Ҳужжат кучини йўқотган 03.01.2024 07.12.2022 йилдаги 234-сон
ONLINE TRANSLATE
Ҳужжат кучини йўқотган 03.01.2024
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
буйруғи
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ШНҚ 2.04.15-22 «Фотоэлектрик станциялар (тизимлар)» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2022 йил 30 декабрда ҳисобга олинди, ҳисоб рақами 131]
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
 LexUZ шарҳи
Мазкур буйруқ Ўзбекистон Республикаси қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирининг 2023 йил 1 декабрдаги 404-сонли «ШНҚ 2.04.15-23 «Фотоэлектрик станциялар (тизимлар)» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида»ги буйруғига (ҳисоб рақами 228, 03.01.2024 й.) асосан ўз кучини йўқотган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси Шаҳарсозлик кодексига асосан буюраман:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. ШНҚ 2.04.15-22 «Фотоэлектрик станциялар (тизимлар)» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Мазкур буйруқ Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги, Энергетика вазирлиги, Фавқулодда вазиятлар вазирлиги ҳамда Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги хизмати билан келишилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. Мазкур буйруқ расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Вазир Б. ЗАКИРОВ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Тошкент ш.,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2022 йил 7 декабрь,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
234-сон
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Келишилди:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги хизмати бошлиғи Б. ЮСУПАЛИЕВ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2022 йил 16 ноябрь
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Фавқулодда вазиятлар вазири А. КУЛДАШЕВ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2022 йил 26 ноябрь
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Уй-жой коммунал хизмат кўрсатиш вазири Ш. ХИДОЯТОВ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2022 йил 24 ноябрь
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Энергетика вазири Ж. МИРЗАМАҲМУДОВ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2022 йил 7 декабрь
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси қурилиш вазирининг 2022 йил 7 декабрдаги 234-сон буйруғига
ИЛОВА
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ШНҚ 2.04.15-22 «Фотоэлектрик станциялар (тизимлар)» шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ушбу шаҳарсозлик нормалари ва қоидалари (бундан буён матнда ШНҚ деб юритилади) қуёш фотоэлектрик модуллари ва батареяларидан фойдаланган ҳолда янги қурилаётган ҳамда лойиҳа қуввати 10 кВт гача бўлган фотоэлектрик станцияларни лойиҳалаштириш қоидаларини белгилайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-боб. Техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. Ушбу ШНҚда қуйидаги техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатларга ҳаволалар келтирилган:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
СанҚваН 0350-17 «Ўзбекистон Республикасининг аҳоли яшаш ҳудудларида атмосфера ҳавосини муҳофаза қилишнинг санитария меъёрлари ва қоидалари»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ШНҚ 2.01.02-04 «Бино ва иншоотларнинг ёнғин хавфсизлиги»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ШНҚ 3.01.04-04 «Тугалланган қурилиш лойиҳаларини қабул қилиш. Асосий қоидалар»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҚМҚ 2.01.03-96 «Сейсмик ҳудудларда қурилиш»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҚМҚ 2.01.01-94 «Лойиҳалаш учун иқлим ва физик-геологик маълумотлар»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
OʻzDSt 3182:2017 «Автоном фотоэлектр тизимлари. Ишлаш қобилиятини назорат қилиш. Назорат усуллари»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
OʻzDSt 3076:2016 «Электр тармоқларига уланадиган қуёш фотоэлектрик станциялари. Станцияларга, ҳужжатларга, қабул қилиш ва текшириш бўйича минимал талаблар»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
OʻzDSt 3075:2016 «Фотоэлектр тизимлари. Атамалар ва таърифлар»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
OʻzDSt 61853-1:2018 «Фотоэлектрик модуллар. Ишчи характеристикаларини аниқлаш ва энергетик баҳолаш. Ишчи характеристикаларини ҳарорат ва энергия ёритилганликка боғлиқликда ўлчаш. Номинал қувват»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
OʻzDSt 61215-1:2018 «Ер усти фотоэлектрик модуллар. Тузилишини баҳолаш ва турини тасдиқлаш. 1-қисм. Синов талаблари»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
OʻzDSt 61215-2:2021 «Ер усти фотоэлектрик модуллар. Конструкцияни баҳолаш ва турини тасдиқлаш. 2-қисм. Синов жараёни»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
OʻzDSt 61215-1-1:2018 «Ер усти фотоэлектрик модуллар. Тузилишини баҳолаш ва турини тасдиқлаш. Кристалл кремнийдан тайёрланган фотоэлектрик модулларини синаш учун махсус талаблар»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
IEC 61215:2005 «Кремний кристаллидан тайёрланган ер усти фотоэлектрик модуллар. Тузилишини ва намунага биноан тасдиқлаш»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
IEC 60364-7-712:2002 «Паст кучланишли электр қурилмалар. Махсус электр қурилмаларига ёки уларнинг жойлашган нуқталарига қўйиладиган талаблар. Фотоэлектрик қуёш батареяларидан фойдаланадиган энергия тизимлар»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
IEC 61683:1999 «Фотоэлектрик тизимлар. Инверторлар. Самарадорликни ўлчаш тартиби»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
IEC 62109-1:2010 «Фотоэлектрик энергия тизимларида фойдаланиш учун инверторларнинг хавфсизлиги. Умумий талаблар»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
IEC/TS 62548:2013 «Фотоэлектрик батареялар. Техник шартлар»;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
IEC 60364-5-54:2011 «Паст кучланишли электр қурилмалари. Ерга уланувчи ҳимоя қурилмалари, ҳимоя ўтказгичлари ва потенциалларни тенглаштирувчи ҳимояловчи ўтказгичлар».
