Oʻzbekiston Respublikasining “Xavfli ishlab chiqarish obyektlarining sanoat xavfsizligi toʻgʻrisida”gi Qonuni hamda Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 11-maydagi 131-son “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Yer qaʼrini geologik oʻrganish, sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish davlat inspeksiyasi tuzilmasini yanada takomillashtirishga doir chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq buyuraman:

1. Yuk koʻtarish mashinalarining soz holatda saqlanishiga javobgar boʻlgan muhandis-texnik xodimlar uchun namunaviy yoʻriqnoma ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Mazkur buyruq rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgandan soʻng kuchga kiradi.

Mazkur Namunaviy yoʻriqnoma Oʻzbekiston Respublikasining “Xavfli ishlab chiqarish obyektlarining sanoat xavfsizligi toʻgʻrisida”gi Qonuni hamda Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 11-maydagi 131-son “Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Yer qaʼrini geologik oʻrganish, sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish davlat inspeksiyasi tuzilmasini yanada takomillashtirishga doir chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq, yuk koʻtarish mashinalarining soz holatda saqlanishiga javobgar boʻlgan muhandis-texnik xodimlarning ish faoliyatini tashkil etishga qoʻyiladigan talablar, ularning vazifalari, huquq va javobgarligini belgilaydi.

1. Mazkur Namunaviy yoʻriqnoma yuk koʻtarish mashinalarining soz holatda saqlanishiga javobgar boʻlgan muhandis-texnik xodimlarga (bundan buyon matnda muhandis-texnik xodim deb yuritiladi) taalluqlidir.

2. Yuk koʻtarish mashinalariga ega boʻlgan tashkilotlar (bundan buyon matnda tashkilot deb yuritiladi) ushbu Namunaviy yoʻriqnoma asosida muhandis-texnik xodimlarning soni, tarkibi, shuningdek yuk koʻtarish mashinalarini ishlatishga oid mahalliy sharoitlarni inobatga olgan holda muhandis-texnik xodimlar uchun lavozim yoʻriqnomalarini ishlab chiqishlari va tasdiqlashlari zarur.

3. Mazkur Namunaviy yoʻriqnomada yuk koʻtarish mashinalari deganda minora kranlar, portal kranlar, koʻpriksimon kranlar, xarrak kranlar, strelali kranlar (avtomobil, temir yoʻl, zanjirli, pnevmo-gʻildirakli, kran-manipulyatorlar, quvuryotqizgichlar), kabelli kranlar va ishlash jarayonida koʻchmas asosga oʻrnatiladigan boshqa kranlar, elektr tallar tushuniladi.

4. Muhandis-texnik xodimlarning bilimlarini sinash Mehnat muhofazasi boʻyicha oʻqishlarni tashkil qilish va bilimlarni sinash toʻgʻrisidagi namunaviy nizomga (roʻyxat raqami 272, 1996-yil 14-avgust) muvofiq amalga oshiriladi.

5. Muhandis-texnik xodim lavozimiga Mehnat muhofazasi boʻyicha oʻqishlarni tashkil qilish va bilimlarni sinash toʻgʻrisidagi namunaviy nizomga (roʻyxat raqami 272, 1996-yil 14-avgust) muvofiq sinovdan oʻtgan shaxslar tashkilot rahbarining buyrugʻi bilan tayinlanadi.

6. Muhandis-texnik xodimlarning soni va tarkibi tashkilotda mavjud boʻlgan yuk koʻtarish mashinalarining soni va ularni ishlatish sharoitini hisobga olgan holda tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlanadi.

7. Muhandis-texnik xodim tashkilotning bosh muhandisiga, agar tashkilotda bunday lavozim mavjud boʻlmasa, toʻgʻridan-toʻgʻri tashkilot rahbariga boʻysunadi.

