200 mm бўлган қувурларни ҳисоблашда сув ҳарорати kt га қўлланиладиган тузатиш коэффициентини аниқлаш учун фойдаланиладиган номограмма
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
5-ИЛОВА
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Босимли қувур ўтказгичларнинг горизонтал ва вертикал қисмларида маҳкамлагичлар орасидаги қабул қилинадиган масофалар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

11-жадвал

DH,

mm

Горизонтал ётқизиладиган қувур ўтказгичлар учун таянч (маҳкамлагич)лар орасидаги масофа, m, материал турига қараб

ПНД (паст босимли полиэтилен), ПП (полипропилен)

Е (енгил)

ЎЕ (ўрта енгил)

Ў (ўрта)

О (оғир)

Оқиб ўтувчи суюқлик ҳарорати, ℃

20

30

40

20

30

40

20

30

40

20

30

40

10

12

16

20

25

32

40

50

63

75

90

110

125

140

160

180

200

225

250

290

315

355

400

450

500

560

630

 

 

 

 

 

 

 

 

850

900

1000

1100

1300

1400

1550

1600

1700

1850

2000

2200

2300

2500

2700

2950

3100

3400

3700

 

 

 

 

 

 

 

 

800

800

900

1000

1150

1300

1400

1500

1600

1700

1800

2000

2100

2300

2500

2700

2850

3100

3400

 

 

 

 

 

 

 

 

700

750

800

900

1000

1100

1250

1300

1400

1400

1600

1700

1800

2000

2150

2400

2500

2700

2900

 

 

 

 

 

 

700

800

900

1100

1200

1400

1500

1600

1700

1850

2000

2100

2300

2500

2700

2900

3100

3400

3650

3900

4200

 

 

 

 

 

 

700

750

800

950

1100

1200

1300

1400

1500

1650

1800

1900

2100

2250

2400

2600

2800

3100

3300

3600

3900

 

 

 

 

 

 

600

650

700

800

900

1100

1200

1200

1350

1400

1500

1700

1800

2000

2000

2300

2500

2700

2900

3100

3400

 

 

 

 

600

650

800

1000

1150

1250

1400

1500

1600

1750

1900

2000

2200

2350

2500

2700

2950

3200

3500

3800

 

 

 

 

 

550

600

700

900

1050

1150

1250

1400

1500

1600

1750

1900

2000

2150

2200

2500

2700

2900

3150

3450

 

 

 

 

 

500

550

600

800

900

1000

1100

1200

1300

1400

1500

1600

1750

1900

2000

2200

2350

2550

2700

3000

400

420

500

550

650

750

850

1000

1150

1300

1500

1700

1800

1950

2150

2300

2500

2700

2900

3100

350

400

450

500

550

650

800

900

1050

1200

1350

1500

1700

1700

1950

2100

2250

2450

2600

2850

300

350

400

450

500

600

700

800

900

1000

1200

1300

1450

1550

1700

1850

2000

2150

2300

2500

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

(давоми)

 

Горизонтал ётқизиладиган қувур ўтказгичлар учун таянч (маҳкамлагич)лар орасидаги масофа, m, материал турига қараб

DH,

mm

ПВД (юқори босимли полиэтилен)

ПВХ (поливинил хлорид)

Е

ЎЕ

Ў

О

О

Оқиб ўтувчи суюқлик ҳарорати, ℃

20

30

40

20

30

40

20

30

40

20

30

40

20

30

40

10

12

16

20

25

32

40

50

63

75

90

110

125

140

160

180

200

225

250

290

315

355

400

450

500

560

630

 

 

 

 

 

400

500

550

600

700

800

900

1000

1100

1200

 

 

 

 

 

400

450

500

600

650

700

900

950

100

1100

 

 

 

 

 

400

400

500

550

600

700

800

850

900

1000

 

 

 

 

400

450

550

650

750

800

900

1000

1100

1200

1300

 

 

 

 

350

400

500

600

700

750

850

1000

1100

1150

1250

 

 

 

 

300

350

450

500

600

700

800

900

950

1000

1100

 

 

300

400

400

500

600

700

800

900

1000

1150

1200

 

 

 

300

350

400

450

550

600

700

800

950

1100

1200

 

 

300

300

350

400

500

550

650

750

850

950

1000

250

300

350

400

450

550

650

750

850

1000

1100

1250

1350

200

250

300

350

450

500

600

700

800

900

1000

1150

1250

 

200

250

300

350

400

450

550

600

700

800

900

1000

1100

 

 

500

550

650

850

1000

1200

1350

1600

1800

2000

2100

2250

2450

 

 

3000

 

 

450

500

550

750

950

1100

1250

1500

1650

1800

2000

2000

2250

 

 

2750

 

 

400

450

500

700

1000

1000

1100

1300

1500

1600

1750

1850

2000

 

 

2450

Изоҳ. Хисоб-китобда қуйидагилар қабул қилинган: Yтр= Yc= 0,96 g/сm3 ва j = 0,005.

