“Davlat uy-joy fondini xususiylashtirish toʻgʻrisida” Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni qabul qilinganligi, davlat uy-joy fondining asosiy qismi fuqarolarning mulkiga aylanganligi, uni saqlash va undan foydalanish shart-sharoitlarining oʻzgarganligi munosabati bilan hamda bozor munosabatlariga oʻtishda aholini ijtimoiy himoya qilish qoidalarini amalga oshirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

Oʻzbekiston Respublikasi kommunal uy-joy fondi toʻgʻrisidagi va turar joyni ijaraga olish haqidagi nizomlar 1 va 2-ilovalarga muvofiq;

1. Xususiylashtirish huquqisiz ijara shartlarida foydalaniladigan maqsadli kommunal uy-joy fondi mehnatga layoqatsiz, yolgʻiz, keksa shaxslar, pensionyerlar va ularning oila aʼzolari, uy-joyga ehtiyoji boʻlgan birinchi marta qurilgan yosh oilalar, fuqarolarning boshqa kam taʼminlangan toifalari uchun, agar ularning jon boshiga oladigan oylik daromadi eng kam ish haqidan past boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan roʻyxat boʻyicha (1-ilova), davlat hokimiyatining joylardagi organlari huzurida tashkil etiladi.

Uy-joyga muhtoj boʻlgan yetim bolalar va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalar kommunal uy-joy fondi uylaridagi turarjoylar bilan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda taʼminlanadi.

2. Kommunal uy-joy fondidan foydalanish va unga xizmat koʻrsatish tegishli hokimlikka bevosita boʻysunadigan uy-joy fondidan foydalanish va unga kommunal xizmat koʻrsatish korxonalari tomonidan amalga oshiriladi.

3. Uy-joy fondidan foydalanish va unga kommunal xizmat koʻrsatish korxonasi uning saqlanishini va undan tegishlicha foydalanilishini taʼminlaydi, shuningdek, fuqarolar tomonidan turar joylardan va uy atrofidagi yerlardan foydalanish qoidalariga rioya qilinishini nazorat qiladi, belgilangan tartibda olingan order asosida ijaraga oluvchilar bilan mulkdor nomidan turar joyni ijaraga olish shartnomalarini tuzadi va shartnoma majburiyatlarining bajarilishini nazorat qiladi.

4. Kommunal uy-joy fondi uylaridagi turar joyni ijaraga oluvchilar uchun turar joy maydonining normasi Oʻzbekiston Respublikasining Uy-joy kodeksida belgilangan turar joy maydoni normasiga muvofiq belgilanadi, lekin u bir kishiga 9 kvadrat metrdan kam boʻlmasligi kerak.

Fuqarolarning ayrim toifalariga normadan ortiqcha turar joy maydoni bir xona sifatidagi yoki 10 kvadrat metr hajmidagi qoʻshimcha turar joy maydoni beriladi. Qoʻshimcha turar joy maydoni berish tartibi va shartlari, shuningdek, uni olish huquqiga ega boʻlgan fuqarolar toifalarining roʻyxati Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi tomonidan belgilanadi.

5. Ortiqcha turar joy maydoni uchun haq, ijaraga oluvchi tomonidan amaldagi tarifning uch baravari miqdorida toʻlanadi.

6. Turar joyga, shuningdek, turar joy sharoitlarini yaxshilashga muhtoj boʻlgan fuqarolarni hisobga olish 2-ilovada bayon qilingan shart-sharoitlar mavjud boʻlgan taqdirda tegishli hokimlik tomonidan amalga oshiriladi.

7. Kommunal uy-joy fondidan turar joy bilan taʼminlash uchun fuqarolar Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan roʻyxatga muvofiq hisobga olish uchun qabul qilinadilar.

