Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 15 сентябрдаги ПҚ-282-сон «Молиявий ҳисоб тизимини халқаро талаб ва стандартларга мувофиқ такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳамда Марказий банк бошқаруви қарор қилади:

1. Жамоат аҳамиятига эга ташкилотлар тоифасига киритиш мезонлари, уларнинг молиявий ҳисоботлари ва аудитига қўйиладиган талаблар ҳамда Жамоат аҳамиятига эга ташкилотлар реестрини шакллантириш ва юритиш тартиби тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Солиқ қўмитаси, Истиқболли лойиҳалар миллий агентлиги, Давлат активларини бошқариш агентлиги ва Савдо-саноат палатаси билан келишилган.

3. Мазкур қарор 2026 йил 1 январдан кучга киради.

Мазкур Низом Жамоат аҳамиятига эга ташкилотлар тоифасига киритиш мезонлари, уларнинг молиявий ҳисоботлари ва ушбу молиявий ҳисоботларни аудиторлик текширувидан ўтказишга қўйиладиган талаблар ҳамда Жамоат аҳамиятига эга ташкилотлар реестрини шакллантириш ва юритиш тартибини белгилайди.

1. Мазкур Низом Молиявий ҳисоботнинг халқаро стандартларига (бундан буён матнда МҲХС деб юритилади) мувофиқ бухгалтерия ҳисобини юритиш ва молиявий ҳисоботни тузиш мақсадида Жамоат аҳамиятига эга ташкилотларга нисбатан татбиқ этилади.

2. Мазкур Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:

Жамоат аҳамиятига эга ташкилотлар — мазкур Низомнинг 1-иловасига мувофиқ фаолият тури, активлари ҳамда йиллик тушуми, дивиденд шаклидаги даромадлари миқдори ёки ходимларининг сони туфайли юқори ижтимоий ва иқтисодий таъсирга, шунингдек, кенг доирадаги манфаатдор томонларга эга бўлиш каби мезонларга жавоб берадиган тижорат ташкилотлари;

махсус ваколатли давлат органи — Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги;

Жамоат аҳамиятига эга ташкилотлар реестри (бундан буён матнда Реестр деб юритилади) — махсус ваколатли давлат органи ва Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки томонидан шакллантириладиган ҳамда Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати портали ягона платформаси ва Очиқ маълумотлар порталига жойлаштириладиган Жамоат аҳамиятига эга ташкилотлар рўйхати.

3. Жамоат аҳамиятига эга ташкилотлар тоифасига киритиш мезонлари (бундан буён матнда мезонлар деб юритилади) 1-иловага мувофиқ белгиланади.

4. Мезонларга жавоб берадиган ташкилотлар ҳар йили 1 июлга қадар махсус ваколатли давлат органи томонидан, Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки назорати остидаги ташкилотлар эса Марказий банк томонидан Реестрга киритилади.

5. Жамоат аҳамиятига эга ташкилотлар Реестрга киритилган йилдан кейинги йилнинг 1 январидан бошлаб МҲХС асосида бухгалтерия ҳисоби юритилишини ташкил этади ҳамда навбатдаги (иккинчи) йил якунига кўра молиявий ҳисоботларни МҲХСга мувофиқ тузиш ва уларни аудиторлик хулосалари билан бирга эълон қилишни амалга оширади, қонунчилик ҳужжатларида МҲХСга ўтишнинг эртароқ муддатлари назарда тутилган юридик шахслар бундан мустасно.

Бунда янги ташкил этилган ёки фаолият турини ўзгартириш орқали қайта ташкил этилган ташкилотлар мезонларга жавоб берса, улар Реестрга киритилади ҳамда Реестрга киритилган санадан бошлаб МҲХС асосида бухгалтерия ҳисоби юритилишини ташкил этиши мумкин.

6. Жамоат аҳамиятига эга ташкилотлар томонидан молиявий ҳисоботларни тузиш ва тақдим қилиш муддатлари Молиявий ҳисоботларни тақдим этиш муддатлари ҳамда уларнинг таркиби ва мазмуни тўғрисидаги низомга (рўйхат рақами 3567, 2024 йил 4 ноябрь) асосан белгиланади. Бунда мазкур Низом талаблари татбиқ этилмайдиган Жамоат аҳамиятига эга ташкилотлар томонидан молиявий ҳисоботлар ҳисобот йилидан кейинги йилнинг 15 июнидан кечиктирмай тақдим этилади.

7. Ўз назорати остидаги ташкилотлар, шунингдек, шуъба хўжалик жамиятларига эга бўлган Жамоат аҳамиятига эга ташкилотлар гуруҳ бўйича консолидациялашган молиявий ҳисоботни ҳамда ўзининг алоҳида молиявий ҳисоботини тузади.