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-боб. Атамалар ва таърифлар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Ушбу ШНҚда қуйидаги атама ва таърифлардан фойдаланилган:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
фотоэлемент (бундан буён матнда ФЭ деб юритилади) — қуёш нурланиш энергиясини электр энергиясига айлантирувчи энг содда фотоэлектрик қурилма;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
фотоэлектрик модуль (бундан буён матнда ФЭМ деб юритилади) — махсус тузилишга эга бўлган, тобланган ойнадан ва икки томонидан плёнка ёрдамида герметик ёпиштирилган қуёш фотоэлементларидан ташкил топган монолит панель;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
фотоэлектрик батарея (бундан буён матнда ФЭБ деб юритилади) — кетма-кет ёки параллель уланган ФЭМлардан ташкил топган қуёш нурланиш энергиясини электр энергиясига айлантирадиган қаттиқ тузилишга эга қурилма;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
фотоэлектрик станция (бундан буён матнда ФЭС деб юритилади) — қуёш нурланишини электр энергиясига айлантириш орқали электр энергиясини ишлаб чиқариш учун бир ёки бир нечта ФЭБдан иборат энергетик қурилма;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
инвертор — ФЭБ томонидан ишлаб чиқарилган ўзгармас токни ўзгарувчан бир фазали 220В/50 Нz ёки уч фазали 380В/50 Нz га айлантириш учун мўлжалланган электрон қурилма;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
контроллер — аккумляторларнинг заряд-разрядланишини ва ФЭБ энергия манбаларини бошқарадиган электрон қурилма;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
аккумулятор батареяси (бундан буён матнда АБ деб юритилади) — энергияни жамлаш ва сақлаш учун мўлжалланган қайта ишлатиладиган ток манбаи бўлиб, қайтарилувчи оксидланиш-қайтарилиш реакциясига асосланган, параллель ёки кетма-кет уланган икки ёхуд ундан ортиқ электр гальваник элементлардан ташкил топган қурилма.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
зарядловчи қурилма — АБни зарядловчи электрон қурилма бўлиб, электр аккумулятор батареяларини ва қайта зарядланувчи батареяларни ташқи манбадан зарядлаш учун электрон қурилма, электр энергия ўзгарувчан электр тармоғидан олинади. Автоматик, ярим автоматик ва қўлда бошқариладиган турлари мавжуд.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
МPPТ — батареяни заряд-разрядлаш ҳамда қуёш панеллари билан ишлашини амалга оширадиган қурилма.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-боб. ФЭСни лойиҳалаштириш ва унинг электромеханик қисмлари
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. Янги ФЭСни лойиҳалаштириш мазкур ШНҚ талаблари, шунингдек қурилиш ҳудудининг иқлимий, муҳандислик, геологик ва бошқа шарт-шароитларни инобатга олган ҳолда ишлаб чиқилган техник-иқтисодий асосларга кўра амалга оширилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4. ФЭСни лойиҳалаш замонавий ва юқори технологик асбоб-ускуналардан фойдаланган ҳолда юқори илмий-техник даражада амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5. ФЭСни лойиҳалашда қуйидаги асосий техник ечимларни эътиборга олиш лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дастлабки молиялаштирилган маблағларни ва ишлаб чиқариш сарф-харажатларини максимал тежаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ускунанинг ишончли ва мустаҳкам ишлашини таъминлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
материал ва металл сарфини камайтириш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
атроф-муҳитни муҳофаза қилиш, шунингдек СанҚМ 0350 га биноан ишлаб чиқариш ва техник ходимлар учун нормал санитария-маиший шароитлар яратиш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6. ФЭСларни лойиҳалашда барча энергия йўқотишлар, шунингдек уларнинг жойлашуви, қуёш нурланиши ҳамда иқлим шароитида электр энергиясини ишлаб чиқаришда фойдаланиладиган ФЭСнинг максимал имкониятлари ҳисобга олиниши зарур.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7. ФЭСни лойиҳалашда қуйидагилар эътиборга олиниши лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
токнинг юқори юкланиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қарши ҳимоя (изоляция) парчаланиши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Oʻz DSt 3182:2017 ва IEC 62124:2004га мувофиқ кучланиш ортишидан ҳимояланиш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8. ФЭС биноларининг томларида ўрнатилган эвакуация йўлларининг сони ва жойлашуви ШНҚ 2.01.02 га мувофиқ бўлиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9. ФЭС қурилиши учун қуёш энергиясининг зарур миқдори таъминланадиган текис ёки нишаб ер майдони танланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
10. ФЭС ни лойиҳалашда майдоннинг географик жойлашуви ҳамда ҳудуднинг иқлимий хусусияти тавсифи эътиборга олиниши лозим (қуёш нурланиши параметрлари, шамол эсиши даражаси ва маҳаллий омиллар, қуёш нурлари оқимига ва шамолнинг шаклланишига таъсир қиладиган рельеф, ўсимликлар, майдондаги бинолар ва шу кабилар).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
11. ФЭС жойлаштирилиши мумкин бўлган участканинг чегараларида қурилиш базасини ташкил этишдан олдин қурилиш учун шароитларни, белгиланган техник параметрларга (бўйлама ҳамда кўндаланг ёнбағирларга, ўлчамларга, бурчак радиусига ва бошқаларга) эга бўлган технологик йўлакларни ҳамда монтаж қилиш майдончаларини ташкил қилиш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Шунингдек, ФЭС ер устида жойлашганида ернинг гидрографик хусусиятлари (ер усти ва ер ости сувлари, оқимлар, ботқоқликлар) ҳамда ернинг ўзига хос хусусиятлари (қияликлар, жарликлар ва даштлар) инобатга олинган ҳолда майдоннинг ер қатлами шароитлари ҳисобга олиниши лозим. Панелларнинг оралиқ масофасида сояланиш даражасини ҳисоблаш мазкур ШНҚнинг 1-иловасида келтирилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
12. ФЭСни лойиҳалашда ФЭБни жойлаштириш режаси ишлаб чиқилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
13. ФЭСда ФЭБни мақбул жойлаштиришда қуйидагиларни эътиборга олиш лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ФЭСнинг танланган майдони учун қуёш нурлари максимал даражада тушиши мумкин бўлган жой;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қуёш инсоляциясига таъсир кўрсатувчи табиий (ўрмон, экинзорлар, баландликлар ва бошқалар) ва сунъий (бинолар, баланд иморатлар ва бошқалар) омиллар, ер юзаси нотекислиги ҳамда атроф муҳитнинг бошқа таъсир этиш хусусиятлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
шамолнинг ФЭС майдонида жойлашган ФЭБнинг маҳкамланган конструкциясига таъсири;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
