Suggestion to the document
Listen to audio
Get a link from a document elementЎзбекистон Республикаси Молия вазирининг
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбуйруғи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (14-сонли БҲС) «Пул оқимлари тўғрисида ҳисобот»ни тасдиқлаш тўғрисида
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2022 йил 2 ноябрда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 3396]
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (14-сонли БҲС) «Пул оқимлари тўғрисида ҳисобот» иловага мувофиқ тасдиқлансин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Мазкур буйруқ 2023 йил 1 январдан эътиборан кучга киради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementВазир Т. ИШМЕТОВ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТошкент ш.,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2022 йил 3 октябрь,
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element53-сон
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси молия вазирининг 2022 йил 3 октябрдаги 53-сон буйруғига
ИЛОВА
ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (14-сонли БҲС) «Пул оқимлари тўғрисида ҳисобот»
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (14-сонли БҲС) «Пул оқимлари тўғрисида ҳисобот» (бундан буён матнда Стандарт деб юритилади) бюджет ташкилотлари, давлат мақсадли жамғармалари, бошқа бюджетдан ташқари жамғармалар ҳамда бюджет маблағлари олувчиларнинг (бундан буён матнда ташкилотлар деб юритилади) пул оқимлари тўғрисида ҳисоботини тузиш ва тақдим этиш тартибини белгилайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-боб. Умумий қоидалар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1. Мазкур Стандартда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпул маблағлари — кассадаги, ҳисоб рақамдаги, шахсий ғазна ҳисобварақдаги ҳамда талаб қилиб олинадиган депозитлардаги маблағлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпул маблағлари эквиваленти — бу қисқа муддатли юқори ликвидли инвестициялар бўлиб, улар пул маблағларига осонлик билан айлантирилади ва уларнинг қийматида аҳамиятсиз ўзгариш мавжуд бўлади;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementпул оқимлари — пул маблағлари ва пул маблағлари эквивалентининг тушумлари ва чиқимлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementназорат — ўз фаолиятидан фойда олиш учун ташкилотларнинг молиявий ва операцион сиёсатини белгилаш ҳуқуқи;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмолиявий фаолият — ташкилотларнинг киритилган капитали ёки жалб қилинган маблағлари миқдори ва таркибини ўзгартиришга олиб келадиган фаолият;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementинвестицион фаолият — узоқ муддатли активларни ва пул маблағлари эквивалентларига киритилмаган бошқа инвестицияларни сотиб олиш ёки сотиш билан боғлиқ бўлган фаолиятдир;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementоперацион фаолият — бу ташкилотларнинг инвестицион ва молиявий бўлмаган фаолияти;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҳисобот санаси — молиявий ҳисобот тайёрланадиган ҳисобот даврининг охирги куни.
Олдинги таҳрирга қаранг.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2. Ташкилотлар ушбу Стандарт талабларига асосан пул оқимлари тўғрисида ҳисоботни иловадаги жадвалга мувофиқ тайёрлайди ва мазкур ҳисоботни ҳар бир ҳисобот даври учун молиявий ҳисоботларнинг ажралмас қисми сифатида иқтисодиёт ва молия органига ёки юқори турувчи ташкилотга тақдим этади.
(2-банд Ўзбекистон Республикаси иқтисодиёт ва молия вазирининг 2023 йил 6 июлдаги 51-сонли буйруғи (рўйхат рақами 3450, 31.07.2023 й.) таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 01.08.2023 й., 10/23/3450/0546-сон)
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3. Пул оқимлари тўғрисида ҳисоботдан пул оқимлари прогнози тўғрилигини текшириш вақтида ташкилотларнинг фойда олиш ва нарх ўзгариши ўртасидаги таъсирини таҳлил қилиш учун фойдаланилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4. Пул оқимлари тўғрисида ҳисобот молиявий ҳисоботдан фойдаланувчилар учун ташкилотнинг пул маблағларини ва пул маблағларининг эквивалентларини жалб этишни баҳолаш имконини беради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШунингдек, пул оқимлари тўғрисида ҳисобот ташкилотнинг операцион фаолияти натижалари бўйича ҳисоботининг таққосланувчанлигини оширади, чунки у бир хил операциялар учун турли ҳисоб усулларидан фойдаланишни олдини олади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5. Ўтган ҳисобот даврларидаги пул оқимлари тўғрисида ҳисоботдан кейинги йиллар учун пул оқимлари миқдорини аниқлаш кўрсаткичи сифатида фойдаланилади. Бу аввалги