8. Жамоат аҳамиятига эга ташкилотлар томонидан «МҲХСнинг барқарорлик тўғрисидаги маълумотларни ошкор этиш стандартлари» (IFRS Sustainability Disclosure Standards) 2027 йил 1 январдан бошлаб қўлланилади, бундан қонунчилик ҳужжатларида эртароқ муддатлар назарда тутилган юридик шахслар мустасно.

9. Жамоат аҳамиятига эга ташкилотлар ўзининг молиявий ҳисоботини (ушбу Низомнинг 7-бандидаги ташкилотлар консолидациялашган молиявий ҳисоботини ҳам) ҳамда «МҲХСнинг барқарорлик тўғрисидаги маълумотларни ошкор этиш стандартлари» асосида тузилган ҳисоботини аудиторлик хулосаси билан бирга ўз веб-сайтида ва Корпоратив ахборот ягона порталида акциядорларнинг ёки ташкилотнинг бошқа юқори бошқарув органининг йиллик умумий йиғилиши ўтказиладиган санадан камида икки ҳафта олдин, аммо ҳисобот йилидан кейинги йилнинг 15 июнидан кечиктирмай эълон қилади.

Махсус ваколатли давлат органи Реестр маълумотлари асосида Жамоат аҳамиятига эга ташкилотларнинг МҲХСга мувофиқ тузилган молиявий ҳисоботлари ўз вақтида эълон қилинишини мониторинг қилиб боради.

10. Жамоат аҳамиятига эга ташкилотларнинг МҲХСга мувофиқ тузилган молиявий ҳисоботи (бундан буён матнда молиявий ҳисобот деб юритилади) аудиторлик ташкилоти томонидан Ўзбекистон Республикасининг «Аудиторлик фаолияти тўғрисида»ги Қонуни ҳамда аудиторлик фаолияти стандартларида белгиланган тартибда аудиторлик текширувидан ўтказилади.

Бунда молиявий ҳисоботнинг аудиторлик текширувидан ўтказишга қўйиладиган талаблар Жамоат аҳамиятига эга ташкилотлар Реестрга киритилган йилдан кейинги йиллар учун тузилган молиявий ҳисоботларга нисбатан қўлланилади.

11. Молиявий ҳисоботнинг аудиторлик текшируви Аудиторлик ташкилотларининг реестрига киритилган ҳамда мажбурий аудиторлик текширувини ўтказадиган аудиторлик ташкилотлари учун Ўзбекистон Республикасининг «Аудиторлик фаолияти тўғрисида»ги Қонунида белгиланган талабларга мувофиқ бўлган аудиторлик ташкилотлари томонидан ўтказилади.

Тижорат банклари, шу жумладан микромолия банкларининг аудиторлик текшируви Банк ва банклар гуруҳида аудиторлик текширувларини ўтказишнинг ўзига хос хусусиятлари ҳамда банкларнинг аудиторлик текширувларини ўтказиш ҳуқуқи учун аудиторнинг малака сертификатини бериш тартиби тўғрисидаги низомда (рўйхат рақами 3432, 2023 йил 8 май) белгиланган талабларга мос келувчи аудиторлик ташкилотлари томонидан амалга оширилади.

12. Аудиторлик хулосаси Халқаро бухгалтерлар федерацияси томонидан эълон қилинадиган аудитнинг халқаро стандартларига (International Standards on Auditing) мувофиқ тайёрланади ва унга тегишли молиявий ҳисобот илова қилинади.

13. Жамоат аҳамиятига эга ташкилотлар аудиторлик ташкилотини мустақил танлайди, бунда давлат буюртмачиси томонидан аудиторлик ташкилотини танлаш давлат харидлари тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ амалга оширилади.

14. Мезонларга жавоб берадиган ташкилотлар бўйича ушбу Низомнинг 19-бандида келтирилган маълумотлар (бундан буён матнда маълумотлар деб юритилади) Ўзбекистон Республикаси Солиқ қўмитаси томонидан, Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки назорати остидаги ташкилотлар бўйича Марказий банк томонидан, давлат иштирокидаги корхоналар бўйича Ўзбекистон Республикаси Давлат активларини бошқариш агентлиги томонидан ҳар йили 1 июнга қадар махсус ваколатли давлат органига тақдим этиб борилади.

15. Тақдим этилган маълумотлар асосида махсус ваколатли давлат органи томонидан ҳар йили 1 июлга қадар Реестр шакллантирилади.

Реестрни шакллантиришда ушбу Низомга 1-илованинг 6-бандида кўрсатиб ўтилган юридик шахсларни Реестрга киритиш масаласи ушбу масала кўриб чиқилаётган йилдан олдинги икки календар йил якуни бўйича солиқ органларига тақдим этилган молиявий ҳисоботлардаги кўрсаткичларга асосан аниқланади.