минимал капитал, қурилиш-монтаж харажатлари ва бутун иш даври учун фойдаланиш харажатлари билан электр энергиясини максимал даражада ишлаб чиқишни таъминлаш зарурияти.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
14. Муайян майдонча чегарасида зарур қувватга эга бўлган ФЭБни жойлаштириш схемасини ишлаб чиқишда қуйидаги жиҳатлар ҳисобга олиниши лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
электр энергиясини ишлаб чиқаришни максимал даражада кўпайтириш ва уларнинг ўзаро соялари таъсирида йўқотишларни минималлаштириш мақсадида ФЭБ ўртасидаги оптимал масофани аниқлаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
чанг, шамол эсадиган юқори интенсивлик мавжуд бўлган жойларда, шамол ва ҳаво хусусиятларининг салбий таъсиридан ҳимоя қиладиган объектларга нисбатан ФЭБ жойлашишига эътибор қаратиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ФЭС жойлашган жойларда санитария қоидалари ва нормаларига риоя қилиш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қурилиш майдончасини кўриб чиқилаётган иқлимий шароитда мавжуд инфратузилма ва чекловларни ҳисобга олган ҳолда ташкил этиш имконияти.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
15. ФЭСни лойиҳалашда ФЭМнинг қия юзасига тушадиган қуёш энергияси миқдори (ёки қуёш нурланишининг интенсивлиги), ФЭМнинг меъёрий горизонтал юзаси ва жанубий йўналиш (ФЭС азимути ўртасидаги бурчак билан тавсифланадиган жанубга нисбатан йўналишга боғлиқлиги) эътиборга олиниши керак. Стандарт шароитларда қуёш нурланишининг максимал интенсивлигини ўлчаш ва аниқлаш мазкур ШНҚнинг 2-иловасига мувофиқ амалга оширилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
16. ФЭСни лойиҳалашда ФЭБ учун массивнинг қуйидаги турдаги ускуналарини ўрнатиш мумкин:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бурчак остида ўрнатилувчи массивлар (қуёш нурланишининг максимал миқдорини ҳисобга олиш учун ФЭМлар горизонтга нисбатан муайян бурчак остида ўрнатилади);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
битта айланиш ўқига эга бўлган (бир координатли), қуёшнинг йўналишини кузатувчи тизимга эга массивлар (горизонтга нисбатан маълум бурчак билан жой кенглигини ҳисобга олган ҳолда жойлаштирилади);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
иккита айланиш ўқига эга бўлган (икки координатли), қуёшнинг йўналишини кузатувчи тизимга эга массивлар (горизонтга нисбатан ҳар хил йўналишда жойлаштирилган, икки ўқ атрофида айланувчи қурилмалар. Одатда, бу ўқлар бир-бирига нисбатан перпендикуляр бўлади).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ерга нисбатан ҳаракатсиз бўлган ўқ асосий ҳисобланади. Позицияси асосий ўққа нисбатан аниқланадиган ўқ қўшимча ўқ ҳисобланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қуёшнинг йўналишини кузатувчи тизимларга эга икки ўқли тизим горизонтга нисбатан бир йўналишда ҳаракатланувчи бир нечта айланиш ўқларидан иборат бўлиши мумкин (қўшимча ўқ йўналиши бўйича).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
17. ФЭМнинг кўтариб турувчи конструкцияси ва ўрнатиш механизми ҚМҚ 2.01.03 талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ФЭМнинг кўтариб туриш устуни юк кўтариш хусусиятлари OʻzDSt/IEC 3076:2016 (IEC 62446:2009, NEQ) га мувофиқ бўлиши керак. Фотоэлектрик модулларни қуриш ва лойиҳалашда шамол юкламалари таъсирига алоҳида эътибор берилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
18. ФЭМни ўрнатишда ишлаб чиқарувчининг тавсияларига мувофиқ ҳароратнинг деформациялари учун компенсация берилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
19. ФЭСни лойиҳалаш ва қуришда ФЭМга тушадиган оғирликни камайтириш учун шамол, қор, тошқиннинг сейсмик таъсири ҳамда қўшимча юки ҳисобга олиниши ва у Oʻz DSt IEC 61215-1:2018 (IEC 61215-1:2016, IDT) га мувофиқ бўлиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Шамол тезлиги таъсирини баҳолаш учун шамолнинг максимал тезлиги узоқ муддатли об-ҳаво маълумотларини таҳлил қилиш асосида танланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
20. ФЭМ тузилмасини ҳисоблашда ёғингарчилик (қор, муз ва бошқа ёғингарчиликлар) миқдори ҚМҚ 2.01.01 га мувофиқ қабул қилиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ФЭМни биноларнинг томларига ўрнатишда ФЭСнинг юк кўтариш қобилияти ҳисобга олиниши ҳамда OʻzDSt/IEC 3076:2016 (IEC 62446:2009, NEQ) га мувофиқ бўлиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
21. ФЭСнинг маълум бир ҳудудида сув тошқини содир бўлганда ёки дарё, кўл ва сув ҳавзасида сув сатҳининг кўтарилганда, ФЭСни умумий тармоқдан узиш имконияти таъминланиши зарур.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Агар ФЭСлар автоном бўлса, уларни батареялардан узиш таъминланган бўлиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
22. Тузилмаларни лойиҳалашда ҳароратнинг ўзгаришини ҳисобга олиш ҳамда OʻzDSt/IEC 3076:2016 (IEC 62446:2009, NEQ) га мувофиқ қўллаб-қувватловчи тузилмаларга ва ФЭМни маҳкамлаш механизмларига эътибор қаратиш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
23. ФЭМ қуёш иншоотлари коррозияга чидамли бўлган алюминий ёки сирланган пўлат материалларидан ясалиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
24. ФЭБни ерга ўтказувчанлик (заземление) бўйича лойиҳалашда Oʻz DSt/IEC 60364-7-712: 2002 талабларига риоя этилиши ҳамда ерга ўтказиш тизимининг тўлиқ конфигурацияси ҳисобга олиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бундай ҳолларда қуйидаги вазифалар ҳал қилиниши лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
эксплуатацион ёки конструктив сабабларга кўра зарур бўлганда юқори кучланишли кабелларни ерга ўтказиш (функционал ерга ўтказиш тизими);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
чақмоқдан ҳимоя қилиш ёки потенциални тенглаштириш мақсадида очиқ ўтказувчан қисмларни ерга улаш (ҳимоя ерга ўтказиш тизими).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-боб. Фотоэлектрик станцияларнинг асосий ва ёрдамчи элементлари
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
25. ФЭС қурилмаларини танлашда OʻzDSt/IEC 3076:2016 (IEC 62446:2009, NEQ) талабларига жавоб берадиган ФЭлардан, ФЭМ ва ФЭБлардан фойдаланиш лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ФЭСнинг асосий қурилмалари қуйидагилардан иборат:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ФЭМлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
инверторлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
назорат қилувчилар (контроллерлар);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
АБ;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
улаш симлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бошқарув панеллари (қўшувчи ва ажратувчи қутиларда).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ФЭСнинг ёрдамчи элементлари қуйидагилардан иборат:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
