Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2001-yil 17-apreldagi PF-2832-sonli “Kommunal xizmatlar koʻrsatish sohasida iqtisodiy islohotlarni chuqurlashtirishning yangi bosqichi toʻgʻrisida”gi Farmoni (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2001-y., 8-son, 39-modda), Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2005-yil 11-fevraldagi PQ-5-sonli “Kommunal xizmatlar tariflarining asossiz ravishda oʻsib ketishiga yoʻl qoʻymaslik hamda ular uchun oʻz vaqtida va toʻliq hisob-kitob qilinishi uchun isteʼmolchilarning masʼuliyatini oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2005-y., 5-6-son, 31-modda), Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1996-yil 30-iyuldagi 271-sonli “Uy-joy-kommunal xizmatlarning oʻz xarajatlarini oʻzi qoplashga bosqichma-bosqich oʻtish munosabati bilan normativ hujjatlarni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi, 1999-yil 5-fevraldagi 54-sonli “Mahsulot (ishlar, xizmatlar)ni ishlab chiqarish va sotish xarajatlari tarkibi hamda moliyaviy natijalarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi Hukumatining qarorlari toʻplami, 1999-y., 2-son, 9-modda), 2001-yil 18-apreldagi 178-sonli “Aholiga kommunal xizmatlar koʻrsatishni takomillashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2001-y., 8-son, 40-modda) va 2010-yil 28-oktabrdagi 239-sonli “Tovarlar (ishlar, xizmatlar)ga tartibga solinadigan narxlar (tariflar)ni deklaratsiya qilish (tasdiqlash) va belgilash tartibini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarorlariga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, Iqtisodiyot vazirligi va “Oʻzkommunxizmat” agentligi qaror qiladilar:

1. Kommunal xizmatlarga tariflarni shakllantirish boʻyicha nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Quyidagilar oʻz kuchini yoʻqotgan deb hisoblansin:

Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining, Iqtisodiyot vazirligining va “Oʻzkommunxizmat” agentligining 2006-yil 14-martdagi 31, 1, 02-317-sonli “Kommunal xizmatlarga tariflarni shakllantirishda xarajatlar tarkibini aniqlash va rentabellikning cheklangan darajasini joriy etish boʻyicha nizomini tasdiqlash haqida”gi qarori (2006-yil 1-may, roʻyxat raqami 1566) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2006-yil, 18-son, 154-modda);

Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligining, Iqtisodiyot vazirligining va “Oʻzkommunxizmat” agentligining 2006-yil 2-oktabrdagi 86, 11, 1072-sonli “Kommunal xizmatlarga tariflarni shakllantirishda xarajatlar tarkibini aniqlash va rentabellikning cheklangan darajasini joriy etish boʻyicha nizomiga oʻzgartirishlar kiritish haqida”gi qarori (2006-yil 3-noyabr, roʻyxat raqami 1566-1) (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2006-yil, 43-44-son, 438-modda).

3. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan kundan boshlab oʻn kundan soʻng kuchga kiradi.

Mazkur Nizom xoʻjalik yurituvchi subyektlar (bundan buyon matnda tashkilotlar deb yuritiladi) tomonidan koʻrsatilayotgan ichimlik suvi taʼminoti, oqova suvlarni chiqarib yuborish, issiq suv taʼminoti va isitish (issiqlik taʼminoti) xizmatlari boʻyicha (bundan buyon matnda kommunal xizmatlar deb yuritiladi) tariflarni shakllantirish va xarajatlar tarkibini aniqlash tartibini belgilaydi.

1. Kommunal xizmatlarning tariflarini davlat tomonidan tartibga solish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 29-dekabrdagi 722-son “Narxlari davlat tomonidan tartibga solinishi lozim boʻlgan tovarlar narxlarining (tariflarining) shakllanishi hamda qoʻllanilishini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori hamda mazkur Nizomga muvofiq amalga oshiriladi.

