25.12.2025 йилдаги 829-сон
View
Рус
Eng
Ўзб
O’zb
Ўзб|Рус
ONLINE TRANSLATE
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарори, 25.12.2025 йилдаги 829-сон
Date of entry into force
27.12.2025
View
Рус
Eng
Ўзб
O’zb
Ўзб|Рус
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қарори
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кон қазиб олиш корхоналарининг йўл транспортидан фойдаланишда ишларнинг хавфсизлиги қоидаларини ва Кон қолдиқларидан фойдаланишда ишларнинг хавфсизлиги қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон Республикасининг «Давлат тили ҳақида»ги Қонунига мувофиқ, кон қазиб олиш корхоналарининг йўл транспортидан фойдаланишда, кон қолдиқларидан фойдаланишда ишларнинг хавфсизлиги, саноат хавфсизлиги талаблари бажарилиши, ишчиларнинг соғлиги ва ҳаётига зарар ва хавфни олдини олишга қаратилган хавфсизлик талабларини таъминлаш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Қуйидагилар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
очиқ конларда хизмат кўрсатадиган автотранспорт компанияси ходимларининг асосий вазифалари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
саноат транспорт воситаларининг ҳаракатланувчи таркибига қўйиладиган талаблар ва унга техник хизмат кўрсатишнинг асосий қоидалари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
карьерлардаги автомобиль йўлларига қўйиладиган талаблар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҳаракатланувчи таркибни ишлатиш пайтида меҳнатни муҳофаза қилиш, хавфсизлик техникаси, йўл ҳаракати хавфсизлиги ва ёнгин хавфсизлиги талабларини назарда тутувчи Кон қазиб олиш корхоналарининг йўл транспортидан фойдаланишда ишларнинг хавфсизлиги қоидалари 1-иловага мувофиқ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
технологик жиҳатдан фойдали қазилмаларни қазиб олиш ва қайта ишлаш жараёни билан боғлиқ қолдиқлар сақланадиган жой ва барча турдаги бошқа гидротехник мосламалар махсус ташкилотлар томонидан ишлаб чиқилган лойиҳалар бўйича қурилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кон-бойитиш фаолияти чиқиндилари ташкил этиш майдончалари, санитария-ҳимоя ва муҳофаза зоналари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кон қолдиқларини сақловчи гидротехник иншоатлардан хавфсиз фойдаланиш талабларини назарда тутувчи Кон қолдиқларидан фойдаланишда ишларнинг хавфсизлиги қоидалари 2-иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Тоғ-кон саноати ва геология вазирлиги манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда ўзлари қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни икки ой муддатда ушбу қарорга мувофиқлаштирсин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси тоғ-кон саноати ва геология вазири Б.Ф. Исламов зиммасига юклансин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тошкент ш.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2025 йил 25 декабрь,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
829-сон
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 25 декабрдаги 829-сон қарорига
1-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кон қазиб олиш корхоналарининг йўл транспортидан фойдаланишда ишларнинг хавфсизлиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҚОИДАЛАРИ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-боб. Асосий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Атамалар ва таърифлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Мазкур қоидаларда қуйидаги асосий атамалар ва таърифлардан фойдаланилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
автотранспорт корхонаси — автомобиль транспортида ташишни, шунингдек автомобилларни сақлаш, уларга техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш ишларини амалга оширувчи ташкилот;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
автобаза — автотранспорт корхонасининг хизмат кўрсатиш ҳудудида алоҳида жойлашган кичик бўлими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
автомобиль — двигатель ёрдамида ўзиюрувчи ғилдиракли (релссиз) транспорт воситаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
технологик йўл транспорт воситаси — кон қазиб олувчи корхоналар технологик йўлларида қўлланилувчи одам, юк ташиш учун мўлжалланган (релссиз) ўзиюрувчи машиналар (автомобиль, трактор).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Мазкур қоидалар кон қазиб олиш корхоналарининг технологик йўл транспортидан фойдаланишда ишларнинг бехатар олиб борилишини ва технологик йўл транспортидан фойдаланишнинг бутун давридаги жараёнларга қўйиладиган талабларни белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Хавфсизликнинг умумий талаблари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Элликта ва ундан ортиқ технологик йўл транспорт воситалари мавжуд бўлган ташкилотларда (кейинги ўринларда — автотранспорт корхонаси деб юритилади) йўл ҳаракати хавфсизлиги хизмати ташкил этилади ёки йўл ҳаракати хавфсизлиги бўйича мутахассис лавозими жорий этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизмати автотранспорт корхонасининг мустақил таркибий бўлинмаси бўлиб, улар бевосита ташкилот раҳбарига бўйсунади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. Технологик йўл транспорт воситаларини очиқ конларда ишлатиш пайтида меҳнатни муҳофаза қилиш қоидалари қуйидагиларни тартибга солади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) очиқ конларда хизмат кўрсатадиган автотранспорт корхонаси ходимларининг асосий вазифалари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) автотранспорт воситаларининг ҳаракатланувчи таркибига қўйиладиган талаблар ва унга техник хизмат кўрсатишнинг асосий қоидалари (техник хизмат кўрсатиш, таъмирлаш, сақлаш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) технологик юк ташиш пайтида ҳаракатланувчи таркибдан фойдаланишнинг техник жиҳатларига оид кўрсатмалар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) карьерлардаги автомобиль йўлларига қўйиладиган талаблар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) ҳаракатланувчи таркибни ишлатиш пайтида меҳнатни муҳофаза қилиш, хавфсизлик техникаси, йўл ҳаракати хавфсизлиги ва ёнғин хавфсизлиги талаблари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6. Ушбу Қоидаларга риоя этилишини ва бажарилишини назорат қилиш қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда иш берувчига (меҳнатни муҳофаза қилиш ва йўл ҳаракати хавфсизлиги хизматлари мутахассисларига) ва касаба уюшма ходимларига юклатилади. Меҳнатни муҳофаза қилиш қоидалари ва шартларига риоя қилиниши бўйича назорат тезкор ва идоравий назорат қилиш схемалари билан белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7. Автотранспорт корхонаси маъмурияти ёки унинг юқори турувчи ташкилоти ёхуд улар ваколат берган бошқарув органи корхонанинг меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича қонунчилик ҳужжатлари талабларига, шунингдек, жамоа шартномасида назарда тутилган мажбуриятларга жавоб беришини таъминлайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8. Ҳар бир иш берувчи меҳнатни муҳофаза қилиш учун зарур маблағларни. қонунчиликда, жамоа шартномасида, шунингдек, жамоа келишувларида ёки бошқа ички идоравий ҳужжатларда белгиланадиган миқдорда ажратади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9. Автотранспорт корхонаси ходимлари бахтсиз ҳодисалар ва касб касалликларидан мажбурий суғурта қилиш бўйича қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда ва шароитларда суғурталанадилар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10. Автотранспорт корхонасида меҳнатни муҳофаза қилиш хизматини ташкил этиш Ўзбекистон Республикаси Меҳнат кодекси ҳамда меҳнат муҳофазасига оид норматив ҳужжатлар талабларига асосан ишлаб чиқилган қоидаларга мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-§. Ходимларга йўл-йўриқлар бериш, уларни ўқитиш ва билимларини текшириш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11. Ишларни тўғридан-тўғри ишлаб чиқаришда ташкил этиш ва олиб бориш билан боғлиқ бўлган автотранспорт корхоналарининг ҳар бир ходимига белгиланган тартибда хавфсизлик бўйича йўл-йўриқдан ва билимлар синовидан ўтказилганидан кейингина мустақил ишлашга рухсат берилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
12. Автотранспорт корхонаси маъмурияти ходимларни тасдиқланган дастурга мувофиқ хавфсиз техника ва иш усулларига ўргатишни ва ўқитишни ўз вақтида ва сифатли таъминлашга мажбурдир.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
13. Ходимларни ўқитиш ва йўл-йўриқдан ўтказиш хавфсизлик ва санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативлари бўйича умумий ва саноат қоидалари ва кўрсатмалари асосида, аниқ иш шароитларини ҳисобга олган ҳолда амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
14. Йўриқномалар қуйидаги турларга бўлинади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) ишга қабул қилишда кириш йўриқномаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) иш жойидаги дастлабки йўриқнома;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) иш жойидаги такрорий йўриқнома;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) қўшимча (навбатдан ташқари) йўриқнома.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
15. Кириш йўриқномаси автотранспорт корхонасига кирадиган барча ходимлар, муҳандислар, техник ходимлар, хизматчилар, амалиёт ўтадиган тингловчилар ва ўқувчилар учун тасдиқланган йўриқномага мувофиқ хавфсизлик техникаси бўйича муҳандис томонидан амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
16. Йўриқномалар кўргазмали қуроллар билан жиҳозланган хавфсизлик техникаси хонасида ўтказилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
17. Кириш йўриқномасини ўтказишда ходимларга куйидаги қоидалар тушунтирилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) автотранспорт корхонасининг ички тартиб қоидалари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) ҳудудда, ишлаб чиқариш ва маиший биноларда ўзини тутиш қоидалари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) огоҳлантирувчи ёзувлар, плакатлар ва сигналлар маъноси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) тегишли участканинг меҳнат шароитлари, хусусиятлари ва бахтсиз ҳодисаларнинг олдини олиш чоралари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) автотранспорт корхонасида шахсий гигиена ва санитария қоидалари, нормалари ва гигиена нормативларига риоя қилиш бўйича ходимларга қўйиладиган талаблар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
е) махсус кийим, пойабзал ва ҳимоя воситалари билан таъминлаш меъёрлари ва улардан фойдаланиш қоидалари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ж) бахтсиз ҳодисада жабрланганларга биринчи тиббий ёрдам кўрсатиш бўйича чоралари ва ишлаб чиқариш билан боғлиқ бўлган бахтсиз ҳодисани расмийлаштириш тартиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
з) ёнғин хавфсизлиги талаблари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
18. Кириш йўриқномаси ўтказилганлиги тўғрисида рўйхатга олиш журналида ёзув қайд қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
19. Автотранспорт корхонасига янги ишга қабул қилинган ходимлар, амалиёт ўтайдиган тингловчилар ва ишлаб чиқариш таълими ўқувчилари, вақтинча ва хизмат сафарига юборилган ходимлар билан йўриқнома иш бошланишидан олдин камида 5 кун мобайнида иш жойида ўтказилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
20. Буни тегишли участка раҳбари касбига биноан иш жойида ўтказади. Йўриқнома иш жараёнлари хавфсиз тўғри бажарилишини намойиш этиш билан биргаликда ўтказилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
21. Ишларни хавфсиз усуллари бўйича иш жойида дастлабки йўриқнома дастури қуйидагиларни ўз ичига олади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) муайян участкада технологик жараён билан умумий танишиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) жиҳозлар, қурилмалар, тўсувчи ва ҳимоя этувчи воситалар билан танишиш, шунингдек, шахсий ҳимоя воситаларидан фойдаланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) ишга тайёрланиш тартиби (ускуналар, ишга тушириш жиҳозлар, ерга улагич қурилмалар, мосламалар ва асбобларнинг яроқлилигини текшириш);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) иш жойини тутиш тартибига қўйиладиган талаблар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) ходим якка ва бошқа ходимлар билан биргаликда ишни бажаришда асосий хавфсизлик қоидалари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
22. Агар иш жойидаги йўриқномадан сўнг, текшириш натижасида ходим хавфсизлик техникаси талабларини ўзлаштирмаганлиги аниқланса, участка раҳбари тушунтиришни такрорлаши ва хавфсиз иш услубларини намойиш этиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
23. Материални ўзлаштирмагунча ходим мустақил ишлашга қўйилмаслиги керак. Ходим синов муддати давомида амалий машғулотлар ўтиш учун малакали ходимга бириктирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
24. Ўқувчилар ва амалиёт ўтадиган тингловчиларга ишлаш учун рухсат автотранспорт корхонаси раҳбарининг буйруғи билан тайинланган тажрибали ходимлар раҳбарлигида иш жойида йўриқнома ўтганидан сўнг берилади. Иш жойида ўтказиладиган йўриқнома амалдаги қонунчилик талабларига мувофиқ расмийлаштирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
25. Ходимларга уларнинг малакаси, иш стажи ва тажрибасидан қатъий назар, йўриқнома дастурига биноан камида ярим йилда бир марта иш жойида такрорий йўриқнома ўтказилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
26. Хавфлилик даражаси юқори бўлган ишларни бажарадиган ходимлар учун (аккумулятор таъмирловчилар, бўёқчилар, электр ва газ билан пайвандловчилар, электриклар, ўт ёқувчилар, босим остидаги ускуналарда ишлайдиганлар, этил қўшилган бензин ва бензол билан ишлайдиганлар, юк ташувчилар, дастгоҳчилар ва бошқалар) такрорий йўриқнома ҳар чоракда ўтказилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ходимлар томонидан қоидалар ва хавфсизлик техникаси бўйича йўриқномалар, технологик ва ишлаб чиқариш интизоми бузилган тақдирда, шунингдек, технологик жараён, иш тури ва ҳаракатланувчи таркиб ўзгарган ҳолда ишлаб чиқариш участкасининг раҳбари томонидан ишнинг хавфсиз техникаси ва усуллари бўйича иш жойида режадан ташқари йўриқнома ўтказилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
27. Такрорий ва режадан ташқари йўриқнома ўтказилиши махсус журналда йўриқномаларнинг рақамлари кўрсатилган ёзувлар билан расмийлаштирилиши лозим. Журнал ишлаб чиқариш участкаси раҳбарида сақланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
28. Автотранспорт корхонасига ишга янги келган барча ходимлар хавфсизлик бўйича йўриқномадан ўтишдан ташқари, дастурларда белгиланган ҳажмда ва муддатларда корхонада тасдиқланган дастур бўйича хавфсиз ишлаш усуллари ва техникаси бўйича машғулотлар ўтишлари ва автотранспорт корхонаси раҳбари томонидан тайинланган махсус комиссияга имтиҳон топширишлари керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
29. Комиссия томонидан билимлари қониқарсиз деб топилган шахсларга мустақил ишлашга рухсат берилмайди ва улар имтиҳонни икки ҳафталик муддатдан кечиктирмай қайта топширишади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
30. Хавфсизлик техникаси бўйича ўқишдан ўтган ходимлар билимлари йилига бир марта даврий синов (имтиҳон)да текширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
31. Меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича қўшимча талаблар қўйиладиган юқори хавфли ишларга фақат махсус ўқув тайёргарликдан ўтиб, имтиҳон топширган ва ушбу ускунада ишлаш ҳуқуқи берувчи гувоҳнома олган шахсларга рухсат берилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
32. Муҳандис-техник ходимларнинг меҳнатни муҳофаза қилиш бўйича билим даражасини ошириш учун ўқув машғулотлар тасдиқланган дастур бўйича махсус ташкил этилган семинарларда, лавозим бўйича иш бошлаган кундан бошлаб бир ойдан кечиктирмай билимларни синовдан ўтказиш билан ўтказилади. Билимларни синаш камида уч йилда бир марта ўтказилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
33. Электр трансмиссияли автомашинани бошқариш ва техник хизмат кўрсатиш ишларини бажариш учун электр хавфсизлиги бўйича «II»-гуруҳдан паст бўлмаган малакавий гуруҳга эга ходимларга рухсат берилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
34. Электр қурилмаларига хизмат кўрсатувчи шахслар ўқишдан ташқари 6 — 12 иш куни давом этадиган зарурий стажировкадан ўтишлари керак, шундан сўнг уларга мустақил ишлашга рухсат берилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-§. Кадрларни касбий саралаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
35. Ҳайдовчи сифатида транспорт воситасини бошқариш ҳуқуқини берадиган тегишли тоифадаги ҳайдовчилик гувоҳномасига эга бўлган шахс қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
36. Ишга қабул қилинадиган ҳайдовчилар тиббий кўрикдан, Йўл ҳаракати қоидалари бўйича билимлари юзасидан синовдан, дастлабки йўриқномадан, иш жойида йўриқномадан, стажировкадан ҳамда карьернинг технологик йўлларида автомобилни бошқариш бўйича текширувдан ўтказилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-§. Автотранспорт корхоналари бўлинмалари ходимларини ишлаб чиқариш жараёнида иштирок этишга рухсат бериш шартлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
37. Ҳайдовчиларга карьерда ишлашга автотранспорт воситалари қурилмаларининг хусусиятларини олдиндан ўрганиб чиққандан ва карьер йўлларида стажировка пайтида автотранспорт воситасини бошқаришда амалий кўникмаларни ўзлаштиргандан сўнг рухсат берилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
38. Янги ҳайдовчиларни амалий ҳайдаш техникасига ўргатиш тегишли бўлинма (колонна, цех) раҳбари ёки унинг ўрнини босувчи шахс томонидан автотранспорт корхонаси раҳбарияти билан келишилган ҳолда ташкил этилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
39. Автотранспорт корхонаси ва карьер раҳбарияти ҳайдовчиларни хавфсиз ишлаш усуллари, шу жумладан қийин (йўлнинг қиялиги ва узоқ қиялиги, тепага кўтарилиши, ёмғир, қор, яхмалак, ёндан эсувчи кучли шамол таъсири), йўлнинг кўриниши қийин бўлган (туман, чанг, қоронғулик) шароитларда автомобиль ҳайдашни ўргатишлари керак, мажбурий тўхтаб қолган ҳолда хавфсизлик чоралари, қуёш ёки бошқа ёруғлик манбаи таъсирида кўрмай қолиши, уларни ҳаракат маршрутлари, трассаларни профили ва хавф эҳтимоли бўлган участкалар, булар натижасида имтиҳонларни топшириш шартлари билан таништириши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
40. Тайёрланган ҳайдовчиларга карьерда ишлаш ҳуқуқига белгиланган шаклдаги гувоҳномалар берилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
41. Ҳайдовчилар учун стажировка муддати (ҳайдовчининг тажрибаси ва автотранспорт турига қараб) камида 10 — 15 сменани ташкил қилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
42. Стажировка карьерда камида икки йиллик иш стажига эга ҳайдовчи-инструктор раҳбарлигида ўтказилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-боб. Карьерларда автомобиль транспорти ишини ташкил этиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Ишни ташкил этиш тартиби
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
43. Кон устаси ва йўл участкаси устаси сменанинг бошида ва охирида экскаваторларга, қайта юклаш жойларига ва автомобиль ағдармаларига кириш жойларининг ҳолатини текширади. Смена тугаши билан улар сменани қабул қилган кон устаси ва йўл устасига ишга тайёрлигини маълум қилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
44. Карьер бошлиғи, бош муҳандис (карьер бошлиғининг ўринбосари) ёки карьернинг кон устаси автотранспорт базасининг диспетчерига маршрутлар ва иш турлари бўйича юк транспортлар сони бўйича буюртма беради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
45. Автобаза диспетчери махсус журнални юритади, унга буюртма тўғрисидаги маълумотларни, уни юборган шахснинг фамилияси, лавозими киритилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
46. Қабул қилинган буюртма бўйича автобазанинг диспетчери механик билан биргаликда карьерда ишларни ташкил этувчи кон устаси ихтиёрига юк транспортларни юборади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
47. Ҳайдовчининг йўл варақасида автобазасининг диспетчери карьерда юклаш ишларини бажарувчи экскаватор рақамини, юк туширилиши ёки қайта юклашга мўлжалланган жойи ва гаражга қайтиш вақтини кўрсатади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
48. Тасдиқланган паспортга мувофиқ қайта юклаш пунктида ёки автомобиль ағдармасида иш пайтида хавфсизлик чораларига риоя этилиши кон устаси томонидан назорат қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
49. Юк транспорти юкини фақат белги билан кўрсатилган жойда тушириши керак. Иш сменаси давомида юк ортиш ва тушириш жойларининг ўзгариши кон устаси томонидан йўл варақасида ёзиб кўрсатилади (автоматлаштирилган бошқарув тизими билан жиҳозланган иш жараёни бундан мустасно).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
50. Карьерда ишлашда юк транспорти ҳайдовчиси кон устаси кўрсатмаларига қатъий риоя қилиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
51. Ҳайдовчи кон устасига хабар бермасдан иш жойидан чиқиб кетиш ҳуқуқига эга эмас. Карьерда юклаш ишларини бажараётган бир экскаватордан бошқасига ўзбошимчалик билан ўтиш ёки ҳаракатланиш маршрутини ўзгартириш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Карьерлар ва конларда ҳаракатланаётган юк автомобиллари ҳамда оғир вазнли транспорт воситаларини автомобиль йўлларида ҳаракатланишида Ўзбекистон Республикаси ҳудудидаги автомобиль йўллари минтақасида хавфсизликни таъминлаш ва ташкил этиш қоидалари ҳамда Катта ҳажмли ва оғир вазнли юкларни автомобиль транспортида ташишда ҳаракат хавфсизлигини таъминлаш қоидаларида белгиланган талабларига қатъий амал қилиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда белгиланган ўққа тушадиган оғирлик нормаларидан юқори бўлган оғир вазнли транспорт воситаларининг карьер ҳудудидан ташқаридаги қаттиқ қопламали автомобиль йўллари (асфальтбетон, темирбетон ва қора қопламали йўллар), кўприклар ва йўл ўтказгичларда ҳаракатланишини чеклаш бўйича транспорт воситасини техник эксплуатация қилиш журналига тегишли ёзув киритиш ва уларни объектларга етказиш ишларини тегишли рухсатномалар асосида олиб бориш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Автотранспорт карьер ва конлардан кузовни ва автотранспорт воситаларининг ғилдиракларини ювмасдан умумий фойдаланиладиган йўлларга чиқишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Техник талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
52. Автотранспортнинг ҳаракатланувчи таркибининг техник ҳолатини назорат қилиш йўл ҳаракати қоидаларига риоя қилинган ҳолда амалга оширилади ва автобазанинг мансабдор шахслари томонидан таъминланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
53. Йўлларнинг тупроқ кўтармаси ва йўл чети қаттиқ тупроқ (жинслар)дан барпо этилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
54. Ушбу мақсадлар учун кўмир, майсазор ва ўсимлик қолдиқларидан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
55. Траншеяларга вақтинчалик кириш жойлари шундай жойлаштирилиши керакки, улар бўйлаб транспорт ҳаракатланаётганда камида 1,5 м кенгликдаги эркин ўтиш қолиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
56. Йўлларнинг узоқ чўзиладиган қия (0,06 дан ортиқ) участкалари бўлган ҳолда, ҳар 600 метр нишаб масофадан сўнг қиялиги 0,02 гача ва узунликка камида 50 метр бўлган йўл участкалари ўрнатилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
57. Бундай участкаларни яратиш зарурати ишлатиладиган юк транспортларнинг эксплуатацион хусусиятларига ва уларни ишлаб чиқарувчи завод тавсияларига қараб лойиҳа билан белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
58. Ўта тор бўлган автомобиль ағдармаларининг ҳудуди ва йўллари шароитида бурилишларнинг режадаги радиуси қийматини автотранспорт воситаларининг конструкциясига асосан олдинги ташқи ғилдирак бўйлаб бурилишининг камида икки радиуси миқдорида — битта машина учун ҳисоблашда ва камида учта бурилиш радиуси — ярим тиркамали шатакка олувчи транспорт воситаси учун ҳисоблашда қабул қилишга рухсат берилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
59. Карьер контуридаги йўлнинг қатнов қисми (поғоналардаги ковжой йўлларидан ташқари) амалдаги қонунчиликка мувофиқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
60. Тоғ жинсларидан уюладиган ҳимоя уюмининг баландлиги ҳисоблаш йўли билан олиниши керак, шу билан бирга унинг ички қирраси қулаш призмасидан ташқарида бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
61. Қиш мавсумида автомобиль йўллари мунтазам равишда қор ва муздан тозаланиб, қум, шлак ва майда шағал билан қопланиши керак. Йўлларни музлашдан сақлайдиган кимёвий моддалар билан ишлов беришга рухсат этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
62. Транспорт воситаларининг ҳаракатланиши учун кон ишлари режалари ва лойиҳаларида кўзда тутилмаган йўллар, пандуслар ва бошқалар уюштириш, шунингдек улардан фойдаланиш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
63. Карьер маъмуриятининг рухсати билан (далолатнома-рухсат бўйича) ва махсус журналда ёзма равишда белгиланган ҳолда ҳамда хавфсизлик бўйича йўриқнома берилгандан кейин карьерга бир марталик кириш учун бошқа корхоналар ва ташкилотларга тегишли бўлган автомобиллар, тракторлар, шатакка олувчи, юклаш машиналари ва бошқа турдаги транспорт воситаларининг ҳайдовчисига рухсат берилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
64. Карьер йўлларида автомобиллар, автопоездлар ва трактор поездларининг ҳаракатланиш тезлиги ва тартиби маҳаллий шароитларни, ишлаб чиқарувчи завод тавсияларини ҳисобга олган ҳолда, автотранспорт корхонаси (автобаза) билан келишилган ҳолда карьер маъмурияти томонидан белгиланиши керак ва транспорт воситаларининг ҳаракати йўл ҳаракати қоидаларида назарда тутилган белгилар билан тартибга солиниши керак. Бу ҳолда белгиларнинг катталиги мутаносиб равишда каттароғига (баландроқ) ўзгартирилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
65. Карьерда ҳаракатланишни тартибга солувчи белгилар карьер эгаси бўлган юридик ва жисмоний шахслар томонидан, йўл ҳаракати қоидалари асосида ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
66. Карьернинг автомобиль йўлларида технологик автотранспорт воситаларининг ҳаракати қувиб ўтишга йўл қўймасдан амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
67. Автомобиль техник жиҳатдан соз бўлиши керак, орқа кўзгулар, самарали ёруғлик ва овозли сигнализация воситалари, ёритиш ва хизматга яроқли тормоз тизимлари, шунингдек, тиббий тўплам (аптечка), ўт ўчиргич, орқага силжишга қарши қўйиладиган таянчларга эга бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
68. Юк транспортларнинг техник ҳолати, йўл ҳаракати Қоидаларига риоя этилиши устидан назоратни автотранспорт корхонасининг мансабдор шахслари, карьерда пудратчи ташкилотнинг автотранспорт воситаларини шартнома асосида ишлатишда ушбу ташкилотнинг муҳандис-техник ходимлари томонидан таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
69. Автотранспорт воситаларига техник хизмат кўрсатиш ишлаб чиқарувчи заводларнинг тавсияларига мувофиқ ташкил этилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
70. Юк транспортлари карьерда ишлайдиган автотранспорт корхонасида назорат ва техник пунктлар яратилиши, маршрутга чиқиш ва автохўжаликка қайтишдан олдин транспорт воситаларининг техник ҳолатини текшириш учун зарур асбоблар, мосламалар ва ускуналар билан жиҳозланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
71. Оғир юк ташийдиган автосамосвалларнинг (юк кўтариш қобилияти 10 тоннадан ортиқ) ҳар бир смена тугаши билан автобазага қайтиб бормасдан, карьерда махсус ажратилган майдончаларида ҳайдовчиларни алмаштиришга рухсат этилади. Бундай ҳолда оғир юк ташувчи автосамосвалларнинг техник созлиги текширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) техник хизмат кўрсатилгандан ёки таъмирлангандан кейин маршрутга чиқишдан олдин — автотранспорт хўжалигининг мансабдор шахси томонидан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) сменани тугатган ҳайдовчи ва иш бошлаётган ҳайдовчи томонидан биргаликда амалга оширилади, бу ҳолда йўл варақаларида уларнинг алмашиш вақти, спидометр кўрсаткичлари ва юк транспортларнинг ҳолати кўрсатилган ёзув уларнинг имзоси билан тасдиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
72. Оғир юк ташийдиган юк транспортлар ҳар бир смена тугаганда автопаркига қайтарилмасдан уларнинг ҳайдовчиларини алмаштириш ва техник ҳолатини текшириш тартиби автотранспорт корхонаси раҳбари томонидан тасдиқланган йўриқнома билан белгиланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
73. Карьерда фойдаланиладиган юк транспортларнинг ишлашига йўл қўйилмайдиган носозликлар рўйхати автотранспорт корхонасининг бош муҳандиси томонидан транспорт воситаларининг конструктив хусусиятларини ва уларнинг эксплуатация қилиш шароитларини ҳисобга олган ҳолда тасдиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
74. Рўйхатда йўл ҳаракати хавфсизлигига таъсир этувчи тизимлар, агрегатлар, бўғинлар ва деталларнинг, шу жумладан, руль бошқаруви механизмлари, тормоз тизимлари, ғилдираклар, шиналар, ташқи ёритиш мосламалари, ёруғлик ва овозли сигнализация жиҳозлари, ойна тозалагичлари ва бошқа қурилмалари ишга яроқлилигини текшириш кўзда тутилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Оғир юк транспортларни ишга чиқарувчи мансабдор шахслар ва ҳайдовчилари ушбу рўйхат билан таништирилиши ҳамда бу ҳақида имзо қўйган бўлишлари шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
75. Оғир юк ташийдиган юк транспортларни ишлатишда ишлаб чиқарувчи томонидан белгиланган муддатларда уларнинг бўғинлари, деталлари ва агрегатлари ҳамда йўл ҳаракати хавфсизлигига таъсир кўрсатадиган капитал таъмирлаш ишлари ўтказилганда дефектоскопия қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бундай бўғинлар, деталлар ва агрегатларнинг рўйхати ишлаб чиқарувчи завод томонидан белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
76. Юк кўтариш қобилияти 15 тоннадан ортиқ бўлган носоз юк транспортларни шатакка олиш махсус жиҳозланган шатакка олувчи транспорт томонидан амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
77. Йўл ҳаракати Қоидаларига мувофиқ, ишдан чиққан юк транспортларни шатакка олишни ташкил қилиш пайтида огоҳлантирувчи белгилар билан иккала томонидан тўсиб қўйилган ҳолда йўлнинг қатнов қисмида қолдиришга рухсат этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
78. Шиналарни ўрнатиш ишлари автотранспорт корхонасининг бош муҳандиси томонидан тасдиқланган махсус йўриқномаларга мувофиқ, алоҳида хоналарда ёки зарур механизмлар ва тўсиқлар билан жиҳозланган жойларда амалга оширилиши керак. Шиналар ўрнатиш ишлари бўйича иш бажарувчилар ўқитилиши ва йўриқномалар олган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
79. Ёпишган ва музлаган кон массасидан юкхонасини тозалаш махсус жиҳозланган жойда механик, гидравлик ёки бошқа воситалар ёрдамида амалга оширилиши керак. Бундай ҳолда қўлда тозалашдан фойдаланишга хавфсизлик чораларини назарда тутадиган ва автотранспорт корхонасининг бош муҳандиси томонидан тасдиқланган йўриқномаларга мувофиқ рухсат берилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
80. Автотранспорт воситаларига (автопоездларга) юкни экскаваторлар билан юклашда қуйидаги шартлар бажарилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) юк ортишни кутаётган автомобиль (автопоезд) экскаватор (юкловчи)нинг чўмичи ҳаракат қилиши доирасидан ташқарида бўлиши ва фақат экскаватор ҳайдовчисининг рухсат берган сигналидан кейин юклашга туриши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) юк ортишда турган автомобиль (автопоезд) тормозланган бўлиши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) автомобиль (автопоезд) юкхонасига (кузовига) юклаш фақат ён томондан ёки орқадан амалга оширилиши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) экскаватор (юкловчи)ни чўмичини автомобиль ёки трактор кабинаси устидан олиб ўтиш тақиқланади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
е) юкланган автомобиль (автопоезд) экскаватор ҳайдовчисининг рухсат бериш сигналидан кейин ҳаракатни бошлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
81. Юклаш пайтида ҳайдовчининг хавфсизлигини таъминлаш учун карьер юк транспортларнинг кабинаси махсус ҳимоя пешайвон билан қопланиши керак. Ҳимоя пешайвони бўлмаган тақдирда, автомобиль ҳайдовчиси юклашни бошлашдан олдин кабинадан чиқиб туриши ва экскаватор ҳайдовчиси юк ортишни тугатганлиги тўғрисида сигнал бергунига қадар экскаватор чўмичининг ҳаракати доирасидан ташқарида бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
82. Автомобиль карьерда ишлашида қуйидагилар тақиқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) кўтарилган юкхонаси билан транспорт воситасининг ҳаракати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) электр узатиш линиялари остида таъмирлаш ва юк тушириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) юк ортиш жойига 30 м дан ортиқ масофага орқага қараб ҳаракатланиш (траншеялар очиш ҳоллардан ташқари);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) махсус ҳимоя воситаларисиз ерга ётқизилган кабеллар устидан ҳаракатланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) ўз-ўзидан ҳаракатланишига йўл қўймаслик учун чоралар кўрмасдан пастга ва тепага қаратилган қияликларда автомобилни қолдириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
е) қияликдан пастга ҳаракатланишидан фойдаланиб автомобиль двигателини ишга тушириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ж) тик қияликларда ва нишабларда узатмалар қутисида узатмани алмаштириш ҳамда қияликларда пастга қараган йўналишда юқори узатмада ҳаракатланиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
83. Барча ҳолатларда автомобиль орқага ҳаракатланаётганда узлуксиз овозли сигнал берилиши керак ва автомобиль 10 тонна ва ундан ортиқ юк кўтариш қобилиятига эга бўлган ҳолда орқага қараб ҳаракатланишида овозли сигнал автоматик равишда ёқилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
84. Ишлаб чиқарувчи заводнинг техник ҳужжатларига мувофиқ ишлаётган кон, транспорт ва йўл қурилиш машиналари соз ҳолатида бўлиши ва ишчи сигнализация мосламалари, хизмат кўрсатиш майдончалари, ёнғинга қарши ускуналар, ёритиш воситалари, таъмирловчи соз асбоблар ва ҳимоя воситалари тўплами, ходимлар ва ускуналар учун назорат-ўлчов асбоблари ва авариядан ҳимоя қилиш воситалари билан жиҳозланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
85. Машиналар, йўл транспорти ускуналари ва тракторларнинг яроқлилиги ҳар сменада ҳайдовчи томонидан, ҳар ҳафтада механик томонидан ва ҳар ойда катта механик, автотранспорт корхонаси бошлигининг ўринбосарлари ёки бошқа тайинланган шахс томонидан сменани топшириш — қабул қилиш китобига (журналига) қайд этилган ҳолда текширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Автомобиль транспортининг яроқлилиги ҳайдовчиси томонидан ва автобаза (бўлинмаси) механиги томонидан текширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