АБни микропроцессорли заряд-разрядлантириш контроллери;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
АБни зарядловчи.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
26. ФЭМ қуёш элементлар тўпламидан (фотоэлектрик ўзгартиргичлардан) ташкил топган бўлиб, қуёш энергиясини электр энергиясига тўғридан-тўғри ўзгартиради.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Талаб қилинаётган қувватда ФЭМ турини танлаш конструктив ва техник хусусиятлар билан белгиланади ҳамда Oʻz DSt/IEC 61853-1:2018, Oʻz DSt/IEC 61215-1:2018 ва Oʻz DSt/IEC 61215-1-1:2018 талабларига жавоб бериши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
27. ФЭСнинг асосий қисми ФЭМлардан иборат бўлиб, ФЭМларда ўзаро боғланганда катта қувват олиш учун мўжалланган ФЭБлар ташкил қилинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
28. ФЭБлар истеъмолчи занжир ускунасига қуйидаги усулларда уланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ФЭБларни энергияни сақлаш мосламасини ўз ичига олган доимий ток кучланишига улаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ФЭБларни АБ қурилмасига улаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ФЭБларни ўзгарувчан ток қурилмаларига (занжирига, электр тарқатиш тармоғига) оддий ажратгичли инвертор орқали улаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ФЭБларни ўзгарувчан ток қурилмаларига (занжирига) инвертор орқали улаш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
аралаш усулда улаш (бир нечта турдаги ускуналарга улаш).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
29. Қуёш батареялари томонидан ишлаб чиқариладиган энергияни ўзгарувчан 220 В/50 Гц ёки уч фазали 380 В/50 Гц оқимларига айлантириш учун турли хил инверторлар мавжуд бўлиб, улар қуйидагилар бўйича бир-биридан фарқланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қувват билан;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
доимий ток томонидаги кучланиш билан;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
чиқиш сигнали шакли билан;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўрнатилган зарядловчи қурилма ва тўғридан-тўғри энергия таъминоти тизими билан (бошқа ўзгарувчан ток манбасидан);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
аналог ёки импульсли занжир билан.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Инверторлар тўлиқ автоном тизимларда ишлатилади ёки электр энергиясини тўғридан-тўғри тармоққа узатиш учун мўлжалланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
30. Фотоэлектрик тизимлар учун инверторни танлашда унинг қуйидаги хусусиятларига эътибор бериш лозим:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
номинал қувват (доимий қувватлаш учун инверторга уланиши мумкин бўлган кучланишнинг умумий қувват йиғиндиси бўлиб, номинал қувват доимий кучланишдан камида 20 — 30 фоиз қўшимча билан танланади);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
энг юқори қувват (бу қувватнинг максимал қиймати бўлиб, АБда ишлаганда инверторнинг жуда қисқа вақт оралиғида бардош бера оладиган қуввати ҳисобланади, шунингдек инверторнинг энг юқори қуввати уланган қурилмаларни ишга тушириш қувватини ҳисобга олган ҳолда танланади);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўзгарувчан ток доимий токка ўзгартирилганда (инверторланганда), чиқиш сигналининг шакли;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўрнатилган зарядловчи қурилманинг ток кучи (агар мавжуд бўлса) (АБнинг максимал сиғими қийматини ҳисобга олган ҳолда аниқланади);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳар хил турдаги АБни заряд қилиш қобилияти;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
герметик ва очиқ турдаги батареяларда заряднинг турли босқичлари учун кучланишлардаги фарқлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
«уйқу» режимининг мавжудлиги (уйқу режими — бу электр юкламалари бўлмаган тақдирда инверторнинг ўз энергия сарфини камайтириш қобилияти);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўрнатилган реленинг мавжудлиги (ташқи тармоқ йўқолганда, батареядан қувват олишга автоматик равишда уланишга имкон беради).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
31. Уланиш релесига эга бўлган инвертор иккита «кириш» ва «чиқиш» ўзгарувчан ток симлари билан уланади. «Кириш» сими ташқи тармоққа уланиб, токни реле орқали кучланишга узатади. «Чиқиш» сими инвентордан чиқувчи ўзгарувчан токка уланган бўлиб, унга АБдан олинадиган ўзгарувчан ток кучланиши уланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
32. Атроф-муҳит ҳароратига қараб заряд кучланишини тартибга солиш учун инверторларни ҳарорат датчиклари билан қўллаш мумкин (бундай зарядни тартибга солувчиларсиз керакли зарядлаш даражаси таъминланмайди, батареялар зарядланмайди ёки аксинча қайта қувватланади, бу уларнинг иш қобилиятига салбий таъсир қилади ва уларнинг муддатидан олдин ишдан чиқишига олиб келиши мумкин).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
33. ФЭС ни лойиҳалашда АБ нинг чуқур қувватсизланишининг (тахминан, ҳар бир элементда 1,8 В) олдини оладиган, қувватсизланиш даражасини назорат қилиш мосламаси билан жиҳозланган МPPТ тури билан ҳамда АБни қайта қувватланишига йўл қўймайдиган, қуёш батареялардан қувватланишни назорат қиладиган мосламаси билан жиҳозланган инверторлардан фойдаланиш мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
34. Фотоэлектрик тизим турига мувофиқ инвертор икки турга бўлинади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўрнатилган частота генераторига эга автоном тизимлар учун инверторлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
тармоқларда фойдаланиладиган инверторлар.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Иккала турдаги инверторнинг фойдали иш коэффициент қиймати 90 фоиздан кам бўлмаслиги керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
35. Кучланиш инверторлари алоҳида қурилма сифатида қўлланилиши ёки ўзгармас ток электр энергияси ускуналарининг узилишларсиз манбаси тизимига кириши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
36. Инверторлар IEC 61683, IEC 62109-1 талабларига мувофиқ танланиши, шунингдек фойдаланувчининг қуйидаги техник талаблари инобатга олиниши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
синусоидал чиқиш кучланишини таъминлашга қаратилган;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
синусоидал ўрнини босадиган оддий сигнал кўринишадаги чиқиш кучланишини таъминлашга қаратилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
37. Инверторни ўрнатишда стандарт кучланишдаги (220 В/50 Гц) энергия истеъмолининг энг юқори қуввати, шунингдек инверторнинг қуйидаги ишлаш режимлари ҳисобга олиниши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