2. Tashkilotlar koʻrsatilayotgan kommunal xizmatlar tariflarini tasdiqlatish uchun narxlarni tartibga soluvchi organga Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 29-dekabrdagi 722-son qarori bilan tasdiqlangan Tovarlarga (ishlar, xizmatlarga) tartibga solinadigan narxlarni (tariflarni) shakllantirish, deklaratsiya qilish (tasdiqlash) va belgilash hamda ularning qoʻllanishini davlat tomonidan nazorat qilish, shuningdek, tovar va moliya bozorida sotiladigan tovarlarning (ishlar, xizmatlarning) monopol yuqori va monopol past narxlarini aniqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomning 32-bandida koʻrsatilgan hujjatlarni ilova qilib ariza bilan murojaat qiladi, bundan asosiy faoliyat turi kommunal xizmatlar koʻrsatish boʻlmagan tashkilotlar mustasno.

Asosiy faoliyat turi kommunal xizmatlar koʻrsatish boʻlmagan tashkilotlar mazkur xizmatlarga narxlarni (tariflarni) raqobat toʻgʻrisidagi qonunchilik hujjatlari va mazkur Nizom talablariga muvofiq mustaqil belgilaydi.

3. Tariflarni asoslash uchun qabul qilinadigan kommunal xizmatlarning ishlab chiqarish va sotish xarajatlarini aniqlashda tashkilot Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1999-yil 5-fevraldagi 54-son qarori bilan tasdiqlangan Mahsulot (ishlar, xizmatlar)ni ishlab chiqarish va sotish xarajatlari tarkibi hamda moliyaviy natijalarni shakllantirish tartibi toʻgʻrisidagi nizom va boshqa meʼyoriy-huquqiy hujjatlariga amal qiladi.

4. Tashkilotlar koʻrsatayotgan kommunal xizmatlar tarifi ishlab chiqarish tannarxiga kiritiladigan, davr xarajatlari, moliyaviy faoliyat boʻyicha xarajatlar, soliq va yigʻimlar boʻyicha xarajatlardan, shuningdek sof foyda summasidan shakllanadi.

Bunda, Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksining 317-moddasida nazarda tutilgan xarajatlar kommunal xizmatiga tasdiqlanadigan tarifni shakllantirishda xarajatlar hisobiga olinmaydi.

Ichimlik suvi taʼminoti va oqova suvlarni chiqarib yuborish xizmatlari uchun tartibga solinadigan narxlarni (tariflarni) shakllantirishda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 13-iyundagi 494-son qarori bilan tasdiqlangan Ichimlik suvi taʼminoti va oqova suvlarni chiqarib yuborish tizimi obyektlarida texnologik audit oʻtkazish tartibi toʻgʻrisidagi nizomda belgilangan muddatlarda texnologik auditdan oʻtkazilmagan inshootlarning foydalanish va saqlash xarajatlari hisobga olinmaydi.

5. Aholiga koʻrsatilayotgan kommunal xizmatlar uy-joy mulkdorlarining shirkatlari, koʻp kvartirali uyni boshqaruvchi tashkilotlar va boshqaruvchilar tomonidan aholi uchun belgilangan tariflarda xarid qilinadi.

7. Agar oldingi hisobot davrida tashkilot texnologiya jarayonlarini takomillashtirish va zamonaviy resurslarni tejaydigan texnologiyalarni joriy etish hisobiga yoqilgʻi-energetika resurslari, xom ashyo va materiallarni tejashga erishgan boʻlsa, tartibga solinadigan narxlarni (tariflarni) navbatdagi qayta koʻrib chiqishda tejalgan mablagʻlarning 50 foizgacha boʻlgan summasi sof foyda tarkibida hisobga olinadi, yoqilgʻi-energetika resurslari, xom ashyo va materiallarga xarajatlar esa zamonaviy resurslarni tejaydigan texnologiyalarni joriy etish natijasida qoʻllaniladigan aniqlashtirilgan xarajatlar normasi hisobga olingan holda qabul qilinadi.