8. Muhandis-texnik xodim mehnat taʼtilida, xizmat safarida boʻlgan vaqtda yoki boshqa uzrli sabablarga koʻra ishda boʻlmagan hollarda, uning vazifalarini vaqtincha bajarish tashkilot rahbarining buyrugʻi bilan zarur malakaga ega boʻlgan boshqa muhandis-texnik xodimga yuklatilishi lozim.

9. Muhandis-texnik xodimlar quyidagilarni bilishlari zarur:

Isteʼmolchilarning elektr qurilmalaridan texnik foydalanish qoidalari (roʻyxat raqami 1383, 2004-yil 9-iyul) talablarini;

Isteʼmolchilarning elektr qurilmalaridan foydalanishda texnika xavfsizligi qoidalari (roʻyxat raqami 1400, 2004-yil 20-avgust) talablarini;

muhandis-texnik xodimning lavozim yoʻriqnomasida belgilangan vazifa va majburiyatlarini;

yuk koʻtarish mashinasidan foydalanishga oid texnik yoʻriqnoma (texnik pasport) talablarini;

yuk koʻtarish mashinasidan foydalanish boʻyicha qoʻllanmalarda nazarda tutilgan talablarni;

yuk koʻtarish mashinasiga va uning mexanizmlariga texnik xizmat koʻrsatish va ularni taʼmirlash muddatlarini;

yuk koʻtarish mashinasining metall-konstruksiyalaridagi gidrotizim qismlarining ulangan joylarida sodir boʻlishi mumkin boʻlgan nosozliklarni;

yuk koʻtarish mashinasida yemirilish darajasi yuqori boʻlgan, vaqti-vaqti bilan almashtirib turilishi lozim boʻlgan ehtiyot qismlarini va ularning texnik hujjatlarida foydalanishga ruxsat etilgan yaroqlilik darajasini.

10. Quyidagilar muhandis-texnik xodimlarning vazifalari hisoblanadi:

yuk koʻtarish mashinalarini oʻz vaqtida texnik shahodatlashdan oʻtkazilishini taʼminlash;

yuk koʻtarish mashinalaridagi aniqlangan nosozliklarni oʻz vaqtida bartaraf qilinishini taʼminlash;

tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlanadigan yuk koʻtarish mashinalarini davriy koʻrikdan oʻtkazish jadvali asosida yuk koʻtarish mashinalarini oʻz vaqtida davriy koʻrikdan oʻtkazilishini taʼminlash;

yuk koʻtarish mashinalarini rejaviy-ogohlantirish taʼmirlanishi, bunda yuk koʻtarish mashinalarini taʼmirlashga chiqarish va taʼmirlashdan soʻng ishga tushirilishini taʼminlash;

yuk koʻtarish mashinalaridan foydalanish hamda ishlarni bajarish vaqtida yuk koʻtarish mashinasida nosozliklar kelib chiqqan hollarda va avariya holatlari sodir etilishining oldini olish maqsadida barcha mashinist va yuk iluvchilarga tegishli uslubiy koʻrsatmalar berish;

yuk koʻtarish mashinalariga tegishli boʻlgan texnik hujjatlarning but holatda saqlanishini taʼminlash;

11. Muhandis-texnik xodim yuk koʻtarish mashinalarini texnik shahodatlashdan, davriy koʻrikdan oʻtkazishda va taʼmirlashda ishtirok etish huquqiga ega.

12. Muhandis-texnik xodim oʻziga yuklatilgan vazifalar bajarilishi yuzasidan javobgar hisoblanadi. Bunda muhandis-texnik xodim yuk koʻtarish mashinalarining soz holatdaligini aniqlashi va aniqlangan holatlar boʻyicha tashkilot rahbarini xabardor qilishi shart.

13. Mazkur Namunaviy yoʻriqnoma Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat vazirligi, Savdo-sanoat palatasi, “Oʻzmaxsusmontajqurilish” Aksiyadorlik kompaniyasi, Oʻzbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi Kengashi va “Oʻzbekneftgaz” milliy xolding kompaniyasi bilan kelishilgan.