86. Носоз машина ва механизмларда, шу жумладан, уларнинг носоз тормоз механизмлари, кўтарувчи органларнинг ҳаддан ташқари кўтарилишини чекловчи мосламалари, ҳаракатланувчи қисмларнинг тўсиқлари (муфталар, тишли узатмалар, шкивлар ва бошқалар) билан ишлаш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
87. Кон машиналари ва ускуналарини тракторлар ва бульдозерлар билан шатакка олишда фақат қаттиқ улагич мосламаларидан фойдаланган ҳолда ва хавфсизликни таъминлаш чораларини бажарганда рухсат этилади. Бошқа улагич мосламаларни қўллаган ҳолда технологик транспорт воситаларини ташиш ёки уларни карьердан ташқарида бошқа иш жойига ўтказиш карьер бош муҳандиси томонидан тасдиқланган ишни ташкил этиш лойиҳасига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
88. Машиналар ва механизмлар ҳаракатланишида уларни қўлда мойлаш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
89. Трактор тортадиган ғилдиракли скреперлар (қирғич — йўл тозаловчи мослама) юкланган ҳолда юриш йўллари қиялиги бўйича 15 градусдан ва юксиз йўналишда 25 градусдан ошмаган ҳолда, бульдозер ишлашида эса юзанинг максимал қиялик бурчаги ҳамда унинг кўндаланг йўналишда бўлган қиялиги ишлаб чиқарувчи завод томонидан белгиланган қийматлардан ошмаган ҳолда қўллаш рухсат этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
90. Ўзиюрар скеперлар ва бульдозерларга карьер поғоналарининг қулаш призмаси чегарасида ҳаракатланиши тақиқланади. Юк тушириш пайтида скрепер нишабда орқага қараб ҳаракат қилмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-боб. Автотранспорт корхоналари инфратузилмаси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Ҳудуд, бинолар ва иншоотлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
91. Ҳаракатланувчи таркибнинг нормал ишлашини таъминлаш учун автотранспорт корхонаси (бўлинмаси) қуйидагиларга эга бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) ҳаракатланувчи таркибни сақлаш учун гаражлар, тўхташ жойлари ёки ободонлаштирилган махсус майдончалар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) ҳаракатланувчи таркибга техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш учун бинолар, иншоотлар ва ускуналар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) ёқилғи, мойлаш материаллари ва бошқа ишлатиладиган материалларни сақлаш учун иншоотлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) маъмурий ва маиший бинолар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) ёнғиндан ҳимоя қилиш воситалари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
92. Бинолар, таъмирлаш устахоналари, участкалари, бошқа ишлаб чиқариш ва ёрдамчи майдончалари, техник хизмат кўрсатиш зоналарининг жойлаштилиши ва ўлчамлари, уларни ёритиш, иситиш, электр таъминоти, вентиляция, сув таъминоти ва канализация, шунингдек қўриқ постларининг сони ва тузилиши, ҳаракатланувчи таркибга хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш учун бошқа иншоотлар корхонанинг ишлаб чиқариш дастурига мос бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
93. Автотранспорт корхонаси (автобаза) ҳудуди ободонлаштирилган, кўкаламзорлаштирилган, ташқи тўсиқларга эга, ёритилиши, кириш ва ўтиш йўлларида қаттиқ қоплама, ҳаракатланадиган воситаларни хавфсиз сақлаш учун майдончаси бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
94. Автотранспорт корхонаси (автобаза) ҳудудига автомобиллар ўтиши учун мўлжалланган дарвозаларда «Автомобилдан эҳтиёт бўлинг» деган огоҳлантирувчи белгилар ва автобаза ҳудудида автомобилларнинг ҳаракатланиш схемаси, тунда ёритиладиган рухсат этилган ва тақиқланган йўналишлар, бурилишлар, чиқиш ва тўхташ жойлари кўрсатилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
95. Автотранспорт корхонаси (автобаза) бинолари, иншоотлари, жиҳозлари ва ҳудудлари тегишли тартибда сақланиши ва қўриқланиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
96. Автотранспорт корхонаси (автобаза) ҳудудида бинолар ва иншоотларнинг жойлашуви, шунингдек биноларнинг ички тузилиши қуйидагиларни таъминлаши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) ишлаб чиқариш майдонларидан самарали фойдаланишни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) автомобилларни қулай сақлаш, уларга техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлашни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) ҳудудда ва биноларда хавфсиз ҳаракатланишни.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
97. Автотранспорт корхонаси (автобаза) ҳудудида автомобиллар ҳаракатланиш тезлиги қуйидаги қийматлардан ошмаслиги керак: очиқ йўлларда 10 км / соат; бино ичида 5 км / соат.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
98. Автотранспорт корхонаси (автобаза) ҳудудида ва алоҳида хоналарда, уларнинг вазифаларига мувофиқ, кўзга ташланадиган жойда қуйидагилар жойлаштирилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) ёнғинга қарши чоралар бўйича йўриқномалар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) ёнғин содир бўлганда одамларни ва транспорт воситаларини эвакуация қилиш режаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) ёнғин хавфсизлигини таъминлаш учун масъул шахсларнинг тўлиқ исми-шарифи кўрсатилган ёрлиқлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) ички меҳнат тартиби қоидалари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) хавфсизлик техникаси ва саноат санитарияси бўйича йўриқномалар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
е) кўтариш ва ташиш, иситиш, шамоллатиш, ёритиш мосламалари, қувват ва ишлаб чиқариш ускуналарини ишлатиш бўйича йўриқномалар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
99. Ҳудудда ва биноларда чекиш учун махсус жойлар ажратилиши керак, бошқа жойларда чекиш қатъиян ман этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
100. Автотранспорт корхонаси (автобаза) вазифалари ҳаракатланадиган транспорт воситалари тўғри ишлашини, корхонадаги умумий тартибни, ускуналар, бинолар ва мол-мулкнинг сақланишини таъминлашдан иборат бўлган масъул шахсларнинг кеча-кундуз навбатчилиги ташкил этилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Иситиш ва вентиляция
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
101. Автотранспорт корхонасининг бинолари ва иншоотлари марказий иситиш ва киритувчи-чиқарувчи вентиляция тизимлари билан жиҳозланган бўлиши керак. Иситиш тизимлари учун иссиқлик узатувчиси сифатида плюс тўқсон градусдан плюс бир юз эллик градус целсийгача ҳароратли сув ва буғ ишлатишга рухсат берилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
102. Автотранспорт воситаларини сақлаш жойлари, уларга техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш бинолари ва иш жойлари учун ҳисобланган ҳаво ҳарорати норматив-ҳужжатларда белгиланган маълумотларга мувофиқ олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
103. Автотранспорт воситалари тўхташи, уларга техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш учун биноларни ҳаво билан иситиш мажбурий шамоллатиш тизими билан бирлаштирилиши керак. Иш вақтидан ташқари вақтда шамоллатиш — ҳаво таъминоти тизимлари қайта айлантириш схемаси бўйича ишлайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
104. Иссиқлик тизимининг ҳажми 300 м3 дан кам бўлган хоналарда қуйидагилар бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) бир ва икки сменали иш учун — шамоллатиш ҳавосини иситиш орқали хонадаги ҳароратни юқоридаги жадвалда кўрсатилган қийматгача кўтариш учун ҳамда навбатчи ва ҳаво орқали иситишга мўлжалланган маҳаллий йўналтирувчи қурилмалар билан аралаш иситиш тизими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) автотранспорт воситалари тўхташ жойларида, уларга хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш пунктларида зарарли газларни эритиш учун мўлжалланган умумий алмашувли шамоллатиш ташкил этилади; автомобилларни сақлаш хоналарига киритиладиган ҳаво жамланган оқим бўлиб юқоридан пастга йўналтирилади ва автомобилларга хизмат кўрсатиш хоналарида у иш жойига ёйилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
105. Умумий алмашувли шамоллатишни ҳисоблашда киритиб бериладиган ҳаво қишга ҳисобланадиган ҳароратда маҳаллий ютиш усули билан тортиб чиқарилган ҳаво миқдорини қоплаш учун етарли бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
106. Автомобиль двигателлари синовдан ўтказиладиган хоналарда, шунингдек, двигателлар ишлашини тартибга солишга мўлжалланган автомобилларга хизмат кўрсатиш хоналарида чиқинди газни тортиб олувчи маҳаллий тизими ташкил этилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
107. Ёғни қайта тиклаш ва аккумулятор батареяларини зарядлаш учун мўлжалланган хоналарнинг ҳар бири учун портлашга хавфсиз этиб бажарилган ёки эжекторлардан фойдаланган ҳолда тайёрланган ҳавони ташқарига чиқарувчи алоҳида вентиляция тизимлари бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
108. Автотранспорт воситаларига хизмат кўрсатиш станциялари биноларидаги кўздан кечириш чуқурчаларига совуқ даврда ташқаридан киритилган ҳаво хонадаги ҳароратга қадар иситиладиган, лекин + 25° С дан юқори ва + 16° С дан паст бўлмаган ҳаво етказилиши керак. Ёзда кўздан кечириш чуқурчаларига етказиб бериладиган ҳаво ҳарорати меъёрлаштирилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
109. Биноларнинг иш жойлари ҳавосидаги углерод. оксидининг максимал рухсат этилган концентрацияси 20 мг/м3, ва акролеин — 0,2 мг/м3 дан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
110. Иш жойлари ҳавоси кислород миқдори бўйича белгиланган меъёрларга мувофиқ бўлмаса, ходимларнинг хавфсизлиги ишларни тўхтатиш ёки ходимларни ҳавонинг меъёрий таркиби билан таъминлаш, зарарли аралашмаларнинг таркиби бўйича эса — ходимларни тозаланган ҳаво билан таъминлаш, аралашмаларни меъёрий даражаларгача аралаштириш ва чўктириш, ифлосланган атмосферада иш вақтини чегаралаш ёки ишларни қисқартириш йўли билан таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
111. Ҳавонинг таркибида чанг ва зарарли моддаларнинг таҳлил қилиш санитария назорати органлари билан келишилган муддатларда мунтазам равишда ўтказилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
112. Янги ўрнатилган шамоллатиш мосламаларини ишга туширишдан олдин уларни синаш ва созлаш ишлари бажарилиши ҳамда бунинг натижасида далолатнома тузилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
113. Иситиш мосламаларини ишлатишда қуйидагилар тақиқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) иситиш қурилмаларини ҳар қандай нарса ёки материаллар билан тартибсиз ёпиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) иситиш қурилмалари ва қувурларида турли материаллар, латта ва бошқа нарсаларни қуритиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) ёқилғи захираларини бунга мослаштирилмаган биноларда ёки майдонларда сақлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) фойдаланилаётган биноларда вақтинча печларни ўрнатиш — таъмирлаш ва қуритиш пайтида Фавқулодда вазиятлар вазирлигининг ёнғин назорати рухсати билан йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
114. Иситиш мавсуми бошланишидан олдин барча иситиш қурилмалари (печлар) текширилиши ва таъмирланиши керак. Носоз печларни ишлатиш мумкин эмас.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
115. Иситиш қурилмаларини (печларни) ёқишга ажратилган шахсларга муҳандис-техник ходимлар томонидан ёнғиндан ҳимоя қилиш бўйича кўрсатмалар берилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-§. Иш жойларининг ёритилганлиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
116. Бинолар ва иш жойлари ишнинг хавфсиз бажарилиши, одамларнинг у ерда бўлиши ва ҳаракатланиши учун етарли ҳамда санитария меъёрлари талабларига жавоб берадиган табиий ва сунъий ёруғлик билан таъминланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
117. Автомобилларни сақлаш хонаси, шунингдек, омборлар ва техник хоналар табиий ёруғликсиз бўлиши мумкин. Газогенератор, вулканизация, аккумуляторлар билан ишлаш хоналари, қозонхоналар, электр кучланишни бошқарув панеллари фавқулодда ёритиш воситалари билан жиҳозланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
118. Автотранспорт корхонасининг ҳудудидаги автомобиль йўлларининг аккор чироқлари билан ёритилиши камида 0,5 люкс, ишчи дарвозалари ва автомобилларни очиқ сақлаш жойларига ўтиш йўлларининг ёритилиши камида 5 люкс бўлиши ҳамда иш жойларини сунъий равишда ёритиш меъёрлари талабларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
119. Автомобилларга техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлашда ишлатиладиган портатив ёритиш мосламалари 36 В дан юқори бўлмаган кучланишга мўлжалланган бўлиши керак. Кўздан кечириш чуқурчаларида ишлаганда кучланиш 12 В дан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
120. Умумий ва индивидуал ёритиш учун қўлланиладиган ёритгичлар ходимнинг кўзларини порлашдан ҳимоя қиладиган акс эттирувчи ёритгичлар билан жиҳозланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бинонинг тепа қисмидаги табиий ёритишга мўлжалланган фонарлар кучайтирилган шиша билан ёпилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
121. Вақти-вақти билан дераза ойналари ва ёритгичлар чироқларининг ифлосланишидан тозалаш, шунингдек бино ичидаги девор сиртларини оқартириш ишлари амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
122. Электр хўжалигининг ҳолати устидан доимий назорат ўрнатилиши зарур. Ташқи кузатув орқали ҳамда қурилмалар ёрдамида вақти-вақти билан электр тармоғининг ишлашга яроқлилигини текшириб туриш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
123. Электр тармоғи изоляциясининг қаршилиги юқори хавфли бўлмаган хоналарда — йилига бир марта, ўта хавфли бўлган хоналарда йилига камида 2 марта ўлчанади. Изоляция, ҳимоя ерга улаш ва нўлланганлиги синовлари баённомалари тақдим этилиши керак. Ҳимоя ерга улаш шиналари ва симлари текшириш ва синовдан ўтиш учун қулай бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
124. Кўчма портатив лампалар механик шикастланишдан ҳимояланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
125. Электр симларига ва ўчирғичларга бирор нарсани осиб қўйиш, электр лампаларини қоғоз ёки мато билан ўраш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-§. Ёнғин хавфсизлигининг махсус чоралари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
126. Ёнувчан суюқ ва нитробўёқлар сақланадиган омборларда ёнғиндан автоматик хабарлаш воситалари ва автоматик ёнғин ўчириш қурилмалари билан жиҳозланган бўлиши, шунингдек ёнгин хавфсизлигини техник жиҳатдан тартибга солишга доир норматив ҳужжатлар талабларига мувофиқ бўлиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Бундай жойларда очиқ оловдан фойдаланиш тақиқланади. Электр ёритгичи бўлмаган тақдирда фақат портлашга хавфсиз электр аккумуляторли кўл чироқлари ёки шахталарда фойдаланишга мўлжалланган турдаги чироқлардан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-§. Сув таъминоти ва канализация
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
127. Автотранспорт корхоналари ичимлик-хўжалик суви ва саноат сув таъминоти тизимлари билан жиҳозланган бўлиши керак. Марказлаштирилган сув таъминоти манбаи бўлмаганида ва бир сменада ходимлар сони 25 кишидан кўп бўлмаган ҳолларда ички ичимлик-хўжалик суви таъминоти тизимининг қурилмаси мажбурий эмас. Бундай ҳолда, ичимлик суви билан таъминлаш маҳаллий шароитларни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилиши керак. Ичимлик суви ҳарорати 20° С дан юқори ва 8° С дан паст бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
128. Ишлаб чиқариш эҳтиёжлари учун сув сарфи ишлаб чиқариш жараёнлари ва технологик жиҳозларга қараб белгиланади. Битта машинани қўлда (механизациялашган) ювиш учун ишлатилган ювиш ускуналари ва автомобиль турига қараб қуйидаги ҳажмларда (л) сув сарфланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) енгил автомобиль — 500 — 700 (1000 — 1500);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) юк машинаси — 700 — 1000 (1500 — 2000);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) автобус — 800 — 1200 (1500 — 2000).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
129. Атроф муҳит ҳарорати 0° С дан паст бўлган жойда автомобилларни қўлда ювиш пайтида сувнинг ҳарорати 20° С дан паст бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
130. Автотранспорт корхоналарида нажасли канализация, саноат канализацияси ва керак бўлган зарур ҳолларда ички дренажлар бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
131. Автотранспорт корхоналарида бир сменада ходимлар сони 25 кишидан кўп бўлмаган ҳолларда нажасли канализация қурилиши шарт эмас, бу ҳолда чиқиндилари олиб кетиладиган ташқи ҳожатхоналар билан таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
132. Автомобилларни ювиш, сақлаш жойларида ёки хизмат кўрсатиш хоналарида полларни ювишда, ёнувчан суюқликлар ва қаттиқ моддаларни ўз ичига олган чиқинди сувлар канализация тармоғига чиқарилишидан олдин чиқинди сувларини тўплаш ҳавзаларида, бензин ва мой ушлагичларида канализация тармоғига тушириш шароити учун белгиланган даражага қадар тозаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
133. Автомобилларни ювишдан чиққан сувларни чиқинди сувларини тўплаш ҳавзаларида тозалагандан сўнг, чиқинди сувлар таркибидаги қаттиқ моддалар миқдори камида 40 — 50 бараварга камайиши ва чиқинди сувларни қабул қилувчи ташкилот талабларига жавоб бериши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
134. Элликдан ортиқ транспорт воситаси бўлган автотранспорт корхоналарида, марказлаштирилган хизмат кўрсатиш базаларида ва ўндан ортиқ постга эга техник хизмат кўрсатиш станцияларида чиқинди сувларини тўплаш ҳавзаларини тозалаш механизациялаштирилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
135. Чиқинди сувларини тўплаш ҳавзаларининг чўкиндилари қўлда олиб ташланишиган ҳолда уларни тозалаш 7 кунда бир марта амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
136. Чўкиндилар механизациялашган усулда олиб ташланган ҳолда чиқинди сувларини тўплаш ҳавзаларини ҳар куни тозалаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-боб. Меҳнат ва дам олиш тартиби
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Технологик автотранспорт воситаларининг ходимлари учун ишлаш тартиби
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
137. Ҳар бир ҳайдовчининг ишлаш тартиби маъмурият ва автотранспорт корхонасининг касаба уюшма ташкилоти билан келишилган ҳолда белгиланади ҳамда жадвалда ва маршрутда ҳисобга олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
138. Смена ичидаги тартибга солинадиган танаффуслар ишнинг оғирлиги ва жадаллиги, транспорт ишлари турлари ва об-ҳаво шароитларини ҳисобга олган ҳолда ўрнатилади. Биринчи танаффус ҳаракат бошлангандан 2-3 соат ўтгач ва ундан кейин камида ҳар 2 соатда 10 минут давомида ўрнатилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
139. Иш вақтидаги танаффусларнинг частотаси, ташкил этилиши ва давомийлиги автокорхонага хизмат кўрсатадиган тиббиёт ходимлари билан келишилган ҳолда, йўл варақасида кўрсатилган ва автокорхонанинг хавфсизлиги хизмати томонидан назорат қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
140. Смена ичидаги танаффуслар ҳайдовчи томонидан тиббий хизмат ходимлари тавсия этган махсус машқлар мажмуасини бажариш орқали асабий-психик ва жисмоний жиҳатдан чарчоғини чиқариш учун фойдаланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
141. Назорат пунктларида ёки ҳаракат жадвали ва режасида назарда тутилган жойларда мавсумга қараб дам олиш, овқатланиш, иситиш ёки совутиш учун шароитлар, душ, ювиниш хоналари ва ҳожатхоналар ташкил этилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
142. Дам олиш ва овқатланиш учун танаффус иш бошлангандан кейин 4 соатдан кечиктирмай, давомийлиги 40 — 60 дақиқа бўлиши белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
143. Агар сменанинг давомийлиги 8 соатдан ортиқ бўлса, иккинчи танаффус берилиши мумкин, бу ҳолда танаффусларнинг умумий давомийлиги 2 соатдан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
144. Ҳайдовчилар ишини сменали ташкил этилиши ҳолатларида сменани алмаштиришга фақат дам олиш кунидан кейин йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Ходимларнинг соғлиғи ҳолатини назорат қилиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
145. Тиббиёт ходимлари томонидан ҳайдовчиларнинг соғлиғини текшириш ҳар бир сменада улар маршрутга чиқишдан олдин ўтказилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
146. Ишга қабул қилишда ҳайдовчилар тиббий кўрикдан ўтишлари шарт. Кейинчалик зарарли ишлаб чиқариш омилларини ҳисобга олган ҳолда даврий тиббий кўриклар Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан белгиланган талабларга мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-§. Ходимларнинг меҳнатини ташкил этиш шароитларига санитария қоидалари ва гигиена меъёрлари талаблари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
147. Автомобиль кабинасининг жиҳозлари (шамоллатиш, иситиш, иссиқлик изоляцияси, кондиционер) ҳайдовчининг иш жойида микроиқлимнинг мақбул ёки рухсат этилган параметрларини автомобилнинг илиқ двигатели билан узлуксиз ҳаракатланиши бошлангандан сўнг 30 минутдан кечиктирмай таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
148. Кабинани ички юзаларининг ҳарорати кабинадаги ҳаво ҳароратидан уч градус целсийдан кўп фарқ қилмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
149. Ҳайдовчини қуёш радиацияси иссиқлигидан ҳамда ишлайдиган двигателдан ҳимоя қилиши даражаси кабинани деворлари ва двигателидан 35 Вб/м2 (Вебер ўлчов бирлиги — Вб, манбада қолувчи магнит оқими) дан кўп бўлмаган, деразалардан эса 100 Вб/м2 дан ошмайдиган қолдиқ қуёш нурланишини таъминлайдиган мосламалар (ҳимоя соябонлари, махсус ойналар, пардалар) билан кабиналар жиҳозланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
150. Шамоллатиш, иситиш ва совутиш тизимлари кабинанинг ойналари туманланишини (музлашини) олдини олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
151. Юк машиналарининг кабинасидаги товуш даражаси 70 дБ (децибел дБ — товуш кучланишининг ўлчов бирлиги) дан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
152. Енгил автомобиллар ва автобуслар кабинасидаги овоз баландлиги 60 дБ дан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
153. Ҳайдовчининг иш жойидаги умумий тебраниш даражаси тегишли норматив-ҳужжатларда кўрсатилган қийматлардан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
154. Умумий ёритиш мосламалари билан кабинани ёритилиш даражаси асбоблар панелига нисбатан баҳоланган камида 10 люкс бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
155. Ҳар асбоб ўлчовининг ёритилиши камида 1,2 люкс бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-§. Ҳайдовчиларнинг иш жойлари хавфсизлиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
156. Ҳайдовчи кабинасининг олд ва ён ойналарида кўринишга халақит берадиган ёриқлар ва қорайиш бўлмаслиги керак. Ён ойналар қўл билан ёки ойнани кўтариш механизмлари билан силлиқ ҳаракатланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
157. Ишлаётган ойна тозалагичнинг чўткалари тиқилиб қолмасдан, олд ойнанинг нормал тозаланишини таъминлаб, эркин ҳаракатланиши керак, шунингдек, сув ёки олд ойнани тозалаш учун махсус суюқлик қуядиган мослама соз ҳолатда бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
158. Йўлни максимал кўринишини ва транспорт воситасини қулай бошқаришни, узатмаларни осон алмаштиришни ҳамда тормозлашни таъминлаш учун ўриндиқлар керакли ҳолатга ўрнатилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
159. Ўриндиқларда ва ўриндиқнинг орқа томонида тешиклари, йиртилган жойлари, чиқиб турадиган пружиналар ва ўткир бурчаклари бўлмаслиги керак, ўриндиқ ва ўриндиқнинг орқа қисми бошқарилиб ҳайдовчи ўтирганда қулай жойлашишини таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
160. Кабинанинг эшик қулфлари иш ҳолатида соз бўлиши, автомобиль ҳаракатланаётганида улар ўз-ўзидан очилишига имкон бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
161. Кабинадаги иситиш мосламаси узлуксиз ишлаши керак, юк машинаси кабинасини (автобуснинг салонини, енгил автомобиль кузовини) иситиш учун чиқинди газлардан фойдаланишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
162. Кабинанинг поли яхши ҳолатда бўлиши ва унга резина гиламча тўшалган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
163. Юк машинаси кабинасидаги автобус салонидаги ёки енгил автомобиль кузовидаги хавфли моддаларнинг концентрацияси санитария меъёридан ошмаслиги керак (углерод оксиди — 20 мг/м3; акролеин — 0,2 мг/м3).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
164. Барча дастаклар, бошқариш узатмалари, назорат ва сигнализация ускуналари хизматга яроқли ва бузилмасдан ишлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
165. Ўриндиқларнинг жойлашуви, бошқарув асбоб-ускуналари ҳайдовчини иш пайтида, шунингдек, кабинага кириш ва чиқиш пайтида чекламаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
166. Кўрсаткич панелининг ёритилиши ҳайдовчининг кўзини қамаштирмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
167. Салондаги рухсат этилган микроиқлим — бу совуқ мавсумда 15 дан 21° С гача, илиқ мавсумда 22 дан 30° С гача, ҳаво намлиги 50% ва ҳаво тезлиги 0,3 м/сек.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
168. Ҳайдовчининг нафас олиш зонасида зарарли буғларнинг чегаравий концентрацияси:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
углерод оксиди — 20 мг/м3, акролеин — 0,2 мг/м3;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
углеводородлар — 300 мг/м3 (углерод ҳисобида).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
169. Кабинадаги шовқин даражаси иш жойларида рухсат этилган шовқин даражаси бўйича санитария меъёрлари талабларига мувофиқ белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-§. Ходимларни зарарли омиллар таъсиридан ҳимоя қилиш чоралари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
170. Ҳаводаги зарарли моддаларнинг таркибини аниқлаш учун асосий технологик жараёнлар, зарарли моддаларни аниқлаш манбалари ва технологик ускуналарнинг ишлашини ҳисобга олган ҳолда намуналар ишлаб чиқариш шароитига хос нафас олиш зонасида йиғиб олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Автотранспорт корхонасида чанг автомобилларни таъмирлаш ва ишлатиш пайтида ҳосил бўлади. Чанг келиб чиқиши органик ва ноорганик моддалардан бўлиши мумкин. Анорганик чанг — бу минераллар ва металларнинг чангидир.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Органик чанг ўсимлик, ҳайвон ва кимёвий келиб чиқадиган чангни ўз ичига олади. Кимёвий таркибига асосан чанг заҳарли ва заҳарсиз бўлиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
171. Смена давомида ва технологик жараённинг алоҳида босқичларида бир нуқтада кетма-кет камида учта намунани олиш керак. Асосан фиброген таъсирига эга бўлган аэрозоллар учун битта намуна олиш мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
172. Маълум бир нуқтада зарарли моддаларнинг таркиби намуна олишнинг қуйидаги умумий вақти билан тавсифланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) токсик моддалар учун — 15 мин;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) фиброген таъсир қилувчи моддалар учун — 30 мин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
173. Зарарли моддаларнинг концентрациясини аниқлаш натижалари нормал ҳолатга келтирилиши керак: ҳарорат + 20° С; атмосфера босими 101 кПа; нисбий намлик 50 фоиз. Ўлчов хатоси +10 фоиздан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
174. Ҳавонинг газ таркибини аниқлаш учун УГ-2, УГ-3 русумли анализатор ва шу каби бошқа газ анализаторларидан фойдаланиш мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
175. Ҳаводаги чанг миқдори асосан гравиметрик усул билан баҳоланади. Намуналар ЕА-30 русумли электр аспираторлари ёрдамида ажратиб олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
176. ИКП-1, ПРИЗ-1, КДМ-1, ИЗВ-1 турдаги ўлчов мосламалари ҳаводаги чанг концентрациясини ўлчаш учун ҳам ишлатилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
177. Кон қазиш ускуналарини очиқ конларда ишлатишда, карьер йўлларни намлаш (суғориш)дан фойдаланиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
178. Чанг унумли чиқадиган жойларда ходимлар тасдиқланган меъёрларга мувофиқ шахсий ҳимоя воситалари — махсус кийимлар, респираторлар билан таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-боб. Моддий қисм
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Автотранспорт воситаларини комплектлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
179. Амалдаги техник шартларга мувофиқ барча русмдаги ва турли вазифали автомобиллар, шатакка олувчи автомобиллар, юк машиналари, тиркамалар ва ярим тиркамалар тўлиқ комплектлаб қўйилган бўлиши керак. Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги Жамоат хавфсизлиги департаменти Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизмати билан келишилмасдан ва ишлаб чиқарувчи заводнинг розилигисиз автомобилнинг (шатакка олувчи автомобиллар, тиркамалар) конструкцияси ҳар қандай ўзгаришларга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
180. Ёнувчан суюқликларни ташийдиган барча ихтисослашган ва бортли автомобиллар иккита ўт ўчириш мосламаси (кўчма кукунли ОП-5 ёки углеродлик, углекислоталик ОУ-2), намат кўрпаси ва қум солинган қутилар билан таъминланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Автомобиль тизимлари ва таркибий қисмлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
181. Электр таъминоти, совутиш ва мойлаш тизимларида ёқилғи, мой, антифриз ва сувнинг оқиши, шунингдек таъминлаш ва газ тақсимлаш тизимининг пухта уланмаган жойларидан ишлаб чиқарилган газлар ўтиши (чиқиши) бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
182. Глушитель трубаси двигателнинг чиқадиган трубасига маҳкам бириктирилган бўлиши керак. Кириш ва чиқариш қувурлари ҳамда глушителда ёриқлар ва тешиклар бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
183. Двигателнинг шамоллатиш мосламаси двигатель бўлинмасига газлар тушишига йўл қўймасдан, тўғри ишлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
184. Тирсакли валда храпли механизмининг ўйиғлари ейилмаган бўлиши керак, ишга тушириш дастаги тегишли узунликда ва мустаҳкам шпилькали бўлиши керак. Ишга тушириш дастагининг дастаси силлиқ, ғудурсиз юзага эга бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
185. Руль бошқарувининг техник ҳолати автомобиль барча тезликда ҳаракатланишида олдинги ғилдиракларни осон ва ишончли бошқарилишини таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Руль бошқарувида қуйидагиларга йўл қўйилмайди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) руль бошқаруви тизимида умумий люфт қуйидаги қийматлардан ортиқлиги: енгил автомобиллар ва уларнинг базасида ишлаб чиқилган микроавтобуслар учун — 10 грудус; автобуслар учун — 20 грудус; юк машиналари учун — 25 грудус.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) руль устунининг эгилиши ва эзилган жойлари ёки руль валининг эркин айланишига халақит берадиган бошқа шикастланишлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) рулни бошқарув устуни маҳкамлагичларининг бўшашиши ва бошқа шикастланган маҳкамлагич деталларнинг мавжудлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) рульни тутқичининг валга маҳкамланиши юмшагани;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) руль бошқарувининг узунасига ва кўндаланг поғоналари ҳамда уларнинг қисмларининг носозликлари (эгилиш, ёриқлар, резьбалар, вилкалар ва учларининг шикастланиши, шплинтларнинг синиши ва бошқалар);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ж) руль бошқарувининг шарнирли бўғинларида ошиқча люфт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
186. Олд мостнинг техник ҳолати олд ғилдиракларни ўрнатиш ва руль бошқаруви қисмларини шасси қисмларига маҳкамлашнинг ишончлилигини таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
187. Олд ўқда қуйидагилар бўлмаслиги керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) балкада ёки мустақил осма қисмларида эгрилик, ёрилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) олдинги ғилдиракларнинг люфти талабдагидан ортиқ (ишлаб чиқарувчи заводнинг паспортига мувофиқ);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) олдинги ғилдирак подшипникларининг тутилиши ва шикастланиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
188. Тормозларнинг техник ҳолати автомобилнинг (автопоезднинг) ўз вақтида тўхташини ва барча ғилдиракларнинг тормозланиши бир вақтда бошланишини таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
189. Автомобилни пневматик тормоз узатмаси билан бошқаришга фақат ҳаво цилиндрида камида 5 кг/см2 босим мавжуд бўлган тақдирда йўл қўйилади. Манометр пневматик узатмаси тизимда ҳаво мавжудлигини кўрсатиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
190. Нолдан паст ҳароратларда ҳар куни пневматик тормоз тизимининг ҳаво цилиндридан конденсат чиқарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
191. Тормоз тизимида қуйидагиларга йўл қўйилмайди:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) механик узатмасида деталлари сиқилиши, ҳар қандай қисмидаги синиш ва ёриқлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) гидравлик узатмаси тизимидан суюқлик чиқиши ёки унга ҳаво кириши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) пневматик узатмаси тизимидан ташқарига ҳаво ўтиши, бунинг натижасида ҳаво цилиндрида босимнинг пасайиши ишлаб чиқарувчи заводнинг техник талаблари билан белгиланганидан ҳам ортиқча бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) ҳатто бирорта ғилдирак тормозининг колодкаси тиқилиб қолиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) тормоз тизими учун мўлжалланган суюқлигини минерал ёки бошқа мойларга, шунингдек суррогат суюқликларга алмаштириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
192. Қўл тормозини созлаш ва текширишда тормоз дискида ёриқлар йўқлигига ишонч ҳосил қилиш зарур. Агар ёриқ бўлса, дискни алмаштириш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
193. Қўл тормозининг дастаси (тутқичи) қулфлаш мосламаси томонидан мустаҳкам ушлаб турилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
194. Шиналарнинг техник ҳолати автомобиль (автомобиль поезди) ҳаракати хавфсизлигини кафолатлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
195. Шиналарни ўрнатиш тақиқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) ўлчами ва рухсат этилган юкламаси бўйича транспорт воситасининг русумига мос келмаса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) 2-таъмирлаш гуруҳи бўйича қайта тикланган енгил автомобиллар ва автобусларнинг олдинги ўқида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) протектор нақшларининг эскириши йўл ҳаракати Қоидаларида белгиланган рухсат этилган меъёрдан ошса;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) шиналар тешилганда, каркас қатламлари ажралиши ёки бошқа механик шикастланиши билан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) шиналардаги белгиланган ҳаво босимига мос келмайдиган ҳаво босими билан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ж) янги шиналарни таглик нақшида сезиларли даражада эскирган шиналар билан бирлаштириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