узоқ вақт давомида ишлаш режими (инверторнинг номинал қувватига мос келади);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ортиқча юкланишда ишлаш режими (аксарият инвертор моделлари номинал қувват режимида бир неча дақиқа давомида (30 дақиқагача) ишлаши мумкин).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
38. ФЭСлар электр тармоғига қуйидаги усулларда уланиши мумкин:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
электр энергиясини умумий тармоққа узатиш имкониятига эга бўлмаган (автоном равишда ишлайдиган);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ишлаб чиқарилган электр энергиясини умумий тармоққа узатиш имкониятига эга бўлган;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ишлаб чиқарилган электр энергияси қувватни умумий тармоққа тўғридан-тўғри узатиш ҳамда энергияни АБларда сақлаш имкониятига эга бўлган (комбинациялаштирилган (гибрид);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кўп режимли.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
39. Фотоэлектрик энергия тизимларини ишлаб чиқишда энергияни тўплаш ва сақлаш учун АБлар қўлланилиши керак. Бунда, АБлар турли эксплуатация режимларида электр энергиясининг манбадан истеъмолчига етиб келиш вақти ва кўрсаткичлари мутаносиблигини, чиқиш кучланишининг барқарорлигини таъминлаши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
40. ФЭСлар учун АБлар алоҳида ёки номинал кучланишга (12 ёки 24 V) эга бўлган моноблоклар (батареялар тўплами)дан иборат бўлиши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
41. АБлар бир хил сиғимга эга бўлиши ҳамда бир вақтда ишлаб чиқилган ва битта партияда етказиб берилган бўлиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
42. Маълум бир ФЭСлар учун АБларни танлашда қуйидагилар ҳисобга олиниши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўз-ўзидан қувватсизланиш даражаси;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
токнинг паст қувватида ҳам ишлаш қобилияти;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
анча қувватсизланган ҳолда ҳам ишлаш қобилияти;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
паст ҳароратларда ҳам ишлаш қобилияти (йил бўйи фойдаланиладиган тизимлар учун).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-боб. ФЭСларнинг ёрдамчи ускуналари
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
43. АБларнинг қувватланиши (қувватсизланиши)ни назорат қилувчи микропроцессорли контроллерлар ва АБни қувватлантирувчи ускуналар автоном ФЭСларнинг ёрдамчи ускуналари ҳисобланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
44. Микропроцессорли контроллерлар қуёш батареясининг максимал даражада қувватланиши ва ток зарядининг кенглик-импульс модуляциясини (КИМ) кузатиш ҳисобига АБни 100 фоизгача қувватланишини таъминлаш мақсадида қўлланилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
45. ФЭС ларда «шунтли» ва «кетма-кет» типига мансуб бўлган контроллерлар қўлланилиши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
46. АБнинг хизмат даврини ошириш ва ФЭСнинг энергиясидан самарали фойдаланиш мақсадида қувватлантириш контроллери қўлланилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
47. Йирик ФЭСларда АБнинг қувватланиши ва қувватсизланиши даражасини назорат қилиш функциялари билан бир қаторда бутун тизимни бошқарадиган тизимли контроллерлардан фойдаланиш керак. Назорат ёритилганлик, ҳарорат, ток, кучланиш ва тизимнинг бошқа кўрсаткичларини қайд этиш ҳамда таҳлил қилиш йўли билан компьютерлар ёрдамида амалга оширилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
48. Ҳар бир ФЭС учун контроллерлар ФЭМнинг қуввати ва юкланиш қувватига қараб индивидуал равишда танлаб олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
49. Зарядловчи қурилма герметикланган, техник хизмат кўрсатилмайдиган, қўрғошин-кислотали АБларни автоматик равишда қувватлантириш учун мўлжалланган бўлади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
50. Зарядловчи қурилма талаб этилган ток заряди, АБнинг тури, қувватлантириш тезлиги ва автоматлаштирилганлик даражасига қараб танлаб олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
51. АБ максимал ток кучланишида қувватлантирилмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ток қуввати ошиши ва бирхиллашиши учун ҳамда қувватлаш жараёнини тезлаштириш мақсадида бир нечта қувватловчи ускуналар параллель равишда уланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6-боб. ФЭСлар қўлланишини иқтисодий асослаш ва уларнинг эксплуатацион кўрсаткичлари
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
52. ФЭСнинг лойиҳасида келтирилган техник ечимларнинг сифати техник ва иқтисодий ҳисоб-китоблар кўрсаткичлари билан белгиланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
53. ФЭС самарадорлигини баҳолашнинг асосий кўрсаткичлари қуйидагилардан иборат:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
йиллик электр энергияни ишлаб чиқариш;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қабул қилинган ФЭБ турлари учун номинал қувватдан фойдаланиш коэффициенти (ФЭС учун ўртачаси);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
етказиб берилган электр энергиянинг таннархи.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
54. Электр энергияни ишлаб чиқаришни ҳисоблаш учун дастлабки маълумотлар сифатида ҚМҚ 2.01.01 бўйича ушбу ҳудуднинг иқлим параметрлари, шунингдек ишлаб чиқарувчилардан олинган ФЭМнинг чиқиш параметрлари қўлланилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
55. Ишлаб чиқариладиган электр энергияси ҳажмини ҳисоблашда ФЭМни ФЭС ҳудудида жойлаштирганда бир-бирининг юзасига соя туширишдан вужудга келадиган йўқотишлар, ФЭСнинг ички электр тизимидаги йўқотишлар, ФЭ ва ФЭМ юзалари деградацияси (бузилиши)дан келиб чиқадиган бошқа йўқотишлар баҳоланиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
56. Электр энергиясини ишлаб чиқаришни ҳисоблаш натижаларига кўра ҳамда тизимдаги йўқотишларни камайтириш ва электр энергиясини ишлаб чиқаришни кўпайтириш мақсадида ФЭМларнинг муайян бурчаги, шунингдек ФЭ ва ФЭМ турлари аниқлаштирилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
57. ФЭСнинг бир йилда номинал қувват билан ишлаб чиқарадиган энергия ҳажмининг ўртача қиймати қуйидаги (1) формула бўйича аниқланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1) WФЭС = Pфм(Eумум. / Iсин)K0(1-Kйўқ), kW•h,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Рфм — қуёш ФЭМларининг умумий қуввати, kW;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Еумум. — горизонтал текисликда ер юзасига тушаётган умумий қуёш энергияси, kW•h/m2;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Iсин — ФЭМларни синовдан ўтказгандаги қуёш нурланишининг интенсивлиги, Iсин = 1,0 kW•h/m2;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