даврлардаги пул оқимларини қанчалик тўғри прогноз қилинганлигини ҳисоб-китоб қилиш учун фойдали ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6. Пул оқимлари тўғрисида ҳисоботда пул тушуми манбалари, ҳисобот даврида товарлар (ишлар, хизматлар) учун сарфланган маблағлар ҳамда ҳисобот санасидаги пул маблағлари қолдиғи кўрсатилади. Ташкилотларнинг пул оқимлари тўғрисида ҳисобот кўрсаткичлари молиявий ҳисоботдан фойдаланувчиларга ҳисобот бўйича ҳамда тегишли қарор қабул қилиш учун зарур бўлган маълумотларни беради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШунингдек, пул оқимлари тўғрисида ҳисобот кўрсаткичлари фойдаланувчиларга ташкилотлар ўз фаолиятини молиялаштириш учун зарур бўлган маблағларни қандай шакллантирганлиги ва бу маблағлардан қандай фойдаланганлигини аниқлаш имконини беради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7. Пул оқимлари тўғрисида ҳисоботда пул тушумлари ва тўловлари учта асосий фаолиятга ажратилади: операцион фаолият, инвестицион фаолият ва молиявий фаолият.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementТашкилотларнинг пул оқимларига, шунингдек банкдаги валюта ҳисоб рақамларидаги қолдиқларига операцион, инвестицион ва молиявий фаолиятдан ташқари валюта айирбошлаш курсларидаги фарқлар ҳам таъсир қилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8. Стандартнинг мақсади ташкилотларнинг пул маблағлари ва пул эквивалентларидаги аввалги ўзгаришлар ҳақидаги маълумотларни ҳисобот даврида операцион, инвестицион ва молиявий фаолиятлар бўйича пул оқимлари сифатида таснифлайдиган ҳисоботни тузишдан иборат ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-боб. Пул маблағлари ва пул маблағларининг эквивалентлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element9. Пул оқимлари пул маблағлари ёки пул маблағлари эквивалентларига мос келадиган компонентлар ўртасидаги ҳаракатларни ўз ичига олмайди, чунки ушбу компонентлар ташкилотнинг пул маблағларини бошқариш билан боғлиқ бўлиб, унинг операцион, инвестицион ёки молиявий фаолиятининг бир қисми эмас. Пул маблағларини бошқариш ортиқча пул маблағларини пул маблағлари эквивалентларига инвестиция сифатида киритишни ўз ичига олади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element10. Пул маблағлари эквивалентлари кўп ҳолларда инвестициялар ёки қисқа муддатли пул мажбуриятларини қоплаш учун мўлжалланган бўлади. Инвестицияларни пул маблағлари эквиваленти сифатида кўриб чиқиш учун инвестициялар пул миқдорига осонлик билан айлантирилиши ва қиймат ўзгариши хавфи сезиларсиз, яъни умумий қийматнинг 5 фоизидан ортиқ бўлмаган миқдорда бўлиши керак. Инвестициялар қисқа муддатларда, яъни сотиб олиш кунидан бошлаб камида уч ой ёки ундан кам муддатда қопланиш имконияти мавжуд бўлса, бундай инвестициялар пул маблағлари эквиваленти ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБошқа ташкилотларнинг капиталига киритилган инвестициялар ушбу банднинг биринчи хатбошисидаги талаблар каби бўлмаса, улар пул маблағларининг эквивалентларига киритилмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element11. Пул оқимлари тўғрисида ҳисобот учун назорат қилувчи ва бир нечта назорат қилинадиган ташкилотлар, яъни биринчи даражали бюджет маблағларини тақсимловчи ва иккинчи даражали бюджет маблағларини тақсимловчилардан иборат ташкилотлар гуруҳини иқтисодий субъект сифатида таснифлаш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementИқтисодий субъект таркибига ижтимоий ва тижорат мақсадларига эга ташкилотлар киритилади. Масалан, Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги имтиёзли шартларда хизмат кўрсатувчи ташкилотларни ва ушбу хизматларни тижорат асосида тақдим этадиган ташкилотларни ўз ичига олади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element12. Ташкилотлар пул маблағлари ва пул маблағларининг эквивалентлари таркибий қисмларини пул оқимлари тўғрисида ҳисоботда аниқ ифода этади ва пул оқимлари тўғрисида ҳисоботда кўрсатилган миқдорларни Молиявий ҳолат тўғрисида баланс ҳисоботида келтирилган кўрсаткичлар билан солиштириш учун тақдим этади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element13. Пул маблағлари ва пул маблағлари эквивалентларининг таркибий қисмларини аниқлаш учун Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (1-сонли БҲС) «Ҳисоб сиёсати» (рўйхат рақами 2853, 2016 йил 27 декабрь) талаблари орқали ҳар қандай ўзгариш таъсирини белгилаш лозим. Масалан, ташкилотнинг фаолиятидан келиб чиққан ҳолда, дивидендларни тўлаш операцион фаолият сифатида акс эттирилган бўлса, кейинчалик ташкилот фаолияти ўзгариши натижасида дивидендларни тўлаш инвестицион фаолият сифатида таснифланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-боб. Келгусидаги иқтисодий фойда ёки хизмат кўрсатиш салоҳияти