8. Kommunal xizmatlarga narxlar va tariflarni tasdiqlash yoki keyinchalik qayta koʻrib chiqishda narxlar va tariflar oʻsishining 10 foizi, ushbu kommunal xizmatlar yetkazib beruvchi tashkilotlarning oʻz daromadlari hisobidan qoplanadi.

10. Kommunal xizmatlar xarajatlarini hisob-kitob qilishda ishlab chiqarish va xizmatlarni bevosita isteʼmolchiga sotishdan iborat boʻlgan ishlarning butun texnologik jarayoni hisobga olinadi.

Bunda, suv taʼminoti xizmatlari tannarxiga suv olish inshootlari, nasos stansiyalari, tozalash inshootlari, muhandislik tarmoqlariga xizmat koʻrsatish va ularni taʼmirlash boʻyicha xarajatlar kiritiladi.

11. Ichimlik suvi taʼminoti va oqova suvlarni chiqarib yuborish xizmatlari boʻyicha tariflarning hisob-kitoblari mazkur xizmatlar boʻyicha alohida amalga oshiriladi.

12. Xarajatlarni rejaviy hisob-kitob qilishda yoʻqotishlar qonunchilik bilan belgilangan meʼyorlar chegarasida nazarda tutiladi.

Suv taʼminoti tashkilotining moddiy xarajatlari koʻtarilgan suv hajmi hamda 1 kub. m suvni tozalash uchun tasdiqlangan meʼyoriy reagentlar (xlor, kogulyant va boshqa materiallar) xarajatidan kelib chiqib aniqlanadi.

Quvvatli va yoritish energiyasi xarajatlari artezian va daryo suvi boʻyicha chiqarilgan suv hajmiga muvofiq elektr energiyasining taqqoslama meʼyorlari, energiya uskunasining belgilangan quvvati va belgilangan quvvatning 1 kVt/soat va 1 kVt uchun amaldagi tariflar bilan hisoblab chiqiladi.

13. Oqova suvlarni chiqarib yuborishda moddiy xarajatlar (xlor, xlorli ohak va suv havzalariga oqizib yuborishdan oldin zararsizlantirish uchun ishlatiladigan boshqa materiallar) oqindi suvning chiqarilgan va tozalangan hajmidan kelib chiqqan holda aniqlanadi. Ushbu xarajatlar miqdori tozalangan oqova suv miqdorini materiallar xarajatining qabul qilingan taqqoslama meʼyorlariga va materiallar qiymatiga koʻpaytirish yoʻli bilan aniqlanadi.

14. Ichimlik suvi taʼminoti va oqova suvlarni chiqarib yuborish xizmatlari hisob-kitobi alohida tuziladi, bunda bilvosita moddiy xarajatlar, ishlab chiqarish xususiyatiga ega ustama xarajatlar, bilvosita mehnat xarajatlari, davr xarajatlari va moliyaviy faoliyat boʻyicha xarajatlar ushbu xizmatlar turlari boʻyicha ishlab chiqarish xodimlarining asosiy ish haqiga mutanosib taqsimlanadi.

15. Oʻrtacha iqtisodiy asoslangan tarifning miqdorini hisoblash uchun xizmatlarning barcha isteʼmolchilarini hisobga olgan holda berilgan suv (ajratilgan oqim suyuqlik) hajmlari boʻyicha ichimlik suvi taʼminoti va oqova suvlarni chiqarib yuborish tashkilotining daromadlarini aniqlash zarur. Mazkur xizmatlarni yaqin davr (yil)da rivojlantirish istiqbolini hisobga olgan holda aniq hisobot davri (yil) uchun xizmatlarning ishlab chiqarish tannarxi va tashqi omillar (energiya resurslari, materiallar narxlari, tashish tariflari, tarif stavkalari va lavozim maoshlarining oʻzgarishi)ning taxminiy taʼsiri hamda zaruriy foyda summasidan oʻrtacha iqtisodiy asoslangan tarif hosil boʻladi. Oʻrtacha iqtisodiy asoslangan tarif miqdori quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