К0 — қуёш энергиясининг умумий оқимини горизонтал текисликдан ФЭМлар юзасига ўтказиш учун тузатиш коэффициенти;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Кйўқ — электр энергиясини трансформация қилиш ва узатиш жараёнида қуёш батареясининг йўқотишларини ҳисобга олиш коэффициенти.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ФЭСлар ишлаб чиқарадиган электр энергияси ҳажмини ҳисоблаш мисоли мазкур ШНҚнинг 3-иловасида келтирилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
58. Истеъмолчига бир йилда етказиб бериладиган электр энергияси ҳажми қуйидаги (2) формула ёрдамида аниқланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2) Wеб = WФЭC — Wтй — Wэҳ — Wёу
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бу ерда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
WФЭC — ФЭСда бир йилда ишлаб чиқарилган электр энергияси, kW•h/йил;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Wтй — трансформация қилиш ва узатиш жараёнида электр энергиясининг технологик йўқотишлари, kW•h/йил;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Wэҳ — ФЭС (асосий ускуналари)нинг ўз эҳтиёжлари учун истеъмол қилинадиган электр энергияси, kW•h/йил;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Wёу — ёрдамчи ускуналарнинг эҳтиёжлари учун истеъмол қилинадиган электр энергияси, kW•h/йил.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7-боб. Фотоэлектрик станцияларда техника хавфсизлик қоидалари ва ёнғин хавфсизлиги
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
59. Қуёш ФЭБларининг жуда паст кучланишли хавфсизлик тизимидан (ЖПКХ) ҳимояланиши IEC/TS 62548:2013 талабларига мувофиқ бўлиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бошқа тизимларда, ток ўтказувчиларнинг бири ўзгармас ток томонидан ерга уланган ҳамда доимий ва ўзгарувчан токлар ўзаро ажратилган ҳолларда ток ўтказувчилар ҳамда ток ўтказувчининг ерга уланган ёки уларнинг очиқ қисмлари икки қопламали ёки кучайтирилган изоляция билан ҳимояланиши талаб этилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Электр токи уришидан ҳимоялаш OʻzDSt/IEC 60364-5-54:2011 талабларига мувофиқ амалга оширилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
60. Модулларда, тарқатиш қутиларида ва ФЭМ ўтказгичларида ҳаддан ташқари юқори кучланишли ток оқими вужудга келганда ёки қуёш ФЭБнинг ерга уланган ўтказгичларида қисқа туташувлар ҳосил бўлганда, ускуналар юқори кучланишли ток оқимидан ҳимояланган бўлиши лозим. Фотоэлектрик занжирларда максимал токдан ҳимояланиш талаблари қуйидаги расмда кўрсатилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Расм. Фотоэлектрик занжирларда максимал токдан ҳимояланиш талаблари.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
61. ФЭМлар ток кучланиши бўйича чегараланган бўлсада, ташқи манбаларга (масалан, батарея) параллель равишда уланиши ёки қўшилиши мумкинлигини инобатга олиб, бир неча параллель уланган занжирлардан ёки ташқи манбалардан ёхуд ҳар иккала усул қўлланилганда вужудга келадиган ортиқча ток оқимларга дучор бўлиши мумкинлигини ҳисобга олиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
62. ФЭМларнинг токдан максимал ҳимояланиши қуёш ФЭБлари қисмларидан келиб чиқадиган қисқа туташув токлари юзага келганда, дастлаб ҳимоянинг пастки даражасида ўчирилишига қараб тавсифланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
63. Агар параллель занжирлар сони иккитадан ортиқ бўлса, қисқа туташувнинг максимал токи бирор бир занжир схемасида (занжирлар сони битта бўлганда) ўтиши мумкин бўлган қисқа туташув токига тенг бўлади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Параллель занжирлар сони бир ёки иккита бўлганда ва ҳеч қандай АБлар бўлмаганда ҳамда ФЭМлар қисқа туташув токига тенг бўлган тескари ток оқимига бардошли бўлганда, максимал токдан ҳимоялаш тизимининг носозлиги аҳамият касб этмаслиги инобатга олиниши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
64. Кристалли кремнийдан тайёрланган ФЭМлар учун параллель занжирлар сони учтадан ошмаслиги керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бошқа ФЭМлар учун занжирлар сони ишлаб чиқарувчининг қўллаш йўриқномаларига мувофиқ бўлиши лозим. Қўллаш йўриқномалари бўлмаганда, ҳар бир занжирга ҳимоя қурилмалари (предохранитель) ўрнатилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
65. Қуёш модулларига уланадиган кабеллар изоляциясини танлашда атроф-муҳитнинг эҳтимоли бўлган энг юқори ҳарорат даражаси ҳисобга олиниши керак. Атроф-муҳит таъсири остида бўлганда, кабеллар ультрабинафша нурланишига чидамли бўлиши ёки ультрабинафша нуридан ёнғинга қарши ҳимоя воситалари билан таъминланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
66. ФЭСни юқори кучланишдан ҳимоя қилиш Электр ускуналарининг тузилиши қоидаларига (IV бўлим) (2006 йил 2 ноябрь, 20-15-232/11-сон) мувофиқ амалга оширилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8-боб. ФЭСни чақмоқдан ҳимоя қилиш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
67. Чақмоқдан келиб чиқадиган хавф даражасини ҳисобга олган ҳолда ФЭБ ва метеорологик мачталар чақмоқдан ҳимоя қилиш бўйича учинчи тоифага мансуб бўлиб, ФЭСларни лойиҳалаш Электр ускуналарининг тузилиши қоидаларига (VII бўлим) (2006 йил 18 июль 20-15-143/14-сон) мувофиқ амалга оширилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
68. Тўғридан-тўғри чақмоқ уришидан ҳимоя қилишда чақмоқ токи ФЭБ (метеомачта) конструкцияси ва жиҳозларини бузмаган ҳамда бошқариш ва тартибга солиш электроника ускуналарига зарар етказмаган ҳолда ўтиши кафолатланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
69. Ток ўтказгичлар устун минорасининг конструкцияси бўйлаб ётқизилиши ва импулс қаршилиги билан ерга ўтказгичга уланиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
70. ФЭБнинг ерга ўтказгичининг, метеорологик мачтанинг ва трансформатор станциясининг контурларини бирлаштиришга йўл қўйилмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ШНҚ 2.04.15-22 «Фотоэлектрик станциялар (тизимлар)» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
1-ИЛОВА
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзаро сояланишни ҳисобга олган ҳолда панелларни жойлаштириш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ФЭБ панелларининг ўзаро сояланишини ҳисобга олган ҳолда жойлаштиришни ҳисоблаш схемаси.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бу ерда: а — ён томондан кўриниш; b — юқоридан кўриниш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Узлукли чизиқлар билан L масофадан кам бўлган оралиқда жойлашган сояланган модуллар кўрсатилган.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ШНҚ 2.04.15-22 «Фотоэлектрик станциялар (тизимлар)» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