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element14. Активлар ташкилотлар мақсадларига эришиш воситаси бўлиб хизмат қилади. Ташкилот мақсадларига мувофиқ товарлар ишлаб чиқариш ва хизматлар кўрсатиш учун фойдаланиладиган, аммо тўғридан-тўғри пул оқимлари киримини юзага келтирмайдиган активлар хизмат кўрсатиш салоҳиятини мужассамлаштирган активлар ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementСоф пул маблағлари тушумини ҳосил қилиш учун фойдаланиладиган активлар келгусидаги иқтисодий фойда бўлган активлар сифатида тавсифланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element15. Активлардан фойдаланиш мақсадларини тўлиқ ва ўз вақтида қамраб олинишини таъминлаш учун активларнинг асосий хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда, улар келгусидаги иқтисодий фойда ёки хизмат кўрсатиш салоҳияти бўйича активлар сифатида таснифланиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element16. Соф капитал Молиявий ҳолат тўғрисида баланс ҳисоботида активлар ҳамда мажбуриятлар ўртасидаги фарқ суммаси натижасида шаклланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-боб. Пул оқимлари тўғрисида ҳисобот таркиби
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-§. Пул оқимлари тўғрисида ҳисобот тавсифи
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element17. Пул оқимлари тўғрисида ҳисоботда ҳисобот давридаги пул оқимларининг операцион, инвестицион ва молиявий фаолиятлар кесимидаги ҳаракати тўғрисидаги маълумотлар акс эттирилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element18. Ташкилот ўз фаолиятининг хусусиятига мос келадиган шаклда операцион, инвестицион ёки молиявий фаолиятдан келадиган пул оқимлари тўғрисида маълумот беради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementУшбу фаолиятларнинг таснифланиши ташкилотнинг молиявий ҳолатига, пул маблағлари ва пул маблағлари эквивалентлари ҳажмига тегишли фаолиятнинг таъсирини баҳолашга имкон берадиган маълумотлар билан молиявий ҳисоботдан фойдаланувчиларни таъминлайди. Ушбу маълумотдан фаолиятлар ўртасидаги ўзаро боғлиқликни баҳолаш учун ҳам фойдаланиш мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element19. Бир операция турли хил фаолият турлари билан боғлиқ бўлган пул оқимларини ўз ичига олиши мумкин. Масалан, агар кредит бўйича пул маблағларини тўлаш фоизлар ва қарзнинг асосий миқдорини ўз ичига олса, фоизларни тўлаш операцион фаолиятга, асосий қарз миқдорини тўлаш эса молиявий фаолиятга тегишли бўлиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-§. Операцион фаолият
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element20. Операцион фаолиятдан тушадиган соф пул тушуми миқдори ташкилот фаолиятида солиқ имтиёзлари мавжудлигини ҳамда унинг товар ва хизматларни олувчилар билан қай даражада таъминланганлигини аниқлашнинг асосий кўрсаткичидир.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element21. Соф пул оқимлари миқдори ва ташкилотнинг операцион фаолиятини сақлаб қолиш мулк эгаларига дивидендларни тўлаш ва молиялаштириш манбаларини жалб қилмаган ҳолда янги инвестицияларни амалга ошириш имкониятини аниқлашга ёрдам беради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element22. Операцион фаолиятдан келиб тушадиган пул оқимларининг аниқ таркибий қисмлари тўғрисидаги маълумотлар операцион фаолиятдан келадиган келгусидаги пул оқимларини прогноз қилиш учун фойдаланилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element23. Операцион фаолиятдан келиб тушадиган пул оқими, биринчи навбатда, ташкилотга пул оқимларини олиб келадиган асосий фаолият билан боғлиқдир. Операцион фаолиятдан келадиган пул оқимларига қуйидагилар киради:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсолиқлар, йиғимлар ва солиқ бўлмаган тўловлар кўринишидаги пул тушумлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementташкилот томонидан етказиб берилган товарлар ва кўрсатилган хизматлар учун тўловлар шаклидаги пул тушумлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementдавлат ёки бошқа жамоат органлари томонидан берилган бошқа грантлар, трансфертлар ва бошқа пул ўтказмалари кўринишидаги пул тушумлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementроялти, комиссион тўловлар ва бошқа турдаги даромадлар кўринишидаги пул тушумлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбошқа давлат сектори ташкилотлари фаолиятини молиялаштириш учун тўловлар (кредитлардан ташқари);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтоварлар ва хизматлар учун етказиб берувчиларга пул тўловлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementходимларга ва уларнинг номидан пул тўловлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсуғурта ташкилотлари томонидан суғурта мукофотлари ва даъволар, аннуитет шартномалари бўйича тушумлар ва тўловлар, шунингдек бошқа полислар бўйича тўловлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтижорий ёки савдо мақсадларида тузилган шартномалар бўйича пул тушумлари ва тўловлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтўхтатилган фаолият бўйича пул тушумлари ёки тўловлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсуд қарорлари билан боғлиқ пул маблағлари тушумлари ёки тўловлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element24. Асосий воситаларни сотиш бўйича операциялар тегишли даврнинг соф фойдаси ёки зарарини ҳисоблашда фойда ёки зарарга олиб келиши мумкин. Бундай операциялардан келиб чиқадиган пул оқимлари инвестицион фаолиятдан келадиган пул оқимларига олиб борилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБироқ, ижара учун мўлжалланган ва сотувга қўйилган асосий воситаларни қуриш ёки сотиб олиш учун сарфланган маблағлар операцион фаолият билан боғлиқ пул оқимлари ҳисобланади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element25. Ташкилотлар оммавий савдога қўйиладиган ёки савдо қилиш учун мўлжалланган қимматли қоғозлар ва қарз мажбуриятларга эга бўлиши мумкин, бу ҳолда уларни махсус қайта сотиш учун мўлжалланган захиралар сифатида таснифлаш лозим. Шу сабабли, қимматли қоғозларни оммавий жойлаштириш ёки улар билан савдо қилиш натижасида пайдо бўлган пул оқимлари операцион фаолият сифатида қаралади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШунингдек, халқаро молия институтлари томонидан тақдим этилган пул шаклидаги бўнаклар ва қарзлар ташкилотга пул тушумини олиб келадиган асосий фаолият билан боғлиқ бўлган операцион фаолиятда акс эттирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element26. Давлат бюджети ёки бошқа жамоат органлари томонидан ташкилотларга ўз фаолиятини молиялаштириш учун ажратиладиган маблағлар операцион фаолият, капитал қурилиш ёки капитал қўйилмалар учун таснифланмаган ҳолда ажратилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementАгар ташкилотлар ушбу маблағларни мустақил равишда операцион фаолиятга, капитал қурилиш ёки капитал қўйилмаларга тақсимлай олмаса, унда бу маблағларни операцион фаолиятдан келадиган пул оқимларига киритиш керак ва молиявий ҳисоботларда изоҳ билан акс эттириш лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-§. Инвестицион фаолият
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element27. Инвестицион фаолиятдаги пул оқимларини алоҳида ошкор қилиш муҳимдир, чунки у ташкилотга келажакда хизмат кўрсатишга мўлжалланган ресурсларни сотиб олиш учун қанча харажатлар сарфланганлигини кўрсатади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element28. Инвестицион фаолият билан боғлиқ пул оқимлари қуйидагилардан иборат:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementасосий воситаларни, номоддий ва бошқа узоқ муддатли активларни сотиб олиш учун пул ўтказмалари (буларга тажриба-лойиҳа ишлари учун капитализация қилинадиган харажатлар ва асосий воситаларни ташкилот томонидан ўз мустақил равишда қуриши даврида амалга оширилган тўловлар киритилади);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementасосий воситаларни, номоддий активларни ва бошқа узоқ муддатли активларни сотишдан тушган пул тушумлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementхўжалик юритувчи субъектларнинг улушларини ёки қарз воситаларини сотиб олиш ва қўшма корхоналардаги улушларни олиш учун пул ўтказмалари (пул маблағлари эквиваленти ҳисобланган ёки савдога мўлжалланган воситалар учун тўловлардан ташқари);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementташкилотнинг хўжалик юритувчи субъектлардаги улушларини ёки қарз воситаларини сотишдан тушган пул тушумлари (пул маблағлари эквиваленти ҳисобланган ёки савдога қўйиладиган ёки сотиладиган воситаларидан тушган тушумлар бундан мустасно);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбошқа ташкилотларга берилган пул шаклидаги бўнаклар ва қарзлар (давлат молия институти томонидан бериладиган бўнак ва қарзлардан ташқари);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбошқа ташкилотлардан берилган пул шаклидаги бўнаклар ва қарзларни қайтарилишидан тушган пул тушумлари (давлат молия институти томонидан бериладиган бўнак ва қарзларни қайтарилишидан тушган тушумлардан ташқари);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфьючерс ва форвард шартномалари, опционлар ва своплар бўйича пул шаклидаги тўловлар (тижорат ва савдо мақсадлари учун тузилган шартномалар ёки молиявий фаолият билан боғлиқ тўловлар бундан мустасно);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфьючерс ва форвард шартномалари, опционлар ва своплардан пул тушумлари (шартномалар оммавий савдога ёки савдо мақсадларига мўлжалланган бўлмаса ёки тушум молиявий фаолият сифатида таснифланиши билан боғлиқ тўловлар бундан мустасно).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element4-§. Молиявий фаолият
