04.03.2019 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 3142
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг буйруғи, 04.03.2019 йилда рўйхатдан ўтган, рўйхат рақами 3142
Дата вступления в силу
01.01.2020
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси Молия вазирининг
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
буйруғи
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (6-сонли БҲС) «Ижара»ни тасдиқлаш тўғрисида
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2019 йил 4 мартда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 3142]
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикасининг Бюджет кодекси, Ўзбекистон Республикасининг «Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ ва бюджет ҳисобини давлат секторида молиявий ҳисоботларнинг халқаро стандартлари билан мувофиқлаштириш мақсадида буюраман:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (6-сонли БҲС) «Ижара» иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Мазкур буйруқ 2020 йил 1 январдан кучга киради.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Вазир Д. КУЧКАРОВ
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Тошкент ш.,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2018 йил 12 декабрь,
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
150-сон
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси молия вазирининг 2018 йил 12 декабрдаги 150-сон буйруғига
ИЛОВА
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (6-сонли БҲС) «Ижара»
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Мазкур Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (6-сонли БҲС) «Ижара» (бундан буён матнда Стандарт деб юритилади) Ўзбекистон Республикасининг Бюджет кодекси, Ўзбекистон Республикасининг «Бухгалтерия ҳисоби тўғрисида»ги Қонуни, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2009 йил 8 апрелдаги 102-сон «Давлат мулкини ижарага бериш тартибини такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ бюджет ташкилотлари, давлат мақсадли ва бюджетдан ташқари бошқа жамғармаларнинг ижара ҳисобини юритиш тартибини белгилайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1-боб. Умумий қоидалар
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
1. Стандартда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
актив — давлат мулки объекти бўлиб, давлат корхоналари ва бюджет ташкилотлари балансидаги мол-мулк, шунингдек юридик шахсларнинг оммавий мулкни бошқарувчи ёхуд ваколатли давлат органи томонидан тасарруф этиш ҳуқуқисиз уларга берилган мол-мулк (давлат мулки объектларини инвестиция мажбуриятлари ва бошқа мажбуриятлар билан сотиш ҳоллари бундан мустасно);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
балансда сақловчи — ижарага берилаётган активни балансида ҳисобга олган бюджет ташкилотлари, давлат мақсадли ва бюджетдан ташқари бошқа жамғармалар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
дастлабки тўғридан-тўғри харажатлар — ижара шартномасини тузиш ва тайёрлаш билан бевосита боғлиқ бўлган қўшимча харажатлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ижарага берувчи — Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлиги ҳузуридаги давлат мулкини ижарага бериш марказлари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ижара муддати — ижарага олинган актив бўйича тузилган ижара шартномаси бекор қилинмайдиган давр, бу даврлар мобайнида ёки ундан кейин ижарачи ижара шартномаси муддатини келишув асосида узайтириши мумкин;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ижарачи — активларни ижарага олиш бўйича ижара шартномасини тузган юридик ёки жисмоний шахс;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ижара муддатини бошланиши — ижарачи томонидан ижарага олинган активдан ижара шартномасида кўрсатилган фойдаланиш ва эгалик қилиш ҳуқуқининг бошланиш санаси. Бу ижарани дастлабки ҳисобга олиш санаси ҳисобланади;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ижара шартномасининг бошланиши — ижара шартномаси тузилган ёки унинг асосий шартлари бўйича мажбуриятлар қабул қилинган санадан аввалроқ бўлган давр;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ижара шартномасида кўзда тутилган фоиз ставкаси — ижара муддатининг бошланишида ижара объектининг жорий қиймати билан минимал ижара тўловлари ва кафолатланмаган қолдиқ қиймати суммаси йиғиндисининг дисконтланган қиймати тенг бўлишини таъминлайдиган фоиз ставкаси;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кафолатланган тугатиш қиймати:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ижарачи учун — ижарачи ёки у билан боғлиқ бўлган тараф томонидан кафолатланган тугатиш қиймати қисми (ҳар қандай ҳолатда ҳам тўланиши белгиланган максимал қийматга тенг бўлган кафолатланган сумма);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