196. Ғилдирак дисклари гупчакларда ишончли мустаҳкамланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
197. Ғилдирак дискларидаги туйнуклар ишлатилиши натижасида уларни гайка билан маҳкамлаш ишончлилиги бузилишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
198. Қулфлаш ҳалқалари соз ҳолатда ва тўғри ўрнатилган бўлиши керак. Ғилдирак дискларининг ёрилган ва эгилган бўлишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
199. Автомобиль электр жиҳозларининг техник ҳолати двигателни стартер ёрдамида ишга туширилишини, двигатель цилиндрларида аралашманинг узлуксиз ва ўз вақтида ёнишини, ёритиш, сигнализация ва электр назорати мосламаларининг муаммосиз ишлашини таъминлаши, шунингдек, симлар ва қисқичларда учқун пайдо бўлишига йўл қўймаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
200. Электр жиҳозларининг барча симлари ишончли шикастланмаган изоляцияга эга бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
201. Аккумулятор батареяси ишончли тарзда мустаҳкамланган бўлиши керак. Аккумулятор батареяси моноблокидан электролитлар оқишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
202. Ёритиш ва авария (огоҳлантириш) сигнал бериш тизимлари ҳар бир автомобилда яхши иш ҳолатида бўлиши керак (узоқни ёритувчи, яқинни ёритувчи, габарит ва туманга қарши чироқлар).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
203. Қарама-қарши йўналишларда ҳаракатланадиган транспорт воситалари ҳайдовчиларининг кўзини қамаштириши ҳолатларини истисно қилиб созланган, сариқ ёки оқ рангли иккита туманга қарши (фақат заводда ишлаб чиқарилган) чироқларни ўрнатишга рухсат берилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
204. Барча автомобиллар, тиркамалар ва ярим тиркамалар тўхташ чироқлари, бурилишни кўрсаткич ва габарит чироқларига эга бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
205. Автомобиллар техник шартларга мувофиқ асбоблар ва мосламалар тўплами билан таъминланиши керак, хусусан:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) керакли юк кўтариш қобилиятига эга кўтариш мосламаси (домкрат);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) ишга туширгичиш дастаги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) камида 4 м узунликдаги шнури бўлган кўчма электр чироқ ёки электр чироқ;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) шиналарни дамлаш ва двигателга ёнилғи етказувчи тизимини ҳаво билан тозалаш учун қўл насоси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) гайка ва ғилдирак калитлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
206. Барча автомобиллар ғилдираклар остига қўйиш учун пона — тиргаклар, тормоз бошмоғлари — (камида 2 дона) билан таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
207. Узоқ сафарга кетаётганда юк автомобиллари ва автобусларга қўшимча равишда металл мосламалар, белкурак, шатакка олиш учун эгилувчан (қаттиқ) улагич, сирпанишга қарши занжирлар ва биринчи тиббий ёрдам воситаси билан таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
208. Автомобилда ёнғин чиқмаслиги учун двигателда ва унинг картерида ёқилғи ва мой аралашган ахлат тўпланишига йўл қўйиш тақиқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) артиш учун ишлатилган тозаловчи материалларни (латта ва ҳ.к) мой ва ёқилғи билан ифлосланган ҳолда кабиналарда ва двигатель атрофида қолдириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) таъминот тизимидаги носоз қурилмаларни ишлатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) двигателнинг қувват тизими қурилмалари яқинида чекиш (хусусан, ёнилғи баклари яқинида);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) механизмларни носозликларини аниқлаш ва бартараф этишда очиқ оловдан фойдаланиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) двигателни очиқ олов билан қиздириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ж) одамларни ташиш учун мўлжалланган автобуслар ва юк машиналари ёнғинга қарши ускуналар билан таъминланиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
209. Автомобилларни биноларда жойлаштиришда улар орасидаги масофа, шунингдек автомобиллар ва бинолар элементлари орасидаги масофа тегишли норматив-ҳужжатларда кўрсатилган меъёрларга мувофиқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
210. Автомобиллар жойлаштирилган биноларда ўтиш жойининг кенглиги автомобиль жойига кириш-чиқишида тескари йўналишда ҳам ҳаракатланишини инобатга олган ҳолда белгиланади ва автомобилдан масофа (метрда) камида қуйидагича бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) қўшни жойларда турган автомобилларга ёки қурилиш элементларигача — М1 тоифали автомобиллар учун 0,2 метр, Н2 ва Д,НЗ тоифадаги автомобиллар учун 0,3 метр ва Н2,03 ва Евро-5 тоифадаги автомобиллар учун 0,4 метр;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) ўтиш йўлининг қарама-қарши чегарасигача М1 тоифали автомобиллар учун 0,7 метр, Н2 ва Д, НЗ тоифадаги автомобиллар учун 0,8 метр ва Н2,03 ва Евро-5 тоифадаги автомобиллар учун 1 метр.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
211. Автомобилларни биноларнинг ўтиш жойларига жойлаштиришга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
212. Автомобиллардан ўтиш йўлининг чегарасига қадар масофа камида 0,5 метр бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
213. Автомобиллар жойлаштирилган бинолар бошқа аккумулятор батареялари, ацетилен-газ генераторлари, вулканизация, темирчилар, пайвандлаш, термал, мис, дурадгорлик, ёғочга ишлов бериш, девор қоғози, бўяш ва қайта тиклаш ишлари учун хоналар, мой, тозалаш ва осон алангаланувчи материалларни сақлаш учун хоналар, қозонхоналар, техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш хоналари билан бевосита алоқа қилмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
214. Автомобиллар туришига мўлжалланган биноларнинг баландлиги (қопламалар, шип ёки полларнинг бўртиб турувчи элементларига ёки жиҳознинг энг паст нуқтасигача) хонада сақланадиган энг баланд машинанинг баландлиги билан белгиланиб, ортиқча 0,2 метр, лекин энг камида 2,2 метр бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
215. Бинода автомобилни тўхташ жойига қўйишда унинг двигатели ўчирилган бўлиши керак. Двигателни автомобилни бинодан чиқиб кетишдан бошқа мақсадда ишга тушириш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
216. Автомобиллар ўтиш жойлари ҳамма вақт очиқ бўлиши керак. Автомобиллар ўтиш жойларида тўхташга рухсат берилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
217. Автомобиллар туришига мўлжалланган гаражларда, шунингдек, шийпонлар остидаги тўхташ жойларида ёки майдончаларда қуйидагилар тақиқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) очиқ оловдан фойдаланиш, чекиш ҳамда темирчилик пуфлагичлар, кавшарлайдиган мосламалар ва кўчма пайвандлаш аппаратлари билан ишлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) автомобилларда ёнилғи бакининг бўғизини очиқ қолдириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) аккумулятор батареяларини бино ичида зарядлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) технологик ускуналардан ташқари ҳар қандай материал ва буюмларни сақлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) автомобилларнинг кузовларини, эҳтиёт қисмларини ёки агрегатларини, шунингдек қўл ва кийимларни бензин билан ювиш ёки артиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ж) ёқилғини (бензин, дизел ёқилғиси) сақлаш, автомобилларнинг бакларидаги ёқилғи бундан мустасно.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-§. Автомобилларнинг вақтинча турар жойлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
218. Автомобилларни дала шароитида вақтинча жойлаштиришда (тўхташ жойида) қуйидаги қоидаларга риоя қилиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) анғиздан, қуриган ўтдан, синиб тушган дарахтлардан тозаланган, қурилишлар, ёғоч омборлар, сомон уюмлари, ўсаётган дон ва ўрмон экинларидан 100 метр дан яқин бўлмаган масофада, 1 метр кенгликдаги шудгор билан ажратилган майдончаларда автомобиллар турар жойи ташкил этилиши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) ҳар қатор (колонна)да автомобиллар сони 10 дан кўп бўлмаган ҳолда жойлаштирилган алоҳида майдончалар ташкил этилиши керак. Автомобиллар орасидаги масофа камида 1 метр, қаторлар орасидаги масофа камида 10 метр бўлиши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) автомобиллар учун ёқилғи ва мойлаш материаллари синиб тушган дарахтлардан, анғиздан ва қуриган ўтдан тозаланган, ўрмон кесиш, дон йиғиб янчиладиган, сомон уюмлари, пичан, дон экинлари, автомобиллар, тракторлар ва бошқалар турар жойларидан камида 100 метр масофада ҳамда турли хил ярим ёнувчи ва ёнувчан бино ва иншоотларидан, ер юзасидаги сув ҳавзаларидан камида 50 метр масофада бўлган майдончаларда жойлаштирилиши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) ёқилғи ва мойлаш материаллари юзаси қаттиқ бўлган ва сув ўтишидан ҳимояланган майдончаларга жойлаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
219. Ёқилғи ва мойлаш материалларини сақлаш учун очиқ майдончалар пастроқ жойларда жойлашган бўлиши ва атрофида 1 метр кенгликда ер шудгорланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
220. Ёқилғи сақланадиган бочкалар ҳажмининг 95 фоиздан кўп бўлмаган миқдорида тўлдирилиши керак, улар тиқинлари билан юқорига қаратиб жойлаштирилган ва қуёш нурларидан ҳимояланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
221. Бўшаган идишлар ёқилғини сақлаш жойидан камида 20 метр масофада сақланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
222. Автомобилларнинг вақтинчалик тўхташ жойларида ва ёқилғи-мойлаш материаллари сақланадиган жойларда чекиш, олов ёқиш ҳамда очиқ оловдан фойдаланиш билан боғлиқ таъмирлаш ишларини олиб бориш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
223. Ўт ўчиргич, қум солинган қутилар ва сув бочкалари ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6-боб. Таъмирлаш ишлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Ишни ташкил этиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
224. Автотранспорт корхонасида (бўлинмасида) ҳаракатланувчи таркибга техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлашни амалга ошириш бош муҳандис бошчилигидаги техник хизмат бўлимига топширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
225. Ҳаракатланувчи таркибга техник хизмат кўрсатишни ва таъмирлашни амалга оширадиган техник хизмат (устахоналар, участкалар) ишлаб чиқариш бўлинмаларининг таркиби автотранспорт корхонасида қабул қилинган ишлаб чиқаришни ташкил этиш шакли (тартиби) билан белгиланади ва ишлаб чиқариш дастури бўйича ходимлар сони ҳамда ҳар бир бўлинма таркибидаги жамоалар сони талаб қилинадиган иш тартиби (сменалар сони) билан белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Техник хизмат кўрсатиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
226. Ҳаракатланувчи таркибнинг техник соз ҳолатини таъминлаш учун техник хизмат ва таъмирлаш ишлари амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
227. Техник хизмат кўрсатиш — бу ҳаракатланувчи таркибнинг маълум вақт мобайнида ишлаганидан ёки иш вақти ўтганидан кейин режалаштирилган тартибда мажбурий равишда олиб бориладиган профилактика чораси.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
228. Ҳаракатланувчи таркибга бажариладиган ишларнинг даврийлиги, рўйхати ва меҳнат ҳажмдорлиги бўйича техник хизмат кўрсатиш қуйидаги турларга бўлинади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) кунлик техник хизмат кўрсатиш (КХ);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) биринчи техник хизмат кўрсатиш (ТХ-1);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) иккинчи техник хизмат кўрсатиш (ТХ-2);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) мавсумий техник хизмат кўрсатиш (МХ).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-§. Таъмирлаш ишлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
229. Таъмирлаш ишлари автомобиль транспортининг ҳаракатланувчи таркибини режали равишда қайта тиклаш ва унинг ишчи ҳолатини қувватлаш, эксплуатация пайтида юзага келган ёки техник хизмат кўрсатиш вақтида аниқланган носозликларни бартараф этишга қаратилган.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
230. Таъмирлаш ишлари тегишли носозлик ёки шикастланганликлар юзага келиб таъмир талаб этилганида, шунингдек огоҳлантирув таъмирлаш ишлари сифатида — ҳаракатланувчи таркиб белгиланган бир масофа юрганидан кейин ёки муайян вақт мобайнида ишлаганидан кейин режага мувофиқ бажарилади. Техник хизмат кўрсатиш ва огоҳлантирув таъмирлаш ишлари профилактика (носозлик ҳолатини олдини олиш) ишлари ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
231. Ҳар бир автотранспорт корхонасида (автобазасида) ушбу турдаги хизматларнинг меъёрий даврийлиги ва ҳаракатланувчи таркибнинг ўртача кунлик юришини ҳисобга олган ҳолда ТХ-1, ТХ-2 ва ТХ-3 ни амалга ошириш бўйича ойлик режали жадваллар тузилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
232. Ҳаракатланувчи таркибга хизмат кўрсатиш муддатлари у ишга тушгандан бошлаб босиб ўтган масофа ҳисоблагичининг кўрсаткичлари бўйича ёки тақвим саналарига кўра умумий юриш масофаси асосида режали жадвалларда кўрсатилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
233. Иккинчи турдаги режали жадваллар ҳаракатланувчи таркибнинг ҳақиқий юрган масофаси асосида тўғрилаб ўзгартирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
234. Меъёрларда белгиланган техник хизмат кўрсатиш даврийлигига риоя қилиш учун ТХ-1ни режалаштириш асосан ҳақиқий юрган масофани ҳисобга олган ҳолда амалга оширилади ва техник хизмат кўрсатишга йўналтириш тўғрисида қарор кутилаётган хизмат кўрсатиш кунидан 2-3 кун (смена) олдин қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
235. Биринчи техник хизмат кўрсатишни режалаштириш доимий иш шароитида сменали юриш масофасининг бироз ўзгариши мумкинлиги ва тўхташ вақти тўлиқ кунлик бўлиши зарурлигини ҳисобга олган ҳолда йўл қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
236. Ҳаракатланувчи таркибга иккинчи техник хизмат кўрсатишни режалаштириш ҳақиқий юрган (ишлаган) ёки ишламай қолган тўлиқ кунлари мажбурий ҳисобга олинган ҳолда тақвимий вақтга мувофиқ амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
237. ТХ-2га йўналтириш тўғрисида қарор мўлжалланган хизмат кўрсатиш кунидан 4 — 6 кун олдин қабул қилинади. Шу вақт ичида чуқур диагностика ўтказилади, агар зарур бўлса, жорий таъмирлаш ишлари бажарилади ва ҳаракатланувчи таркибни ТХ-2 га жойлаштириш санаси аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
238. Таъмирлаш ва техник хизмат кўрсатишда автомобиль ишламаган (бўш) вақтини қисқартириш учун хизмат турларини бажариш жойида ва вақтида ишларни алоҳида гуруҳлари (мойлаш, маҳкамлаш ва ҳ.к)га ажратишга рухсат берилади. Шу билан бирга, техник хизмат кўрсатиш ишларининг ўрнатилган рўйхати ва давомийлигига риоя қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
239. Автомобилга техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш автотранспортнинг ҳаракатланувчи таркибини техник эксплуатация қилиш Қоидаларига мувофиқ тайинланган ишларни бажариш учун зарур бўлган қурилмалар (кўздан кечириш чуқурчалари, кўтаргич, йўл ўтказгич, айланма стенд ва бошқалар), шунингдек постларни жиҳозлаш жадвали (табели)га биноан кўтариш ва ташиш механизмлари, анжомлар, мосламалар ва асбоб-ускуналар билан жиҳозланган бу ишларни бажаришга мўлжалланган жойларда (постларда) амалга оширилиши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
240. Ходимлар автомобилларга техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш бўйича бажариладиган ишларнинг хусусиятларига мос келадиган хизматга яроқли асбоблар ва мосламалар тўплами билан таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
241. Носоз асбоблар ва мосламалардан фойдаланиш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
242. Носоз асбоблар ва мосламалар зудлик билан фойдаланишдан чиқарилиши керак. Асбоблар ва қурилмалар мунтазам равишда сараланади, ойига камида бир марта яроқсизлари ажратилиб фойдаланишдан чиқарилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
243. Техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш постларига юборилаётган автомобиллар ювилиб, лой ва қордан тозаланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
244. Автомобилни техник хизмат кўрсатиш ёки таъмирлаш постига жойлаштирганда, унинг руль чамбарагида «Двигателни ёқманг — одамлар ишлаяпти!» ёзуви билан ёрлиқ осиб қўйилиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
245. Автомобил техник хизмат кўрсатиш ёки таъмирлаш постига мажбурий ҳаракат қилмасдан қўйилганда, автомобиль дастаки тормози билан тормозланиши ва энг пастки узатмага қўйилиши, контактни (ёнилғи билан таъминлашни) ўчириш, ғилдираклар остига камида 2 та тўхташ тиргаклари қўйилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
246. Тирсакли вал ва кардан валини айлантириш билан боғлиқ ишларни бажаришда қўшимча равишда ўт олдириш тизими ўчирилганлигини, ёқилғи таъминотини (дизел двигателлари учун) текшириш, дастаки тормоз дастасини қўйиш керак. Зарур ишларни бажаргандан сўнг, дастаки тормозини тортиш ва энг пастки узатмага қайта қўйиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
247. Автомобилларини кўздан кечириш чуқурчаси, йўл ўтказгичи (эстакада) ёки кўтаргич мослама бўлмаган шароитда таъмирлашда, таъмирлаш ишларини олиб борадиган шахслар махсус каравотча билан таъминланган бўлиши керак. Ерда каравотча ёки тўшакларсиз ишлаш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
248. Ғилдиракларни ечиб олиш билан боғлиқ ишларни бажаришда кўтариб қўйилган транспорт воситаси (тиркама) остига чорпоя қўйиш, ечиб олинмаган ғилдираклар остига тўхташ тиргаклари қўйилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
249. Кўтариш механизмлари (домкрат, кўтаргич, таль ва бошқалар) нинг фақатгина бирида кўтарилган автомобилда (тиркамада) ҳар қандай ишни бажариш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
250. Кўтариб қўйилган автомобиль (тиркама) остига ғилдирак дискларини, ғиштларни ва бошқа нарсаларни қўйиш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
251. Барча конструкциялардаги ва турдаги автомобиллар (тиркамалар)да рессорларини ечиб олиш ва ўрнатиб қўйишда уларни юкдан озод қилиш учун олдиндан кўтариш механизми ёрдамида кузовни кўтариб чорпоялар қўйиш лозим. Чорпояларнинг конструкцияси кўтарилган автомобиль (тиркама) қулаб тушмаслигини кафолатлаши зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
252. Қувват тизимлари ва двигателнинг электр жиҳозларини созлаш ҳамда тормозларни синаш бундан мустасно, автомобилнинг двигатели ишлаб турган ҳолда техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
253. Корпусини кўтарган ҳолда автосамосвалга техник хизмат кўрсатиш ва уни таъмирлаш фақат кузовни кучли металл тиргаклар (штангалар) билан кучайтириб уни ўз-ўзидан ёки тасодифан тушиш эҳтимолини бартараф этган ҳолда амалга оширилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Тиргаклар ўрнига турли хил тасодифий қувватловчи тагликлардан фойдаланиш тақиқланади. Кўтариш механизмини алмаштиришда иккинчи металл тиргак ўрнатиш шарт. Юкланган кузов кўтарилган ҳолда тиргак қўйиш билан бир пайтда шикастланган ёки нотўғри ўрнатилган тиргак билан ишлаш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
254. Кузов остига қўшимча тиргак қўйилмаган ҳолда кўтариш мосламасининг агрегатини ечиб олиш ва унинг қувурларини узиш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
255. Юқори корпусли автобусларни ва юк машиналарини таъмирлаш ҳамда уларга хизмат кўрсатишда ўрнатилган зинапоялари камида 15 см кенгликда бўлган икки ёққа очиладиган нарвон билан таъминлаш керак. Тираб қўйиладиган нарвонлардан фойдаланишга рухсат этилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
256. Енгил автомобиль кузовининг пастки қисмига айланувчи стендда хизмат кўрсатиш ва таъмирлашдан олдин автомобилни ишончли мустаҳкамлаш, ёқилғи бакларидан ёқилғини ва совутиш тизимидаги сувни тўкиб олиш, двигателнинг мой қуйиладиган бўғизини маҳкам ёпиш ҳамда аккумулятор батареясини ечиб олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
257. Осон ёнувчан ва портлашга хавфли моддаларни ташиш учун мўлжалланган автомобиль-цистернани таъмирлашда у ишончли тарзда ерга уланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
258. Этилли бензин, осон ёнувчан ва заҳарли суюқликлар бўлган цистерна ёки резервуарнинг ички қисмини тозалаш ёки таъмирлашда ходимлар махсус кийимлар, газга қарши ниқоблар, арқонлар ҳамда қутқариш камарлари билан таъминланиши керак. Махсус кўрсатма берилган ёрдамчи цистернанинг ташқарисида туриши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
259. Цистерна ёки резервуарнинг ичида ишлайдиганларнинг камарига мустаҳкам арқон боғланган, арқоннинг эркин учини люк орқали ташқарига олиб чиқиб, маҳкам боғлаб қўйиш керак. Ташқаридаги ёрдамчи ишни кузатиши керак, арқонни ушлаб, цистерна ичидаги ишчини қўшимча ҳимоя қилиб туриши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
260. Ёқилғи қуйиш шохобчаларини, резервуарлар, насослар, коммуникациялар ва контейнерларни этилли бензин қуйилган цистерна ёки резервуарни фақат бензин қолдиқлари тўлиқ чиқарилгандан сўнг шахсий хавфсизлик чораларига риоя қилинган ҳолда зарарсизлантирилиб, портлаш эҳтимоли тўлиқ истисно қилинган ҳолда таъмирлаш мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
261. Автомобилни демонтаж қилаётганда, ишнинг тўлиқ хавфсизлигини кафолатлайдиган мосламалар (ушлагичлар) билан жиҳозланган кўтариш ва ташиш механизмлари ёрдамида двигателни, узатмалар қутисини, орқа ўқни, олдинги ўқни, кузовни ва ромни ечиб олиш, ташиш ва жойига қўйиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
262. Автомобилни шатак илгакларидан кўтариш (осиб қўйиш) тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
263. Ташиш учун мўлжалланган аравачаларда уларга қўйилган бўлинмаларни тушиб қолиши ва ўз-ўзидан ҳаракатланишдан ҳимоя қиладиган ушлаш ва тақаш мосламалари бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
264. Двигателни, узатмалар қутисини, орқа ўқни, радиаторни ва автомобилнинг бошқа совутиш ҳамда мойлаш тизимларига тегишли қисмларини олишдан олдин, суюқлик сепилиб, тўкилишига йўл қўймасдан, ёғ ва сувни махсус идишларга тўкиб олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
265. Қурилмаларни таъмирлаш пайтида йиғиш ва демонтаж қилиш ишлари учун стендлар уларнинг мақсадларига мос келиши ва қулай бўлиши керак. Қурилмаларни маҳкамлаш учун мўлжалланган мосламалар улар силжиши ёки қулаб тушиши эҳтимолини истисно қилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7-боб. Хавфсизлик қоидаларини бузганлик учун жавобгарлик
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
266. Ушбу Қоидаларни бузганликда айбдор бўлган мансабдор шахслар Ўзбекистон Республикаси қонунчилигида белгиланган тартибда интизомий, маъмурий ёки жиноий жавобгарликка тортиладилар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 25 декабрдаги 829-сон қарорига
2-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кон қолдиқларидан фойдаланишда ишларнинг хавфсизлиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҚОИДАЛАРИ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-боб. Асосий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Атамалар ва таърифлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Мазкур Қоидалар кон қолдиқларидан фойдаланишда ишларнинг бехатар олиб борилишини ва уларнинг бутун давридаги жараёнларга қўйиладиган талабларни белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Мазкур Қоидаларда қуйидаги асосий атамалар ва таърифлардан фойдаланилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
айланма сув таъминоти тизими — қайта ишлатиладиган технологик сувларни корхонага етказиш учун жиҳоз ва ускуналар мажмуи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бирламчи тўғон (дамба) — уни тўлдиришни бошланғич даврида сув оқизиб келган қолдиқлар сақланадиган сиғим пайдо бўлиши учун хизмат қиладиган таянч иншоот;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бўтана узатувчи — бўтанани ташиш учун қувур, канал ёки нов. Магистрал бўтана узатувчи (бойитиш фабрикаси (цехи) биносининг бўтана чиқиш нуқтасидан қолдиқлар сақланадиган жойгача ётқизилган) бўтана тақсимловчи (қолдиқлар сақланадиган жой чегарасигача ётқизилган) ва бўтана чиқариш (бўтана тақсимлашдан бўтанани чиқариш учун мослама) турларига ажратилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидротранспорт тизими — қолдиқ (шлам) бўтаналарни гидротранспорт қилиш учун иншоотлар ва ускуналар мажмуи. Улар, босимсиз, босимли ўз-ўзидан оқадиган, босимли-мажбурий ва комбинацияланган (аралаш) тизимлар ажратилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидротранспорт — материалларни сув оқими билан ҳаракатлантиришнинг технологик жараёни. Босимсиз (бўтана қия йўналтирувчи бўйлаб ҳаракатланади ва босими атмосферага тенг бўлган бўш юзага эга бўлади), босимли ўз-ўзидан оқадиган (бўтана тўлиқ тўлдирилган қувурлар бўйлаб ҳаракатланади), босимли-мажбурий (бўтана насослар ҳосил қиладиган босим ҳисобига қувурлар бўйлаб ҳаракатланади) ва комбинациялашган (аралаш) турларига ажратилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кон қолдиқлари (суюқ саноат чиқиндилари) — таркибида бойитиш технологияси ёрдамида ажратиб олиш имкони бўлмаган фойдали компонентлар мавжуд бўлган бўш жинслардан иборат минерал хомашёларни бойитиш қолдиқлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кон қолдиқлари омборхоналари синфи — кон қолдиқлари омборхоналарининг ҳажми, сиғими, фойдаланиш ҳолати ва муддати ҳамда бошқа хавфли кўрсаткичларига мувофиқ таснифланиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
марза ҳосил қилиш дамбаси (иккиламчи дамба) — қирғоқ қатламини чегаралаш учун таянч призманинг ташқи контури бўйлаб тупроқ тўкиб ҳосил қилинадиган дамба;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
муҳофаза ҳудуди — бу кон қолдиқлари омборхонаси атрофидаги ҳамда бўтана ўтказгичлар ва сув қувурлари бўйидаги минтақа бўлиб, унинг чегарасида ишлар бажариш, кон қолдиқлари хўжалигидан фойдаланиш ишларига алоқаси бўлмаган одамлар ва механизмларнинг бўлиши тақиқланади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
оқова сувларни тозалаш тизими — саноат оқова сувларида мавжуд зарарли моддаларни зарарсизлантириш ва йўқ қилиш учун жиҳоз ва ускуналар мажмуи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
саноат (шлам) чиқиндилари иншоотлари — саноат (шлам) чиқиндиларини ташиш, тўплаш, оқова сувларни тозалаш ва айланма сув таъминоти учун мўлжалланган тизимлар (иншоотлар, ускуналар, аппаратлар ва ҳ.) мажмуи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
соҳил — қолдиқлар қатламининг дамба юқори ён қисм юзасидан тиндирилган ҳовуздаги сув кесимигача бўлган юзаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сувни чиқариб юборувчи коллектор — сувни қудуқ орқали қон қолдиқлари омборхонаси чегарасидан ташқарига буриш учун мўлжалланган трубопровод;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув тошқини ҳудуди — дамба (тўғон) бузилганда пайдо бўладиган оқим ҳаракати амалга ошириладиган чегарадаги ҳудуд;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тирговуч призма — ташқи чегараси мосламанинг қуйи ён қисм юзаси ҳисобланиб, ички чегараси эса унинг барқарорлигини ҳисобга олиб белгиланадиган тиргакка оид мослама вазифасини бажарувчи қирғоқ (қон қолдиқлари омборхонасининг тана қисми);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тўлдириш схемаси — қолдиқларни қолдиқ омборига жойлаштириш тартиби ва кетма-кетлигини назарда тутадиган ишларни умумий ташкил этиш схемаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қирғоқдаги сувни чиқариб юборувчи иншоот — тиндирилган ҳовуздан сувни оқизиш учун қон қолдиқлари омборхонасининг қирғоқ туташмасида тузиладиган мослама (канал типидаги);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қолдиқли бўтана (гидробўтана) — қолдиқларнинг сув билан турбуляцияланган аралашмаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қолдиқларни гидро жойлаштириш — омборхонага гидравлик транспорт билан етказиб берилаётган кон қолдиқларини жойлаштириш бўйича технологик операциялар мажмуи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қолдиқлар сақланадиган жой — гидравлик транспорт орқали етказиладиган қолдиқларни омборларга жойлаш ва сувларни тиндириш учун табиий ёки сунъий яратилган сиғим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қолдиқлар сақланадиган идиш — табиий қияликдан ва тўсувчи иншоотлардан ҳосил бўлган чегараланган сиғим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қолдиқлар сақланадиган секция — кон қолдиқлари омборхонаси сиғимининг таянч иншоотлар билан ажратилган қисми;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қолдиқлар сақланадиган жой умумий ҳажми — тўсувчи дамба чўққисининг лойиҳа белгиси доирасидаги идишнинг ҳажми;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қолдиқлар сақланадиган жой фойдали ҳажми — уни қолдиқ ва сув билан тўлдириш лойиҳа белгиси чегарасигача идиш ҳажми;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қолдиқлар сақланадиган жой сиғими — лойиҳада қабул қилинган омборхонани тўлдириш технологияси бўйича унга жойлаштириш мумкин бўлган кон қолдиқлари миқдори;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қолдиқ омбори гидроҳимояси тизими — юзаки ариқларни қолдиқ омборининг сув тўплайдиган майдонидан буриш ва тўхтатиш учун мўлжалланган гидротехник иншоотлар (зовурлар, каналлар, ҳовузлар ва бошқа) мажмуи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қолдиқ омборини консервациялаш — омборхонада сақланадиган қолдиқларнинг узоқ муддатли хавфсиз сақланишини таъминловчи кон-техник, муҳандислик-қурилиш, мелиорация ишлари мажмуи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қолдиқ омборини рекультивация қилиш — бузилган ерларнинг унумдорлиги ва халқ-хўжалик аҳамиятини тиклаш учун, шунингдек жамият манфаатларига мувофиқ атроф-муҳит шароитларини яхшилашга йўналтирилган ишлар мажмуи. Ерларни қайта тиклаш, (атамалар ва тушунчалар) босқич ва йўналишларга ажратилади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
қудуқ — сувни оқизиб юбориш ёки йиғиш учун мўлжалланган шахта типидаги мослама;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
хавфли ҳудуд — сув босиши ҳалокатли оқибатларга олиб келиши мумкин бўлган, сув йўлини тўсувчи иншоотнинг қуйи бефига туташган, сув босиш ҳудудидаги жой;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ҳимоя дамбаси — қолдиқ омбори таянчига оид мосламасининг ёрилиб кетишида ҳудуд ҳимояси учун хавфли ҳудуд чегараларида қурилган дамба;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
шламлар — металлургия, кимё ва бошқа ишлаб чиқаришлар технологик жараёнларининг дисперс (10 микрондан кичик бўлган чангсимон)ли чиқиндилари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қолдиқлар, кон қолдиқлари, қолдиқ омбори атамалари фақат шу объектларга жорий этиладиган талаблардан ташқари шламлар, шлам хўжалиги, сувдан чиққан қолдиқлар (гидроотвал), шлам омбори, шлам тўплагич тушунчаларини ҳам ўз ичига олади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Умумий талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Кон қолдиқлари омборхоналари ҳамда фойдали қазилмаларни қазиб олиш ва қайта ишлаш жараёнлари билан технологик боғлиқ барча синфдаги бошқа гидротехник иншоотлар (кейинги ўринларда — ГТИ), ихтисослаштирилган ташкилотлар томонидан ишлаб чиқилган, қонунчилик ҳужжатларида ўрнатилган тартибда барча турдаги давлат экспертизаларидан ўтқазилган лойиҳаларга мувофиқ қурилиши ва фойдаланилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Кон қолдиқлари омборхоналарини ташкил этиш майдонлари, санитария-ҳимоя ва муҳофаза ҳудудлари, саноат ва маиший хоналар, ўтиш йўллари, алоқа, сигнализация ва ёритиш тизимлари амалдаги қонун ҳужжатлари талабларига жавоб берилиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Очиқ сув ҳавзаларига оқизиладиган сувларнинг тозалиги амалдаги қонун ҳужжатлари талабларига жавоб бериши керак
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. Кон қолдиқлари омборхоналари жойлашган ҳудуддаги ҳавонинг тозалиги амалдаги қонун ҳужжатлари талабларига жавоб бериши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6. Янги қурилган кон қолдиқлари иншоотлари ёки жорий этилаётган янги технологиялар ва ускуналар учун илмий-тадқиқот, лойиҳа ёки ушбу ишлаб чиқаришни татбиқ этаётган бошқа ташкилотлар томонидан ишларнинг хавфсизлигини таъминлайдиган йўриқномалар ишлаб чиқилиши ва ускуналардан фойдаланиладиган ташкилотнинг техник раҳбари томонидан тасдиқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7. Хавфли ҳудуд доирасида кон қолдиқлари омборхонасидан фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган объектлар қурилиши тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8. Кон қолдиқлари, шлам ва гидроотвал хўжаликларининг гидротехник иншоотларида амалдаги меъёрий ҳужжатлар ва гидротехник иншоотдан фойдаланиш лойиҳасига мувофиқ мунтазам равишда хавфсизлик мониторинги ўтказилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9. Ташкилотлар хавфсизлик мониторинги бўйича ишончли маълумотларни Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси, Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекцияси (кейинги ўринларда — Инспекция) ҳудудий органларига ва гидротехника иншоотларининг хавфсизлиги мониторингини амалга оширувчи ихтисослаштирилган ташкилотга тақдим этиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10. Қурилиши тугалланмаган ва белгиланган тартибда тайинланган қабул комиссияси томонидан қабул қилинмаган гидротехник иншоотларни фойдаланишга киритиш ман этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11. Кон қолдиқлари иншоотларини ишлатиш фақатгина лойиҳада белгиланган, ишлатиш режимида 72 соат тўхтовсиз ишлов давомида комплекс синовдан ўтган сигнализация, блокировка, меъёрдан ортиқ ишлашдан ҳимоялашнинг амалдаги қурилмалари, назорат-ўлчов жиҳозлари, алоқа ва ёруғлик воситалари ва имзоланган қабул комиссияси далолатномаси мавжуд бўлганда рухсат берилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
12. Кон қолдиқлари хўжалигининг барча объектларига автотранспорт воситалари ва механизмлари йилнинг исталган вақтида ишончли кириб келиши учун йўллар таъминланиши керак. Йўлнинг қатнов қисмининг кенглиги ва конструкцияси лойиҳа билан белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
13. Кириш йўллари йўл белгилари билан белгиланиши ва йилга камида бир марта таъмирланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
14. Ҳаракатланиш ва кириш йўллари схемаси кон қолдиқлари участкасининг кўринадиган жойида осиб қўйилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
15. Одамларнинг қувурлар устида ҳаракатланишлари, темир йўлларидан, тўсиқ ва экстакадаларни кесиб ўтишлари тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кон қолдиқлари хўжалиги ҳудуди бўйлаб ҳаракатланиш шу мақсад учун мўлжалланган пиёдалар йўлаклари, ўтиш жойлари, зина ва майдончаларда рухсат этилади. Лойиҳага кўра зина ва майдончалар билан жиҳозланмаган жойларда ишларни бажариш билан боғлиқ ҳаракатланиш қўшимча хавфсизлик чораларини кўрган ҳолда амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