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element29. Молиявий фаолият тўғрисидаги маълумотларнинг алоҳида ошкор этилиши катта аҳамиятга эга, чунки бу маълумотлар ташкилотни капитал билан таъминловчилар талабларига мувофиқ келгусидаги пул маблағлари ҳаракатини прогноз қилишда фойдаланилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element30. Молиявий фаолиятга доир пул оқимларига қуйидагилар киради:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқарз мажбуриятлари, векселлар, облигациялар ва бошқа қисқа ёки узоқ муддатли қарзларни жалб қилишдан пул тушумлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқарз мажбуриятларини қайтариш бўйича пул тўловлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмолиявий лизингни тўлаш учун лизинг олувчининг пул тўловлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element5-боб. Операцион фаолият бўйича пул оқимларини акс эттириш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element31. Ташкилотлар операцион фаолият бўйича пул оқимларини қуйидаги усуллардан бирини танлаган ҳолда ҳисоботни тақдим этади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementялпи тушум ёки пул тўловларнинг асосий турлари тўғрисида маълумотларни акс эттирадиган бевосита (тўғридан-тўғри) усул;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфойда ёки зарар (профицит ёки дефицит) тўғрисидаги маълумотларни пул кўринишида бўлмаган операциялар натижаларига, операцион фаолият натижаси бўйича юзага келган муддати ўтган ёки ҳисобланган тушумларни (тўловларни), шунингдек даромадлар ёки харажатларнинг миқдорларини ҳисобга олган ҳолда инвестиция ёки молиявий фаолиятдан келадиган пул оқимларига тузатиш киритишни акс эттирадиган билвосита усул.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element32. Ташкилотлар томонидан операцион фаолиятдан келадиган пул оқимлари тўғрисида ҳисоботни тайёрлашда бевосита усулдан фойдаланиш мақсадга мувофиқ. Бевосита усул орқали тайёрланган ҳисобот билвосита усул ёрдамида тайёрланган ҳисоботда мавжуд бўлмаган ва келажакда прогноз қилиш учун керакли бўлган маълумотларни тақдим этади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element33. Бевосита усул ёрдамида ялпи тушумнинг асосий турлари ёки пул маблағларини тўлаш тўғрисидаги маълумотлар қуйидагилар орқали олинади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementа) ташкилотнинг молиявий ҳисоботидан;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementб) операцион фаолият орқали ифодаланган даромадлар ва харажатларни (давлат молия институтлари маблағларини жалб қилиш асосида юзага келган фоиз тушумлари ва харажатлари) ва молиявий натижалар тўғрисидаги ҳисоботнинг бошқа кўрсаткичларини қуйидаги омилларни ҳисобга олган ҳолда тузатиш киритиш йўли билан:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмуайян даврда захиралар ва жорий дебиторлик ва кредиторлик қарзларидаги ўзгаришлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбошқа нақд пулсиз транзакциялар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementинвестиция ёки молиявий фаолиятни келтириб чиқарадиган пул оқимлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementОперацион фаолиятдан келадиган пул оқими тўғрисида ҳисоботни тайёрлашда бевосита (тўғридан-тўғри) усулдан фойдаланилганда, ташкилотлар томонидан одатдаги фаолиятдан олинган соф фойда ёки зарар суммаси ҳамда операцион фаолиятдан олинган соф пул оқими ўзаро солиштирилиши лозим. Ушбу солиштириш натижалари пул оқимлари тўғрисида ҳисоботга ёки молиявий ҳисоботнинг изоҳ қисмларига киритилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element34. Билвосита усулдан фойдаланилганда, операцион фаолиятдан келадиган соф пул оқими жорий операцион фаолиятнинг соф фойда ёки зарарига тузатиш киритиш йўли билан қуйидаги факторларни ҳисобга олган ҳолда аниқланади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмуайян даврда товар-моддий захиралар ҳамда дебиторлик ва кредиторлик қарзларидаги ўзгаришлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementамортизация, баҳоланган мажбуриятлар, муддати ўтган солиқлар, реализация қилинмаган валюта курсидан фойда ва зарарлар;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementинвестицион ёки молиявий фаолиятни келтириб чиқарадиган пул оқимларига олиб келадиган бошқа кўрсаткичлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element6-боб. Инвестицион ва молиявий фаолият бўйича пул оқимларини акс эттириш