балансда сақловчи учун — молиявий жиҳатдан кафолатлар бўйича тўлаш қобилиятига эга бўлган балансда сақловчига боғлиқ бўлмаган учинчи шахс ёки ижарачи томонидан кафолатланган тугатиш қиймати қисми;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кафолатланмаган тугатиш қиймати — ижара берилаётган актив қийматининг бир қисми бўлиб (ижара шартномасининг бошланишида аниқланган), унинг олинишини балансда сақловчи кафолатламайди ёки у балансда сақловчи билан боғлиқ тараф томонидангина кафолатланади;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
фойдали хизмат муддати — ижара шартномаси муддати билан чекланмаган, ижара фаолияти бошланишидан кейинги муддатда балансда сақловчи томонидан активдан фойда олиши кутилаётган давр;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
шартли ижара тўлови — бу ижара суммасини қатъий белгиланмаган қисми бўлиб, ижара миқдори билан белгиланмаслиги ва келажакдаги муддат ўзгаришларига асосланувчи тўлов (масалан, сотишдан олинадиган фоиз, фойдаланишнинг қиймати, нархлар индекси, келажакдаги бозор баҳосининг ўзгариши);
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
минимал ижара тўловлари — шартли ижара тўловидан ташқари, ижара муддати давомида ижарачидан талаб қилиниши мумкин бўлган тўловлар бўлиб, балансда сақловчи томонидан тўланган хизматлар учун тўловларни балансда сақловчига қуйидагилар билан бирга қайтарилиши лозим бўлган суммалардир:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
а) ижарачи учун — ижарачи ёки у билан боғлиқ бўлган томоннинг ҳар қандай кафолатланган суммалари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
б) балансда сақловчи учун — балансда сақловчига учун кафолатланган барча тугатиш қиймати, ижарачи, ижарачи билан боғлиқ бўлган томон ёки кафолатлар учун молиявий жиҳатдан жавоб бера оладиган мустақил учинчи шахслар томонидан кафолатланадиган суммалар.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2. Стандарт мақсадларига кўра ижара қуйидагиларга ажратилади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
а) молиявий ижара;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
б) оператив ижара.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3. Молиявий ижара — мол-мулкни (молиявий ижара объектини) эгалик қилиш ва фойдаланишга ўн икки ойдан ортиқ муддатга шартнома бўйича топширишда вужудга келадиган ижара муносабатларидир.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Молиявий ижара шартномаси қуйидаги талаблардан бирига жавоб бериши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
молиявий ижара шартномасининг муддати тугагач, молиявий ижара объекти ижарачининг мулкига ўтса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
молиявий ижара шартномасининг муддати молиявий ижара объекти хизмат муддатининг 80 фоизидан ортиқ бўлса ёки молиявий ижара объектининг молиявий ижара шартномаси тугаганидан кейинги қолдиқ қиймати унинг бошланғич қийматининг 20 фоизидан кам бўлса;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
молиявий ижара шартномасининг муддати тугагач, ижарага олувчи молиявий ижара объектини шу ҳуқуқни амалга ошириш санасидаги бозор қийматидан паст нарх бўйича сотиб олиш ҳуқуқига эга бўлса;
Олдинги таҳрирга қаранг.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
молиявий ижара шартномасининг амал қилиш даврида ижара тўловларининг жорий дисконтланган қиймати молиявий ижара объектининг молиявий ижарага топшириш пайтидаги жорий қийматининг 90 фоизидан ошиб кетса. Жорий дисконтланган қиймат бухгалтерия ҳисоби тўғрисидаги қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ белгиланади.