16. Оқизиб келиб ҳосил қилинадиган 1, 2 ва 3-синф кон қолдиқлари омборхоналарида кон қолдиқлари физик-механик хоссаларининг лойиҳа талабларига мувофиқлигини тасдиқлаш мақсадида фойдаланишнинг биринчи 5 йили тугагандан сўнг ва кейинчалик ҳар гал қолдиқлар уюми 10 метрга кўпайганда таянч призмасининг лойиҳавий кенглиги чегарасида муҳандислик-геология тадқиқотлари олиб борилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Агар олинган кўрсаткичлар миқдори лойиҳада берилганларидан паст бўлса, омборхонадан фойдаланишни давом эттириш мумкинлиги тўғрисида лойиҳани ишлаб чиққан ташкилотдан хулоса олиш зарур.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
17. Оқизиб келиб ҳосил қилинадиган кон қолдиқлари омборхоналари дамбаларининг мустаҳкамлигини аниқлаш бўйича тадқиқот ишлари дамбалар ҳақиқий параметрларини энг юқори ҳисобий мустаҳкамлик кўрсаткичларига яқинлашиши бўйича кетма-кетлик тартибида ўтказилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Дамбаларнинг мустаҳкамлигини аниқлаш учун навбатдан ташқари тадқиқотларни ўтказиш зарурати дамбалар танасида ташқи динамик салбий ҳолатлар (силжиш, ёриқлар, дамба танаси ва асосга туташ тупроқларнинг кўчиши) пайдо бўлганда аниқланади. Қарор кон қолдиқлари омборхонасининг вакили, кон қолдиқлари омборхонаси лойиҳасини ишлаб чиққан институт, Табиатни муҳофаза қилиш давлат қўмитаси ва инспекция вакилларидан ташкил топган комиссия томонидан қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
18. Кон қолдиқлари омборхонасини фойдаланишга қабул қилишдан олдин ташкилот маъмурияти мазкур Қоидаларнинг 1, 2, 3-иловаларига мувофиқ содир бўлиши мумкин бўлган аварияларни бартараф этиш режаси (АБЭР) ва кон қолдиқларини ишлатиш бўйича маҳаллий йўриқнома, ходимлар учун лавозим ва технологик йўриқномаларни, хавфсизлик техникаси бўйича йўриқномаларни ишлаб чиқилишини ва тасдиқланишини таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Одамларни қутқариш ва аварияларни бартараф этиш бўйича тадбирларни амалга ошириш учун техник ва моддий воситалар соз ҳолатда бўлиши ва АБЭРда кўрсатилган жойда ва миқдорда бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гидротранспорт воситаларидан фойдаланиш билан боғлиқ мансабдор шахслар ва мутахассислар ўзларининг лавозим мажбуриятлари доирасида мазкур Қоидаларнинг талабларини билиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
19. Технологик жараёнлар, коммуникациялар схемалари ўзгарган, ускуналар алмаштирилган тақдирда ушбу ўзгаришлар ишлаб чиқишга жорий этилгунга қадар амалдаги йўриқномаларга ташкилотнинг техник раҳбари томонидан тасдиқланган тегишли ўзгартиришлар киритилиши керак. Барча ўзгартиришлар улар билан боғлиқ ишловчи ходимларга етказилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
20. Ҳар бир ходим мазкур Қоидаларнинг талабларига қатъий риоя қилиши, иншоотларнинг техник ҳолати ва ишида инсонлар, ускуналар ва атроф-муҳит учун хавф туғдирадиган нуқсонлар, ускуна ва ҳимоя қурилмаларининг носозликлари аниқланганда бу ҳақда бевосита бошлиғига ёки юқори раҳбариятга маълум қилиши ва ўзининг лавозим ёки технологик йўриқномасига мувофиқ камчиликларни бартараф этиш чораларини кўриши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
21. Кон қолдиқлари хўжалигининг электр жиҳозлари ва электр қурилмалари амалдаги Истеъмолчилар электр қурилмаларини техник эксплуатация қилиш қоидалари ва Истеъмолчилар электр қурилмаларини эксплуатация қилишда хавфсизлик техникаси қоидаларига мувофиқ ишлатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
22. Юк кўтариш машиналаридан, босим остида ишлайдиган идишлардан фойдаланиш, электр қурилмаларга хизмат кўрсатиш билан боғлиқ бўлган мутахассислар ва ишчилар махсус ўқитилиши ва тегишли қоидалар талабларига мувофиқ ишга қўйилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
23. Қурилиш-монтаж ва махсус қурилиш ишларини бажараётганда қонунчиликда белгиланган талабларга риоя қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
24. Ташкилот маъмурияти бирка тизимида ва топшириқ-рухсатнома бўйича хизмат кўрсатиладиган ва таъмирланадиган барча агрегатларнинг рўйхатини ишлаб чиқиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
25. Иншоотлар ва ускуналарнинг мукаммал, ўрта ва жорий таъмирлаш ишлари ҳар йили тасдиқланадиган режали-огоҳлантирувчи таъмирлаш (кейинги ўринларда — РОТ) ишлари бўйича амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Авария-тиклаш ишлари авария содир бўлган вақтдан бошлаб қисқа муддатларда бажарилади, одамлар ҳаётига хавф туғдирадиган ёки экологик ҳалокатга ва катта моддий зарар кўрилишига олиб келадиган шикастланишлар эса зудлик билан бартараф этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
26. Кон қолдиқлари ва шлам хўжалиги тузилмаси ҳамда штатлари ташкилот раҳбари томонидан лойиҳага мувофиқ белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
27. Кон қолдиқлари хўжалигидан фойдаланадиган ишлаб чиқариш бўлинмаларининг фаолияти ташкилот раҳбари томонидан тасдиқланган низом ва ташкилотнинг техник раҳбари томонидан тасдиқланган кон қолдиқлари хўжалигидан фойдаланиш бўйича маҳаллий йўриқнома билан тартибга солинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
28. 1-, 2- ва 3-синфдаги омборхоналарга эга кон қолдиқлари ёки шлам хўжалигининг техник раҳбари гидротехник маълумотга эга мутахассислардан тайинланиши керак. Кўрсатилган бўлинмаларнинг мутахассислари олий ёки ўрта техник маълумотга эга, кон қолдиқлари омборхоналаридан фойдаланиш ва уларда иш олиб бориш бўйича махсус курсларда ўқиган бўлишлари керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
29. Бойитиш корхоналари раҳбарлари ва мутахассисларининг, шунингдек кон қолдиқлари хўжаликлари муҳандис-техник ходимлари (усталардан ташқари)нинг қоидалар, нормалар ва йўриқномалар бўйича билимлари ҳар 3 йилда текширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
30. Кон қолдиқлари хўжаликлари ишчилари меҳнат хавфсизлиги бўйича камида ҳар олти ойда такрорий йўл-йўриқдан ва йилига камида бир марта тегишли касблар бўйича билимлари текширилиши керак. Текшириш натижалари баённома билан расмийлаштирилиши ҳамда йўриқнома журналига ишчининг шахсий варақасига унинг имзоси билан қайд этилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
31. Содир бўлиши мумкин бўлган аварияларни бартараф этиш режаси ҳар йили кейинги йил бошланишидан камида 15 кун олдин мазкур Қоидаларнинг 1-иловасига мувофиқ ишлаб чиқилади ва тасдиқланади. Аварияларни бартараф этиш ишларини ташкил этиш ва амалга ошириш тартиби, уларда ходимларнинг шахсий иштироки бўйича ўқитиш ишларини мутахассислар билан ташкилот ёки фабриканинг техник раҳбари, ишчилар билан эса тегишли бўлинма (цех, бўлим, участка) раҳбари ўтказади. Ўқитиш ишлари АБЭР амалга киритилишидан камида 10 кун олдин ўтказилади ва АБЭР далолатномаларига тегишли равишда қайд этилади. Фойдаланувчи ходим ва муҳандис-техник ходимларнинг АБЭР билан танишганлиги уларнинг имзоси билан тасдиқланади. АБЭР бўйича билимлар ҳар йили текширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кон қолдиқлари хўжаликларида ўзгаришлар содир бўлганда, уч кун ичида АБЭР га тегишли тузатишлар киритилиши, бу ҳақда уларни билиши шарт бўлган мансабдор шахсларга етказилиши ва уларнинг имзоси билан тасдиқланиши керак
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
32. АБЭР нинг ўзига тааллуқли қисмини ўрганиб чиқмаган шахсларни ишга қўйиш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
33. Фойдаланувчи ходимлар ўртасида АБЭР бўйича ўқув машқлари кон қолдиқлари хўжалиги бўлинмасининг цех бошлиғи ёки фабрика бошлиғи (техник раҳбар) раҳбарлиги остида ҳар йили тасдиқланадиган графикда белгиланган муддатларда ўтказилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
34. Кон қолдиқлари хўжалигидан фойдаланиш бўйича маҳаллий йўриқномалар фойдаланиш режимлари ёки иншоотлар таркиби ўзгарганда, лекин камида 5 йилда бир марта, қайта кўриб чиқилиши ва қайта тасдиқланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
35. Ташкилот маъмурияти кон қолдиқлари хўжалигини лойиҳада ва йиллик иш режаларида кўзда тутилган барча қурилиш машиналари, механизмлар, транспорт воситалари, назорат асбоблари ва материаллар билан таъминлаши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-§. Кон қолдиқлари хўжалигидан фойдаланиш учун зарур бўлган ҳужжатлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
36. Ҳар бир цехда (бўлимда, участкада) техник ҳужжатларни олиш ва сақлаш учун масъул мансабдор шахс тайинланиши, уларни сақлаш учун хона (шкаф) ажратилиши ҳамда сақланаётган ва берилган ҳужжатларни рўйхатга олиш журнали юритилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
37. Лойиҳа, ижро қурилиш ҳужжатлари ва иншоотларнинг аввалги йиллардаги назорат материалларини сақлаш жойи ва тартиби корхона бўйича махсус буйруқ билан белгиланади. Бунда, улар доимий сақланиш жойи ва уларнинг архив рақамлари кўрсатадиган ҳолда цехдаги ҳужжатларни рўйхатдан ўтқазиш журналида рўйхатдан ўтказилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
38. Ҳужжатларни сақлаш учун масъул шахс ўзгарганда цехдаги мавжуд барча ҳужжатлар хатловдан ўтқазилиши керак. Ҳужжатларни топшириш кон қолдиқлари хўжаликлари бошлиғи ёки ташкилотнинг техник раҳбари томонидан тасдиқланган далолатнома билан расмийлаштирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
39. Ҳужжатларни топшириш кон қолдиқлари цехи бошлиғи ёки ташкилотнинг техник бошлиғи томонидан тасдиқланган далолатнома билан расмийлаштирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-§. Алоқа, сигнализация ва ёритиш тизимлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
40. Кон қолдиқлари хўжалиги технологик жараёнлар бошқаруви, назорати ва ишлар хавфсизлигини таъминлайдиган алоқанинг техник воситалари ва сигнализация билан жиҳозланган бўлиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
41. 1-, 2- ва 3-синфдаги кон қолдиқлари омборхоналарида операторлар (суюқ саноат чиқиндиларини оқизиб келтиришни тартибга солувчилар) ва иншоот назоратчилари телефон (мобиль) радиотелефон ёки радиоалоқа воситалари билан таъминланган бўлиши керак. Кўчма радиостанцияларнинг ишлаш радиуси кон қолдиқлари омборхонасининг ҳар қандай нуқтасидан туриб цех ёки фабрика диспетчери билан ишончли алоқани таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
42. Кон қолдиқлари хўжалигида алоқа ва сигнализация тизими ҳолати барча объект ва иншоотлардаги авариялар тўғрисида шошилинч хабар етказиш имкониятини таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
43. Кон қолдиқлари хўжалигининг кечаю-кундуз хизмат кўрсатилиши талаб этиладиган барча объектлари стационар электр ёритиш тизимига эга бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ёритиш тармоқлари учун линиядаги кучланиш 220 В дан юқори бўлмаган ҳолларда изоляцияланган нейтралли электр тизими қўлланилиши керак. Арк ксенон найча шаклидаги лампаларидан фойдаланилганда 380 В кучланиш рухсат этилади; стационар ёритиш қурилмалари учун ерга уланган нейтралли 6/0,4 кВ трансформатордан фойдаланиш рухсат этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сутканинг қоронғи пайтида ишлайдиган ходимлар электр таъминоти узилган пайтларда фойдаланиш учун аккумуляторли ёритиш воситалари билан таъминланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
44. Ишчи ва маъмурий-маиший хоналарнинг ёритилиши Табиий ва сунъий ёритиш меъёрлари талабларига жавоб бериши керак. Қоронғу вақтда очиқ майдонларда ҳудуд, йўл, ўтиш жойлари ва иш ўринларининг ёруғлиги мазкур Қоидаларнинг 4-иловасида келтирилган Қурилиш майдонларини ёритиш нормаларига жавоб бериши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-§. Назоратни ташкил этиш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
45. Иншоотлардан авариясиз, нормал фойдаланишни таъминлаш ҳамда улардан бутун фойдаланиш муддатидаги ҳолатларига тезкор баҳо бериш мақсадида, ҳаққоний (жойига чиқиб) кузатувлар олиб борилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
46. Кон қолдиқлари омборлари иншоотларда натура кузатувлар ташкил этилиши ва улар қурилишидан бошлаб амалга оширилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
47. 1-, 2- ва 3-синфдаги, шунингдек 15 метрдан юқори баландликдаги 4-синфга мансуб кон қолдиқлари омборхоналари бўйича натура кузатуви уларда ўрнатилган назорат-ўлчов асбоблари (кейинги ўринларда — НУА) ёрдамида инструментал назоратни ўз ичига олади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
48. 10 метрдан юқори баландликдаги 4-синф дамба ва тўғонларда фақат филтрацион режим устидан назорат мажбурийдир.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
49. Натура кузатуви натижалари ва иншоотда содир бўлаётган жараёнлар таҳлили асосида инструментал назоратнинг дастлабки белгиланган таркиби ва даврийлиги лойиҳа ташкилоти билан келишилган ҳолда фойдаланувчи ташкилот томонидан ўзгартирилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
50. Объект фойдаланишга қабул қилинганда, қурилиш жараёнида пудратчи қурилиш ташкилоти томонидан олиб бориладиган журналлар ва кузатув материаллари, НУАда ўрнатилган ижро ҳужжатлари билан биргаликда далолатнома бўйича фойдаланувчи ходимга топширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
51. Оқизиб келиб ҳосил қилинадиган 1-, 2- ва 3-синфдаги кон қолдиқлари омборхоналари ва қуйиб ҳосил қилинадиган 1- ва 2-синфдаги кон қолдиқлари омборхоналари натура кузатувларини ўтказиш учун натура кузатувлари гуруҳи (бюроси) ташкил этилиши керак, у аниқланган камчиликлар тўғрисида цехнинг (участканинг) раҳбариятини дарҳол хабардор қилиши ва уларни бартараф этиш чоралари кўрилмаган тақдирда ташкилот раҳбариятини хабардор қилиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гуруҳлар таркиби ва ходимлар сони кузатувлар таркиби, ҳажми ва даврийлигига қараб лойиҳада белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
52. Инструментал кузатувларни ташкилотнинг ихтисослашган (маркшейдерлик, гидрогеология, ва ҳ.) хизматлари томонидан ўтқазилиши рухсат этилади. Улар ўлчаб аниқланган миқдорларни лойиҳада белгиланган иншоотлардан хавфсиз фойдаланиш параметрлари ва мезонлари билан таққослашлари, маълумотларни кон қолдиқлари хўжалиги цехи (участкаси)га беришлари керак. Кузатув натижалари бўйича аниқланган лойиҳавий кўрсаткичлардан четга чиқишларни бартараф этиш тўғрисида ташкилотнинг техник раҳбари имзоланган фармойиш чиқарилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
53. Оқизиб келиб ҳосил қилинадиган 4-синфдаги кон қолдиқлари омборхоналари ва қуйиб ҳосил қилинадиган 3- ва 4-синфдаги кон қолдиқлари омборхоналарида ГТИ устидан назорат махсус тайёргарликдан ўтган ва кон қолдиқлари омборхоналарида ишлаш учун рухсатнома олган мутахассис-назоратчи ёки уста зиммасига юклатилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
54. Лойиҳада кўзда тутилган кузатувлардан ташқари, барча кон қолдиқлари омборхоналари ва гидротехник иншоотлар камида бир йилда икки марта комиссия кўригидан ўтказилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) баҳорда, сел ва сув тошқинлари бошланишидан олдин, ГТИнинг сел ва сув тошқинлари даврида фойдаланиш учун тайёрлигини аниқлаш мақсадида;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) кузда, ГТИ нинг ҳолати ва кузги-қишки даврда нормал фойдаланиш учун тайёрлигини текшириш мақсадида.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Комиссия ташкилот буйруғи билан тайинланиши, кўрик натижалари эса далолатнома билан расмийлаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
55. Комиссия далолатномасига биноан, комиссия томонидан тавсия этилган тадбирларни амалга ошириш муддатлари ва жавобгарлигини белгилайдиган буйруқ чиқарилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
56. Гидротехника иншоотларининг сув ости қисмларини текширишнинг таркиби, тартиби ва даврийлиги лойиҳада белгиланади ва маҳаллий йўриқномаларда кўрсатилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-боб. Қолдиқ бўтанасининг қуюқлашиши
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Умумий талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
57. Бўтана (бўтана)ни қуюқлаштириш узели (мураккаб механизмнинг бир қисми ёки бир қанча деталларни туташтириб турувчи техник қурилма)дан фойдаланиш ташкилотнинг техник раҳбари томонидан тасдиқланган йўриқнома бўйича амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
58. Қуюқлаштириш узелининг кириш жойларига «Бегоналарнинг кириши тақиқланади», «Идишли иншоотлар ва қувур ўтказгичларнинг чеккасида юриш тақиқланади» деган плакатлар жойлаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
59. Кон қолдиқларини тақсимлаш бўлма (камера)ларининг (кейинги ўринларда — КҚТБ) конструкцияларидан қатъи назар, қуйидаги талабларга риоя қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) бўтана қабул қилувчи ва бўтанани чиқарадиган дарчалар ва туйнукларда уларни кўтариш ва тушириш қулфлари ва механизмлари доим ишчи ҳолатда бўлиши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) бўтанани авария тушириш новига чиқариш учун мўлжалланган дарча ёпиқ бўлиши ва фақат авария қуйиш пайтида очилиши керак. Бўтанани авария новига доимий қуйиш билан КҚТБдан фойдаланишга агар бу лойиҳада кўрсатилмаган бўлса йўл қўйилмайди;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) бўтана қабул қилувчи дарчаларда хас-чўпларни тутиб қолувчи панжаралар ўрнатилиши керак, панжаралар ҳолати устидан ҳар сменада назорат олиб борилиши ҳамда ўз вақтида тозалаш ва таъмирлаш ишлари олиб борилиши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) ишчи панжаралар тозалаш учун ечиб олингунга қадар иккинчи тирқишдаги захирадаги панжараларга, камерани таъмирлаш вақтида эса таъмирлаш қулфлари ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
60. Гидроциклонларни таъминлаш линиялари тош ва бегона нарсаларни тутиб олиш ва чиқариб ташлаш учун мўлжалланган қурилмалар билан жиҳозланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Гидроциклонларнинг кириш қувурларига бўтананинг гидроциклонларга берилишини тўсиб қўйиш ва тартибга солиш имконини берувчи сурма клапанлар (задвижка) ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Қуюлтиргич ускуналари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
61. Қуюлтиргич ишлаши вақтида қуйидагиларга амал қилиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) қуюлтиргичда кўпик ҳосил бўлишини пасайтириш учун бўтанани КҚТБ дан етказиб берувчи бўтана ўтказгичга куйиш пайтида унинг ҳаво билан айланишига (аэрация қилишига) йўл қўймаслик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) бегона нарсаларнинг қуюлтиргичга тушишига йўл қўймаслик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) таъминот миқдори ва қуюлтирилган маҳсулотни чиқариб юбориш бўйича сезиларли тебранишларга йўл қўймаслик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) маҳсулот ўзининг оқувчанлигини йўқота бошлаганидаги зичликкача қуюқлашишига йўл қўймаслик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) сувнинг тўкилишида суспензияларнинг таркиби устидан доимий назорат олиб бориш, керак бўлганда қуюлтиргич ишлашини нормаллаштириш учун зудлик билан чора кўриш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-§. Флокулянтлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
62. Реагентларни транспорт воситаларидан тушириш, омборхонага етказиш, аппарат ва қориштиргичларга юклаш, хомаки ва ишчи аралашмаларни тайёрлаш учун мўлжалланган ускуна ва механизмлар ишчи ҳолатда сақланиши керак. Қуюлтириш жараёнига узатиш пайтида ишчи аралашмаларни дозалаш ишлари имкон қадар автоматлаштирилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
63. Коагулянт ва флогулянтларнинг қуруқ кукунлари ҳамда уларнинг 0,2 фоиз дан ортиқ концентрациялари билан бажариладиган ишлар камида 2 кишидан ташкил топган звено томонидан амалга оширилиши керак. Ишчилар махсус кийимда бўлишлари, ишларни ҳимоя кўзойнаклари ва респираторлар ёрдамида бажаришлари лозим. Иш пайтида ҳаво юбориш ва тортиш вентиляция тизимлари қўшилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
64. Терига, пол ва ускуналарга тушган флоакулянт эритмалари махсус жиҳозланган қурилмалардаги сув билан ювилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
65. Металл идишлар, қувур ўтказгичлар ва флоакулянт эритмаси билан алоқада бўладиган қурилма қисмлари пайвандлаш ишларини олиб боришдан олдин сув билан яхшилаб ювилиши, пайвандлаш ишлари эса газли муҳитларда пайвандлаш ишларини олиб бориш бўйича амалдаги хавфсизлик қоидаларига мувофиқ бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-боб. Кон қолдиқларининг гидротранспорт тизими
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Умумий талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
66. Кон қолдиқларининг гидротранспорт тизимидан нормал фойдаланиш учун қуйидагиларни ўз ичига олган технологик назоратни амалга ошириш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) ташиладиган бўтана хусусиятларини аниқлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) тизимнинг ишлаш режими параметрларини аниқлаш ва таҳлил қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) тизим ишлашида бузилишларни олдини олиш бўйича профилактик тадбирларни (емирилиш, лойқа босиш, гидравлик зарбалар ва бошқалар пофилактикаси) ўз вақтида бажариш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) иншоот ва ускуналарнинг режавий-огоҳлантирувчи таъмирлаш ишлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
67. Бойитиш фабрикаларидан гидротранспорт тизимининг ўтказиш қобилиятидан юқори бўлган ва авария сиғимига доимий технологик тўкилишларга олиб келадиган бўтана массасини ташлашга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Бўтана насос станциялари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
68. Бўтана (пульпа) насос станциялари (кейинги ўринларда ПНС) хоналарининг ишлаш жойларида қуйидагилар бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) машинистнинг технологик йўриқномаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) ПНС бўйича аварияларни бартараф этиш режасидан кўчирма ва ПНС билан технологик боғлиқ бўлган объектларда авария юз берганда ходимлар ҳаракатининг тартиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) ўрнатилган механик, гидромеханик, электр, кўтариш-транспорт ускуналаридан фойдаланиш бўйича йўриқномалар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) ускуналарнинг ишлашини қайд ва назорат қилиш журналлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
69. ПНС хоналарида станциянинг насос, энергетик ва бошқа ускуналар қувур ўтказгичлар ва уларнинг очиш-ёпиш жойларининг агрегатлар ва қулф-тартибга солиш арматураларининг стационар рақамлари кўрсатилган умумий схемаси осилиб қўйилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
70. Қаватлараро томёпмага эга машина залида томёпманинг алоҳида қисмларига тушадиган юкларнинг чегаравий миқдори кўрсатилган йўриқнома осиб қўйилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
71. Энг оғир юклар учун мўлжалланган майдонлар чегаралари бўёқлар ёки металл белгилар билан белгиланади ва пол билан бир текисда қурилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
72. Таъмирлаш майдонлари чегараларидаги деворларга асосий ускуна ва юкларни илиш (строповка) схемаси, ПНС таъмирлаш ишлари шартларида бажариладиган технологик хариталар, хавфсизлик техникаси ва ёнгин хавфсизлиги қоидалари осиб қўйилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
73. Тупроқ (грунт) ва сув насослари, электр двигателлари, машиналар ва бошқа ускуналарнинг барча ҳаракатланадиган қисмлари ҳимоя тўсиғи билан тўсилган бўлиши керак, ҳимоя тўсиғи ечилган ёки техник носоз ускунани ишга тушириш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
74. Автоматлаштирилган агрегатлар ва тизимлардан фойдаланиш лойиҳа талабларига мувофиқ тузилган маҳаллий йўриқномалар билан тартибга солиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
75. Насосларнинг авария ҳолатида ўчирилиши, кон қолдиқлари, дренаж зумпфлари ва новларнинг тўлганлиги ҳақида хабар бериш учун сигнализациянинг ишга яроқлилиги устидан кунлик назорат олиб борилиши керак, аниқланган носозликлар эса дарҳол бартараф этилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
76. Тупроқ (грунт) насосини, барча ускуналар тўлиқ соз ҳолатда бўлганда ва бўтана ўтказгич трассаларида таъмирлаш ишлари олиб борилмаётганлигидагина ишга туширишга рухсат этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
77. Гидромеханик ускуналарни монтаж ва тўлиқ таъмирлаш ишларидан кейин мустаҳкамлик ва герметиклик бўйича синовдан ўтказилиши керак. Агар синов тартиби лойиҳада белгиланмаган бўлса, синовлар Технологик ускуналар ва технологик қувур ўтказгичлар бўйича қоида талабларига мувофиқ ўтказилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
78. Монтаж ёки таъмирлашдан кейин тупроқ (грунт) насослари ва бошқа ускуналарни ишга тушириш хавфли ҳудуддан одамлар ва бегона нарсаларни четга чиқарилгандан сўнг ишларнинг масъул раҳбари иштирокида амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
79. ПНС дренаж тизими (новлар, зумпфлар, авария чиқариш йўллари ва бошқалар) текширув ва тозалаш учун қулай ва ишчи ҳолатда сақланиши керак. Унда бегона нарсаларнинг ва қаттиқ чўкмаларнинг йиғилишига йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-§. Авария ва буфер сиғимлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
80. Авария ва буфер (бўтананинг ён атрофга ёйилиб кетишидан сақловчи идиш) сиғимлар ҳамда уларни тозалаш учун мўлжалланган ускуналарни техник соз ҳолатда сақланиши, уларнинг сув ва кон қолдиқлари билан тўлиш сатҳи лойиҳада кўрсатилгандан ошмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
81. Авария ва буфер сиғимларнинг энг юқори кўрсаткичгача тўлдиришига йўл қўйилмайди. Авария сиғимнинг бўш ҳажми лойиҳада кўрсатилган вақт мобайнида бойитиш фабрикасидан бўтанани қабул қилишни доимий таъминлаши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
82. Земснарядлар ва сузувчи бўтана ўтказгичларда тескари клапанлар ва зарбга қарши воситаларни ўзбошимчалик билан ўрнатишга йўл қўйилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
83. Қиш мавсумида земснарядни ишга тайёрлашда қуйидагилар зарур:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) барча узеллардаги мойлаш материалларини қишки мойларга алмаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) машина залидаги ва земснаряд устидаги палуба қурмаларини иситиш, ёрдамчи насос ва қувур ўтказгичларнинг иситилишини таъминлаш, машина залида термометрларни ўрнатиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) земснаряд ва сузувчи бўтана ўтказгич атрофида юкларни пасайтириб тушириш (майна) ишларини ташкил этиш ва уни сақлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) сузувчи бўтана ўтказгичлар понтонлари ҳолатини кузатиб бориш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) сузувчи бўтана ўтказгичларни бўшатиш учун мўлжалланган чиқариш йўлларини ишчи ҳолатда сақлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
84. Земснарядларнинг технологик ҳаракатланиши учун зарур энг кичик (юкларни тушириш) майдончалари қуйидагича бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) сув бўйича земснаряднинг унумдорлиги 1000 — 1200 м3/с бўлганда 600 — 800 м2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) земснаряднинг унумдорлиги 1600 — 2400 м3/с бўлганда 1000 — 1200 м2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) земснаряднинг унумдорлиги 2400 — 3600 м3/с бўлганда 1400 — 1600 м2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) земснаряднинг унумдорлиги 4000 м3/с бўлганда 1800 — 2000 м2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) земснаряднинг унумдорлиги 5000 м3/с бўлганда 2500 — 3000 м2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
е) земснаряднинг унумдорлиги 10000 м3/с бўлганда 3500 — 4000 м2;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
85. Хавфсизлик техникаси ва земснарядларнинг лойиҳавий унумдорлигини таъминлаш шароитларидан келиб чиққан ҳолда, юкларни пасайтириб тушириш майдонини 2-жадвалда кўрсатилган миқдордан кўпи билан 20 фоизга ва фақат об-ҳаво кескин ёмонлашган шароитда қисқа муддатларда камайтиришга рухсат этилади. Майдон ўлчамларини жадвалда кўрсатилган миқдорларга нисбатан оширилиши, самарасиз энергия сарфи ва тозаланаётган сиғим табиий иссиқлигидаги йўқотишларнинг ошиши туфайли мақсадга мувофиқ эмас.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-§. Бўтана ўтказгичлар ва қувур ўтказгич арматураси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
86. Бўтана ўтказгичларнинг трассаси хизмат кўрсатиш учун кулай бўлиши керак. Трассага бориш йўллари ва автойўллар йилнинг ҳар қандай даврида ўтказиш қобилиятига эга бўлиши (соз бўладиган ҳолатда сақланиши) керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
87. Бўтана ўтказгичларни трасса бўйлаб бўшатиш учун мўлжалланган чиқариш жойлари ва уларнинг қулф арматуралари ишга яроқли ҳолатда бўлиши, бўтана ўтказгичларни бўшатишда бўтанани қабул қилиш учун мўлжалланган сиғим эса, ҳар доим унга бўшатилган бўтана ўтказгич участкалари ҳажмидан камида икки марта катта бўш ҳажмга эга бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
88. Сиғимларнинг жойлашиши ва конструкциялари, уларни бўшатиш усуллари ва воситалари лойиҳа билан белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
89. Қувур ва новларнинг кўринарли жойларида трассанинг лойиҳавий бўлинишига мувофиқ пикет «ПК» белгилари қўйилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
90. Дамба устидан ўтказиладиган диаметри 600 мм дан ортиқ бўлган тақсимловчи пульповодларда зина ва панжарали ўтиш кўприкчалари ўрнатилган бўлиши керак. Кўприкчалар ўртасидаги масофа бўтанани чиқариш жойлари ҳар хил жойлашган бўлса кўпи билан 500 м, бўтанани чиқариш жойлари фақат пульповоднинг ёнбошида жойлашган бўлса кўпи билан 1000 м бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
91. Бўтана ўтказгичлар ўтказилган тунелларнинг авария ёритиш тизими, аэрацион ва шамоллатиш қурилмалари доимо ишга яроқли ҳолатда бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
92. Бўтана ўтказгичлардан фойдаланишда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) пульповодлардаги босим мунтазам назорат қилиниши ва у номинал миқдордан ошган ҳолларда бунинг сабаби зудлик билан аниқланиши ва бартараф этилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) новларда бўтана оқимининг лойиҳавий даражадан ошишига йўл қўймаслик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) пульповод деворларининг емирилиш даражаси ва футеровка ҳолати вақти-вақти билан назорат қилиниши, қувурларни бураш, таъмирлаш ёки алмаштириш ишлари ўз вақтида бажарилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) пульповоддан бўтана сизиб чиқишини олдини олиш бўйича зудлик билан чоралар кўриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) пульповод эстакадаларини мунтазам равишда қор ва музлардан тозалаш, эстакадалардаги пульповодларнинг музлашига йўл қўймаслик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
е) кузда ва баҳорда қор эришидан олдин пульповод трассасидаги сув ўтказиш қувурларини, кюветлар ёки тоғолди ариқчаларини тозалаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ж) трасса полотносини таъмирлаш ва асос деформацияси аниқланган жойларда пульповодларни текислаш, шунингдек пульповодларга бориладиган йўлларни таъмирлаш ишларини ўз вақтида олиб бориш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
з) пульповодларни лойқа босиши ва муз тиқинларининг юзага келишига йўл қўймаслик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
и) ҳар чоракда камида бир марта қувур ўтказгич арматураси, зарбга қарши воситалар ва тескари клапанлар текширилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
к) пульповодлар трассасидаги компенсаторлар ва қўзғалмас таянчлар ҳолати кузатиб борилиши, зарур ҳолларда уларни таъмирлаш ишлари бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
93. Таъмирлаш ишлари учун тўхтатилганда ва қишки технологик танаффусларда бўтана ўтказгич бўшатилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
94. Деворларининг қалинлиги критик кўрсаткичга яқинлашган пульповод участкалари (босим ҳосил қиладиган пульповодда қувурларни профилактик бурашни ҳисобга олган ҳолда) алмаштирилиши керак. Деворларнинг критик қалинлиги лойиҳада белгиланади ва кон қолдиқлари хўжалигидан фойдаланиш бўйича маҳаллий йўриқнома билан тартибга солинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
95. Қувур пўлати ва пайванд чокларига коррозион таъсир кўрсатмайдиган бўтана ташиладиган пульповод деворларининг критик қалинлиги қуйидаги формула билан аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
t = РД/(0,8R),
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
бу ерда t — қувур деворининг критик (чегаравий) қалинлиги, мм; Р — қувурдаги ишчи босим, МПа; Д — қувурнинг ташқи диаметри, мм; R — қувур материалининг ҳисобий қаршилиги, МПа.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
96. Қулф арматура ва зарбга қарши қурилмалардан фойдаланиш лойиҳа ва кон қолдиқлари хўжалигидан фойдаланиш бўйича маҳаллий йўриқномага мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
97. Қувур ўтказгич арматура ва зарбга қарши қурилмаларга эга пульповодлардан фойдаланишда:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) носоз сурма ва тескари клапанлар зудлик билан таъмирланиши ёки алмаштирилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) охирги участкаларда сурма клапанларнинг тез ёпилишига йўл қўймаслик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) зарбга қарши қурилмаларни ўз вақтида текшириш ва таъмирлаш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
98. Гидротранспорт тизимини қиш мавсумига тайёрлаш тадбирлари ўз вақтида (кон қолдиқлари хўжалигидан фойдаланиш бўйича маҳаллий йўриқномада кўрсатилган муддатларда) бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
99. Босим остидаги пульповодлар ва арматураларни таъмирлаш билан боғлиқ ишларни (пайвандлаш, пармалаш ва ҳ.) бажариш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
100. Бўтана ўтказгич ишга туширилгандан кейин унинг бутун трассаси ундан фойдаланиш учун масъул техник ходим томонидан кўздан кечирилиши керак. Кўздан кечириш натижалари иншоотларни визуал кўздан кечириш журналига қайд этилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-боб. Кон қолдиқлари омборхоналари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Умумий талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
101. Йил бошланишидан олдин кон қолдиқлари омборхонасининг ҳақиқий ҳолатини ҳисобга олган ҳолда уни тўлдириш режаси ва графиги, шунингдек, иншоот ва ускуналарни режавий-огоҳлантирувчи таъмирлаш графиги тузилиши ва тасдиқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