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element35. Ташкилот ўз ҳисоботида инвестицион ва молиявий фаолиятдан вужудга келган ялпи тушум ва пул тўловлари асосий турларини алоҳида акс эттиради.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element36. Операцион, инвестицион ёки молиявий фаолиятнинг қуйидаги пул оқимлари турлари нетто (кирим ва чиқимларнинг фарқи) асосида ҳисоботларда акс эттирилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementташкилот фаолиятига тааллуқли бўлмаган ҳамда мижозлар, солиқ тўловчилар ёки бенефициарлар номидан келиб тушган пул маблағларининг тушумлари ва пул тўловлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementтез айланиши, катта ҳажмли ва қисқа муддатларда қопланиши билан тавсифланадиган активлар бўйича пул маблағларининг тушумлари ва тўловлари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element37. Стандартнинг 36-банди иккинчи хатбошиси фақат ҳисобот берувчи ташкилот томонидан пул маблағларининг охирги қолдиғи назорат қилинадиган операцияларга нисбатан қўлланилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБундай пул маблағлари тушумлари ва тўловларига мисоллар қуйидагилардир:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбир ташкилот томонидан бошқа бир ташкилот учун солиқлар, йиғимлар ва солиқ бўлмаган тўловларни ундириш (давлат томонидан тақсимлаш тўғрисидаги битимлар бўйича йиғилган тўловлар бундан мустасно);
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementташкилотлар томонидан молия институтларининг талаб қилиб олинадиган депозитлари маблағларини қабул қилиши ва тўлаши;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementинвестиция ёки траст (ишонч) фондлари мижозларининг маблағлари;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмулк эгалари номидан йиғилган ва уларга берилган ижара ҳақи.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element38. Стандартнинг 36-банди учинчи хатбошисида санаб ўтилган пул маблағлари тушумлари ва бўнак тўловларига мисоллар қуйидагилар:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementинвестицияларни сотиб олиш ва сотиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбошқа қисқа муддатли, жумладан, қопланиш муддати уч ойгача бўлган қарзлар.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element39. Давлат молия институтларининг қуйидаги фаолиятларидан пул оқимлари ҳисоботларида нетто асосида (кирим ва чиқимларнинг фарқи) тақдим этилиши мумкин:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмуддати қатъий белгиланган депозитлар бўйича пул тўловларини қабул қилиш ва тўлаш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementбошқа молия институтларида депозитларга маблағ жойлаштириш ва олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementмижозларга аванс тўловлари ва кредитлари, шунингдек ушбу аванслар ва кредитларнинг қайтарилиши.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element7-боб. Хорижий валютадаги пул оқимлари, фоизлар ва дивидендлар, пул маблағлари билан боғлиқ бўлмаган ҳисоб-китоблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element1-§. Хорижий валютадаги пул оқимлари
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element40. Хорижий валютадаги пул оқимлари ташкилотнинг функционал валютаси бўйича пул маблағлари ҳаракати санасидаги функционал ва хорижий валюталар ўртасидаги айирбошлаш курси бўйича акс эттирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЧет элда бошқариладиган ташкилотларнинг пул оқими пул маблағлари ҳаракати санасидаги функционал ва хорижий валюта ўртасидаги айирбошлаш курси бўйича ҳисобот даврида қайта ҳисоб-китоб қилинади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element41. Хорижий валюталарда кўрсатилган пул оқими Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (4-сонли БҲС) «Валюта курси ўзгаришининг таъсири» (рўйхат рақами 3100, 2018 йил 14 декабрь) талабларига мувофиқ акс эттирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБу ҳақиқий курсга тахминан тенг бўлган айирбошлаш курсидан фойдаланишга имкон беради. Масалан, маълум давр учун ўртача айирбошлаш курси чет эл валютасидаги операцияларни акс эттириш ёки чет элдаги бошқариладиган субъектнинг пул оқимларини қайта ҳисоблаш учун ишлатилиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element42. Валюта айирбошлаш курсларининг ўзгариши натижасида реализация қилинмаган фойда ва зарарлар пул оқими ҳисобланмайди.