(3-банднинг олтинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикаси адлия вазирининг 2021 йил 28 июлдаги 16-мҳ-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3313, 28.07.2021 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.07.2021 й., 10/21/3313/0724-сон)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4. Оператив ижара — молиявий ижара шартномаси ҳисобланмайдиган мулкий ижара шартномасига биноан активни вақтинчалик эгалик қилишга ва фойдаланишга ёки фойдаланишга бериш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5. Ҳисоблаш методи асосида молиявий ҳисоботларни тузувчи ва тақдим қилувчи балансда сақловчилар барча ижара турлари ҳисобини юритишда мазкур Стандартдан фойдаланади. Стандартда қуйидагилар қўлланилмайди:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
табиий ресурслар, фойдали қазилмалар, жумладан нефт, табиий газ ва шу каби қайта тикланмайдиган ресурсларни қидирув ва фойдаланиш бўйича ижара шартномалари;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
кинофильм, видеоёзув, пьеса, қўлёзма, патент ва авторлик ҳуқуқлари каби объектлар бўйича лицензия келишувлар ҳисобини юритиш.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6. Ижара муддати ва ижара шартномасининг бошланиш муддати ўртасидаги даврда ижара бўйича тўлов суммаларини ўзгариш тартиби ижара бўйича шартномада кўрсатилади. Бунда:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
қурилиш қийматининг ўзгариши ёки ижарага берилган мулкни сотиб олиниши;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
харажат ёки қиймат кўрсаткичларининг ҳар қандай ўзгаришлари, хусусан ижарани молиялаштириш бўйича балансда сақловчининг харажатлари ёки умумий нарх даражаси кўрсатилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
7. Ижара шартномасида келишилган шартлар бажарилган ҳолларда, ижарачи активга тасарруф этиш ҳуқуқини бериш имкониятини ўз ичига оладиган шартномалар тузилади. Кўчмас мулк объектларига нисбатан тузилган шартномалар Вазирлар Маҳкамасининг 2014 йил 6 октябрдаги 279-сон қарори билан тасдиқланган Давлат кўчмас мулк объектларини сотиш тартиби тўғрисидаги низомда белгиланган тартибда тузилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
8. Агар ижарага бериш натижасида балансда сақловчининг ишлаб чиқариш ёки молиявий кўрсаткичлари ёмонлашса ёки бюджетдан молиялаштиришнинг назарда тутилган лимитларидан ортиқ бўлса, актив ижарага берилиши мумкин эмас. Кўрсатиб ўтилган ҳолатлар юқори турувчи ташкилот ёки муассис (мавжуд бўлганда) билан келишган ҳолда балансда сақловчи томонидан ҳужжатлар билан асослантирилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
2-боб. Ижаранинг таснифланиши
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
9. Ижара шартномасининг бошланиш санаси ҳолатида ижара молиявий ёки оператив ижара сифатида таснифланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
10. Стандартда қабул қилинган ижаранинг таснифланиши ижарага берилаётган активдан фойдаланиш билан боғлиқ бўлган хатар ва фойданинг ижарачи ва балансда сақловчи ўртасида тақсимланишига асосланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Хатарлар қуйидагиларни ўз ичига олади:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
технологияларнинг эскирганлиги ёки фойдаланиш қувватининг йўқолганлиги;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
иқтисодий ҳолатларнинг ўзгариши натижасида юзага келадиган актив қиймати ўзгаришлари.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
11. Ижара шартномаси доирасида активга эгалик қилиш билан боғлиқ бўлган барча хатар ва фойдаларнинг ижарачида бўлиши молиявий ижара сифатида таснифланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ижара доирасида активга эгалик қилиш билан боғлиқ бўлган барча хатар ва фойдаларни ижарачида бўлмаслиги оператив ижара сифатида таснифланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
12. Ижарага берувчи, балансда сақловчи ва ижарачи ўртасидаги ижара шартномаси аниқлаштирилган шартлар асосида тузилиши лозим.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
13. Ижаранинг молиявий ёки оператив ижара деб таснифланиши шартнома шаклига эмас, балки унинг мазмунига боғлиқ бўлади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