Bu yerda:

Toʻr. tarif — 1 kub. m suv (1 kub. m oqindi)ga oʻrtacha iqtisodiy asoslangan tarif;

S — 1 kub. m suv (1 kub. m oqindi)ning ishlab chiqarish tannarxi;

Fz — ichimlik suvi taʼminoti va oqova suvlarni chiqarib yuborish tashkilotlarining rentabelli ishini taʼminlovchi 1 kub. m suv (1 kub. m oqova suv) hisob-kitobiga zaruriy foyda (davr xarajatlari, moliyaviy faoliyat boʻyicha xarajatlar, foydadan soliq va yigʻimlar boʻyicha xarajatlar hamda sof foyda summasi).

18. Ichimlik suvi taʼminoti va oqova suvlarni chiqarib yuborish xizmatlariga haq toʻlash summasi uy-joy fondining obodonlashtirilganligi darajasiga qarab Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2014-yil 15-iyuldagi 194-son qarori bilan tasdiqlangan Isteʼmolchilarga suv taʼminoti va oqova suvni chiqarish xizmatlari koʻrsatish qoidalarining 87-bandida belgilangan suv (oqova) isteʼmoli meʼyorlari hamda aholi uchun tariflardan kelib chiqqan holda bir oyda 1 kishiga hisoblab chiqariladi, hisoblagich asbob-uskunalari boʻlganda esa, toʻlov ularning koʻrsatkichlari boʻyicha amalga oshiriladi.

19. Issiqlik energiyasini ishlab chiqarish va yetkazib berish xarajatlari tarkibiga issiqlik energiyasini ishlab chiqish hamda issiqlik tarmoqlariga xizmat koʻrsatish boʻyicha xarajatlar, isteʼmolchilarning ulanish joylari, harorat, bosimni va suv sarfini muvofiqlashtiruvchi avtomat qurilmalar ishlashini nazorat qilish xarajatlari kiradi.

20. Ulgurji isteʼmolchilar uchun issiqlik taʼminoti xizmatlari uchun tariflarni hisoblash uchun, issiqlik taʼminoti tashkilotlarning yetkazib berilgan issiqlik energiyasi hajmi xizmatning barcha isteʼmolchilarini hisobga olgan holda daromadlarini aniqlash zarur. Bunda daromadlar aniq davr (yil) ushbu tarmoqni yaqin davrlar (yil) da rivojlanish istiqboli hamda koʻzda tutilayotgan tashqi omillar (energiya resurslari, materiallar narxlari, tashish tariflari, tarif stavkalari va lavozim maoshlarining oʻzgarishi) ning taʼsiri isitish mavsumining meʼyoriy davomiylik muddatini (S), zaruriy foydani (Fz) hisobga olgan holda amalga oshiriladi (mazkur Nizomning 15-bandidagi formulaga muvofiq).

21. Issiqlik taʼminoti xizmatlariga tariflarni shakllantirishda qozonxona uskunalari va issiqlik tarmoqlarini mukammal taʼmirlashni oʻtkazishga davlat budjeti (davlat subsidiyalari) hisobidan ajratilgan mablagʻlar issiqlik taʼminoti tashkilotlari xarajatlaridan chiqariladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Soliq kodeksining 297-moddasiga muvofiq Davlat subsidiyasidan daromadlar soliq solishda jami daromadga kiritilmaydi.

Qozonxona uskunalari va issiqlik tarmoqlarini mukammal taʼmirlashni oʻtkazish xarajatlar, amortizatsiya ajratmalari, budjet hisobidan ajratiladigan mablagʻlar va moliyalashtirishning boshqa manbalarini hisobga olgan holda, manzilli roʻyxatlarga muvofiq belgilangan moliyaviy mablagʻlarning yetishmaydigan qismiga tariflarni shakllantirishda xarajatlar tarkibida hisobga olinadi.