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБироқ, валюта айирбошлаш курсининг ўзгаришидаги қиймат чет эл валютасидаги пул маблағлари ва пул маблағлари эквивалентларига таъсири пул оқимлари тўғрисида ҳисоботда ҳисобот даврининг боши ва охиридаги пул маблағлари ва уларнинг эквивалентларига солиштиришни таъминлаш мақсадида акс эттирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementБу қиймат операцион, инвестицион ва молиявий фаолиятдан келадиган пул оқимларида алоҳида сатрда кўрсатилади ва пул оқимлари тўғрисида ҳисобот даври якунидаги айирбошлаш курси бўйича юзага келиши мумкин бўлган ҳар қандай фарқни ўз ичига олади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element2-§. Фоизлар ва дивидендлар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element43. Фоизлар ва дивидендларни олиш ва тўлашдан келиб чиқадиган пул оқимлари алоҳида ифодаланиши керак. Мазкур пул оқимлари ҳисобот даврларида операцион, инвестицион ёки молиявий фаолиятдан келадиган пул оқимлари сифатида таснифланиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element44. Ҳисобот даврида тўланган фоизлар тўғрисида маълумот молиявий натижалар тўғрисидаги ҳисоботда харажат сифатида кўрсатилганлиги ёки Ўзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (11-сонли БҲС) «Қарз мажбуриятлари бўйича харажатлар» (рўйхат рақами 3149, 2019 йил 9 апрель) талаблари асосида ифодаланишидан қатъий назар пул оқимлари тўғрисида ҳисоботда акс эттирилади.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element45. Тўланган дивидендлар молиявий маблағларни жалб қилиш харажатлари бўлгани учун молиявий фаолиятдан тушган пул оқимлари сифатида таснифланиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementШу билан бирга, ташкилот фаолиятидан келиб чиққан ҳолда тўланган дивидендлар фойдаланувчиларга ташкилотнинг тўлаш қобилиятини баҳолаш учун операцион фаолиятдан тушган пул оқимларининг таркибий қисми сифатида таснифланиши мумкин.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element3-§. Пул маблағлари билан боғлиқ бўлмаган ҳисоб-китоблар
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element46. Пул маблағлари ёки пул маблағлари эквивалентларида тўловларни талаб қилмайдиган инвестицион ва молиявий операциялар пул оқимлари тўғрисида ҳисоботдан чиқариб ташланиши керак. Бундай операциялар (транзакциялар) бўйича маълумотлар молиявий ҳисоботнинг инвестицион ва молиявий фаолият тўғрисидаги маълумотларининг бошқа бўлимларида кўрсатилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element47. Инвестицион ва молиявий фаолиятнинг асосий қисми жорий пул оқимларига таъсир қилмайди, лекин ташкилот капитали ва активлари таркибига таъсир қилади. Пул маблағлари билан боғлиқ бўлмаган ҳисоб-китоблар пул оқимлари тўғрисида ҳисоботдан чиқариб ташланиши лозим, чунки ушбу ҳисоб-китоблар жорий даврдаги пул оқимлари билан боғлиқ эмас. Пул маблағлари билан боғлиқ бўлмаган ҳисоб-китобларга қуйидагилар киритилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementактивларни алмаштириш, мажбуриятларни тўғридан-тўғри қабул қилиш ёки молиявий лизинг орқали активларни сотиб олиш;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementқарз мажбуриятларни улушга (капиталга) айлантириш.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element8-боб. Ахборотларни ошкор этилиши
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element48. Ташкилотлар молиявий фаолият сабабли ўз мажбуриятларидаги ўзгаришларни пул маблағлари оқимлари таъсиридан қатъи назар ошкор этиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element49. Ташкилотлар томонидан пул оқимлари тўғрисида ҳисоботда фойдаланиш имконияти бўлмаган йирик миқдордаги пул маблағлари ва пул маблағлари эквивалентлари тўғрисидаги маълумот ташкилот раҳбарияти изоҳлари билан бирга ошкор этилиши керак.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element50. Ташкилотлар балансидаги пул маблағлари ва пул маблағлари эквивалентларидан фойдалана олмаслик ҳолатлари ҳам кузатилиши мумкин. Масалан, валюта айирбошлаш бўйича чекловлар мавжудлиги. Бундай ҳолда ҳисобот тузишда қўшимча маълумотлар келтирилиши лозим.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element51. Қўшимча маълумотлар фойдаланувчиларга ташкилотнинг молиявий аҳволи ва ликвидлилик даражасини тушунишлари учун фойдали бўлади. Бундай маълумотлар молиявий ҳисоботнинг изоҳларида тегишли тушунтиришлар билан бирга ошкор этилиши лозим ҳамда уларда қуйидагиларни ифода этилиши керак:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementкелажакда операцион фаолият ва капитал мажбуриятларини қайтариш учун тақдим этилиши мумкин бўлган, фойдаланилмаган қарз маблағлари (кредит линиялари) миқдори;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementфойдаланилиши чекланган пул маблағлари ва пул маблағлари эквивалентлари миқдори ва чекланиш асослари.