8. Turar joy maydonini olish uchun navbatda turish huquqi fuqarolar:

yoshiga koʻra, nogironligi yoki kasalligi tufayli pensiyaga chiqishganda;

oiladagi boquvchisini yoʻqotganda;

Oʻzbekiston Respublikasining Qurolli Kuchlarida harbiy xizmatni oʻtashga ketganda;

chet elda ishlash uchun va boshqa ishga uyushgan tarzda yuborilganda saqlab qolinadi.

9. Fuqarolarning tegishli hokimlik tomonidan qabul qilingan arizalari dastlab turar joy maydonini hisobga olish va taqsimlash komissiyasi tomonidan koʻrib chiqiladi, komissiya ariza beruvchining turar joy sharoitlarini tekshirib chiqqandan keyin tegishli dalolatnoma tuzadi, hisobga qoʻyish yoki rad etish haqida taklif kiritadi, u hokimlik qarori bilan tasdiqlanadi.

10. Hokimlikning kommunal uy-joy fondidan turar joy berish haqidagi qarori asosida tegishli hokimlik fuqaroga taqdim etilgan turar joyga koʻchib kirish uchun birdan-bir asos boʻladigan yagona namunadagi orderni beradi.

Order faqat boʻsh boʻlgan xolis turar joyga berilishi mumkin.

11. Birinchi navbatda turar joy buzilish holatidagi uylarda, yertoʻlalarda, baraklarda, turar joy maydoni bir kishiga 5 kvadrat metrdan kam boʻlgan kvartiralarda yashayotgan fuqarolarga beriladi.

12. Fuqarolar turar joy olish uchun hisobdan quyidagi hollarda chiqariladilar:

hisobga olingandan keyin turar joy sharoitlari yaxshilangan boʻlsa;

aholi yashaydigan boshqa joyga doimiy yashash uchun koʻchib ketgan boʻlsa;

hisobga olish uchun asos boʻlgan sabablar bekor boʻlganda;

turar joy sharoitlarini yaxshilashga muhtojligi haqida haqiqatga toʻgʻri kelmaydigan maʼlumotlar berilganda.

13. Turar joyni ijaraga olish shartnomasi boʻyicha birinchi tomon (ijaraga beruvchi) ikkinchi tomon (ijaraga oluvchi)ga turar joyni haq evaziga yashash uchun berish majburiyatini oladi.

14. Kommunal uy-joy fondining uylaridagi turar joydan foydalanish uy-joy egasidan vakolat olgan uy-joy fondiga xizmat koʻrsatish va uni tuzatish boʻyicha tegishli korxona bilan turar joyni egallash huquqini beruvchi order berilgan fuqaro oʻrtasida turar joyni ijaraga olish shartnomasini tuzish orqali rasmiylashtiriladi.

15. Turar joyni ijaraga olish shartnomasi boʻyicha kvartira, bir yoki bir necha xonadan iborat boʻlgan alohida turar joygina ijaraga berilishi mumkin.

16. Xonaning bir qismi yoki umumiy kirish joyi boshqa xona bilan bogʻlangan xona (tutash xonalar) turar joyni ijaraga olish shartnomasining mustaqil predmeti boʻlishi mumkin emas.

17. Agar turar joyni ijaraga olish shartnomasi muayyan muddatga tuzilgan boʻlsa, ijaraga oluvchi shartnoma muddati tamom boʻlgandan keyin kommunal uy-joy fondida yashash huquqini beradigan hujjatlarni taqdim etganda shartnomani yangilash huquqiga ega boʻladi. Ijaraga beruvchi tomonidan bu huquqqa ijaraga oluvchi shartnoma boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarmagan taqdirda sud orqali eʼtiroz bildirilishi mumkin.

18. Turar joyni ijaraga oluvchi va u bilan birga yashovchi boshqa shaxslar turar joydan shartnomaga muvofiq foydalanishga, uni yaroqli holda tutishga, turar joyning saqlanishi toʻgʻrisida gʻamxoʻrlik qilishga, uydagi barcha yashovchilarga turar joy va yordamchi binolardan bemalol foydalanish imkoniyati berilishi uchun birgalikda yashash qoidalariga rioya etishga majburdir.