102. Кон қолдиқлари омборхонасидан хавфсиз фойдаланиш учун, уларнинг туридан қатъий назар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) кон қолдиқлари ҳар йили тасдиқланадиган режа ва графика мувофиқ жойлаштирилиши, лойиҳада қабул қилинган тўлдириш схемалари, бўтанани чиқариш усуллари, кон қолдиқларини жойлаштириш технологияси ва кон қолдиқларини оқизиб келтириш интенсивлигига риоя қилиниши; кон қолдиқларини рухсатсиз ва бетартиб жойлаштиришга йўл қўймаслик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) омборхонада лойиҳада кўзда тутилган сув ҳажмини сақлаб туриш; сув ҳажмининг лойиҳада кўрсатилган минимал даражадан камайиши ва максимал даражадан ошишига йўл қўймаслик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) иншоотларнинг ҳолати устидан мунтазам назорат ўрнатиш ва лойиҳада белгиланган йўл қўйиладиган чегаравий ҳолати параметрлардан ва иншоотлардан хавфсиз фойдаланиш критерийларидан ошишига йўл қўймаслик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) таъмирлаш ишлари ҳамда кон қолдиқлари ва унинг иншоотларининг иш режимида юзага келган нуқсонларни бартараф этиш бўйича тадбирларни ўз вақтида бажариш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) лойиҳада кўзда тутилган барча табиатни муҳофаза қилиш тадбирларини бажариш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
103. Аварияларни бартараф этиш режасида кўзда тутилган материаллар, асбоблар, захираси бўлмаган, кон қолдиқ омборхоналаридан фойдаланиш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
104. Кон қолдиқлари омборхонаси фойдаланишга киритилаётганда унда тўпланган сув ҳажми бойитиш фабрикасидаги биринчи ишга тушириш мажмуининг айланма сув таъминоти учун етарли миқдордан ошмаслиги керак. Ортиқча сув ҳажмини тўплаш лойиҳада асосланган ҳоллардагина рухсат этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
105. Кон қолдиқлари омборхонаси жойлашган ҳудудда портлатиш ишларини ўтказиш имконияти ва шартлари лойиҳада белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
106. Портлаш ишлари қонунчилик ҳужжатларида ўрнатилинган тартибга мувофиқ амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
107. Тўсувчи тўғонлар ва дамбалар, каналлар, дренажлар, туннеллар ва тақсимловчи бўтана ўтказгичларда иншоотнинг пикетлар бўйича узунлигини, шунингдек уларнинг ер ёки сув остида жойлашган (яширинган) коммуникациялар (кабеллар, сув қувурлари ва ҳ.к.) билан кесишиш жойларини кўрсатувчи белгилар қўйилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
108. Агар кон қолдиқлари омборхонаси чиқарадиган чанглар лойиҳада белгиланган санитария ҳудуди чегарасидан ташқаридаги атмосфера ҳавосининг чангланиш даражасини йўл қўйиладиган чегаравий концентрациялардан ошишига олиб келса, Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлиги органларининг келишувисиз ундан фойдаланиш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
109. Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Санитария-эпидемиологик осойишталик ва жамоат саломатлиги қўмитаси ва Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси органлари билан келишмасдан кон қолдиқлари омборхонасидан чиқадиган сувларни табиий сув ҳавзаларига (ариқларга) ташлаш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
110. Кон қолдиқлари омборхоналари (шлам омборхоналари, тиндиргичлар) атрофида уларга кириш йўлларида «Хавфли ҳудуд. Бегоналарнинг кириши тақиқланади!» деган плакатлар ўрнатилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
111. Кон қолдиқлари омборхоналари ҳудудида бегоналарнинг юриши, тиндиргич ҳовузларда чўмилиш, улардаги сувдан хўжалик-ичимлик суви сифатида ва ҳайвонларга бериш учун фойдаланиш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
112. Дамба устига ва бермаларга кириш йўллари унинг узунлиги бўйича камида ҳар 3 км да кўзда тутилиши, бунда дамба (тўғон) га камида иккита кириш йўли бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
113. Кон қолдиқлари омборхонасидан фойдаланиш жараёнида ва тўсувчи дамбаларни кўтаришда пастки бьефда ва дамбанинг пастки қиялигида, шунингдек омборхона ичининг лойиҳавий тўлиш сатҳи чегарасида тупроқ ва жинсларни қирқиб олиш, ўйиқ, карьер ва котлованлар ҳосил қилишга рухсат этилмайди. Бу участкаларда фақат лойиҳада асосланган ҳоллардагина тупроқ ва жинсларни қазиб олиш мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
114. Тиндиргич ҳовузида, кузатиш учун қулай жойда, кон қолдиқлари омборхонасидаги сув сатҳини кузатиш учун деформацияланмайдиган материалдан тайёрланган, сантиметрларга ажратилган сув сатҳини ўлчаш рейкаси ўрнатилган бўлиши керак. Рейканинг нол белгиси таянч реперга тақалган бўлиши керак. Сув сатҳини узоқдан туриб назорат қилиш асбоби бўлишидан қатъий назар, рейка ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
115. Қуйиб ҳосил қилинадиган кон қолдиқлари омборхонаси дамба чўққиси белгисининг ёки қуйиб ҳосил қилинадиган кон қолдиқлари омборхонаси марза дамбаси тепа қияликлари атрофидаги сув усти пляжлари белгисининг сув сатҳидан ошиши иншоотдан фойдаланиш муддати давомида лойиҳага мувофиқ, лекин 1 ва 2 синфдаги омборхоналар учун камида 1,5 м, 3 ва 4 синфдаги омборхоналар учун эса камида 1,0 м бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
116. Айрим ҳолатларда, ҳовузнинг ўлчамлари, ундаги сув ҳажми ва объектдан фойдаланишнинг ўзига хос шароитларидан келиб чиқиб, дамба чўққисининг ҳовуздаги сув сатҳидан баландлик кўрсаткичларининг камайиши лойиҳада асосланган ва Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси ҳамда Инспекция билан келишилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
117. Сув усти пляжининг узунлиги оқизиб келиб ҳосил қилинган кон қолдиқлари омборхонасидан фойдаланиш муддати мобайнида кон қолдиқлари уюмининг ҳар қайси яруси учун лойиҳада белгиланган миқдорга мувофиқ, лекин 1-синфдаги омборхоналар учун камида 50 м, 2-синфдагилар учун камида 40 м, 3-синфдагилар учун камида 30 м ва 4-синфдагилар учун камида 20 м бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
118. Бўтанани (дамбанинг ички томони) пляжга чиқараётганда, унинг дамба чўққисига ва пастки қияликларига қуйилишига йўл қўймаслик учун, бирламчи дамба чўққиси ва тепа қиялик атрофидаги марза дамбаларининг пляж устидан баландлиги камида бўтана чиқариладиган қурилма диаметрига тенг, лекин камида 0,50 м бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
119. Кон қолдиқлари омборхонасидаги мавжуд сузувчи воситалар доим соз ҳолатда бўлиши, унда юк кўтариш қобилияти кўрсатилган ёзув ва бортида қутқариш воситалари (қутқариш жилетлари ёки шарлар, кўпикли арқон ёки сув олиш учун чўмичлар) бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
120. Сузувчи воситалардан фойдаланишга махсус ўқитилган одамлар қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
121. Сувда ўтказиладиган ишлар топшириқ (наряд) — рухсатнома бўйича қонунчиликда ўрнатилган тартибда амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
122. Доимий навбатчи ходим туриши кўзда тутилган кон қолдиқлари омборхоналарида назоратчилар ва таъмирловчи ишчилар учун иситиладиган хизмат хоналари бўлиши керак. Бу хоналар электр тармоғи ва телефон (рация) алоқа воситалари билан таъминланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Кон қолдиқлари омборхонаси дамбалари ва тўғонлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
123. Бирламчи дамбалар ва марза дамбаларини кўтариш ишлари ишчи чизмаларга мувофиқ тасдиқланган ишларни бажариш лойиҳаси бўйича амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
124. Бирламчи дамбалар ва марза дамбаларини кўтаришда қияликларнинг лойиҳавий нишаблигини оширишга ва лойиҳада кўзда тутилган берма кенглигини камайтиришга рухсат этилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
125. Назорат ўлчовлари дамбани кўтарилишига қараб унинг узунлиги бўйлаб ҳар 50 м да ўтказилиши керак. Белгиланган лойиҳавий ўлчамлардан четга чиқишлар зудлик билан бартараф этилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
126. Дамбанинг турли ҳудудларида қазилма жинсларни тўкиш кетма-кетлиги ва тартиби кон қолдиқлари омборхоналарини тўлдириш графиги ва технологияси билан боғланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
127. Қазилма жинсларидан дамба қуришда қуйидагилар қатъий назорат остига олиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) дамба танасига тупроқ (грунт)ларни ётқизиш технологияси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) яруслар баландлиги ва қияликлар нишаблигининг лойиҳада белгиланган миқдорларига риоя қилиниши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) дамбани кўтариш ва кон қолдиқлари омборхонасидаги сув сатҳи кўтарилишининг лойиҳада белгиланган суръатлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
128. Дамбани кўтараётганда унинг ҳар бир қатламида ижро ҳужжатлари тузилиши керак. Улар қуйидагиларни ўз ичига олади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) дамба ва унинг элементларининг лойиҳавий ва ҳақиқий ўлчамлари ҳамда белгилари кўрсатилган маркшейдерлик (геодезик) съёмка ва характерли кўндаланг кесим профиллари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) дамба ва кон қолдиқлари таянч призмасини кўтаришда геотехника назорати натижалари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) ёпиқ ишлар далолатномаси.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
129. Дамба танасида унинг ўқига параллел равишда босимли қувур ўтказгичларни ўтказиш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
130. Дамба чўққиси ва бермаларидан автотранспорт ҳамда махсус техникаларнинг мунтазам ҳаракати учун фойдаланиш, лойиҳада кўзда тутилган ҳолатлардан ташқари, таъқиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
131. Дамбалар ва улардаги иншоотлар (йўллар, ёритиш ва алоқа линиялари ва ҳ.к.) улардан хавфсиз фойдаланишни таъминлайдиган ишчи ҳолатда сақланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
132. Дамбанинг чўққиси ва пастки қиялигига бўтананинг оқиб тушишига рухсат этилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
133. Дамба устидан ўтган тақсимловчи бўтана ўтказишлардан бўтананинг сизиб чиқиши зудлик билан бартараф этилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
134. Бўтана ўтказишларни юваётганда ва бўшатаётганда дамбанинг ташқи пастки қиялигига пульпа ва сув чиқариш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
135. Бермаларда ва дамба чўққисида лойиҳада берилган миқдорлардан ошадиган чўкиш ҳолатлари, бўйлама ва кўндаланг дарзлар пайдо бўлганда, қияликлар қисман кўчганда бу участкаларга пульпани ташлаш тўхтатилиши, деформацияларнинг пайдо бўлиш сабаблари аниқланиши ва ўз вақтида дамба танасини тиклаш чоралари кўрилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
136. Дамбанинг чўққисидан сувнинг тошишига олиб келувчи маҳаллий чўкишлар дамба кўтарилган тупроқ (грунт) билан дарҳол тўлдирилиши керак. Бунда тупроқ (грунт) зичлиги лойиҳада берилган миқдордан кам бўлмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
137. Тиндириш ҳовузи ҳудудидаги юқори қияликнинг маҳкамланган жойлари бузилиши, лойиҳага мувофиқ ёки лойиҳа ташкилоти билан келишилган ҳолда, сув ва совуққа чидамли тошлар билан қисқа муддатларда тикланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
138. Дамба танасининг яхлитлиги бузилганда, қияликларда кон қолдиқлари омборхонасидан сув ва кон қолдиқларининг оқиб чиқиши хавфини туғдирувчи ўпирилиш ёки деформациялар юз берганда, унга пульпа ташланиши дарҳол тўхтатилиши ва аварияларни бартараф этиш режасига мувофиқ тадбирлар бажарилиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
139. Пьезометрларда сув сатҳининг лойиҳа кўрсаткичларидан юқори кўтарилиши кузатилса, лойиҳа ташкилотидан кон қолдиқлари омборидан фойдаланишни давом эттириш мумкинлиги тўғрисида хулоса ва техник шартлар олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
140. Сув тиқилиши юз берган ёпиқ найсимон дренаж участкаларининг техник ҳолати зудлик билан текширилиши керак. Агар техник ҳолати текширилган қувур ва дренажда бегона предметлар тиқилиб қолганлиги аниқланмаса, мавжуд дренаж реконструкция қилиниши ёки қўшимча дренаж қурилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
141. Агар лойиҳада берилган оқизиб келиб кон қолдиқлари омборхонасини ҳосил қилиш технологияси ва сув усти пляжи узунлигига риоя қилинган ҳолда дамбанинг пастки қиялигида фильтрация сувларининг чиқиши кузатилса, лойиҳани ишлаб чиққан ташкилотга мурожаат қилиниши керак. Лойиҳа ташкилоти эса лойиҳа ҳужжатларига тегишли ўзгартиришларни киритиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
142. Пастки қияликда фильтрация сувлари билан биргаликда тупроқ зарралари оқиб кетиши (суффозия) аниқланганда ушбу участкада оқизиб келиб кон қолдиқлари омборхонасини ҳосил қилиш ишлари дарҳол тўхтатилиши ва суффозия сабабларини бартараф этиш ва қияликни тиклаш бўйича тезкор чоралар кўрилиши керак. Агар қабул қилинган чоралар кутилган натижани бермаса, лойиҳа ташкилотининг лойиҳа ечими олиниши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
143. Оқизиб келиб ҳосил қилинадиган кон қолдиқлари омборхонасида, уларнинг синфидан қатъий назар, оқизиш участкасида мунтазам навбатчилик ташкил этилган бўлиши керак. Навбатчи ходим мунтазам равишда кон қолдиқларини оқизишни оператив бошқариш ва иншоотларнинг ҳолати назоратини амалга ошириши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
144. Кон қолдиқларини пляжга оқизиб келтириш бутун оқизиш фронти узунлиги бўйлаб участкаларга бўлиб амалга оширилиши керак. Бунда бўтананинг дамба ўқига нисбатан пляж бўйлаб нормал оқиши таъминланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
145. Бўтананинг юқори қиялик бўйлаб ёки дамбанинг ўқига параллел равишда чиқарилиши ва оқиши, лойиҳада кўзда тутилган ҳоллардан ташқари, рухсат этилмайди. Кон қолдиқлари оқими қатламларининг қалинлиги ва йўл қўйиладиган интенсивлиги лойиҳада белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
146. Бўтанани чиқариш қурилмаларининг узунлиги марза дамбаларининг ювилиши хавфини юзага келишига, улар ўртасидаги масофа эса дамба яқинида тиқинлар ҳосил бўлишига йўл қўймаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
147. Бўтана қолдиқларини чиқариб юбориш учун мўлжалланган қурилмалар узунлиги лойиҳада белгиланган сув усти пляжи узунлиги доирасида майда дисперсли кон қолдиқлари чўкмаларининг ҳосил бўлишига йўл қўймаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
148. Авария сиғимларидан тортиб олинаётган кон қолдиқларини лойиҳа ташкилоти билан келишмасдан таянч призмага жойлаштириш рухсат этилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
149. Кон қолдиқларини дамбаларга икки томонлама оқизиб келтиришда ва бир томонлама қисмларга бўлиб оқизишда тиндириш ҳовузчасининг чегараси лойиҳада белгиланган доирада сақланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
150. Дамбага катталиги лойиҳада кўрсатилган ўлчамлардан кичик бўлган кон қолдиқларини оқизиб келтириш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Агар геотехник назорат томонидан, кон қолдиқларини оқизиб келтириш технологиясига риоя қилинган ҳолда таянч призмасига оқизиб келтирилаётган кон қолдиқлари хусусиятларининг лойиҳада кўрсатилганига нисбатан фарқ қилиши (майда фракцияларнинг кўплиги, зичликнинг камлиги, куйган тупроқнинг мавжудлиги ва ҳ.) аниқланса, бу ҳақда зудлик билан лойиҳани ишлаб чиққан ташкилотга билдирилиши керак. Лойиҳа ташкилоти эса, оқизиб келтирилаётган кон қолдиқларининг ҳақиқий хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда, тезда кон қолдиқлари омборхонаси мустаҳкамлигининг қиёсий ҳисоб-китобларини амалга ошириши ва оқизиб келтириш ишларини давом эттириш мумкинлиги тўғрисида хулоса бериши ёки технологияга ўзгартириш киритиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
151. Пляж ҳудудидаги кон қолдиқларини қазиш билан боғлиқ ҳар қандай ишларни фақат лойиҳада белгиланган доирада ва чуқурликда бажаришга рухсат этилади. Пляжда нишаблиги дамба томонга тескари бўлган чуқурлар ва участкаларнинг юзага келишига рухсат этилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
152. Кон қолдиқларини дамбалар ва таянч призмаларига оқизиб келтириш ишлари ўртача кунлик ҳаво ҳарорати минус 5°С гача бўлган шароитларда амалга оширишга рухсат этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
153. Омборхона жойлашган ҳудуд иқлими, чиқинди доналарининг йириклиги, бўтананинг сарфи, консистенцияси ва ҳароратига қараб, кон қолдиқларини таянч призмага ҳаво ҳарорати минус 10°С гача бўлганда, лойиҳада омборхона мустаҳкамлиги ва фойдаланиш хавфсизлиги асослаган ҳолда, жойлаштириш рухсат этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
154. Кон қолдиқларини дамбалар ва таянч призмаларига оқизиб келтириш ишлари ўртача кунлик ҳаво ҳарорати минус 5°С гача бўлган шароитларда амалга оширишга рухсат этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
155. Кон қолдиқлари омборхонасида муз ва қорни ювиб тозалаш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
156. Қишда оқизиб келтирилган участкаларда кон қолдиқларини иссиқ пайтда жойлаштириш музлаган қатлам тўлиқ эригандан сўнг ёки қишки оқизиб келтириш бўйича лойиҳа кўрсатмаларига мувофиқ амалга ошириш рухсат этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-§. Дамба ва тўғонларни таъмирлаш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
157. Дамба ва бошқа гидротехник иншоотларни мукаммал таъмирлаш ишлари ихтисослаштирилган ташкилот томонидан қонунчилик ҳужжатларида ўрнатилган тартибда бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
158. Таъмирлаш ишлари ташкилот буйруғи билан тайинланган комиссия томонидан қабул қилинади, далолатнома билан расмийлаштирилади ва иншоот паспортида қайд этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
159. Кранларни янги тўкилган зичланмаган тупроқда (грунтда), шунингдек нишаблиги кран паспортида кўрсатилганидан юқори бўлган майдончаларда ўрнатишга рухсат этилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
160. Тупроқ (грунт) автотранспортда ташилганда машиналарнинг тўғон ёки дамба устидан ҳаракатланишини ушбу мақсад учун махсус тайинланган шахс томонидан бошқарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
161. Тўғон ва дамбаларнинг қияликларида ишлаганда одамларнинг сирпаниши ва тушиб кетишига қарши хавфсизлик чоралари (тиркама нарвонлар, хавфсизлик камарлари ва ҳ.) кўрилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
162. Дамба чўққисидан қияликка тош, ёғоч-ходалар ва бошқалар келтирилаётганда материаллар тушиши эҳтимоли бўлган ҳудудда одамларнинг бўлиши таъқиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
163. Қиш мавсумида тўғонда ишларни бошлашдан олдин иш жойлари қор ва муздан тозаланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-§. Сув йиғиш ва сув чиқариш иншоотлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
164. Сув йиғиш ва сувни чиқариш иншоотларининг конструкцияси, ўлчамлари ва жойлашиши лойиҳа ҳужжатларига мувофиқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
165. Сув йиғиш ва сувни чиқариш иншоотларидан хавфсиз фойдаланиш учун қуйидагилар талаб этилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) тиндириш ҳовузидаги сув сатҳи ҳар куни, сел ва сув тошқинлари пайтида эса ҳар сменада текширилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) сув йиғиш иншоотлари яқинида лойиҳада кўрсатилган сув чуқурлиги ва сув чиқиш қурилмаси олдида сув босими таъминланиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) қудуқ ва камераларнинг сув қабул қиладиган дарчаларида сув қуйиладиган жой марзаларини ўз вақтида кўтариш, уларга бегона предметлар, пульпа ва кон қолдиқларининг тушишига йўл қўймаслик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) сув олинадиган ва сув ташланадиган нуқталарда сувнинг сифатини (тиниқлигини) мунтазам назорат қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) маиший ва эрув сувларининг лойиҳада кўзда тутилган сарфини таъминлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
166. Қудуқ ва камераларнинг сув қабул қиладиган дарчалари ва сифон сув қабул қилувчи иншоотларнинг тортиш қурилмалари уларга бегона предметлар, муз парчаларининг тушишидан ҳимояланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
167. Сув йиғиш ва сувни чиқариш иншоотларидан фойдаланиш жараёнида шандорлар оралиғидаги бўшлиқни бетон билан тўлдириш ишларни хавфсизлигини таъминловчи майдончалар ёки бошқа қурилмалардан амалга оширилиши керак. Бетоннинг таркиби ва бетонлаш технологияси лойиҳа ҳужжатларига мувофиқ бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
168. Сув йиғиш қудуғини қирғоқ билан боғлайдиган хизмат кўпригига чиқиш жойи ёпиладиган дарвозали ёки эшикчали тўсиқ билан жиҳозланади. Бегоналарнинг кўприкка чиқишига йўл қўйилмаслиги керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
169. Қудуқлар қирғоқ билан хизмат кўприги орқали боғланмаган кон қолдиқлари омборхоналарида йилнинг ҳар қандай пайтида одамларнинг қудуққа боришини, шандор ва таъмирлаш материалларини етказиб бериш имкониятини таъминловчи лойиҳада кўзда тутилган воситалар бўлиши керак. Ушбу воситаларни сақлаш жойлари ҳамда уларни сақланиши ва улардан фойдаланиш учун масъул шахс маҳаллий йўриқномада белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
170. Бевосита сувни чиқариш қудуғи (нови) яқинида ҳар бир сув қабул қилиш туйнугини кон қолдиқлари омборхонасидаги сув сатҳидан камида 0,5 метр баландликда ёпиш учун етарли миқдорда шандор ёки царг захираси сақланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
171. Сув йиғиш ва сувни чиқариш қудуқларида яроқсиз шандор ёки царгни ўрнатиш ва уларни тайёрлашда ҳамда ўрнатишда ҳар қандай лойиҳадан четга чиқишлар таъқиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
172. Сув қабул қилиш туйнукларини шандорлар билан бекитиш ва шандорлар ўртасидаги оралиқни бетонлаш ёпиқ ишлари махсус далолатнома билан расмийлаштирилади ва унга шандор ва бетоннинг ижро схемаси, паспортлари илова қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
173. Сузувчи воситалардан туриб шандорни ишчи ҳолатга ўрнатаётганда ишчилар (камида икки киши) боғлама ҳимоя камари ва қутқарув нимчалари билан таъминланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
174. Сув йиғиш ва сувни чиқариш қудуқларини уларнинг атрофидаги музлар таъсиридан ҳимоялаш учун, одатда, кенглиги камида 0,75 метр бўлган майналар қурилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
175. Агар шандорнинг мононолитланмаган қисми баландлиги ва сув қуйиладиган қисмдаги босим лойиҳада белгиланган миқдорлардан юқори бўлса, қудуқлар ва новлардан фойдаланиш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
176. Фойдаланиш муддати тугагандан кейин қудуқлар, новлар ва дамба орқали ёки унинг асосидан ўтган сувни чиқариш коллекторлари лойиҳага мувофиқ тампонланади. Бажарилган ишлар тегишли ижро ҳужжатлари билан расмийлаштирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
177. Жойнинг нишаблиги 10 градусдан ортиқ бўлганда сув ташланадиган новлар бўйлаб нарвонлар ўрнатилади. Новнинг кенглиги 2 метрдан ортиқ бўлганда зиналар унинг иккала томонидан ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
178. Коллекторлар ва новлар устида кон қолдиқларини лойиҳада белгиланганидан ортиқ баландликда жойлаштириш фақат лойиҳа ташкилотининг розилиги билан рухсат этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
179. Сув йиғиш ва сувни чиқариш иншоотларини текшириш ва таъмирлаш ишлари топшириқ (наряд) — рухсатнома бўйича амалдаги қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
180. Дамба ва ёки кўприк қирғоғи билан боғланмаган қудуқларни текшириш, уларга техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлашни амалга оширувчи ходимлар рация алоқа воситаси билан таъминланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
181. Қайиқдан туриб ўлчов ишлари таркиби камида икки нафар қутқарув нимчаларини кийиб олган кишидан иборат бўлган звено томонидан амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Чуқурликли лот ёрдамида қўлда ўлчаганда қайиқнинг бортида туриб олиш ёки ўриндиғида турган ҳолда борт томон эгилиш тақиқланади. Лотлиннинг бўш учини қўлга ўраш тақиқланади. Оғирлиги 10 килограммдан ортиқ лотдан фойдаланишда уни тушириш ва кўтариш учун чиғир (лебедка)дан фойдаланиш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
182. Сув чиқариш каналлари уларга бегона жисмлар ҳамда тупроқ тушиб қолишидан ҳимояланган бўлиши лозим. Каналларнинг тоғ ён бағрига туташ бермалари чўкмалардан мунтазам равишда тозалаб турилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
183. Босимсиз тунеллар вақти-вақти билан чиқиндилардан тозаланиб турилиши лозим. Қопламанинг зарарланган жойлари ўз вақтида тикланиши, қопламасиз тунеллардаги кўчиб тушган тошлар эса олиб ташланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
184. Гидротехник туннелларнинг кўриги ҳар бир сел ва сув тошқиндан кейин, лекин йилда камида икки маротаба амалга оширилиши керак. Кўрикдан ўтказиш натижалари визуал кузатувлар журналида қайд этилади ёки махсус далолатнома билан расмийлаштирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
185. Баҳорги сел ва сув тошқинлари ёки ёмғирлар мавсуми бошланишидан камида бир ой олдин ташкилотда тошқин комиссияси тузилади ва тошқин сувларини хавфсиз қабул қилиш ёки ўтказиш бўйича чора-тадбирлар режаси ишлаб чиқилади. Режа ҳудудий гидрометеорология хизматидан олинадиган тошқин прогнози маълумотларига асосан ишлаб чиқилади. Чора-тадбирлар прогноз қилинган тошқинларнинг бошланишидан камида 15 кун олдин амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Комиссия иншоотларнинг тошқинни қабул қилиш ва ўтказишга тайёрлиги тўғрисида далолатнома тузади ва у ташкилотнинг техник раҳбари томонидан тасдиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
186. Авария бригадаларининг барча мутахассислари ва ходимлари тошқин сувларини қабул қилиш ҳамда ўтказиш жараёнида юзага келиши мумкин бўлган ишларни амалга ошириш бўйича йўл-йўриқ олишлари ҳамда ўқитилишлари лозим бўлиб, бу ҳақида чора-тадбирлар режасида қайд этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
187. Тошқинни сувларини ўтказиш вақтида кон қолдиқлари омборхонасидаги сув сатҳи ҳамда сувни чиқариш иншоотлари орқали сувнинг ўтиши, уларнинг ҳамда дамбанинг ҳолати устидан доимий (кечаю-кундуз) назорат ўрнатилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
188. Каналлар, туннеллар, тез оқар сув йўлларида ички сув музлари (шугалар)дан ҳосил бўлган тиқинларни пастдан ўзига томон йўналишда тозалаш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
189. Сув йиғиш ва сувни чиқариш иншоотларини тозалаш ишлари, ушбу ишларни бажаришга масъул муҳандис-техник ходимнинг бевосита бошчилигида амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
190. Тошқин сувлари ўтказиб юборилгандан сўнг барча гидротехник иншоотларлар кўздан кечирилиши керак. Аниқланган шикастланишлар бартараф этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Авария сув чиқариш канали кон қолдиқлари омборхонасидан сув ўтказмайдиган сувтўсгич ёрдамида ажратилган, йиғиш сиғимлари эса лойиҳада кўрсатилган муддатга бўшатилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
191. Фойдаланишдан чиқарилган қудуқлар ва сув ташлаш коллекторлари лойиҳа ҳужжатларига мувофиқ бекитиб ташланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-§. Назорат ва кузатув
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
192. Кон қолдиқлари омборхоналари ҳолати назорати ва кузатуви лойиҳада берилган дастур ва даврийликка мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
193. Кон қолдиқлари омборхоналарида натура кузатувлари қуйидагиларни ўз ичига олади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
визуал кузатувлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
иншоотлар деформацияси устидан геодезия (маркшейдерлик) назорати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
фильтрация режимлари устидан кузатув;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кон қолдиқларини оқизиб келтириш технологиясига риоя қилиниши устидан назорат;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
дамба ва таянч призмага оқизиб келтириладиган кон қолдиқлари сифати устидан геотехник назорат;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
омборхона идишининг тўлиши устидан назорат;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тиндирилган сувнинг сифати устидан назорат.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
194. Визуал кузатувлар давомида қуйидагилар назорат қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) фойдаланувчи ташкилот ходимлари томонидан бажариладиган кон қолдиқлари асоси ва косасини тайёрлаш, тўғон ва дамбаларни кўтариш ишларининг лойиҳага мувофиқлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) қияликлар, бермалар ва дамба (тўғон) чўққиси ва улар қирғоқ билан туташган жойларнинг ҳолати: чўкмалар, дарзлар, силжишлар, ўпирилишлар, суффозия ва бошқа салбий ҳолатларнинг мавжудлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) дренаж қурилмаларининг ҳолати: тиқинлар, лойқа босиш, чўкмалар, тупроқнинг ўпирилиши ва сувнинг дренаж трассасидан четга чиқиши, ботқоқланиш, нов ва қудуқларнинг бузилиши (шикастланиши), дренаж ёки унинг чиқариш қурилмаларининг музлаши ва ҳоказоларнинг мавжудлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) сув йиғиш ва сувни чиқариш иншоотларининг ҳолати: иншоотларнинг деворларида дарз ва чуқурчалар, уларнинг бириккан жойларида сув сизиб чиқиши, металл конструкцияларда коррозия ҳолатларининг мавжудлиги, иншоотларнинг сел ва сув тошқинларига тайёрлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) НУАнинг текшириш имконияти бўлган қисмлари ҳолати: қопқоқларининг борлиги, каллакларнинг эгилганлиги, рақамланиши ва бошқалар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
е) қияликлар, бермалар ва канал қопламаларининг ҳолати: уларнинг остида сув ўйиб кетиши натижасида чуқурликлар ҳосил бўлганлиги, чокларнинг очилиши, кўмилиш ва лойқа босиш ҳоллари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
195. Визуал кузатувлар журналига иншоотларни кўрикдан ўтказиш ҳамда ўрганиш пайтида аниқланган барча камчиликлар тўғрисидаги маълумотлар киритилади. Журналга фойдаланиш жараёнида иншоотларнинг техник ҳолатида жиддий бузилишлар содир бўлган барча участкалар белгиланган, бузилиш характери ва санаси кўрсатилган кон қолдиқлари омборхонаси режаси илова қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кон қолдиқлари омборхонасининг техник ҳолати учун масъул муҳандис-техник ходим визуал кузатувлар журналини ҳар ҳафта текшириб бориши ҳамда аниқланган камчиликларни бартараф этиш бўйича белгиланган чора-тадбирлар бажарилиши тўғрисида ёзувларни киритади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
196. Узунлиги уч километрдан ортиқ бўлган иншоотларни ҳар сменада текшириш юклатилган ходимлар транспорт воситаси билан таъминланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
197. Визуал кузатувлар натижасида хавфли характерга эга бўлмаган деформациялар (чўкиш, ботиш, дарзлар, дамба танаси ёки асосининг айрим участкаларининг бўртиб чиқиши) аниқланганда, ушбу деформация участкаларида инструментал кузатувлар ташкил этилади. Бундай кузатувлар деформацияланиш ҳолатининг сўниши ёки тўлиқ йўқ бўлгунга қадар ўтказилиши керак. Хавфли деформацияланиш ҳолати аниқланганда зудлик билан бартараф этиш бўйича чоралар кўрилиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
198. Геодезик (Маркшейдерлик) назорати қуйидагилардан иборат:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) ўрнатилган назорат-ўлчов аппаратларининг режали ҳамда баландлик ҳолатини геодезик ўлчаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) иншоотлар ва уларнинг асосларининг чўкиши ва силжишини, шунингдек, иншоотларнинг геометрик ўлчамларини даврий равишда ўлчаб туриш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) кон қолдиқлари омборхонасини даврий равишда топографик съёмка қилиб туриш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
199. Инструментал кузатувлар натижасида дамба (тўғон)нинг маълум участкаларида ва уларнинг асосларида вақт мобайнида ортиб бораётган ва ёки сўнмаётган деформацияланиш ҳолатлари аниқланганда, бунинг сабабларини аниқлаш ва иншоотларнинг авариясиз ишлашини таъминлайдиган тадбирлар ишлаб чиқиш учун зудлик билан лойиҳа ташкилоти вакили чақирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
200. Дамбадаги назорат-ўлчов аппаратларининг таянч геодезия ўқига нисбатан режадаги ва баландлик ҳолатини геодезик ўлчаш ишлари, иншоотлардан фойдаланиш жараёнида аппаратлар шикастланган ёки бузилган ҳоллардан ташқари, камида 3 йилда бир марта ўтказилиши керак. Бундай аппаратларни режада ва баландлик бўйича боғлаш улар тиклангандан кейин дарҳол бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Сув сатҳини ўлчаш рейкасининг таянч реперга нисбатан «0» белгиси ҳар йили текширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Давлат геодезия тармоғидан олинган таянч реперлар камида 5 йилда бир марта текширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
201. Лойиҳада кўзда тутилган иншоотларда фильтрация режими ва ғоваклардаги босим устидан ўтказиладиган кузатувларда қуйидагилар аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) тўсиқ иншоотларнинг танаси ва асосида ва уларнинг қирғоқ билан туташган жойларидаги фильтрация сувлари сатҳлари ҳолати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) иншоотларнинг асосида, қирғоқ ва ёрдамчи иншоотлар билан туташ жойлардаги пьезометрик босимлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) дренаж линиялари, уларнинг чиқиш жойлари ва дренаж коллекторларидаги фильтрация сарфи миқдори;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) фильтрланган сувларининг кимёвий таркиби ва тиниқлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) фильтрланган сувларининг қияликларга ва дамбанинг қирғоқ билан туташган жойларига чиқариш жойлари, суффозиянинг мавжудлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ж) кон қолдиқлари омборхонасига туташ ҳудудлардаги сизот сувлар сатҳи ва кимёвий таркиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
з) тўғонларнинг сувга чидамли элементлари, уларнинг тупроқли асослари ва кон қолдиқлари оқизиб келтириладиган дамбаларнинг танасида ғоваклар босимининг миқдори.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
202. Кузатув тармоғидаги скважиналарда сув сатҳини ўлчаш ва намуна олиш ҳамда ер ости сувларининг ифлосланиши ва туташ ҳудудни сув босиши эҳтимолини баҳолаш учун уларни кимёвий-аналитик таҳлил қилиш ишлари лойиҳада кўзда тутилган муддатларда, лекин камида ярим йилда бир марта ўтказилиши керак. Кузатув ва таҳлил натижалари Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитасининг ҳудудий органларига уларнинг биринчи талаби билан берилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
203. Кон қолдиқларини оқизиб келтиришнинг лойиҳавий технологиясига риоя қилиниши устидан кузатувлар қуйидагилардан иборат:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) дастлабки бўтана ва кон қолдиқлари тавсифларини назорат қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) бўтанани чиқариш қурилмаларининг диаметри ва узунлиги ҳамда улар ўртасидаги масофанинг лойиҳага мувофиқлигини назорат қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) бўтананинг кон қолдиқларини оқизиб келтириш картасига тўғри етказиб берилиши ва оқизиб келтирилаётган материалнинг карта юзасига тақсимланишини назорат қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) лойиҳада қабул қилинган кон қолдиқларини оқизиб келтириш интенсивлиги, оқизиб келтирилаётган қатламлар қалинлиги ва пляжни дам олдириш вақтига риоя қилинишини назорат қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) оқизиб келтирилган тупроқда сув ювиши натижасида чуқурчалар ёки майда фракциялар ўтириб қолиши мумкин бўлган тиқин ҳудудларнинг пайдо бўлишини бартараф этилишини назорат қилиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