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

12-жадвал

 

Вертикал ётқизиладиган қувур ўтказгичлар учун таянч (маҳкамлагич)лар орасидаги масофа, m, материал турига қараб

DH, mm

ПНД, ПВХ, ПП

ПВД

Оқиб ўтувчи суюқлик ҳарорати, ℃

20

30

40

20

30

40

32

40

50

63

75

90

110

125

140

160

225

315

400

1200

1500

1800

2400

2900

3200

3900

4500

4900

5500

6800

9200

13000

1000

1200

1500

2000

2500

2900

3500

3800

4200

5000

5900

8200

10000

800

1000

1200

1800

2200

2600

3300

3600

4000

4800

5300

7200

9200

1000

1300

1800

2100

2500

3100

3600

3900

4100

4600

900

1100

1400

1700

2000

2600

2900

3200

3500

4000

850

1000

1200

1400

1800

2300

2500

3000

3200

3800

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
6-ИЛОВА
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичининг диаметрини аниқлаш учун фойдаланиладиган номограмма
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
17-расм. Оқова сувларни чиқариб юбориш қувур ўтказгичининг диаметрини аниқлаш учун номограмма
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
7-ИЛОВА
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ер остига ётқизиладиган полимер қувур ўтказгичларнинг мустаҳкамлигини ҳисоблаш услуби (умумий тамойиллар)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. Ерга ётқизиладиган полимер қувур ўтказгичлар мустаҳкамлигини ҳисоблашда тенгсизликка жамланиши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
босимли қувур ўтказгичлар учун
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(1)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўзиоқра қувур ўтказгичлар учун:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(2)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дренаж қувур ўтказгичлар учун:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(3)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— тупроқ (MPa) ва транспорт юкламалари (MPa) таъсирида қувур кесимининг доиралиги туфайли қувур деворида материални чўзилиш деформациясининг максимал қиймати:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— қувур деворида материалнинг қувур ичидаги сув босими таъсирида чўзилиш даражаси;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— қувур ўтказгичга тушадиган ташқи юкламалар таъсирида қувур девори материалининг сиқилиш даражаси;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— зўриқишнинг бўшашиши шароитида юзага келадиган қувур девори материалининг чўзилиш деформациясининг чекланган йўл қўйилган максимал қиймати;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— силжиш шароитида қувур девори материалининг чўзилиш деформациясининг чекланган йўл қўйилган максимал қиймати;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— қувур деворининг тешилиш турини ҳисобга олган ҳолда хавфсизлик омили (коэфициенти), қуйидагича қабул қилиниши мумкин: силлиқ деворли қувур думалоқ тешикли бўлганда — 2,3; шиша (базальт) пластмасса қувури думалоқ тешикли бўлганда — 3,0; силлиқ бурчакли тирқишли тешик (масалан тарафларнинг нисбати 8:1 ёки 25:3) бўлганда — 1,3; бошқа шартлар учун қиймати меъёрий ҳужжатларда кўрсатилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қиймат қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(4)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— зичланиш сифатини ҳисобга олган ҳолда эгилишдаги зўриқишлар учун тупроқ тўшамаси коэффициенти, қуйидагича қабул қилиниши мумкин: синчиклаб назорат қилинганда — 0,75, даврий назорат қилинганда — 1,0, назорат қилинмаганда — 1,5;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— қувур кесими оваллиги учун хавфсизлик коэффициенти, қуйидагига тенг деб қабул қилинади: босимли ва ўзиоқар қувур ўтказгичлар учун — 1,0; дренаж қувур ўтказгичлари учун — 2;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ψ — тупроқда ётқизилган қувурнинг вертикал диаметрида нисбий қисқариш йўл қўйилган максимал қиймат сифатида бўлгиланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(5)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ψгр — тупроқ юкининг таъсири остида қувурнинг вертикал диаметрининг нисбий қисқариши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ψт — шунинг ўзи, транспорт юкларининг таъсири остида;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ψм — сақлаш, ташиш ва монтаж қилиш жараёнида ҳосил бўлган қувурнинг вертикал диаметрининг нисбий қисқариши. Унинг тахминий қиймати 13-жадвалдан олиниши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа

 