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element52. Ташкилотлар ҳисобот даври мобайнида хўжалик юритувчи субъектларнинг улушларини ёки қарз воситаларини сотиб олиш ва сотиш билан боғлиқ қуйидаги умумлаштирилган маълумотларни ошкор қилади:
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementолди-сотди шартномасининг умумий суммаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementолди-сотди шартномаси бўйича пул маблағлари ва пул маблағлари эквивалентлари кўринишида олинган ёки тўланган суммаси;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсотиб олинган ёки сотилган хўжалик юритувчи субъектларнинг улушлари бўйича пул маблағлари ва пул маблағлари эквивалентларининг миқдори;
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementсотиб олинган ёки сотилган деб тан олинган актив ва мажбуриятларнинг қиймати (пул маблағлари ва пул маблағларининг эквивалентларидан ташқари).
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementЎзбекистон Республикаси бюджет ҳисобининг стандарти (14-сонли БҲС) «Пул оқимлари тўғрисида ҳисобот»га
ИЛОВА
ИЛОВА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementПУЛ ОҚИМЛАРИ ТЎҒРИСИДА
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementҲИСОБОТ
Suggestion to the documentListen to audioGet a link from a document elementSuggestion to the documentListen to audioGet a link from a document element|
20 __ йил 1 ____________ ҳолатига Ташкилот ______________________________________________________ Ҳисобот даври: йиллик, 1 апрель, 1 июль, 1 октябрь Бюджет тури ____________________________________________________ Ўлчов бирлиги __________________________________________________ | |||
|
|
|
|
|
|
Кўрсаткичлар номи |
Сатр коди |
Кирим |
Чиқим |
|
1 |
2 |
3 |
4 |
|
Операцион фаолият |
|
|
|
|
Келиб тушган пул маблағлари (бюджет ва бюджетдан ташқари маблағлари) |
010 |
|
|
|
Товарлар (ишлар ва хизматлар) учун мол етказиб берувчиларга тўланган пул маблағлари |
020 |
|
|
|
Ходимларга ва улар номидан тўланган пул маблағлари |
030 |
|
|
|
Операцион фаолиятнинг бошқа пул тушумлари ва тўловлари |
040 |
|
|
|
Жами: операцион фаолиятнинг соф пул кирими/чиқими (сатр 010-020-030+/-040) |
050 |
|
|
|
Инвестицион фаолияти |
|
|
|
|
Асосий воситаларни сотиб олиш ва сотиш |
060 |
|
|
|
Номоддий активларни сотиб олиш ва сотиш |
070 |
|
|
|
Узоқ ва қисқа муддатли инвестицияларни сотиб олиш ва сотиш |
080 |
|
|
|
Инвестицион фаолиятнинг бошқа пул тушумлари ва тўловлари |
090 |
|
|
|
Жами: инвестицион фаолиятнинг соф пул кирими/чиқими (сатр 060+/-070+/-080+/-090) |
100 |
|
|
|
Молиявий фаолият |
|
|
|
|
Олинган ва тўланган фоизлар |
110 |
|
|
|
Олинган ва тўланган дивидендлар |
120 |
|
|
|
Хусусий акцияларни сотиб олганда ва уларни сотганда пул тўловлари ва тушумлари ёки хусусий капитал билан боғлиқ бўлган бошқа инструментлардан келган пул тушумлари |
130 |
|
|
|
Узоқ ва қисқа муддатли кредит ва қарзлар бўйича пул тушумлари ва тўловлари |
140 |
|
|
|
Молиявий фаолиятнинг бошқа пул тушумлари ва тўловлари |
150 |
|
|
|
Жами: молиявий фаолиятнинг соф пул кирими/чиқими (сатр 110+/-120+130-140+/-150) |
160 |
|
|
|
Йил бошидаги пул маблағлари |
170 |
|
|
|
Йил охиридаги пул маблағлари |
180 |
|
|
|
|
|||
|
Раҳбар |
_______________ |
||
|
|
|||
|
Бош ҳисобчи |
_______________ |
||
(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 02.11.2022 й., 10/22/3396/0993-сон; 01.08.2023 й., 10/23/3450/0546-сон)