204. Гидротранспорт тизими пульпани лойиҳада кўзда тутилган баландликка ва масофага чиқаришни таъминлай олмаган ёки кўрсатилган технология бўйича таянч призмага оқизиб келтирилаётган кон қолдиқларининг гранулометрик таркиби лойиҳага мувофиқ бўлмаган ҳолларда дастлабки пульпа тавсифлари назорати амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Пульпа тавсифларининг лойиҳада кўрсатилганига нисбатан фарқи катта (15 — 20 фоиздан ортиқ) бўлган ҳолларда улар лойиҳада кўрсатилган кўрсаткичларга келтирилиши ёки гидротранспорт тизими реконструкция қилиниши ва кон қолдиқларини жойлаштириш регламентига ўзгартиришлар киритилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
205. Пляжга етказиб берилаётган бўтана ва кон қолдиқлари тавсифларини назорат қилиш бўтана сарфини ўлчаш, лойиҳада берилган кон қолдиқларини оқизиб келтириш технологиясини ўрганиш ва текшириш пайтида бир вақтда ишлаётган барча бўтана чиқарувчи қурилмалардан бўтана намунасини олиш ва уни анализ қилиш орқали амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
206. Дамба ва уларнинг таянч призмаларига оқизиб келтирилган тупроқ сифатини назорат қилиш унинг физик-механик хусусиятларини аниқлашни ўз ичига олади. Иншоотнинг синфига мувофиқ аниқланиши керак бўлган кўрсаткичлар геотехник назорат паспортида кўрсатилади. Ушбу паспорт иншоотни қуришга доир ишчи ҳужжатлар ёки техник шартлар таркибига киритилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
207. Иншоотнинг синфидан қатъий назар қуйидагилар аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) тупроқнинг гранулометрик таркиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) тупроқнинг зичлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) намлик.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
208. Кон қолдиқлари қуйиб ҳосил қилинадиган омборхоналарда, агар дамба бутун баландлиги бўйича пастки бьеф томонга кўтарилаётган бўлса, кон қолдиқларини оқизиб келтириш устидан геотехник назорат, агар бу лойиҳада кўзда тутилмаган бўлса, талаб этилмайди, Бунда фақат сиғимнинг бир текис тўлиши, тиндириш ҳовузидаги сув сатҳи ва ҳажми назорат қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
209. Кон қолдиқларини оқизиб келтиришда назорат кузатувлари ва ўлчовларни бажариш учун омборхонада дамба ўқига нисбатан кўндаланг створлар маҳкамланган бўлиши керак. Створларнинг ҳолати ва уларни маҳкамлаш усули лойиҳа ҳужжатларида белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
210. Сиғимнинг тўлиши устидан кузатувлар қуйидагилардан иборат:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) кон қолдиқлари омборхонаси ҳовузида сув сатҳининг ўзгаришини сув сатҳини ўлчаш рейкаси бўйича назорат қилиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) омборхонада тўпланган кон қолдиқлари ва сувнинг ҳажмини аниқлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
211. Сиғимнинг тўлишини назорат қилиш учун камида 1 йилда бир марта сув усти ва сув ости кон қолдиқлари қатламлари геодезик съёмка қилиниши ва кон қолдиқлари омборхонасидаги кон қолдиқлари ва сувнинг ҳажми аниқланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
212. Кон қолдиқлари омборхонасининг тўлиши лойиҳада кўрсатилган графикдан ўзиб кетган ҳолларда ташкилот бу ҳақида лойиҳани ишлаб чиққан ташкилотга хабар бериши ва, зарур ҳолларда, уни ўз вақтида реконструкция қилиш ёки янги омборхона қуриш чоралари кўрилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
213. Сувнинг тиниши сифатини назорат қилиш вақти-вақти билан омборхона ташқарисида сув йиғиш қудуғи ва сув ташланадиган коллектордан сув намунасини олиш ва уни анализ қилиш орқали амалга оширилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Намуна олинган нуқталарда сув тиниқлигининг ўзгаришига қараб қудуқлар ва сув ташлаш коллекторлари деворларининг яхлитлиги тўғрисида хулоса қилиш мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
214. Натура кузатувлари натижалари мазкур Қоидаларнинг 5-иловасида берилган шаклдаги махсус журналларга қайд этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
215. Оқизиб келтириб ҳосил қилинган пляжларда бўтана, кон қолдиқлари намуналарини, дренаж қудуқлардан сув намунасини олиш звенода камида икки киши бўлгандагина рухсат этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
216. Пьезометрлар ёпиладиган қопқоқлар ёрдамида ифлосланишдан ҳимояланган бўлиши керак. Пьезометрлар, юза, чуқурлик маркалари ва ишчи реперларнинг ер юзасига чиқиб турган қисмлари шикастланишдан ҳимояланган бўлиши керак. Ҳимоя каллаклари конструкцияси лойиҳада белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
217. Назорат-ўлчов аппаратларининг металл қисмлари коррозиядан ишончли ҳимояланган бўлиши керак. Ер юзасига чиқиб турадиган ҳимоя каллаклари ёки қудуқ қопқоқларига ювилмайдиган бўёқ билан НУА рақами кўрсатилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5-боб. Айланма сув таъминоти тизими
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Умумий талаблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
218. Аралаш турдаги насос станцияларида сув йиғиш камераларининг сувни қабул қилиш дарчалари затворлари авария вазиятларида дарчаларнинг шошилинч равишда ёпилишини таъминлаб бериши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
219. Насос станцияларининг машина залларида ҳисобий босими 1 МПа (10 кгс/кв.см) дан юқори бўлган қувур ўтказгичларда пўлат сурма клапанлар (задвижкалар) ўрнатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
220. Ҳар бир агрегатда манометр, вакуумметр (вакуумли насослар учун), электр двигателлари статорининг сим ўрами ва подшипниклар ҳароратини назорат қилиш учун двигатель конструкциясида кўзда тутилган жойларда термометр ёки термосигнализаторлар бўлиши керак. Агрегатлар (асосий ва ёрдамчи), сурма клапанлар ва затворлар бўялган, рақамланган, ускуна ва қувур ўтказгичларда ток, сув йўналиши ва штурваллар, дастаклар ва бошқа бошқарув мосламалари (сурма клапанлар, затворлар) нинг айланиш йўналиши стрелкалар билан кўрсатилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
221. Насос агрегатларини ишга тушириш ва тўхтатиш лойиҳа ва айланма сув таъминоти тизимидан фойдаланиш бўйича маҳаллий йўриқнома кўрсатмаларига мувофиқ амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Агрегатлар ишлаб турганда ҳимоя қурилмаларини ечиб олиш, таъмирлаш ишларини бажариш ҳамда ҳаракатланаётган қисмларни қўлда тўхтатиш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
222. Ишлаб турган насосларни уларга хизмат кўрсатиш учун рухсатга эга бўлган шахсларнинг назоратисиз қолдириш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
223. Насос станциясидаги барча белгиланган иш режимларидан четга чиқишлар, техник носозликлар ва авариялар тўғрисида смена бошлиги, бўлим бошлиғи ёки фабрика диспетчерига хабар бериши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
224. Айланма сув таъминоти насос станцияларидан фойдаланганда мазкур Қоидаларнинг 68 — 73, 77-78-бандларида назарда тутилган талабларга риоя қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
225. Айланма сув таъминоти насос станциялари ускуналарини таъмирлашда узатмаларнинг электр схемалари ўчирилган ва ишга тушириш қурилмаларда «Ишга туширилмасин, одамлар ишлаяпти» деган ёзувли плакатлар осилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
226. Автоматик насос станцияларига хизмат кўрсатиш махсус тайёргарликдан ўтган шахслар томонидан амалга оширилиб, улар ҳар куни камида бир марта (турли сменаларда) станция ускуналарининг ишлашини текшириши ва бу ҳақида журналда қайд этиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
227. Сузувчи насос станциялари ташкилотнинг техник раҳбари томонидан тасдиқланган лойиҳа бўйича сувга туширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
228. Сузувчи насос станцияси ўрнатиладиган жойига ишончли маҳкамланиши ва кон қолдиқлари хўжалиги цехи (бўлими) билан икки томонлама симли ва ёки мобиль (радио) алоқага эга бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
229. Сузувчи насос станцияси билан қирғоқ ўртасида алоқа махсус кўприкча орқали амалга оширилиши керак. Кўприкча бўлмаган ҳолларда сузувчи мослама бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
230. Сузувчи насос станцияси понтонлари сув сизиши содир бўлганда хабар бериш учун товушли ва ёруғлик сигнализациясига эга бўлиши керак. Понтонда креномер (понтонни горизонтал ҳолатдан оғишини аниқловчи мослама) ўрнатилган бўлиши керак. Понтонларнинг понтонни горизонтал ҳолатдан оғишини аниқловчи мосламаси (крен) сузувчи насос станцияси паспортида кўрсатилган миқдордан ошмаслиги лозим. Белгиланган миқдордан ошган крен ва сув сизиши ҳолатлари зудлик билан бартараф этилиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
231. Хизмат кўрсатувчи ходимлар қутқарув нимчалари билан таъминланган, сузувчи насос станцияси бортида эса камида иккита қутқариш ҳалқаси бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
232. Қиш мавсумида сузувчи насос станциясидан фойдаланишда уни муз таъсиридан ҳимоялаш учун унинг корпуси атрофида, одатда, майна ташкил этилиши ва доим сақлаб турилиши керак. Майна усулидан фойдаланиш (сув оқими, ҳавони чиқариб юбориш ва ҳ.) ёки майна усулисиз ишлаш мумкинлиги кон қолдиқлари хўжалигидан фойдаланиш бўйича маҳаллий йўриқномада белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
233. Сузувчи насос станциялари понтонлари камида уч йилда бир марта кўрикдан ўтказилиши ва зарур ҳолларда, уларни таъмирлаш ёки бўяш ишлари бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
234. Цех (бўлим)да материаллар, қувурларнинг диаметрлари, узунлиги, жойлашиш чуқурлиги, тармоқ иншоотлари, қулфлаш, тартибга солиш ва ҳимоя арматураларининг жойлашиши (пикетлари), трассанинг бурилиш бурчаклари, бошқа ер ости тармоқлари билан кесишиш жойлари кўрсатилган режа-топосхема ва барча қурилиш ишларининг ижро ҳужжатлари бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Тармоқ арматураси
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
235. Қудуқларда ўрнатилган тармоқ арматураси (ёнгинга қарши гидрантлар, сурма клапанлар ва бошқалар) қишда мавсумида музлаб қолишидан сақлаш учун иситилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
236. Ер устида жойлашган сув ўтказгичларидан фойдаланиш жараёнида қуйидагилар устидан кузатув олиб борилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) сув ўтказгичларнинг чўкиши ва деформацияси ҳамда таянч қурилмаларнинг ҳолати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) қоплама (изоляция ёки антикоррозия бўёғи) нинг ҳолати, сув ўтказгичларнинг бутун узунлиги пикетажланганлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) уланган жойлар, чоклар, фланцли бирикмаларнинг герметиклиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) компенсаторлар, қувур ўтказгич арматура, вакуумни бузиш (узиш) клапанлари ва ҳоказоларнинг ҳолати ва ишлаши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
237. Ер остида жойлашган сув ўтказгичларидаги бузилишларни аниқлаш учун қуйидагилар устидан кузатув олиб борилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) қувур ўтказгич трассаси ва унинг атрофида тупроқнинг чўкиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) бевосита трасса яқинида одатда қуруқ бўладиган кузатув қудуқлари, кюветлар ва ариқчаларда сувнинг пайдо бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) қишда трассада ёки бевосита унинг яқинида музлар ҳосил бўлиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) тармоқнинг туташ участкалардаги кузатув қудуқларида манометр билан ўлчанган босимнинг бир-биридан фарқ қилиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
238. Тармоқлар ва улардаги иншоотларнинг ҳолатини кузатиш ва уларга техник хизмат кўрсатиш ишлари кон қолдиқлари хўжалигидан фойдаланиш бўйича маҳаллий йўриқномада кўрсатилган муддатларда бажарилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
239. Устидан тупроқ ётқизилган металл, темир-бетон сув ўтказгичларнинг адашган токдан коррозияси устидан кузатишлар лойиҳада кўрсатилган муддатларда ва усуллар билан амалга оширилиши керак. Коррозия аниқланган участкаларда назорат текшируви маҳаллий йўриқномада белгиланган муддатларда ўтказилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
240. Аниқланган барча техник носозликлар ва уларни бартараф этиш бўйича қабул қилинган чора-тадбирлар тўғрисида айланма сув таъминоти тизими иншоотларини кўрикдан ўтказиш журналига қайд этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
241. Мазкур Қоидаларнинг 236, 237-бандларида кўзда тутилган ишларни бажариш учун масъул шахслар цех (бўлим) бошлиғи томонидан тайинланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
242. Кўздан кечириладиган участка энг яқин телефонли жойдан 1 500 метрдан ортиқ масофада жойлашган бўлса, бригадир (звено бошлиғи) рация ва ёки мобиль (радио) алоқа воситаси билан таъминланган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
243. Насос ускуналари ҳамда босим остида ишлайдиган сув ўтказгичлар мукаммал таъмирлангандан кейин фойдаланишга топширилгунга қадар «Канализация, ташқи тармоқлар ва иншоотлар» қоидалари талабларига мувофиқ синовдан ўтказилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6-боб. Алоҳида шароитлардаги кон қолдиқлари омборхоналари учун қўшимча хавфсизлик талаблари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-§. Фойдали қазилмалар қазиб олинаётган ва карстланган ҳудудларда жойлашган кон қолдиқлари омборхоналари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
244. Фойдали қазилмалар қазиб олинаётган ҳудудда жойлашган кон қолдиқлари омборхонасидан фойдаланувчи цех (бўлим)да лойиҳа ташкилоти томонидан берилган қуйидаги ҳужжатлар бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) кон қолдиқлари хўжалиги ҳамда мавжуд ва режалаштирилаётган ер ости конларининг, уларнинг чуқурлиги кўрсатилган, кон қолдиқлари омборхонаси жойлашган ҳудудда ер ости ишларини олиб бораётган кон (шахта) раҳбарияти билан келишилган, қўшма режаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) пластларнинг вертикал ва горизонтал кесимлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) мавжуд ва юзага келиши мумкин бўлган сув ўтказувчи дарзлар, ўпирилишларнинг, сизот ҳамда сел ва сув тошқинлари босиши мумкин бўлган ҳудудларнинг чегаралари кўрсатилган харита;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) кон қолдиқлари омборхонаси охирги сатҳигача тўлдирилганда ундаги иншоотлар таъсири ҳисобга олган ҳолда ернинг юза қисмида содир бўлиши мумкин бўлган деформациялар башорати ва ер ости жинслари қазиб олинган бўшлиққа фильтрация сувларининг кириш эҳтимоли башорати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) ер ости жинслари қазиб олинган бўшлиқ устидаги юзада чўкиш содир бўлганда иншоотларни ҳимоя қилиш бўйича тадбирлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
245. Фойдали қазилмалар қазиб олинаётган ҳудудда жойлашган кон қолдиқлари омборхонасида аварияларни бартараф этиш режалари кон қолдиқлари омборхонаси жойлашган ҳудудда ер ости ишларини олиб бораётган кон (шахта) раҳбарияти ва ҳарбийлаштирилган кон-қутқарув қисми (ҲКҚҚ) билан келишилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
246. Бўтанани жойлаштириш ва сув олиш миқдори ўзгармасдан, тиндириш ҳовузидаги сув сатҳи пасайганда конга келаётган сув оқимлари устидан назоратни кучайтириш бўйича қарор қабул қилишлари учун бу ҳақида кон раҳбарияти хабардор этилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
247. Кон қолдиқлари омборхонасидаги сув сатҳи кескин пасайганда унга бўтана ташлаш зудлик билан тўхтатилиши ҳамда унга сув ташлаш ва ҳовуздан сувни тартиб билан чиқарилиш чоралари кўрилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
248. Кон устидан ёки унинг яқинидан ўтказилган ер ости сув ўтказгичларида, дарзли ёки сув ўтказувчанлиги жуда юқори бўлган бошқа жинслар парчаланган ҳудудда, трассанинг боши ва охирида сув сарфи ўлчагичлари ўрнатилиши ҳамда чиқаётган ва кираётган сув ҳажмлари мунтазам назорат қилиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
249. Трассада сув йўқотилиши аниқланганда захира сув ўтказгичи ишга туширилиши ва зудлик билан шикастланган жой аниқланиши ва сувнинг чиқиши бартараф этилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
250. Карстланган ҳудудлардаги кон қолдиқлари омборхоналари учун қуйидагилар амалга оширилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) аниқланган карст воронкалари ва дарзлар сувни кам ўтказадиган тупроқ билан бекитилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) ҳовузда бўтанани тиндириш ва фабриканинг айланма сув таъминоти шароитлари талаб этадиган сув ҳажмини сақлаш, ортиқча сув тўпланишига йўл қўймаслик;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) фильтрацияга сарфланадиган сув йўқотилишини камайтириш учун кон қолдиқларидан ташкил топган экранни қирғоққа оқизиш ва сув йўлининг энг ҳаракатчан участкасига йўналтириш; экраннинг сув устидаги юзаси шамол эрозиясидан ҳимояланган бўлиши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) фильтрация сувлари чиқадиган жойларда, юза сув оқимлари яқинида жойлашган сувда ҳамда сув йиғиш ва сув сатҳини пасайтириш скважиналаридаги сувларда суспензиялар миқдори мунтазам назорат қилиниши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) аварияларни бартараф этиш режасида устидаги бостирма чўкиши натижасида ёпиқ карст бўшлиқлари орқали сувнинг жуда кўп миқдорда оқиб кетиши ҳолатлари кўзда тутилиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-§. Шлам тўплагичлар, шлам тиндиргичлар ва қум тўплагичлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
251. Шлам тўплагичлар, шлам тиндиргичлар ва қум тўплагичлардан фойдаланишда лойиҳа ҳужжатларида кўзда тутилган қуйидаги ҳолатларга риоя қилиниши лозим:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) шламларни сувсизлантириш учун секциялар ёки майдончаларни тўлдириш кетма-кетлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) тўплагич секция (бўлма)ларидаги дренажларни қўшиш тартиби ва муддатлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) шламларни сувсизлантириш ва ишлов бериш учун зарур вақт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
252. Тўплагичда қум ёки шламга уларни сувсизлантирмасдан (қуритмасдан) ва ишлов беришга тайёрланган кон қолдиқлари секцияси ёки бўлма (карта)сини муҳандислик-геология текширувисиз қуруқ материаллар билан ишлайдиган техника ёрдамида қазиш таъқиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
253. Шлам тўплагичлар ва шлам тиндиргичларни тозалаш учун уларнинг маҳкамланиши ёки туб ва қияликлари қопламасини бузиши мумкин бўлган усуллар ва механизмлардан фойдаланиш тақиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-§. Юзасини очиб қазиб олинган жинслар гидроотваллари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
254. Марза (тўсиқли ҳимояловчи тўғон) дамбаларини оқизиб келтирилган тоғ жинсларидан кўтарилиши керак. Марза дамбаларини чуқурлар ва траншеялар ҳосил қилиб пляждан тупроқ (майда жинслар) қазиб олиш йўли билан кўтариш тавсия этилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
255. Марза дамбалари ва гидроотвал таянч призмасини ювилишига йўл қўймаслик учун лойиҳада берилган миқдорларга нисбатан кам консистенцияли ва солиштирма сарфи юқори бўлган пульпани киритиш рухсат этилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
256. Қувурларни юк кўтариш крани ёрдамида ўрнатаётганда тақсимловчи пульпа ўтказгичнинг тўғри чизиқли ҳолати ва оқизиб келтириб ҳосил қилинадиган қатлам қалинлиги «Т»-симон ишорат қозиғи билан аниқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
257. Қувур ўтказгичларни узайтириш жараёнида тақсимловчи пульпа ўтказгичнинг юк кўтариш крани занжирли ғилдирагидан ва юк кўтариш крани занжирли ғилдираги олдинги бошининг кон қолдиқлари оқизиб келтириладиган қувур ёнбошидан энг мақбул масофаси ишларни бажариш лойиҳасида белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
258. Бўтана ўтказгичларни узайтириш ва уларни демонтаж қилиш операцияларида қуйидаги хавфсизлик талабларига қатъий риоя қилиниши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кон қолдиқларини оқизувчи ишчи стропалчи гувоҳномасига эга бўлиши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
узайтирилаётган ёки демонтаж қилинаётган қувурларни кўчириш учун махсус мослама ишлатилиши лозим;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
кон қолдиқлари оқизиб келтириладиган картада ишларни бажариш лойиҳасида кўзда тутилган ёритиш воситалари бўлиши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
юк кўтариш крани ишлаётган ва қувур ўрнатилаётган (демонтаж қилинаётган) ҳудудга бегоналар, шунингдек земснаряд мажмуа бригадаси аъзолари киритилмаслиги керак. Ҳудудда фақат кон қолдиқларини оқизувчи ишчи бўлиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
259. Кон қолдиқлари иншоот, ҳудуд ёки уюмга оқизиб келтирилганда тупроқ (майда жинслар) жойлаштириладиган жойлар хавф тўғрисида огоҳлантирувчи ва бегона шахсларнинг киришини тақиқловчи доимий белгилар билан тўсилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
260. Иншоотга майда жинслар оқизиб келтирилганда бульдозер билан марза кўтариш ишлари тупроқ зичлиги текширилгандан кейингина амалга оширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
261. Оқизиб келтирилган майда жинслар қисми (карта)нинг бутун узунлигида, жойларни пасайишларсиз ва қувур атрофини ювмасдан горизонтал қатламда жойлаштирилиши керак. Қувур атрофида ювилиш содир бўлса, бу жойда майда лойқа ва гил парчалари тўпланиб қолиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
262. Сув ташланадиган қудуқларнинг деворлари ва ички вертикал устун ўртасидаги оралиқ ядроли (марказий қисмли) иншоотларга кон қолдиқлари оқизиб келтирилганда вақти-вақти билан ювилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
263. Ишлаб турган қудуқларга фақат ҳимоя панжарали кўприкдан туриб хизмат кўрсатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
264. Вақтинча ишламайдиган қудуқлар ёғоч қалқон билан ёрилган бўлишлари керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
265. Ишдаги узоқ муддат давом этадиган танаффусдан олдин кон қолдиқлари оқизиладиган иншоотларнинг юзалари сув қолдиқлари тўпланишига йўл қўйилмайдиган ҳолга келтирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
266. Иншоотларнинг ишларни бажариш лойиҳасида қабул қилинган профилга нисбатан кам ювилиши рухсат этилмайди. Меъёр бўйича қияликка қайта ювиб оқизиш сувдаги унумдорлиги 2500 куб. м/с гача бўлган земснарядлар учун кўпи билан ўртача 0,2 метрга ва унумдорлиги юқорироқ бўлган земснарядлар учун кўпи билан ўртача 0,4 метрга рухсат этилади. Қайта ювиб оқизилган майда жинсларнинг белгиланган йўл қўйилишлар доирасидаги ҳажми ва текислаш ишларини бажариш пайтида унинг қирқиб олиниши қурилишни ташкил этиш лойиҳасида ва иншоотлардан ювиб оқизишда ишларни бажариш лойиҳасида ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7-боб. Қоидаларни бузганлик учун ходимларнинг жавобгарлиги
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
267. Мазкур Қоидаларнинг бузилишида айбдор бўлган шахслар Ўзбекистон Республикаси қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгарликка тортилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кон қолдиқларидан фойдаланишда ишларнинг хавфсизлиги қоидаларига
1-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кон қолдиқлари хўжалигида аварияларни бартараф этиш режаси (кейинги ўринларда — АБЭР)ни тузиш бўйича
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
КЎРСАТМАЛАР
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-боб. Умумий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Аварияларни бартараф этиш режаси авария оқибатида инсонларнинг ҳаёти, объектлар бутлиги, аҳоли пунктлари ёки экология учун реал хавф юзага келиши мумкин бўлган кон қолдиқлари хўжалиги таркибига кирадиган барча иншоотлар ва ускуналар учун ишлаб чиқилади. Режада ишлаб чиқариш жараёнлари ҳамда агрегатлар ва аппаратларнинг бузилиш эҳтимоли, шунингдек электр энергияси, ёритиш тизими, сув, буғ таъминотидаги узилишлар, ёнгинлар ва уларни ўчирилиши кўзда тутилган бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. АБЭР иншоотларнинг ҳақиқий ҳолатини ҳисобга олган ҳолда ҳар йили кон қолдиқлари хўжалиги цехи (участкаси) бошлиғи томонидан, цех (участка)ларга ажратилмаган ташкилотларда эса кон қолдиқлари омборхонасидан фойдаланувчи ташкилот ёки цехнинг техник раҳбари томонидан ишлаб чиқилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Режа аварияларни бартараф этишда иштирок этадиган бўлинмалар раҳбарлари билан келишилади ва кейинги йил бошланишидан камида 15 кун олдин ташкилотнинг техник раҳбари томонидан тасдиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. АБЭРга йил давомида киритиладиган қўшимча ва ўзгартиришлар Кон қолдиқларидан фойдаланишда ишларнинг хавфсизлиги қоидаларининг 31-бандига асосан мувофиқлаштирилади ва тасдиқланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Аварияларни бартараф этиш режасида қуйидагилар назарда тутилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) Гидротехник иншоотларда рўй бериши мумкин бўлган инсон ҳаёти учун хавфли бўлган авариялар ҳамда улар пайдо бўлиши мумкин бўлган жойлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) авария таъсирида қолган одамларни қутқариш (эвакуация қилиш) бўйича тадбирлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) авария рўй берганда мутахассис ва ходимларнинг ҳаракатлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) аварияларни рўй беришининг бошланғич босқичларида бартараф этиш тадбирлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) инсонларни қутқариш ва аварияларни бартараф этиш воситалари сақланадиган жойлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. Аварияларни бартараф этиш режаси қуйидагиларни ўз ичига олиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) мазкур Кўрсатмаларнинг 1-иловасидаги 1-шакл бўйича тузилган оператив қисм;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) аварияни бартараф этишда иштирок этадиган шахслар ўртасида вазифаларни тақсимлаш ва уларнинг ҳаракатлари тартиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) мазкур Кўрсатманинг 2-иловасидаги 2-шакл бўйича тузилган, авария тўғрисида дарҳол хабардор қилиниши керак бўлган мансабдор шахслар ва ташкилотлар рўйхати.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ушбу рўйхатнинг нусхалари ташкилотнинг диспетчерлар хонасида ва телефон станциясида сақланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кон қолдиқлари омборхонасида содир бўлган авария тўғрисида мансабдор шахслар ва муассасаларга хабар бериш тартиби АБЭР тасдиқлангандан сўнг уч кун ичида ташкилот буйруғи билан белгиланади. Буйруқни тайёрлаш учун масъул — аварияларни бартараф этиш ишлари раҳбари томонидан тайинланган мансабдор шахс.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Авария тўғрисида хабарни олган навбатчи-диспетчер дарҳол бошқа сўзлашувларни тўхтатиши, Гидротехник иншоотда содир бўлган авария тўғрисида зудлик билан хабар берилиши керак бўлган мансабдор шахслар, хизматлар ва ташкилотлар рўйхатининг 1 — 10-бандларидаги мансабдор шахсларга хабар бериши ва аварияларни бартараф этиш ишлари раҳбари билан узлуксиз телефон алоқасида бўлиб туриши керак. Гидротехник иншоотда содир бўлган авария тўғрисида зудлик билан хабар берилиши керак бўлган мансабдор шахслар, хизматлар ва ташкилотлар рўйхатининг 11, 12, ва 17-бандларидаги шахсларни хабардор этиш тўғрисида кўрсатмани ташкилотнинг техник раҳбари, 13 — 16-бандларида кўрсатилган шахсларни хабардор этиш тўғрисида эса ташкилот раҳбари беради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6. Аварияларни бартараф этиш ишларининг масъул раҳбари ташкилот буйруғи билан тайинланади. Ташкилотнинг кўлами ва тузилишига қараб кон бошқармаси, кон, шахта, бойитиш фабрикаси, кон қолдиқлари хўжалигининг цех ёки бўлими техник раҳбари тайинланиши мумкин. У авария содир бўлган жойга етиб келгунга қадар ишларни бошқариш иншоот ҳолати учун масъул раҳбарга ёки смена бошлиғи (устаси)га юклатилади. Зарур ҳолларда, ташкилот раҳбари ишларга бошчилик қилишни ўз зиммасига олиши мумкин. Бу ҳақида мазкур Кўрсатмаларнинг 3-иловасидаги 3-шакл бўйича юритиладиган журналда қайд этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7. АБЭРнинг оператив қисмига кон қолдиқлари хўжалиги (гидротехник иншоот)нинг вазиятлар режаси илова қилинган бўлиши керак. Унда одамларни эвакуация қилиш йўллари, йўллар, коммуникациялар, алоқа воситалари, ёнғинга қарши қурилмалар, авария омборхоналари, аварияни бартараф этиш бошқарув пункти кўрсатилган, барча иншоотлар экспликациялари бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8. Авария содир бўлганда аварияларни бартараф этиш ишлари раҳбари оператив вазиятни баҳолайди ва, зарур ҳолларда, ташкилотнинг техник раҳбари орқали аварияни бартараф этиш учун зарур барча хизматлар ва техник воситаларни жалб қилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9. АБЭР барча иловалари билан биргаликда аварияларни бартараф этиш бўйича раҳбарда, иншоотнинг ҳолати учун масъул мансабдор шахсда, хавфсизлик техникаси бўлимида шунингдек ташкилотнинг техник раҳбарида бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10. Қутқарув ишларини олиб боришда ва аварияларни бартараф этишда фақат аварияни бартараф этиш бўйича масъул раҳбарнинг кўрсатмалари бажарилиши шарт.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-боб. Гидротехник иншоотда авария таъсирида қолган одамларни қутқариш бўйича асосий чора-тадбирлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
11. АБЭРнинг оператив қисмида қуйидагилар кўзда тутилган бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) гидротехника иншооти, унинг фаолиятига бевосита алоқадор иншоотлар ва объектларда ишлайдиган ходимлар, корхона маъмурияти зудлик билан хабардор этилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) авария участкаларини, уларда технологик жараёнларни, зарур ҳолларда, умуман корхонани тўлиқ тўхтатган ҳолда, зудлик билан локаллаштириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) одамларни хавфли ҳудуддан эвакуация қилиш, шунингдек хавфли ҳудудни қўриқлаш учун постлар ташкил этиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) авария таъсирида қолган одамларни қутқариш учун самарали ёрдам воситалари (транспорт, тиббий ёрдам, озиқ-овқат ва бошқалар) билан таъминлаш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
12. Гидротехник иншоотда авария таъсирида қолган одамларни қутқариш бўйича чора-тадбирларни ишлаб чиқишда, унинг юзага келиши мумкин бўлган қуйидаги ҳолатларига қараб, вазиятнинг ўзгаришини ҳисобга олиш керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) қисман ўпирилиш кўринишидаги дамбанинг бузилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) ҳовуз суви ва лойқа оқимларининг дамбадан маҳаллий ошиб ўтиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) ҳовуз сувининг дамбани қисман ювиб ўтиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) гидротехник иншоотнинг фронтал бузилиши ва лойиҳа оқимининг оқиб чиқиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
13. Агар дамба қисман кўчки кўринишида қулаган бўлса, қуйидагиларни назарда тутиш керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидротехник иншоотдан фойдаланишга таъсир қилувчи цехлар (объектлар) ни авария режимига ўтказиш чоралари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
авария ҳудудида бўлган ходимларни ўпирилиш кенгайиши мумкин бўлган чегаралардан хавфсиз масофага, лекин 100 м дан кам бўлмаган жойга эвакуация қилиш чоралари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўпирилиш содир бўлган участкани хавфли ҳудуд деб эълон қилиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
14. Ҳовуз суви ва лойқа оқимларининг дамбадан маҳаллий ошиб ўтиши ҳоллари содир бўлганда қуйидагилар кўзда тутилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув босиши мумкин бўлган ҳудуддаги одамларни огоҳлантириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидротехник иншоотга таъсир қилувчи барча цехлар (объектлар) ни тўлиқ тўхтатиш чоралари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
авария сув ташлаш иншоотлари, кон қолдиқлари омборхонасининг иккинчи бўлинмаси ва ҳ. ларни ишга тушириш чоралари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
авария содир бўлган ҳудудга ўтиш қобилияти юқори бўлган транспорт воситалари ва механизмлар (тягачлар, бульдозерлар, экскаваторлар ва ҳ.)ни йиғиш ва етказиш чоралари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
авария таъсирида қолган одамлар сонини зудлик билан аниқлаш имконияти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
авария таъсирида қолган одамларни қидиришни ташкил этиш, уларни хавфсиз ҳудудга эвакуация қилиш ва жабрланганларга зарур ёрдам кўрсатиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
15. Ҳовуз сувининг дамбани қисман ювиб ўтиши ҳоллари содир бўлганда қуйидагилар кўзда тутилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидротехник иншоотдан фойдаланишга таъсир қилувчи барча цехлар (объектлар) ни авария режимига ўтказиш чоралари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
тегишли авария иншоотлари (сув ташлаш иншоотлари, иккинчи бўлинма, авария насос станциялари ва ҳ.) ни ишга тушириш чоралари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ўтиш қобилияти юқори бўлган транспорт воситалари (тягачлар, бульдозерлар, вездеходлар, экскаваторлар ва ҳ.)ни йиғиш ва етказиш чоралари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
авария содир бўлган участкадаги фойдаланувчи персоналларни хавфсиз ҳудудга эвакуация қилиш чоралари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
авария содир бўлган участкани хавфли ҳудуд деб эълон қилиш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
16. Гидротехник иншоотнинг фронтал бузилиши ва лойиҳа оқимининг оқиб чиқиши ҳоллари содир бўлганда қуйидагилар кўзда тутилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
сув босиши мумкин бўлган ҳудуддаги одамларни огоҳлантириш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
гидротехник иншоотдан фойдаланишга таъсир қилувчи барча цехлар (объектлар)ни тўлиқ тўхтатиш чоралари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
транспорт воситаларини ва зарурат тугилганда вертолётларни авария содир бўлган жойга сафарбар этиш ва этказиб бериш чоралари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
17. Гидротехник иншоотда содир бўлиши мумкин бўлган барча авария ҳолатларида аварияларни бартараф этиш ишлари раҳбари қўл остида авария-қутқарув бригадаларини тузиш кўзда тутилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кон қолдиқлари хўжалигида аварияларни бартараф этиш режасини тузиш бўйича кўрсатмаларга
1-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-шакл
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