13-жадвал

Қувур кобиғининг ҳалқали қаттиқлиги, G0, Ра

ψм тупроқнинг зичланиш даражаси

до 0,85

0,85 — 0,95

0,95 дан ортиқ

276 000 гача

0,06

0,04

0,03

276 000 — 290 000

0,04

0,03

0,02

290 000 дан ортиқ

0,02

0,02

0,01

Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(6)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— қувурнинг кўндаланг кесими оваллиги вақт оралиғидаги кечикишини ҳисобга олувчи ҳамда тупроқ турига, унинг зичланиш даражасига, гидрогеологик шароитга ва траншея геометриясига боғлиқ бўлган коэффициент, уни 1 дан 1,5 гача қийматларда қабул қилиши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— тўшамани тайёрлаш ва зичлаш сифатини ҳисобга олувчи эгилиш коэффициенти, уни қуйидагича қабул қилиш мумкин: синчковлик билан назорат қилинганда – 0,09, даврий назорат қилинганда — 0,11, назорат қилинмаганда — 0,13;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— траншеяни тўлдирувчи тупроқнинг қувурнинг кўндаланг кесими оваллигига таъсир кўрсатишини ҳисобга олувчи коэффициент, 0,06 га тенг деб қабул қилиниши мумкин;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— траншея чўнтакларидаги тупроқнинг деформация модули, МРа;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— қувур қобиғининг ҳалқали қаттиқлиги қувурнинг кўндаланг кесими оваллигига таъсирини ҳисобга олувчи коэффициент, 0,15 га тенг деб қабул қилиниши мумкин;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(7)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— тупроқнинг солиштирма оғирлиги N/m3;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— ер сатҳидан горизонтал диаметри даражасигача ҳисобланган, қувур ўтказгични тўлдириш чуқурлиги, m;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— қувур қобиғининг қисқа муддатли ҳалқали қаттиқлиги, МРа;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(8)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— қувур материалининг чўғилишида қисқа муддатли эгилувчанлик модули, МРа;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— формула бўйича аниқланадиган қувур кесимининг узунлик бирлигига инерция моменти:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(9)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— меъёрий ҳужжатларда келтириладиган қувур материалининг Пуассон коэффициенти;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(10)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— тупроқнинг зичланиш коэффициенти;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— занжирли, ғилдиракли ва бошқа турдаги транспорт воситалари учун маълумотномалар бўйича олинадиган транспорт юки, МРа;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— қувур ўтказгичнинг ётқизиш чуқурлигини ҳисобга олувчи коэффициент, H < 1 бўлганда n = 0,5 бўлади;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— сув қувур ўтказгичларининг оваллашган қувурлари ички сув босими таъсирида айлана шаклига келиши жараёнини ҳисобга олувчи коэффициент (Р, МРа)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(11)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— қувур ўтказгичга тушадиган умумий ташқи юклама, МРа;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(12)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(13)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(14)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(15)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— қувур материалининг чўзилиши вақтида қисқа муддатли ҳисобий мустаҳкамлик, МРа;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— қувур ўтказгичнинг хизмат муддати охирида қувур материалининг чўзилишида эгилувчанлик модулининг қисқа ва узоқ муддатли қийматлари, МРа.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(16)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— норматив ҳужжатларда кўрсатиладиган хавфсизлик коэффициенти.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Агар ҳисоблар натижасида ифоданинг чап томони қиймати 1 дан катта бўлса, у ҳолда ҳисоблар қувур материали ёки қувур ўтказгични ётқизишни бошқа кўрсаткичлари билан такрорланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. Ундан сўнг юкларнинг жамламасига нисбатан қувур қобиғининг барқарорлиги текширилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
босимли тармоқлар учун — тупроқ ва транспортдан , ерости сувларидан , шунингдек, қувур ўтказгичда вакуумнинг ҳосил бўлиши , ўзиоқар тармоқлари учун — + ; дренаж тармоқлари учун — қуйидаги ифода бўйича:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(17)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— тупроқ билан тўлдиришда қобиқнинг барқарорлигига таъсирини ҳисобга олувчи коэффициент, 0,5 га тенг деб, : = 4 : 1 нисбат учун 0,07 га тенг деб қабул қилиш мумкин;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— қувур ўтказгичнинг кўндаланг кесимининг оваллигини ҳисобга олувчи коэффициент, 0 < ψ < 0,05 бўлганда = 1 — 0,7ψ бўлади;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— ташқи юкламалар таъсири остида қобиқ барқарорлиги учун хавфсизлик коэффициенти, 3 га тенг деб қабул қилиниши мумкин;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
— қувур қобиғининг узоқ муддатли ҳалқали қаттиқлиги, МРа, қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(18)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ШНҚ 2.04.04-24 «Полимер материаллардан ясалган сув таъминоти ва оқова сувларни чиқариб юбориш тизимларининг қувур ўтказгичларини лойиҳалаш ва монтаж қилиш» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
8-ИЛОВА
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Полимер қувурларнинг тамғаланишига мисоллар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
18-расм. Полимер қувурларнинг ГОСТ 32415-2013 бўйича тамғаланиши
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
19-расм. Полимер қувурларнинг ГОСТ ISO/IEC 15420-2010 бўйича штрих-кодли тамғаланиши