19. Turar joyni ijaraga oluvchi bilan bir qatorda u bilan birga yashovchi oila aʼzolari ijara shartnomasidan kelib chiquvchi huquq va majburiyatlarga ega boʻladilar.

20. Oilaning ijaraga oluvchi bilan birga yashovchi balogʻatga yetgan aʼzolari ushbu shartnomadan kelib chiquvchi majburiyatlar boʻyicha ijaraga oluvchi bilan baravar javobgar boʻladilar.

21. Ijaraga oluvchining oila aʼzolari deb, u bilan birga yashovchi xotini, ularning bolalari va ota-onalari, amaldagi qonunchilikka muvofiq boshqa shaxslar tan olinadi.

22. Agar ushbu Nizomning 21-bandida qayd etilgan fuqarolar ijaraga oluvchining oila aʼzosi boʻlmay qolsalar, biroq ijaraga olingan turar joyda yashashni davom ettirsalar, ular shartnomalar boʻyicha ijaraga oluvchi va uning oila aʼzolari kabi birday huquq va majburiyatlarga ega boʻladilar.

23. Ijaraga oluvchi oʻzi ijaraga olgan turar joyga ushbu turar joyda yashovchi va turar joydan foydalanish huquqiga ega boʻlgan barcha balogʻatga yetgan fuqarolarning yozma roziligini olib oʻz xotini, oʻz bolalarini va xotinining bolalarini, ota-onasini, mehnatga layoqatsiz boqimandalarni, boshqa shaxslarni belgilangan tartibda koʻchirib kiritishga haqlidir. Balogʻat yoshiga yetmagan bolalarni ota-onalarinikiga koʻchirib kelish uchun ushbu turar joyda yashovchi va turar joydan foydalanish huquqiga ega boʻlgan qolgan fuqarolarning roziligi talab qilinmaydi.

24. Ushbu uyga koʻchib kirgan shaxslar, agar uyga koʻchib kirish paytida ular oʻrtasida yozma holdagi boshqacha bitishuv boʻlmasa, oilaning boshqa qolgan barcha aʼzolari bilan teng huquqlardan foydalanadilar.

25. Kommunal uy-joy fondidagi turar joydan foydalanganlik, unga xizmat koʻrsatganlik va uni tuzatganlik uchun haq toʻlash ijaraga oluvchi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan stavkalar boʻyicha amalga oshiriladi.

26. Ijaraga oluvchi turar joyni saqlaganlik, uni tuzatganlik va undan foydalanganlik uchun haqni kommunal uy-joy fondi uylaridagi turar joyni ijaraga olish shartnomasida nazarda tutilgan muddatlarda oʻz vaqtida toʻlashga majburdir.

27. Ijaraga olish shartnomasi boʻyicha ijaraga oluvchi yoki uning oila aʼzolari, shuningdek, ular bilan birga yashovchi va turar joydan ular bilan teng asoslarda foydalanuvchi fuqarolar tomonidan egallangan turar joylar:

chet elga ishlash uchun xizmat safarlariga yuborilganda chet elda boʻlgan butun vaqt mobaynida;

harbiy xizmatga chaqirilganda;

majburiy davolash hollarida saqlab (bronlashtirib) qoʻyiladi.

28. Bu fuqarolarga tegishli hokimlik tomonidan ijaraga beruvchiga koʻrsatish uchun turar joyni saqlash guvohnomasi (bron) beriladi.

29. Ijaraga oluvchi kommunal uy-joy fondiga qarashli uydagi bronlashtirib qoʻyilgan turar joyga bron amal qiladigan muddat mobaynida ijaraga qoʻyish shartnomasi boʻyicha vaqtincha yashovchilarni koʻchirib kiritishga haqlidir.

30. Ijaraga oluvchi yoki uning oila aʼzolari qaytib kelgach, ular bronlashtirib qoʻyilgan turar joyni darhol boʻshatib berishni talab qilishga haqlidirlar.