ТАСДИҚЛАЙМАН

____________________________

(лавозими)

____________________________

(имзо, Ф. И. О.)

«____» ______________________

(сана, ой, йил)

__________________________________________________________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________________________________________ бўйича аварияларни

(объект номи)

бартараф этиш режасининг оператив қисми

Т/р

Авария жойи ва тури

Одамларни қутқариш ва аварияни бартараф этиш тадбирлари

Тадбирларнинг бажарилиши учун масъул шахс ва ижрочилар

Одамларни қутқариш ва аварияни бартараф этиш воситалари жойи

Одамларни эвакуация қилиш ва техника ҳаракати маршрутлари

Аварияларни бартараф этиш ишларининг

масъул раҳбари

________________________

__________________________

__________________

(лавозими)

(имзо, Ф.И.О.)

(сана)

Келишилган: ______________________________ «____» ________________________ 20___ й.

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кон қолдиқлари хўжалигида аварияларни бартараф этиш режасини тузиш бўйича кўрсатмаларга
2-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

2-шакл

Гидротехник иишоотда содир бўлган авария тўғрисида зудлик билан хабар берилиши керак бўлган мансабдор шахслар, хизматлар ва ташкилотлар рўйхат

Т/р

Муассаса ёки мансабдор шахс

Ф.И.О.

Телефон рақами

Манзил

хизмат

уй

хизмат

уй

1.

Гидротехник иншоот бошлиғи

2.

Цехнинг техник раҳбари

3.

Цех бошлиғи

4.

Цех бош энергетиги

5.

Цех бош механиги

6.

Ташкилот (корхона) диспетчери

7.

Ташкилот (корхона)нинг хавфсизлик техникаси бўлими

8.

Ташкилот (корхона)нинг техник раҳбари

9.

Ташкилот (корхона) раҳбари

10.

Тиббиёт бўлими (пункт)

11.

Инспекциянинг ҳудудий органлари

12.

Тоғ-кон саноати ва геология соҳасини назорат қилиш инспекцияси

13.

Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитасининг регионал органлари

14.

Шаҳар (туман) маъмурияти

15.