14. Молиявий ижарада ижарага берилаётган активнинг қуйидаги ҳолатлари алоҳида ёки биргаликда қўлланилиши мумкин:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ижарачи ижарага берувчи ва балансда сақловчи билан шартномани муддатидан олдин бекор қилганда, балансда сақловчининг ушбу ижарага тегишли барча харажатларини қоплайди;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
шартномада кўрсатилган ижара тўлови миқдори бозор қийматидан паст бўлган қийматда ижарачи ижара шартномасини яна бир муддатга узайтиради.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
15. Бошқа турдаги активлар каби, бино ва ер ижараси молиявий ёки оператив ижара деб таснифланади. Ернинг фойдали хизмат муддати аниқ бўлмайди.Агар эгалик ҳуқуқи ижара муддатининг охирида ижарачига берилмаса, ижарачида хатар ва фойда бўлмайди ҳамда бу ижара оператив ижара сифатида таснифланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бундай оператив ижара учун амалга оширилган тўлов ижара шартномаси учун аванс тўлови сифатида акс эттирилади ва ҳисобга олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
16. Бино ва ер участкаларининг ижара ҳисобини алоҳида юритиш ва таснифлаш зарур бўлган ҳолларда минимал ижара тўловларини (ҳар қандай бир марталик аванс тўловлари билан бирга) шартноманинг бошланиш санасидаги бино ва ер участкаларининг ижарага эгалик ҳуқуқи ўртасида «бино» ва «ер участкалари» элементлари бўйича ҳақиқий қийматига кўра пропорционал тақсимланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бу икки элемент ўртасида ижара тўлови ишончли тақсимланмайдиган ҳолатларда ижара оператив ижара сифатида таснифланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
17. Ижарага берилган ер участкаси ва биноси Стандартнинг 19-бандига мувофиқ «ер участкалари» ижара элементи учун дастлабки тан олинган суммаси сезиларли даражада бўлмаса, ер участкалари ва бинолар ижарани таснифлаш мақсадида бир объект сифатида кўрилиши ва Стандартнинг 14-15-бандларига мувофиқ молиявий ва оператив ижараси сифатида таснифланиши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Бундай ҳолларда бинонинг фойдали хизмат муддати ижарага берилган активнинг фойдали хизмат муддати ҳисобланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
3-боб. Молиявий ижара ва унинг ҳисоби
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
18. Стандарт активларни ижарага бериш натижасида юзага келадиган фойда ёки зарарларни бюджет ҳисобида акс эттирилишини белгилайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
19. Молиявий ижарада барча хатар ва фойдалар ижарачида бўлади. Ижарачининг дебитор қарздорликлари сифатида тўланаётган пул маблағларини унинг асосий қарзини қоплаш сифатида, кўрсатилган хизматлар учун компенсация ва рағбатлантиришни молиявий даромад сифатида ҳисобга олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
20. Ижара муддатининг бошланишида ижарачи молиявий ижара доирасида олинган активларни молиявий ҳолатлар тўғрисидаги ҳисоботда активлар сифатида ва бу активлар билан боғлиқ бўлган мажбуриятларни мажбуриятлар сифатида қабул қилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
21. Балансда сақловчи молиявий ижара шартномаси шартлари асосида актив реализацияси бўйича фойда ёки зарарни ҳисобга олади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
22. Балансда сақловчи ижара муддатида олган ижара тўловларини даромад сифатида ҳисобга олади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Балансда сақловчи даромад сифатида ҳисобга олган ижара тўловларини ижарага берилган мулкдан келиб тушадиган дебитор қарздорлиги маблағлари сифатида ҳисобга олади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
23. Ижара билан боғлиқ бўлган ўзига хос дастлабки тўғридан-тўғри харажатлар тез-тез вужудга келади, жумладан ижара шартномасини тузиш ва музокаралар олиб бориш харажатлари.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Молиявий ижара билан боғлиқ бўлган балансда сақловчи томонидан амалга оширилган харажатлар актив қийматига қўшилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