31. Ijaraga qoʻyiluvchi yoki vaqtincha yashovchilar bu turar joyni boʻshatib berishdan bosh tortganlari taqdirda, ular ijaraga oluvchining talabi bilan boshqa turar joy bermasdan turib sud yoʻli bilan koʻchirib yuboriladilar.

32. Agar ijaraga oluvchi va uning oila aʼzolari bron muddati tamom boʻlgandan keyin olti oy mobaynida turar joyni ularga qaytarib berishni talab qilmasalar, turar joyni ijaraga olish shartnomasi bekor qilingan hisoblanadi.

33. Kommunal uy-joy fondidagi turar joyni ijaraga oluvchi oʻzi egallab turgan turar joyni ijaraga olish shartnomasi boʻyicha huquqlar va majburiyatlarni oʻzaro bergan holda kommunal uy-joy fondidagi boshqa ijaraga oluvchi egallab turgan turar joyga almashtirish huquqiga egadir.

34. Kommunal uy-joy fondiga qarashli uylardagi ijaraga oluvchilar oʻrtasida turar joylarni almashtirishning rad etilishiga sud yoʻli bilan eʼtiroz bildirilishi mumkin.

35. Turar joyni almashtirish uchun ijaraga oluvchi bilan birga yashovchi uning balogʻatga yetgan oila aʼzolarining, shu jumladan, turar joy maydoniga egalik qilish huquqiga ega vaqtincha boʻlmagan oila aʼzolarining yozma ravishdagi roziligi talab qilinadi.

36. Quyidagi hollarda turar joyni almashtirishga yoʻl qoʻyiladi:

agar ijaraga oluvchiga u egallab turgan turar joyni ijaraga olish haqidagi shartnomani bekor qilish yoki oʻzgartirish toʻgʻrisida daʼvo qoʻzgʻatilgan boʻlsa;

agar almashtirish chayqovchilik koʻrinishida yoki soxta tusda boʻlsa;

agar almashtirilayotgan turar joylardan biri kommunal uy-joy fondiga qarashli uyda emas, balki boshqa har qanday uy-joy fondi (kooperativ, idoralarga qarashli, shaxsiy va boshqalar)ga qarashli boʻlsa;

agar uy qulab tushay deb turgan yoki buzib tashlanishi lozim boʻlsa, yaʼni avariya holatida, unda bundan keyin normal yashash uchun yaroqsiz boʻlsa.

37. Shartnomaga bogʻliq holda Oʻzbekiston Respublikasidagi bir kishi boshqa-boshqa aholi yashaydigan joylardagi bir uyda yoki boshqa-boshqa uylarda yashovchi ikki, uch va undan ortiq ijaraga oluvchilar oʻrtasida almashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

38. Ijaraga oluvchilarning foydalanishida boʻlgan muayyan turar joylar xona, kvartiragina almashtirishga yoʻl qoʻyiladi.

39. Ijaraga qoʻyish shartnomasi boʻyicha ularga berilgan turar joyda yashovchi ijaraga qoʻyiluvchilar va vaqtincha yashovchilar turar joylarni almashtirish huquqiga ega boʻlmaydilar.

40. Turar joyni almashtirish uchun ruxsatnoma tegishli hokimlikning uy-joy organi tomonidan beriladigan almashtirish orderi bilan rasmiylashtiriladi.

41. Turar joyni almashtirish almashadigan tomonlar almashish ordyerlarini olgan paytdan boshlab sodir etilgan deb hisoblanadi.

42. Almashtirish orderi olingan kundan boshlab bir oy mobaynida haqiqiy boʻladi.

43. Turar joyni va yordamchi xonalarni buzib boshqatdan qurish va qayta rejalashtirish kvartirani yanada obod qilish maqsadini koʻzlabgina amalga oshirilishi mumkin va bu ishga ijaraga oluvchi, uning oila aʼzolari, kommunal uy-joy fondi egasi vakilining roziligi va tegishli hokimlikning ruxsatnomasi bilan yoʻl qoʻyiladi.