ФВВнинг шаҳар (туман) бўлими

16.

ИИВнинг шаҳар (туман) бўлими

17.

Юқори турувчи ташкилот

18.

Лойиҳани ишлаб чиққан ташкилот

Ташкилотнинг техник раҳбари

_____________________________

___________

_____________________________

(номи)

(имзо)

(Ф.И.О.)

«____» ________________20___ й.

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳ. Мансабдор шахслар рўйхати муайян ташкилот ва цехнинг тузилмаси билан белгиланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кон қолдиқлари хўжалигида аварияларни бартараф этиш режасини тузиш бўйича кўрсатмаларга
3-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-шакл
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Аварияларни бартараф этиш бўйича тезкор журнали

Цех (участка) _____________________________________________________________________________

Ташкилот ________________________________________________________________________________

Авария жойи _____________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________________________

Авария характери _________________________________________________________________________

_________________________________________________________________________________________

Авария содир бўлган вақт __________________________________________________________________

(йил, ой, сана, соат, минут)

Кўрсатма

№

Сана

Соат,

минут

Аварияни бартараф этиш бўйича топшириқ мазмуни ва муддати

Топшириқни бажариш учун масъул шахслар

Бажарилганлиги тўғрисида қайд

(сана, соат, минут)

Аварияларни бартараф этиш ишларининг масъул раҳбари

_______________________________________

(Ф.И.О.)

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кон қолдиқларидан фойдаланишда ишларнинг хавфсизлиги қоидаларига
2-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кон қолдиқлари хўжаликларида содир бўладиган авариялар таснифи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Аварияларга қуйидагилар киради:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) одамлар талофатига, инсонлар соғлиги ёки атроф-муҳитга зарар етказилишига, инсонларнинг турмуш фаолиятининг бузилишига ёки хўжалик аҳамиятидаги бино ва иншоотлар (кўприклар, темир йўллар, электр ўтказиш линиялари ва ҳ.к.) нинг бузилишига олиб келувчи тўсиқ иншоотлари фронтининг тўлиқ ёки қисман бузилиши ва сув ва қисман кон қолдиқлари омборхонадан ташқарига оқиб чиқиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) сиғимнинг тўлиб тошишига, сув ва бўтананинг дамба чўққисидан ошишига ёки ифлос тўплагичдан сувларни авария сув ташлаш иншооти орқали юза сув ҳавзалари, хўжалик-ичимлик ва балиқ хўжалиги сув оқимларига ёки рельефга чиқариш заруриятига олиб келувчи сув йиғиш ва сув ташлаш иншоотларининг бузилиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) дарё сув сарфининг ўтишининг бекилиши ва тошқинларга олиб келувчи тўплагич атрофидаги дарё сувларини ҳайдаш туннеларининг бузилиши ёки уларнинг қопламаларининг ўпирилиб тушиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) ҳудуд ёки табиий сув ҳавзаларининг заҳарли ёки инсон саломатлиги ва ҳайвонлар учун зарарли моддалар билан ифлосланишига олиб келувчи иншоот элементлари (экран, дренаж ва ҳ.) нинг ишдан ёки лойиҳавий фойдаланиш режимидан чиқиши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) одам талофатларига ёки мазкур илованинг авария тоифасининг 2-бандида кўрсатилган оқибатларга олиб келувчи сузувчи насос станциялари ва земснарядларнинг сувда чўкиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Инцедентларга қуйидагилар киради:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) оқибатлари инсонларга, хўжалик субъектларига (автомобил ва темир йўллари, юқори волтли электр узатиш линиялари ва бошқалар) ёки атроф-муҳитга хавф туғдириши мумкин бўлган пастки қияликлар ўпирилишлари ва дамбалар деформацияси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) айланма сув таъминоти насос станциялари ва пулпонасос станциялари машина залларини сув босиши, бўтана ўтказгичлар ва сув қувурларининг қулаши ёки узилиши уларнинг оқибатларига қараб авария ёки инцедент тоифасига киритилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳ: Мазкур иловада келтирилган авариялар мазкур Қоидаларнинг 53-бандига мувофиқ комиссиялар томонидан текширилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кон қолдиқларидан фойдаланишда ишларнинг хавфсизлиги қоидаларига
3-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кон қолдиқлари хўжалигидан фойдаланиш бўйича маҳаллий йўриқномани тузишга доир кўрсатмалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Маҳаллий йўриқнома кон қолдиқлари хўжалиги тизимидаги иншоотлар ва ускуналаридан фойдаланишда, уларга техник хизмат кўрсатишда, таъмирлаш ишлари ва уларни ўтказиш устидан назоратда ходимлар ҳаракатини кўрсатиб бериши керак. Йўриқномада иншоотлар ва уларнинг алоҳида қисмларининг асосий емирилиш белгилари, иншоотлар учун хавфли режимлар ва авария ҳолатининг пайдо бўлиш белгилари кўрсатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Маҳаллий йўриқномада кўрсатилган барча кўрсатмалар аниқ бўлиши, иншоотлар ва уларга ўрнатилган ускуналарнинг конструкциялари ва фойдаланиш хусусиятлари ҳисобга олиши ва мазкур Қоидалар талабларига жавоб бериши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Маҳаллий йўриқнома умумий қисм, кон қолдиқлари хўжалиги таркибидаги ҳар бир тизимга доир фойдаланиш бўйича кўрсатмалар, хавфсизлик техникаси қоидалари ва иловаларни ўз ичига олиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Умумий қисмда қуйидаги масалалар акс эттирилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) кон қолдиқлари хўжалигидан фойдаланувчи бўлинманинг ташкилот тузилмасидаги ўрни;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) фойдаланувчи ходимлар тузилмаси, штати, бўйсуниши ва ҳар бир цех бўлинмаси (бўлим, участка) томонидан фойдаланиладиган иншоотлар рўйхати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) иншоотдан нормал фойдаланиш учун лойиҳада (фойдаланиш лойиҳасида) кўзда тутилган қурилиш машиналари, механизмлари ва транспорт воситалари рўйхати ва сони.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
5. Бўтанани қуюқлаштириш, кон қолдиқларининг гидравлик транспорти ва айланма сув таъминоти тизимларига доир бўлимларида қуйидаги масалалар акс эттирилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) тизим иншоотларининг қисқача техник тавсифи, уларнинг фойдаланиш функциялари ва ўзаро боғлиқлиги;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) тизимнинг технологик режими, унинг ишлаши ва хизмат кўрсатиши регламенти, ишга тушириш ва тўхтатиш тартиби бўйича асосий маълумотлар, шунингдек гидравлик зарбларни бартараф этиш тадбирлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) тизимнинг ишончли ва узлуксиз ишлашини кафолатлайдиган назорат остидаги параметрлар, ўлчов аппаратлари, усуллари ва даврийлиги, назорат учун масъул шахслар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) техник ускуналарнинг юзага келиши мумкин бўлган носозликлари ва мазкур Кўрсатмаларнинг 9-банди талабларини ҳисобга олган ҳолда уларни бартараф этиш усуллари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
е) тизимни қишки шароитда ишлашга тайёрлаш тадбирлари ва паст ҳароратларда улардан фойдаланишнинг ўзи хос жиҳатлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
ж) миқдори, сақлаш жойи ва сақлаш учун жавобгар мансабдор шахсларни кўрсатган ҳолда, технологик ускуналар учун зарур эҳтиёт қисмлари рўйхати;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
з) таъмирлаш ишлари регламенти.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6. «Кон қолдиқларини гидравлик жойлаштириш тизимидан фойдаланиш» бўлими қуйидагиларни акс этиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) иншоотларнинг таркиби ва қисқа техник тавсифи ва улардан хавфсиз фойдаланишнинг лойиҳавий мезонлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) барча иншоотлар ва уларнинг элементларига техник хизмат кўрсатиш ва уларни сақлаш тартиби;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) ёзги ва қишки даврларда кон қолдиқлари омборхоналарига қолдиқларни жойлаштириш технологияси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) сув йиғиш ва сувни ташлаш иншоотларидан нормал шароитларда, эрув ва тошқин сувларини ўтказишда, қишки пайтда ва авария шароитларида фойдаланиш тартиби ва уларнинг ишлаш регламентида қуйидагилар кўрсатилган бўлиши керак: қудуқлардаги сувнинг минимал чуқурлиги, очиқ сув қабул қилиш дарчаларининг сони, сув қуйиш қурилмаси олдидаги босим, шандорлар ўрнатиш ва шандорлар ўртасидаги бўшлиқни бетонлаш тартиби, текшириш тартиби ва даврийлиги, сув ташлаш коллекторини авария бекитиш усули;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
д) гидротехник иншоотлар ҳолати ва ишлаши назорати ҳамда дамбалар ва уларнинг таянч призмаларини тупроқ тўкиб ёки оқизиб келиб кўтаришда геотехник назорат графиклари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
е) тизим иншоотларида таъмирлаш ишлари тартиби ва қоидалари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7. «Хавфсизлик техникаси қоидалари» бўлимида иншоот ва ускуналарни таъмирлаш ва фойдаланишда ишларни бажариш хавфсизлиги ва ишлаб чиқариш санитариясини хавфсиз юритишнинг ўзига хос масалалари, жуда оғир ва муҳим юкларни строповка схемалари, ёнгинга қарши тадбирлар ва иншоотларни яшиндан ҳимоя қилиш бўйича чоралар акс этади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8. «Илова» бўлимида қуйидагилар бўлиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) иншоотларнинг вазиятли схемалари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) кон қолдиқлари омборхонасида НУАни жойлаштириш режаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) майдонлар ва ҳажмнинг лойиҳавий эгриликлари ва йиллар бўйича кон қолдиқлари омборхоналарининг тўлдириш графикаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
г) иншоотлар, ўлчов қурилмалари сув ўтказиш туйнукларининг тебраниш тавсифлари (жадваллар, графиклар).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
9. Ускунанинг ишлаш режимини белгилаш ва маҳаллий йўриқномани тузишда завод йўриқномаларининг талаблари ва тавсиялари, ишга тушириш ва созлаш комиссиясининг қарорлари ва муқобил ускуналардан фойдаланиш тажрибаси, шунингдек маҳаллий йўриқномага ҳаволаларни тақдим этадиган Қоидаларнинг бандлари талаблари ҳисобга олиниши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кон қолдиқларидан фойдаланишда ишларнинг хавфсизлиги қоидаларига
4-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қурилиш майдончаларини ёритиш нормалари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Т/р

Кон қолдиқлари хўжалиги объекти

Энг кам ёритилганлик,

лк

Ёритилганлик меъёрланаётган текислик

Изоҳ

1.

Хўжалик эҳтиёжлари учун мўлжалланган йўллар, биноларга бориш йўллари

0,5

Қатнов қисми даражасида

2.

Автотранспорт ва қурилиш машиналари турадиган жойлар, иш олиб борилаётган ҳудуддаги йўллар

2

Ёритиладиган юза даражасида

Иш олиб бориладиган ҳудуд фабрика ёки цехнинг техник раҳбари томонидан белгиланади

3.

Зиналар, ўтиш кўприкчалари

3

Худди ўша

4.

Материаллар, ускуна ва деталларни ортиш ва тушириш

10

Текис (горизонтал)

Ускуналар, деталларни қабул қилиш ва етказиш майдончаларида

5.

Худди ўша

10

Тик (вертикал)

Краннинг барча ҳолатларида машинист томондан кран илгагида

6.

Кон қолдиқлари омборхонасида ишчиларнинг исиниш хонаси

10

Умумий

7.

Экскаватор билан грунтни қазиш, траншеялардан ташқари

5

Текис (горизонтал)

Забой туби даражасида

8.

Худди ўша

10

Тик (вертикал)

Забойнинг бутун баландлигида

9.

Траншеялар қазиш

10

Текис (горизонтал)

Траншея туби даражасида

10.

Худди ўша

10

Тик ( вертикал )

Бутун баландлигида

11.

Бульдозер, скреперлар билан грунтни қазиш, катоклар билан ишлаш

10

Текис (горизонтал)

Ишланаётган майдон даражасида

12.

Бўтана ўтказгичларни ўтказиш ва монтаж қилиш

10

Текис (горизонтал)

Бўтана ўтказгични ўтказиш даражасида

13.

Ер устидан ўтказилган бўтана ўтказгичлардан фойдаланиш даврида, босимли бўтана ўтказгичлар ўтказилган участкадаги дамбалар

0,5

Текис (горизонтал)

Тунги вақтда таъмирлаш ва текшириш учун

14.

Кон қолдиқларини оқизиб келтириш картаси ёки ҳудуди

2-3

Текис (горизонтал)

Бўтана чиқариш қурилмалари ва оқизиб келтириш картаси тепаси даражасида

15.

Сузувчи бўтана ўтказгич (ундан фойдаланиш даврида)

3

Текис (горизонтал)

Хизмат кўрсатувчи персонал ўтиши даражасида

16.

Тепа қиялик тиндириш ҳовузига туташган участкадаги дамбалар (тўғонлар)

0,05

Қиялик текислиги бўйича

17.

Сув йиғиш, сув ўтказиш ва сув ташлаш иншоотлари улардан фойдаланиш даврида

2

Тик (вертикал)

Қудуқнинг юқори чеккаси даражасида

18.

Ишларни бажараётганда

30

Тик (вертикал)

Тепа ишчи майдонча сатҳидан ишлар олиб борилаётган текисликкача

19.

Земснаряд кўприкчаси

2

Текис (горизонтал)

Кўприкча даражасида

20.

Земснаряд фрезаси уни текшириш пайтида

30

Тик (вертикал)

Фреза даражасида

21.

Идиш ва қудуқлар ичида бажариладиган ишлар

30

Тик (вертикал)

Ишларни бажариладиган барча даражада

22.

Муз устида бажариладиган ишлар

20

Текис (горизонтал)

Ишлар бажарилаётган ҳудудда

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кон қолдиқларидан фойдаланишда ишларнинг хавфсизлиги қоидаларига
5-ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кузатув журналлари шакллари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кузатув журналларининг барча шакллари 1 ва 1а-шаклларига мувофиқ сарлавҳа саҳифасига эга бўлиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Геодезия ўлчовлари учун дала журналлари ҳамда насос ускуналари ишини назорат қилиш ва қайд этиш журналлари учун умумий қабул қилинган шаклдан фойдаланилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1-шакл
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

(Журналнинг титул варағи)

__________________________________________________________________

(ташкилотнинг номи)

ЖУРНАЛ

__________________________________________________________________

(журнал ва кузатув объекти номи)

Бошланди __________________________

Тугатилди __________________________

Ушбу журналда _____________ та варақ рақамланган ва шнурланган.

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

1а-шакл

(Титул варағининг орқа томони)

Журналнинг юритилиши учун масъул шахслар

Фамилияси, исми, отасининг исми

Лавозими

Лавозимга тайинланган сана

Имзо

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

2-шакл

(Иншоотни визуал кузатиш журнали)

Кузатув санаси, об-ҳаво

(t, °C, қор, ёмғир ва ҳ.)

Кузатув участкаси

Кузатув натижалари, кузатувчининг фамилияси ва имзоси

Камчилик ва нуқсонларни бартараф этиш чоралари

Бажариш муддати

(масъул шахснинг лавозими, фамилияси)

Бажарилганлиги тўғрисида белги

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Агар деформация ва шикастлар мавжуд бўлса, 3-устунда уларнинг тавсифи, ўлчамлари, режадаги ва баландлик боғланишлари берилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-устунда ушбу қайдни ёзган шахснинг лавозими, фамилияси, имзоси ва сана кўрсатилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6-устунда бажарувчининг лавозими ва имзоси, бажариш санаси, ижрони текширган шахснинг лавозими ва имзоси, текшириш санаси кўрсатилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

3-шакл

(Кон қолдиқлари омборхонасида ва бошқа тўплагичларда сув сатҳини кузатиш журнали)

Кузатувлар санаси ва вақти

Тўплагичлардаги сув горизонтининг абсолют белгилари, метр

кон қолдиқлари омборхонасида

авария идишида

тўплагич ҳовузда

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Устунлар сони ва тўплагичларнинг номлари ҳақиқий маълумотлар бўйича қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Журнал цех ёки фабрика диспетчери (оператори) томонидан унга объект устаси ёки бевосита навбатчи телефон (рация) орқали берган кундалик ўлчов маълумотлари бўйича юритилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

4-шакл

(Пьезометрлардаги сув сатҳларини кузатиш журнали)

Створ рақами _______________ Пьезометр рақами ______________

Ўлчов санаси

Ҳовуздаги сув сатҳи белгиси,

метр

Пьезометр оғзи белгиси,

метр

Оғиздан сув сатҳигача бўлган масофа,

метр

Пьезометрик сатҳ белгиси,

метр

Створ ҳудудидаги сув усти пляжининг ўлчов ўтказилган кундаги узунлиги,

метр

Изоҳ

ҳақиқий

лойиҳа бўйича

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4-устунда бир-биридан кўпи билан 2 см га фарқ қиладиган 3 та ўлчовнинг ўртача миқдори ёзилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
6-устунда суюқлик қуйиб тўлдириладиган тўплагич ёки оқизиб келтириб тўлдириладиган омборхона ярусининг навбатдаги тўлдирилиши учун пьезометр сатҳининг лойиҳада берилган белгиси қўйилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
7-устун фақат оқизиб келтириб тўлдириладиган тўплагичлар учун керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
8-устунда оқизиб келтириб тўлдириладиган омборхона учун пьезометрик створ ҳудудида кон қолдиқларини оқизиб келтириш ишлари тугаган кундан бошлаб ўлчов ўтказилган кунгача бўлган вақт суткаларда (дамбанинг оқизиб келтириш жараёни устидан кундалик назорат қилиш журнали бўйича) кўрсатилади. Агар оқизиб келтириш ўлчов ўтказилган кунда олиб борилаётган бўлса ёки у тугагандан кейин 7 кун ўтмаган бўлса, қайд этилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

5-шакл

(Пьезометрлардаги сув сатҳларининг жамлама қайдномаси)

Ўлчов санаси

Ҳовуздаги сув сатҳи белгиси,

метр

Кузатув створлари бўйича пьезометрларнинг рақамланиши

1-Створ, ПК (пикет)

2-Створ, ПК (пикет)

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳар бир створ учун устунлар сони лойиҳада кўзда тутилган пьезометрлар сонига тенг миқдорда қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Қайднома 4-шакл маълумотлари бўйича тўлдирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Ҳар бир створда пьезометрлар рақамлари жадвалга иншоотнинг пастки бьефидан бошлаб кетма-кет киритилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

6-шакл

(Фильтрация сувлари сарфи ўлчовлари журнали)

Ўлчов санаси

Ўлчов жойи

Сув қуйилиши

Ҳажмий усул

Сувнинг ҳарорати,

°C

Суспензиялар миқдори,

мг/л

Бажарувчининг фамилияси ва имзоси

сув қуйилишдаги босим,

см

сарф,

л/с

идиш ҳажми,

л

тўлиш вақти,

с

сарф,

л/с

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

7-шакл

(Чўкишни назорат қилиш журнали)

НЎА створи рақами,

пикет

Марканинг белгиси ва рақами

Ўлчов цикллари рақамлари

1

2

3

ва ҳ.

сана

абсолют белги

сана

абсолют белги

(6) (4)

(6)-(4)

сана

абсолют белги

(9)-(6)

(9)-(4)

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳ:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Дастлабки ҳолатдан пастга ўтиш (-) белги билан, юқорига ўтиш эса (+) белги билан олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

8-шакл

(Горизонтал силжишлар назорати журнали)

Створ рақами,

пикет

Марканинг белгиси ва рақами

Ўлчов цикллари рақамлари

1

2

3

ва ҳ.

ўлчов санаси

X/Y координаталари

ўлчов санаси

X/Y координаталари

силжиш, мм

ўлчов санаси

X/Y координаталари

кетма-кет цикллар ўртасида

(6) — (4)

ўлчовлар бошидан,

мм

(6) — (4)

кетма-кет цикллар ўртасида

(10) — (6)

ўлчовлар бошидан,

мм

(10) — (4)

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Юқори бьеф томонга ва ўнгга силжиш (-) белги билан, чапга ва пастки бьефга силжиш эса (+) белги билан олинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
«Ўнг» ва «чап» томонлар дамбага иншоотнинг юқори бьефи томондан қараган ҳолатда қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

9-шакл

(Бўтанани чиқариш қурилмаси ишини ҳисобга олиш журнали)

Бўтанани чиқариш қурилмаси рақами

Бўтанани чиқариш қурилмаси ишининг бошланиш (Б) ва тугаш (Т) санаси ва вақти

Б

Т

Б

Т

Б

Т

Б

Т

ва ҳ.

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳ: Бир жойга тўпланган чиқариш қурилмаларининг рақамлари «С» белгиси билан ёзилади, масалан 1С, 2С.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

10-шакл

(Дамбани оқизиб келтириш назорати журнали)

Кўндаланг кесимлар рақамлари ва уларнинг пикетажи

Йил чораклар

I

II

III

IV

ҳовуздаги сув горизонти,

метр

марза дамбаси чўққисининг белгиси,

метр

марза дамбаси яқинидаги пляж белгиси,

метр

пляж узунлиги,

метр

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
10-шаклдаги журнални юритиш бўйича кўрсатмалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
1. Ушбу журнал кон қолдиқлари (шлам) омборхонасидан фойдаланишнинг бутун муддати давомида дамбанинг оқизиб келтириш назорати учун мўлжалланган мажбурий йиғма ҳужжат ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2. Журнал ҳар чоракнинг охирида маркшейдер съёмкалари маълумотлари бўйича тўлдирилади ва қуйидагиларни ўз ичига олади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
а) дамбанинг бутун узунлигида пастки қиялик чеккасидан ҳовуздаги сув қирғоғигача охирги оқизиб келтирилган ярусни марзалаш режаси. Унда тақсимловчи бўтана ўтказгичлар ва бир жойга тўпланган чиқариш қурилмаларининг жойлашиши, уларнинг диаметрлари, турли жойлардан ўтказилган бўтана ўтказгичларнинг рақамлари, НЎА створлари ва бошқа маҳкамланган кўндаланг кесимлар кўрсатилади; дамбанинг бутун узунлиги пикетажланган бўлиши керак;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
б) оқизилаётган ярус марзаси чўққисининг бўйлама кесими;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
в) маҳкамланган кўндаланг кесимлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3. Бўйлама кесимда марза дамбаси чўққисининг белгилари ҳар бир пикетда белгилар ўртасида 200 мм ва ундан ортиқ фарқ бўлган жойларда келтирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Кўндаланг кесимларда ҳовуздаги сув горизонти ва пляж профили ўткир синган нуқтада, агар у юқори қияликка 25 метр дан яқин масофада жойлашган бўлса, ва шунингдек пляжнинг одамлар ўтиши мумкин бўлган ҳар 25 метрида сув усти пляжининг марза дамбаси юқори қиялиги яқинидаги белгилари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
4. Чораклик назорат жадвали цех (участка) бошлиғи ва съёмкани бажарган маркшейдер томонидан имзоланиши ва мазкур Қоидаларнинг 36 ва 39-бандларидаги кўрсатмаларга мувофиқ сақланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

11-шакл

(Бўтана таснифини назорат қилиш журнали)

Намунани танлаш санаси

Намуна рақами

Намунани олиш жойи

Ўлчов жойида бўтана тавсифи

тупроқ зарралари зичлиги, т/куб.м

диаметрли зарраларнинг фоизли таркиби, мм

Ўртача ўлчанган диаметр, мм

чиқим, куб. м/с

масса бўйича қуюқ/суюқ

2.0 дан кўпроқ

2.0-1.0

1.0-0.5

0.5-0.25

чиқим, куб. м/с

масса бўйича қуюқ/суюқ

0.05-0.01

2.0 дан кўпроқ

0,005 дан кичик

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Дастлабки бўтанадан намуна олиш ва уни таҳлил қилиш фабрика лабораторияси томонидан бажарилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
3-устунда бўтанани чиқариш қурилмаларидан намуна олинганда қурилманинг рақами ва диаметри, бир вақтнинг ўзида ишлаётган чиқариш қурилмаларининг намуна олинаётган вақтда нечанчиси эканлиги кўрсатилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

12-шакл

(Кон қолдиқлари омборхонасига оқизиб келтирилган кон қолдиқлари сифати назорати журнали)

Намуна олинган сана

Намунанинг рақами

Таҳлил қилинган сана

Пикет

Намуна олинган жой

Диаметрлар бўйича зарраларнинг фоизлардаги миқдори, мм

Грунт зичлиги,

т/куб.метр

Намлик

(бирлик улуши)

Қуруқ грунтнинг зичлиги,

т/куб.метр

Грунт зарралари зичлиги,

т/куб.метр

Ғоваклик,

%

Марза дамбаси ўқидан намуна олинган нуқтагача бўлган масофа,

метр

Абсолют сатҳи

метр

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳ. Тупроқ зарраларининг зичлиги битта назорат кўндаланг кесимида олинган 3 та намунанинг ўртача миқдорида қабул қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

13-шакл

(Гидрорежим тармоғи скважиналаридаги сизот сувлари сатҳларини кузатиш журнали)

Ўлчов санаси

Сув сатҳлари белгиси, метр

тўплагичда

Скважинада

1

2

3

4

5

6

ва ҳ.

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
2-устунда тўплагич номи кўрсатилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Биринчи ўлчов скважина фойдаланишга қабул қилинаётганда бажарилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

14-шакл

(Бўтана ўтказгичлар деворларининг қалинлигини ўлчаш журнали)

Ўлчов санаси

Бўтана ўтказгич рақами

Пикет

Бўтана ўтказгич кўндаланг кесимининг назорат нуқталаридаги деворлар қалинлиги, мм

Назорат нуқталарининг жойлашиш схемаси

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
15-шакл
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

(Сувнинг умумий кимёвий таҳлилини ҳисобга олиш)

Ташкилот ______________________________ Намуна олинган сана ___________________

Келтирилган сана ______________________________________________________________

Лабораториядан _______________________ лабораторияга __________________________

Таҳлил бошланган сана ______________

Таҳлил тугаган сана ______ ___________

СУВ ТАҲЛИЛИ РАҚАМИ _____

Ташкилот, объект, жойи ва ҳ. ___________ ________________________________________

Намуна № (қайднома бўйича) ____________________________________________________

Намуна олинган жой (кон, пост, скважина ва ҳ.) ____________________________________

_____________________________________________________________________________

Дебит, куб. м/с ________________________________________________________________

Намуна олинган чуқурлик _______________________________________________________

Сув горизонти ________________________________________________________________

Таркибида сув бўлган жинсларнинг қисқача тавсифи ва уларнинг геологик индекси _____

_____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

Намунани олиш ва консервациялаш шароитлари ва методикаси _______________________

Газ пуфакчалари ҳосил бўлиши кузатилдими _______________________________________

Намуна олинаётганда сув ҳарорати _______________________________________________

Таҳлилга жўнатилган сув миқдори _______________________________________________

Намунани олган шахснинг фамилияси _____________________________________________

Изоҳ: _________________________________________________________________

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Жадвал
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Катионлар

Литрдаги миқдори

Бошқа ҳолатлар

мг

мг x экв

фоиз,

мг x экв

pН

мг/л

Ca2+

CО2, агрессивлигини ўрганиш

Оксидланиши, мг/л

Mq2+

Худди шу — О2_бўйича _______

Оксидланиши

Мg2+

Худди шу — О2_бўйича _______

________

Fe2+

Кимёвий О2 истеъмоли

Худди шу — О2_бўйича _______

________

NН+

Юзадаги фаол моддалар

К+ +Na+

Нефть маҳсулотлари

Муаллақ моддалар

Силикатлар:

SiO(2)

Fe умумий

Жами

100

Fe3+

Сероводород

T = 105 °С ҳароратда қуруқ қолдиқ

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

Анионлар

1 литрдаги миқдори

мг

мг x экв

фоиз,

мг x экв

қиздирилган қолдиқ

мг/л

SO4

Намуна олинаётганда физик модданинг минераллашиши ___________

НCO3

CO3

Тиниқлиги ____________

Cl

NO2

Таъми ____________________

Ранги ____________________

NO3

Ҳиди ___________________

Чўкма __________________

Ўзгаришлар _______________________

Жами

100

Сувдаги туз таркиби формуласи: ________________________________________________

Изоҳ: ________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________

K+ + Na+ фарқ бўйича ҳисобланди, тажриба йўли билан аниқланди (кераклисининг таги чизилсин).

Жами 1/2 НCO3 мг/л

Тахлилчи _______________________________ Сана ________________________________

Лаборатория раҳбари ____________________ ____ ___________________________________

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

16-шакл

(Объект бўйича сувнинг кимёвий намуналари қайдномалари журнали)

Намуна рақами

Ташкилот, объект, намуна олинган жой, сув манбаи тури, сувли горизонт

Намуна олинган сана

pН*

Ионлар миқдори, рақамлар: юқорида — мг/л; ўртада — мг x экв/л, пастда — фоиз., мг x экв

НCO3

SCO4

Cl

NO2

NO3

Ca2+

Mg2+

K+

Na++

NН4

Fe2+

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

16-шаклнинг охири

Минераллашиш

Компонентлар, мг/л

Изоҳ

Қуруқ қолдиқ, мг/л

Fe 3+

SiO2

суспензиялар

агр CO2 св.

CO2

оксидланиши,

мг/л по O2

Нефть маҳсулотлари

ПАВ

Н2S, мг/л

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
* pН > 8,3 бўлганда (CO3 )2- — изоҳ.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element

17-шакл

(Сувдаги микрокомпонентлар миқдори қайдномалари журнали)

№

пробы

Ташкилот, объект, намуна олинган жой, сув манбаи тури,

сувли горизонт

Намуна олинган сана

Сувдаги микрокомпонентлариқдори, мг/л

Fe-

Cu2+

Mn2+

Pb2+

Zn2+

Cr6+

Ni2+

Ca2+

Ti

Робщ

U

Br

J

Al3+

Va6+

Сана _______________ Тахлилчи ________________

Лаборатория раҳбари __________________________

Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element
Изоҳ. Аниқланадиган компонентлар ва микрокомпонентлар таркиби лойиҳада берилади ва табиатни муҳофаза қилиш органлари томонидан аниқлик киритилиши мумкин.

(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 27.12.2025 й., 09/25/829/1226-сон)
About center
Site news
Advertising
RSS
© State institution “The National center of legal information “Adolat” under the Ministry of justice of the Republic of Uzbekistan