2-ИЛОВА
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қуёш нурланишининг интенсивлигини аниқлаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ФЭМларни паспорт хусусиятлари қуёш нурланишининг интенсивлигида стандарт синовлари натижалари асосида ўтказилади, Iисп = 1000 Вт/м2.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ФЭСни лойиҳалашда ўртача булутли шароитда горизонтал юзага тушувчи қуёш нурланиш интенсивлигининг максимал ва жами ўртача кунлик даражаси тўғрисида маълумотга эга бўлиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Техник-иқтисодий ҳисоб-китобларни ўтказишда ўртача булутли шароитда горизонтал юзага тушувчи қуёш нурланиш интенсивлигининг ойлик ва йиллик ўртача кўрсаткичи инобатга олиниши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Горизонтал юзага тушадиган қуёш нурланишининг максимал интенсивлиги тўғри ва тарқоқ нурланишнинг йиғиндиси сифатида қуёш вақтининг 11-12 соатлик интервалда ФЭС қурилиш майдонининг тегишли кенгликлари учун ҚМҚ 2.01.01 нинг 7-жадвали асосида аниқланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
I0 = Ismax+ Idmax, W/m2
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Муайян ой учун ўртача булутли шароитда горизонтал юзага тушадиган тўғри ва тарқоқ қуёш нурланишининг кунлик ўртача миқдори ФЭС қурилиш майдончасига энг яқин жойлашган аҳоли пункти учун маълумотлар асосида ҚМҚ 2.01.01 нинг 10-жадвали бўйича олинади. Ушбу қиймат тегишли ойдаги кунлар сонига кўпайтирилганда, қуёш нурланишининг горизонтал юзага тушадиган ўртача ойлик йиғиндиси аниқланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўртача булутли шароитда горизонт юзага тушадиган тўғри ва тарқоқ қуёш нурланишининг кунлик ўртача миқдори ҚМҚ 2.01.01 нинг 10-жадвали бўйича олинади. Ушбу қийматни йилнинг кунлари сонига кўпайтирилганда, қуёш нурланишининг горизонтал юзасига тушадиган ўртача йиллик йиғиндиси аниқланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
(Мисол: 41° шимолий кенгликда жойлашган Тошкент шаҳри учун июль ойи давомида горизонтал юзага тушадиган қуёш нурланишининг максимал интенсивлиги ҚМҚ 2.01.01 нинг 7-жадвалига мувофиқ қуйидагига тенг:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
I0= Is+ Id= 782+140 = 922, W/m2.)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҚМҚ 2.01.01-94 нинг 10-жадвалига мувофиқ, Тошкент шаҳри учун июль ойи давомида ўртача булутли кунлар шароитида горизонтал юзага тушаётган қуёш нурланишининг ўртача кунлик миқдори қуйидагига тенг:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Еўр.сутиюль= 21,27+6,92 =28,19МДж/(м2*сут) =7,83 kW•h/(m2•d).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Тошкент шаҳри учун ўртача булутли шароитда горизонтал юзага тушаётган қуёш нурланишининг ўртача кунлик миқдори қуйидагига тенг:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Еўр.сутйил= 10,77+5,84=16,61МДж/(м2*сут) =4,61 kW•h/(m2•d).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Тошкент шаҳри учун ўртача булутли шароитда горизонтал юзага тушаётган қуёш нурланишининг ўртача йиллик миқдори қуйидагига тенг:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ейил = 16,61 ∙ 365 = 6 062,65 МДж/(м2*йил) = 1 684 kW•h/(m2•йил).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ШНҚ 2.04.15-22 «Фотоэлектрик станциялар (тизимлар)» шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларига
3-ИЛОВА
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Фотоэлектрик станциялар ишлаб чиқарадиган электр энергия миқдорини ҳисоблаш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ФЭСнинг паспортдаги хусусиятлари қуёш нурланишининг интенсивлиги бўйича ўтказилган стандарт синов натижалари асосида, одатда Iсин = 1000 kW/m2 га тенг бўлган миқдорда келтирилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қуёш фотоэлектрик модуллари томонидан ҳосил қилинадиган энергия миқдори қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
WФЭС = PФМ (Eумум. / Iсин) K0 (1-Kйўқ), kW•h,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бунда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
РФМ — қуёш фотоэлектрик модулларининг умумий қуввати, kW;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Еумум. — горизонтал текисликда ер юзасига тушаётган умумий қуёш энергияси миқдори, kW•h/m2. ФЭСнинг асосий ва ёрдамчи ускуналарини танлашда, ҳисобланган жами қуёш энергияси миқдори қуёш нурланишининг (I0, kW•h/m2) максимал интенсивлигига тенг равишда, мазкур ШНҚнинг 2-иловасига мувофиқ аниқланади;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ҳсин — фотоэлектрик модуллар синовдан ўтказиладиган қуёш нурланишининг интенсивлиги, Iисп = 1,0 kW/m2;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
К0 — қуёш энергиясининг умумий оқимини горизонтал текисликдан ФЭМлар юзасига ўтказиш учун тузатиш коэффициенти; мазкур ШНҚнинг 3-иловаси 3.1-жадвалига мувофиқ, ФЭМ йўналиши ва қиялик бурчагига қараб қабул қилинади;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Кйўқ — электр энергиясини ўтказиш ва узатиш пайтида қуёш батареясининг йўқотишларини ҳисобга оладиган коэффициент.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ФЭСлар электр энергиясини ишлаб чиқариши мумкин бўлган максимал қуввати қуйидаги формула билан аниқланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
РФЭБ = Pфм (I0 / Iсин) K0 , kW,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қуёш фотоэлектрик модулларининг умумий қуввати (РФМ, kW) уларнинг паспорт хусусиятларида келтирилган умумий қувватини қабул қилиш керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Kйўқ коэффициенти фотоэлектрик тизимда қуёш нурланишини электр энергияга айлантириш жараёнидаги қуйидаги умумий йўқотишларни ҳисобга олади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўтказгичлардаги йўқотиш коэффициенти, 1%, Кўт= 0,01;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
инверторлардаги йўқотиш коэффициенти. Қувватга қараб 3 — 7% оралиғида ўзгариб туради, Кинв= 0,03 ÷ 0,07;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
модулнинг ҳарорати ошиши билан боғлиқ йўқотиш коэффициенти 4 — 8% оралиғида ўзгариб туради Ктем= 0,04 ÷ 0,08;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қуёш нурланишининг қиймати кам бўлганда қуёш батареяси ишлаш жараёни давомида йўқотиш коэффициенти — 1 — 3%, Ккам.ҳол = 0,01 ÷ 0,03;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қуёш панелларининг сояланиши ва ифлосланиши билан боғлиқ бўлган йўқотиш коэффициенти — 1 — 3% , Кз= 0,01 ÷ 0,03;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
четлаб ўтувчи диодларда йўқотиш коэффициенти — 0,5%, Кд =0,005.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Кйўқ= Кўт+ Кинв+ Ктем+ Ккам.хол+ Кз+ Кд .