44. Ijaraga oluvchi egallab turgan turar joyni mukammal tuzatish zarur boʻlgan taqdirda, ijaraga beruvchi ijaraga oluvchini tuzatish davrida ijaraga beruvchi tomonidan beriladigan boshqa turar joyga koʻchishini talab qilishga haqlidir. Bunda turar joyni ijaraga olish shartnomasi bekor qilinmaydi, lekin ijaraga oluvchi unga tuzatish davriga berilgan turar joy uchungina saqlash, tuzatish va foydalanish uchun haqini toʻlaydi.

Tuzatish tugallangandan keyin ijaraga beruvchi ijaraga oluvchiga u ilgari egallab kelgan turar joyni berishni rad etgan taqdirda ijaraga oluvchi ushbu masala boʻyicha sudga murojaat qilishga haqlidir.

45. Turar joyni ijaraga qoʻygan fuqarolar turar joy va kommunal xizmatlar haqi boʻyicha tovon olish huquqidan mahrum boʻladilar.

46. Ijaraga oluvchi vaqtinchalik joʻnab ketgan holda ijaraga beruvchi hamda oʻzi bilan birga yashovchi balogʻat yoshiga yetgan oila aʼzolarining roziligi bilan oʻzi egallab turgan turar joyni shartnoma boʻyicha ijaraga beruvchining oldida javobgarlikni saqlab qolgan holda ijaraga qoʻyishi mumkin.

47. Agar ijaraga qoʻyiluvchining koʻchib kirishi natijasida har bir yashovchiga toʻgʻri keladigan turar joy maydoni belgilangan sanitariya normasidan kam boʻlsa, ijaraga qoʻyish shartnomasi tuzilishi mumkin emas.

48. Ijaraga qoʻyish shartnomasi boʻyicha turar joydan foydalanilganlik uchun haq toʻlash tomonlarning kelishuviga koʻra belgilanadi.

49. Ijaraga qoʻyish shartnomasining muddati tugaganidan keyin ijaraga qoʻyiluvchi shaxs bu shartnomani yangilashni talab qilishga haqqi yoʻq va ijaraga oluvchining talabi bilan turar joyni boʻshatib berishga majburdir, turar joyni boʻshatib berishni rad etgan taqdirda boshqa turar joy bermasdan turib sud yoʻli bilan koʻchirib yuboriladi.

50. Kommunal uy-joy fondiga qarashli xizmat yuzasidan beriladigan turar joylar oʻz mehnat majburiyatlarining turiga koʻra ish joyida yoki xizmat binosida yashashlari kerak boʻlgan fuqarolarga beriladi. Xizmat yuzasidan turar joylar berilishi mumkin boʻlgan xodimlar toifalari roʻyxati uy-joy fondining egasi tomonidan belgilanadi.

51. Kommunal uy-joy fondida boʻlgan turar joy ushbu turar joy biriktirilgan tashkilotning taqdimnomasi boʻyicha tegishli hokimlikning qarori bilan xizmat yuzasidan beriladigan turar joylar sirasiga kiritiladi hamda hokimlik tomonidan beriladigan maxsus order boʻyicha beriladi.

52. Xodimga ish sharoitlari munosabati bilan mehnat shartnomasi boʻyicha xizmat yuzasidan beriladigan turar joydan foydalanish huquqi mehnat shartnomasi bekor qilinishi bilan bir vaqtda toʻxtatiladi.

53. Xodim oʻzi egallab turgan turar joyni boʻshatishni rad etgan taqdirda oʻzi bilan birga yashovchi barcha shaxslar bilan birgalikda boshqa turar joy berilmasdan sud yoʻli bilan koʻchirib yuboriladi.