24. Минимал ижара тўловлари молиявий харажатлар ҳамда қопланмаган ёки тўланмаган мажбуриятларга ажратилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ижара муддати давомида харажатлар ҳар бир муддат учун тақсимланганда мажбуриятларнинг қолган қисми бўйича даврий фоиз ставкаси сақланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Шартли ижара тўлови тўланган ҳар бир давр учун харажат сифатида ҳисобланади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
25. Ижарачининг молиявий ижарага берилаётган активни яхшилаш (ободонлаштириш, қўшимча қуриш, қўшимча асбоб-ускуналар билан таъминлаш, реконструкция, модернизация қилиш, техник қайта қуроллантириш ва бошқалар) харажатлари молиявий ижарага олинган актив қийматини кўпайтирувчи капитал қуйилмалар сифатида акс эттирилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Агар молиявий ижарага берилаётган актив, балансда сақловчининг рухсати билан яхшиланган бўлса, шартноманинг амал қилиш муддати тугагандан сўнг ёки шартнома бекор қилингач, молиявий ижара шартномасида ўзгача шартлар кўзда тутилмаган бўлса, ижарачи ана шу мақсад йўлида сарфлаган барча харажатларининг қопланишини талаб қилиш ҳуқуқига эга.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Балансда сақловчининг рухсатисиз амалга оширилган молиявий ижарага берилган активни яхшилашга сарфланган маблағлар (қўйилмалар) ва уларни молиявий ижарага берилган активга зарар етказмаган ҳолда ажратиб олиш имконияти бўлмаса, молиявий ижара шартномасида ўзгача шартлар кўзда тутилмаган бўлса, молиявий ижара шартномасининг амал қилиш муддати тугагач ёки шартнома бекор қилингач, улар балансда сақловчига текинга ўтади. Агарда уларни молиявий ижарага берилган активга зарар етказмаган ҳолда ажратиб олиш мумкин бўлса ва агар балансда сақловчи уларнинг қийматини тўлашга рози бўлмаса, бундай ҳолларда ижарачи уларни ажратиб олиши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
26. Молиявий ижарада ҳар бир ҳисобот даври учун молиявий ижарага берилган актив бўйича амортизация ажратмаси каби харажатлар юзага келади ва ижарачи томонидан амалга оширилади.
Олдинги таҳрирга қаранг.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
27. Молиявий ижарага берилган активни ҳар йили қайта баҳолаш қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ ижарачи томонидан амалга оширилади.
(27-банд Ўзбекистон Республикаси адлия вазирининг 2021 йил 28 июлдаги 16-мҳ-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3313, 28.07.2021 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.07.2021 й., 10/21/3313/0724-сон)
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
28. Ижара шартномаси тугатилганда ижарачи томонидан молиявий ижарага берилган активни қайтариш муносабати билан балансдан чиқариш, ижара шартномасига мувофиқ молиявий ижара тўхтатилган санадаги молиявий ижарага берилган активнинг қопланмаган қиймати суммаси бўйича амалга оширилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
29. Балансда сақловчининг ташаббуси билан ижара шартномаси тугатилганда молиявий ижара объектини кирим қилиш ижара шартномасига мувофиқ молиявий ижарани тугатиш кунидаги қарздорлик (дебитор қарздорлик) суммаси бўйича амалга оширилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
30. Балансда сақловчи томонидан амалга оширилган ва молиявий ижара шартномасига мувофиқ ижарачи томонидан қопланадиган молиявий ижарага берилган активни етказиб бериш ва белгиланган мақсадда фойдаланиш учун уни яроқли ҳолга келтириш билан боғлиқ бўлган харажатлар молиявий ижарага берилган активнинг қийматига қўшилади. Ижара шартномасига мувофиқ юқоридаги харажатлар ижарачи томонидан қопланмаганда, улар юзага келган пайтдаги тегишли ҳисобот даври харажатлари сифатида ҳисобга олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
4-боб. Оператив ижара ҳисоби
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
31. Оператив ижарада, активга эгалик қилиш билан боғлиқ бўлган барча хатарлар ижарачида бўлмайди. Оператив ижара шартномаси бўйича олинган активлар ижарачининг балансида ҳисобга олинмайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
32. Оператив ижара объекти ижарачи томонидан балансдан ташқари ҳисобларда — оператив ижара шартномасида кўрсатилган қийматда, балансда сақловчида — асосий воситалар таркибида баланс ҳисобларида ҳисобга олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
33. Балансда сақловчининг оператив ижара объектларини сақлаб туриш билан боғлиқ харажатлари ушбу харажатлар юзага келган ҳисобот даврининг жорий харажатлари сифатида тан олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