22. Issiqlik taʼminoti xizmatlari birligiga tariflarni shakllantirishda bilvosita moddiy xarajatlar, ishlab chiqarish xususiyatiga ega ustama xarajatlar, bilvosita mehnat xarajatlari, davr xarajatlari va moliyaviy faoliyat boʻyicha xarajatlar ishlab chiqarish, xodimlarining asosiy ish haqiga nisbati bilan belgilanadi.

23. Tarifni shakllantirishda sof foyda summasi va rentabellik darajasi mazkur Nizomning 6-bandiga muvofiq hisoblab chiqariladi.

25. Aholi uchun tariflar:

isitish (issiqlik taʼminoti) xizmatlari boʻyicha isitish mavsumining har bir kuniga 1 kv.m isitiladigan maydoniga;

issiq suv taʼminoti boʻyicha hisoblash asbobi boʻlmaganda bir oyda 1 kishiga;

issiq suv sarfini hisoblash asbobi boʻlganda 1 kub. m issiq suv uchun.

26. Aholi uchun markaziy isitish va issiq suv taʼminotiga belgilangan tariflar quyidagilardan kelib chiqqan holda hisoblanadi:

1 Gkal issiqlik tannarxi xarajat;

ulgurji isteʼmolchilar uchun belgilangan tarif;

tashkilot tomonidan oʻrnatilgan issiqlik energiyasini ishlab chiqish, uzatish uchun yoqilgʻi, elektr energiyasi, issiqlik energiyasi va suv sarflarining meʼyorlarini hamda issiqlik yuklamalarini, shuningdek texnologik yoʻqotishlarni aniqlash tartibi asosida 1 kv. m isitish maydonini isitish va 1 kub. m suvni qizdirish uchun sarflangan taxminiy issiqlik energiyasi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1996-yil 30-iyuldagi 271-son “Uy-joy-kommunal xizmatlarning oʻz xarajatlarini oʻzi qoplashiga bosqichma-bosqich oʻtish munosabati bilan meʼyoriy hujjatlarni tasdiqlash toʻgʻrisida” gi qaroriga binoan aholiga markaziy isitish va issiq suv taʼminoti uchun issiqlik energiyasi meʼyorlari miqdori Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari tomonidan ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi.

27. Tariflarni shakllantirishda quyidagilar tannarxni hisobga olishning oʻziga xos xususiyatlari boʻlib hisoblanadi:

issiqlik taʼminoti tashkilotlari xizmatlarining tannarxi issiqlik tarmoqlarini kuzatish, nazorat qilish, xizmat koʻrsatish va joriy taʼmirlash boʻyicha rejalashtirilayotgan tashkiliy va texnik tadbirlariga muvofiq, qozonxona uskunalari va issiqlik tarmoqlarini texnik koʻrik xizmati va taʼmirlashni hisobga olgan holda aniqlanadi;

xarajatlar rejaviy hisob-kitob qilishda issiqlik energiyasidan yoʻqotishlar qonunchilikda belgilangan meʼyorlar chegarasida nazarda tutiladi;

issiqlik energiyasi bir vaqtning oʻzida isitish (issiqlik taʼminoti) va issiq suv taʼminotida sotilgan taqdirda, xarajatlar moddalari boʻyicha issiqlik energiyasining isitish (issiqlik taʼminoti) va issiq suv taʼminotidagi mutanosib miqdoriga muvofiq hisoblanishi lozim;

issiqlik taʼminoti xizmatlariga moddiy xarajatlar texnik tuzi va uning oʻrnini bosuvchi boshqa materiallar xarajati meʼyorlaridan kelib chiqqan holda 1 kub. issiq suv (issiqlik eltuvchi) va unga belgilangan narx hisob-kitobi boʻyicha belgilanadi;

kuchlanishli tok va yoritish energiyasi xarajatlari elektr energiyasi xarajatining taqqoslama meʼyorlari, energiya uskunasining belgilangan quvvati va belgilangan quvvatning 1 kVt/soat va 1 kVt uchun amaldagi tariflarga muvofiq hisoblab chiqiladi.