54. Quyidagi shaxslar boshqa turar joy bermasdan turib xizmat yuzasidan berilgan turar joylardan koʻchirilishi mumkin emas:

xizmat yuzasidan turar joy bergan korxonada, muassasada, tashkilotda kamida oʻn yil ishlagan shaxslar;

korxona, muassasa, tashkilot tugatilishi munosabati bilan yoki xodimlar soni yoxud shtati qisqarganligi uchun ishdan boʻshagan shaxslar;

xizmat yuzasidan turar joy berilgan, biroq vafot etgan xodimning oila aʼzolari.

55. Turar joyni ijaraga oluvchi istalgan vaqtda shartnomani bekor qilish huquqiga egadir.

56. Turar joyni ijaraga oluvchi va uning oila aʼzolari doimiy yashash uchun boshqa joyga joʻnab ketganda turar joyni ijaraga olish shartnomasi u egallab kelgan turar joy dalolatnoma boʻyicha ijaraga beruvchiga topshirilgan kundan boshlab bekor qilingan hisoblanadi.

57. Turar joyni ijaraga olish shartnomasi ijaraga beruvchi tomonidan bekor qilinishi va ijaraga oluvchi oʻzi egallab turgan turar joydan sud yoʻli bilan va amaldagi qonun hujjatlarida belgilangan asoslardan boshqacha tarzda koʻchirib yuborilishi mumkin emas.

58. Shartnoma shartlari bajarilmagan taqdirda ijaraga beruvchi ijaraga oluvchini egallab turgan turar joy maydonidan boshqa turar joy bermasdan sud yoʻli bilan majburiy ravishda koʻchirib yuborish huquqiga egadir.

1. Ulugʻ Vatan urushi qatnashchilari va baynalmilalchi jangchilar.

2. Ofitsyerlar va muddatdan tashqari xizmatdan zaxiraga boʻshatilgan yoki isteʼfoga chiqqan harbiy xizmatchilar.

3. Kasallikning ogʻir shakllariga chalingan fuqarolar, Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi tasdiqlagan roʻyxat boʻyicha.

4. 16 yoshgacha 7 va undan ziyod bolalari boʻlgan koʻp bolali oilalar.

6. Gʻirt yetim bolalarni vasiylikka olgan oilalar.

7. Uch va undan ziyod mehnatga layoqatsiz oila aʼzolari boʻlgan, boquvchisini yoʻqotgan oilalar.

8. Ishlamaydigan I va II guruh nogironlar.

9. Keksayib qolgan yolgʻiz pensionyerlar.

10. Bolalikdan nogiron boʻlib qolgan 16 yoshgacha yoki bolalikdan I va II guruh nogiron boʻlib qolgan bolalari boʻlgan oilalar.

11. Birinchi marta qurilgan yosh oilalar, agar ular yashab turgan joyda ikki tomonlama turar joy sharoitlarini yaxshilashga muhtoj deb topilsalar.

1. Turar joy maydoniga ega boʻlmagan, xususiy kvartirada yoki yashash uchun yaroqsiz uy-joylar (baraklar, vaqtinchalik uylar, avariya holatidagi uylar, yertoʻlalarda yashovchi fuqarolar).

2. Har bir oila aʼzosi yetti kvadrat metrdan kam boʻlgan turar joy bilan taʼminlanganlar.

3. Yotoqxonalarda, ishlab chiqarish va yordamchi xonalarda yashovchilar, mavsumiy va vaqtinchalik xodimlar, shuningdek, oʻqishlari sababli yotoqxonalarga koʻchib oʻtgan fuqarolar bundan mustasno.

4. Alohida shaxsiy schyotga ega boʻlgan, qarindoshlik aloqalari boʻlmagan ikki va undan koʻp oila boʻlib bir kvartirada yashovchilar.

5. Alohida kvartirada yashashga muhtoj boʻlgan, respublika Sogʻliqni saqlash vazirligi tomonidan tasdiqlangan ayrim surunkali kasalliklarning ogʻir shakllariga chalinganlar.