34. Ижарачининг оператив ижарага олинган активни яхшилаш (ободонлаштириш, қўшимча қуриш, қўшимча асбоб-ускуналар ўрнатиш, реконструкция, модернизация қилиш, техник қайта қуроллантириш ва бошқалар) харажатлари оператив ижарага олинган актив қийматини кўпайтирувчи капитал қуйилмалар сифатида акс эттирилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Оператив ижарага олинган актив ижарага берувчи ва балансда сақловчининг рухсати билан яхшиланганда, оператив ижара шартномасининг амал қилиш муддати тугагандан сўнг ёки оператив ижара шартномаси бекор қилингач, оператив ижара шартномасида ўзгача шартлар кўзда тутилмаган бўлса, ижарачи ана шу мақсад йўлида сарфлаган барча харажатларнинг қопланишини талаб қилиш ҳуқуқига эга.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ижарага берувчи ва балансда сақловчининг рухсатисиз амалга оширилган оператив ижарага олинган активни яхшилашга сарфланган харажатлар (қўйилмалар) ва уларни оператив ижарага олинган активга зарар етказмаган ҳолда ажратиб олиш имкони бўлмаса, оператив ижара шартномасининг амал қилиш муддати тугагач ёки шартнома бекор қилингач, оператив ижара шартномасида ўзгача шартлар кўзда тутилмаган бўлса, улар балансда сақловчига текинга ўтади. Оператив ижара объектига зарар етказмаган ҳолда ажратиб олиш мумкин бўлса ва балансда сақловчи уларнинг қийматини қоплашга рози бўлмаса, бундай ҳолларда ижарачи уларни ажратиб олиши мумкин.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
35. Тўловлар бошқа асосда амалга оширилганда, оператив ижарада тегишли ижара тўловларининг харажатлар сифатида тан олиниши тўғри чизиқ усулида ҳисобга олинади, ижарачи томонидан фойда олишнинг қулайроқ вақтинчалик жадвалини таъминлайдиган бошқа тизимли асос ҳолати юзага келиши бундан мустасно.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
36. Балансда сақловчи йил чорагида камида бир марта ўзи унинг юритишида бўлган активни хатловдан ўтказишга ва фойдаланилмаётган актив аниқланган тақдирда 10 кун мобайнида ижарага берувчига актив жойлашган жойни, миқдори, таркиби ва бошқа умумий тавсифларини кўрсатган ҳолда унинг ҳақидаги маълумотларни тақдим этишга мажбур.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
37. Балансда сақловчи ижара муддати давомида молиявий даромадни доимий равишда тақсимлаши лозим. Ижара тўловлари ижара муддати мобайнида хизматларга кетган харажатларни чегирган ҳолда, дебитор қарзнинг асосий қисмини камайтириш учун қабул қилинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
38. Дастлабки тўғридан-тўғри харажатлар ижара муддатининг бошланиши даврида харажат сифатида ҳисобга олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
39. Оператив ижара бўйича олинувчи даромад ижара муддати давомида тўғри чизиқли усулда ҳисобга олинади, агар бошқа усул ижарага берилган актив бўйича фойда даромадларини ҳисобга олиш усулини фойдали тасвирласа, ўша усулдан фойдаланилади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
5-боб. Қайта ижарага олинган активнинг ҳисобини юритиш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
40. Молиявий ижара орқали реализация қилинган активни қайта ижарага олишни ҳисоблаш тартиби ижара таснифига боғлиқ ҳисобланади. Агар активни қайта ижарага олиш молиявий ижарага олиб келса, реализация қилинган сумманинг баланс қийматидан ортиқ бўлган миқдори ижарачи учун даромад сифатида ҳисобга олинмайди. Бу ҳолатлар кейинги даврларга ўтказилади ва ижара муддати давомида ҳисобга олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
41. Қайта ижарага олиш молиявий ижара бўлса, ижарачини молиявий маблағлар билан таъминлашнинг бир усули ҳисобланиб, бунда актив таъминот сифатида ҳисобга олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
42. Агар активни қайта ижарага олиш операциялари оператив ижарага олиб келса, бундан келиб чиқадиган фойда ёки зарар ҳисобга олинади. Активни сотиш нархи ҳақиқий қийматдан паст бўлса, бу ҳолат дарҳол фойда ёки зарар сифатида ҳисобга олинади,бундан зарар келгусидаги ижара тўловларининг бозор нархидан паст қийматда қопланган ҳолат мустасно.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Агар активни қайта ижарага олиш оператив ижарага олиб келса, реализация қилинган сумманинг баланс қийматидан ортиқ бўлган миқдори актив фойдаланиш даври учун кейинги даврларга ўтказилиши ва ҳисобдан чиқарилиши керак.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