28. Aholi uchun issiqlik taʼminoti xizmatlari tariflarni aniqlashning namunaviy hisob-kitobi mazkur Nizomga ilovada keltirilgan.

29. Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qoʻmitasi bilan kelishilgan.

1. Isitishdagi (issiqlik taʼminotidagi) 1 kv. m isitish maydoni uchun bir kunda hisob-kitob boʻyicha:

bir kunga 1 kv. m isitish maydoniga isitishdagi (issiqlik taʼminotidagi) issiqlik energiyasining taqqoslama isteʼmoli — 0,001539979 Gkal*;

isitish (issiqlik taʼminoti) tarifi (QQS hisobga olgan holda) — 156 643 soʻm;

bir kunga isitishdagi (issiqlik taʼminoti) 1 kv. m isitish maydoni uchun tarif oʻrtacha 241 soʻmni tashkil qiladi:

156 643 soʻm. x 0,001539979 = 241 soʻm.

2. Issiq suv taʼminoti uchun hisoblash asbobi boʻlmaganda bir oyda 1 kishiga:

bir oyda 1 kishiga issiq suv taʼminotidagi issiqlik energiyasining taqqoslama isteʼmoli — 0,165591785 Gkal;

issiqlik energiyasi tarifi (QQS hisobga olgan holda) — 156 643 soʻm;

bir oyda 1 kishiga issiq suv uchun tarif 25 938 soʻmni tashkil qiladi:

156 643 soʻm. x 0,165591785 = 25 938 soʻm.

3. Hisoblash asbobi boʻlganda aholi uchun 1 kub. m issiq suv uchun:

barcha isteʼmolchilar uchun 1 Gkal issiqlik energiyasi 156 643 soʻm/Gkalni (QQS hisobga olgan holda) tashkil qiladi.

Qoʻshimcha maʼlumotlar:

uzatuvchi quvurdagi issiq suv harorati — 72,8 ºS;

uzatuvchi quvur izolyatsiyasi orqali issiqlikning meʼyoriy yillik oʻrtacha yoʻqotilishi — 73,94 Gkal/s;

uzatuvchi quvurdagi suvning yillik oʻrtacha soatlik xarajati — 33 560,0 kub. m/s (issiqlik manbayidagi xarajat oʻlchagichi maʼlumoti boʻyicha);

issiq suv tayyorlash uchun ishlatiladigan chiqarilgan suvning yillik oʻrtacha harorati — 10,8 ºS.

Atrof-muhitga yoʻqolishi sababli uzatuvchi quvurdagi suv haroratining yillik oʻrtacha pasaytirilishi:

10⁶ — Gkalni Kkalga oʻtkazish koeffitsiyenti;

10³ — kgga oʻtkazish koeffitsiyenti.

Aholiga beriladigan issiq suvning oʻrtacha harorati:

Tgv = 72,8° — 2,2 = 70,6°S.

Turarjoy binolarida issiq suv haroratining sovishi hisobga olingan holda aholiga yetkazib beriladigan issiq suvning oʻrtacha harorati (K=0,96).

Tgv = 70,6 x 0,96 = 67,8°S.

Issiq suvning tarkibidagi issiqlik quyidagi formula boʻyicha aniqlanadi:

i = 0,001 (67,8° — 10,8°) = 0,057 (Gkal/kub. m).

1 kub.m issiq suv uchun tarif:

Tgv = 156 643 x 0,057 = 8 928,6 soʻm/kub. m.