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Жадвал
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Мисол: NФЭС = 5 kW бўлган қуёш ФЭМдан иборат ФЭСни умумий қувватини ҳисоблаш. ФЭС Тошкент шаҳрида жойлаштирилмоқда. ФЭБларни жойлаштириш азимути — 15º. Жойлаштириладиган ФЭБнинг горизонтга нисбатан қиялик бурчаги — 40º.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Битта ФЭМнинг ўрнатилган қуввати — 250 W = 0, 250 kW.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Умумий стационар модуллар сони қуйидагига тенг:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
NФМ.стац = 5 kW / 0, 25 kW = 20 дона
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ФЭС жиҳозларининг хусусиятларидан келиб чиқиб, қуёш станциясини бажариш схемаси қабул қилинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Станция 2 қатордан иборат бўлиб, уларнинг ҳар бир қаторида 10 донадан ФЭМ жойлаштирилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Фотоэлектрик тизимда қуёш нурланишини электр энергияга айлантиришдаги энергиянинг йўқотилиши қуйидагича қабул қилинади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ўтказгичларда йўқотиш коэффициенти — Кўт= 0,01;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
инверторларда йўқотиш коэффициенти — Кинв= 0,05;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
модулнинг ҳарорати ошиши билан боғлиқ йўқотиш коэффициенти — Ктем = 0,06;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қуёш нурланишининг қиймати кам бўлганда қуёш батареяси ишлаш жараёни давомида йўқотиш коэффициенти — Ккам.хол = 0,02;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қуёш панелларининг сояланиши ва ифлосланиши билан боғлиқ бўлган йўқотиш коэффициенти — Кз= 0,02;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
четлаб ўтувчи диодларда йўқотиш коэффициенти — Кд =0,005.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Фотоэлектрик тизимда қуёш нурланишининг электр энергиясига айланиши давомида энергия йўқотишнинг умумий миқдорини ҳисобга оладиган Кйўқ коэффициенти қуйидагига тенг:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Кйўқ= Кўт + Кинв + Ктем + Ккам.хол + Кз + Кд;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Кйўқ = 0,01 + 0,05 + 0,06 + 0,02+ 0,02 + 0,005 = 0,165
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
41° шимолий кенгликда жойлашган Тошкент шаҳри учун, июль ойида, соат 11-12 оралиғида горизонтал юзага тушадиган қуёш нурланишининг максимал интенсивлиги ҚМҚ 2.01.01 га мувофиқ қуйидагига тенг бўлади (мазкур ШНҚнинг 2-иловасига қаранг):
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
I0 = Is+ Id = 782+140 = 922 W/m2
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Қуёш энергиясининг умумий оқимини горизонтал текисликдан ФЭМлар юзасига ўтказиш учун K0 тузатиш коэффициенти ШНҚнинг 3-иловаси 3.1-жадвалига мувофиқ, ФЭБларни жойлашиш азимути — 15º ва ФЭБнинг горизонтга нисбатан қиялик бурчаги — 40ºга тенг. K0 = 1,12.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Июль ойи давомида ФЭБнинг электр энергиясини ишлаб чиқариши мумкин бўлган максимал қуввати қуйидаги формула билан аниқланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
РФЭБ = PФМ(I0 / Iсин)K0 = 5000 *(922 /1000) • 1,12 = 5163 W = 5,16 kW
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Июль ойида Тошкент шаҳри учун ўртача булутли шароитда горизонтал юзага тушаётган қуёш нурланишининг ўртача суткалик миқдори қуйидагига тенг:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Еўрт.сут.июл = 7,83 kW•h/(m2•d) (мазкур ШНҚнинг 2-иловасига қаранг). Бундай ҳолда, ўртача суткалик электр энергиясини ишлаб чиқиш қуйидагига тенг:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
WФЭС = PФМ • (Еўр.сут/июл / Iсин) K0 (1-Kйўқ) =5,0 • (7,83 / 1,0) • 1,12 • (1 — 0,165) = 36,61, kW•h/d.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Тошкент шаҳри учун ўртача булутли шароитда горизонтал юзага тушаётган қуёш нурланишининг ўртача йиллик миқдори 1684 kW•h/(m2•йил) (мазкур ШНҚнинг 2-иловасига қаранг).
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бундай ҳолда, ўртача йиллик электр энергиясини ишлаб чиқиш қуйидагича аниқланади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
WФЭС = PФМ • (Ейил / Iсин ) K0 (1-Kйўқ) = 5,0 • (1684 / 1,0) • 1,12 • (1 — 0,165) = 7874, kW•h/йил