43. Оператив ижарада қайта ижарага олинган активнинг қиймати унинг баланс қийматидан паст бўлса, бу фарқ зарар сифатида ҳисобга олинади.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
Ижарачи мол-мулкни соз ҳолатда сақлайди, ўз ҳисобидан жорий таъмирлаш ва мулкни сақлаш бўйича харажатларни қоплайди.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
6-боб. Ахборотни очиб бериш
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
44. Балансда сақловчи оператив ижара бўйича қуйидаги ахборотларни очиб бериши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
а) муддатидан олдин бекор қилиш ҳуқуқисиз бўлган оператив ижара бўйича келгусидаги минимал ижара тўловларини умумий ҳамда ҳар бири учун алоҳида қуйидаги даврлар учун:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бир йилгача бўлган муддатда;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бир йилдан сўнг, лекин, беш йилдан кам бўлмаган муддат;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
беш йилдан кейинги муддат;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
б) молиявий фаолият ҳисоботида, даромад сифатида ҳисобга олинган шартли ижара тўлов суммаси;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
в) балансда сақловчи томонидан тузилган ижара шартномаларининг умумий тавсифлари.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
45. Ижарачилар молиявий ижара бўйича қуйидаги ахборотларни очиб бериши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳисобот давридаги ҳар бир активнинг тури бўйича соф баланс қиймати;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ҳисобот давридаги харажат сифатида тан олинган шартли ижара тўлови;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
муддатидан олдин бекор қилиш ҳуқуқига эга бўлмаган ижара шартномалари бўйича баланс кунида қабул қилинадиган ижаранинг келгусидаги минимал ижара тўловлари умумий суммаси;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
молиявий ҳисоботни тузиш санасига ижарадан олиниши кутилаётган келгуси ижара тўловлари суммаси тўғрисидаги маълумотлар;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
молиявий ижара муддати учун қопланмаган мажбурият қолдиғига даврий фоиз ставкасини олиш учун балансда сақловчининг даромади (молиявий ижара бўйича фоизлар)ни тақсимлашда фойдаланиладиган усул;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
ижарачи томонидан тузилган, шартли ижара тўлови бўйича кредиторлик қарздорлигининг аниқланиш асоси маълумотларни ўз ичига олувчи, бироқ бу билан чегараланмаган ижара шартномалари умумий мазмуни.
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
46. Ижарачи оператив ижара бўйича қуйидаги ахборотларни очиб бериши керак:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
а) оператив ижара шартномаси бўйича келажакдаги минимал ижара тўлови суммасини муддатидан олдин бекор қилиш ҳуқуқисиз қуйидаги даврларни:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бир йилгача бўлган муддат;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
бир йилдан сўнг, лекин, беш йилдан кеч бўлмаган муддат;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
беш йилдан кейинги муддат;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
б) муддатидан олдин бекор қилиш ҳуқуқига эга бўлмаган ижара шартномалари бўйича келгусидаги минимал ижара тўловларнинг умумий суммасини;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
в) ижарачи томонидан тузилган, қуйидаги маълумотларни ўз ичига олувчи, бироқ бу билан чегараланмаган ижара шартномалари умумий мазмунини:
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
шартли ижара тўлови бўйича кредитор қарздорликни аниқланиши учун асос;
Предложения по документуПрослушать аудиоПолучить ссылку из элемента документа
шартномани янгилаш имкониятининг шартлари ҳамда мавжудлиги ёки ўзгарувчан нархлар тўғрисидаги харидлар ва эслатмалар.
(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 05.03.2019 й., 10/19/3142/2704-сон; Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 28.07.2021 й., 10/21/3313/0724-сон)