16. Ўзбекистон Республикаси Солиқ қўмитаси, Марказий банки ва Давлат активларини бошқариш агентлиги ҳар чоракда ҳисобот чорагидан кейинги ойнинг 10-санасидан кечиктирмай махсус ваколатли давлат органига мезонларга жавоб берадиган ташкилотлар ёки мезонларга жавоб бермайдиган Жамоат аҳамиятига эга ташкилотлар бўйича маълумотларни электрон шаклда тақдим этиб боради.

17. Ўзбекистон Республикаси Солиқ қўмитаси, Марказий банки ҳамда Давлат активларини бошқариш агентлиги томонидан махсус ваколатли давлат органига мезонларга жавоб берадиган ташкилот бўйича маълумотлар келиб тушган кундан бошлаб ўн иш куни ичида махсус ваколатли давлат органи томонидан ушбу ташкилот Реестрга киритилади.

Жамоат аҳамиятига эга ташкилот Реестрга киритилганлиги ҳақида махсус ваколатли давлат органи томонидан Реестрга киритилган вақтдан бошлаб ўн кун ичида хабардор қилинади.

18. Жамоат аҳамиятига эга ташкилот мезонларга жавоб бермаслик факти аниқланган вақтдан бошлаб навбатдаги икки йил мобайнида Реестрда қолади.

Агар Жамоат аҳамиятига эга ташкилот кейинги икки йил давомида мезонларга жавоб бермаса, махсус ваколатли давлат органи томонидан Реестрдан чиқариб юборилади ҳамда Реестрдан чиқариб юборилган ташкилот бу ҳақида ўн кун ичида хабардор қилинади.

19. Реестрда Жамоат аҳамиятига эга ташкилотлар тўғрисидаги қуйидаги маълумотлар электрон шаклда юритилади:

номи;

Реестрга киритилган йили;

белгиланган мезон тартиб рақами;

ташкилий-ҳуқуқий шакли;

солиқ тўловчининг идентификация рақами (СТИР);

фаолият юритадиган ҳудуди;

активларининг баланс қиймати;

маҳсулот, товарлар ва хизматларни реализация қилишдан олинган йиллик тушумлари;

ходимларини ўртача йиллик сони;

охирги икки йилдаги эълон қилинган молиявий ҳисоботлари ва аудиторлик хулосаларига ҳаволалар;

халқаро бухгалтер сертификатига эга ходимлари сони ва халқаро бухгалтер сертификати тури (агар мавжуд бўлса);

охирги аудиторлик текширувини ўтказган аудиторлик ташкилотининг номи;

аудиторлик ташкилоти томонидан берилган аудиторлик хулосаси тури;

аудиторлик текшируви натижасида аниқланган асосий масалалар (агар мавжуд бўлса).

20. Реестр ушбу Низомнинг 2-иловасига мувофиқ шаклда ҳар йили 1 июлга қадар махсус ваколатли давлат органи томонидан Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати портали ягона платформаси ҳамда Очиқ маълумотлар порталига жойлаштирилади.

21. Махсус ваколатли давлат органи Реестрнинг юритилишини ва унга зарур ўзгартиришлар ўз вақтида киритиб борилишини таъминлайди.

22. Мазкур Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчиликда белгиланган тартибда жавобгар бўладилар.

1. Қимматли қоғозлари фонд биржасининг листингига киритилган ва оммавий савдоларга чиқариладиган (Publicly Traded Entity) ташкилотлар.

2. Тижорат банклари, микромолия банклари, микромолия ташкилотлари, факторинг ташкилотлари, ипотекани қайта молиялаштириш ташкилотлари ва кафолатлар бериш ташкилотлари, тўлов тизими операторлари, тўлов ташкилотлари.

3. Инвестиция фондлари.

4. Биржалар.

5. Устав фондида (устав капиталида) давлат улуши эллик фоиз ва ундан ортиқ бўлган ҳамда бир вақтнинг ўзида кетма-кет охирги икки календар йил давомида мазкур Мезонларнинг 6-банди «а» кичик бандига мувофиқ келадиган ҳамда маҳсулот, товарлар ва хизматларни реализация қилишдан олинган йиллик соф тушуми ва дивиденд шаклидаги даромадлари биргаликда базавий ҳисоблаш миқдорининг бир миллион баравари ва ундан ортиқ бўлган давлат иштирокидаги корхоналар.

6. Бир вақтнинг ўзида кетма-кет охирги икки календар йил давомида ҳисобот йили якунларига кўра:

а) активларининг баланс қиймати базавий ҳисоблаш миқдорининг бир миллион баравари ва ундан ортиқ;

б) маҳсулот, товарлар ва хизматларни реализация қилишдан олинган йиллик соф тушуми базавий ҳисоблаш миқдорининг бир миллион баравари ва ундан ортиқ;

д) ходимларининг ўртача йиллик сони беш юз нафардан кам бўлмаган ташкилотлар.