Oʻzbekiston Respublikasining “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq buyuraman:

1. Budjet tashkilotlarida buxgalteriya hisobi toʻgʻrisidagi Yoʻriqnoma ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. SSSR Moliya vazirligining 1987-yil 10-martdagi 61-son buyrugʻi bilan tasdiqlangan SSSR Davlat budjetida turadigan muassasa va tashkilotlarda buxgalteriya hisobini yuritish boʻyicha Instruksiya Oʻzbekiston Respublikasi hududida 2011-yilning 1-yanvaridan qoʻllanilmasin.

3. Mazkur buyruq 2011-yil 1-yanvardan kuchga kiradi.

Mazkur Yoʻriqnoma Oʻzbekiston Respublikasining “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida” gi Qonuniga muvofiq budjet tashkilotlarida buxgalteriya hisobini yuritishni tartibga soladi.

1. Budjet tashkilotlari (keyingi oʻrinlarda tashkilotlar deb yuritiladi) budjet va budjetdan tashqari mablagʻlar boʻyicha buxgalteriya hisobini (keyingi oʻrinlarda buxgalteriya hisobi deb yuritiladi) Oʻzbekiston Respublikasining “Buxgalteriya hisobi toʻgʻrisida” gi Qonuniga, ushbu Yoʻriqnomaga va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga muvofiq tashkil qiladilar.

2. Tashkilotlarda buxgalteriya hisobi mazkur Yoʻriqnomaga muvofiq buxgalteriya hisobi yuritishning memorial order shaklida olib boriladi. Vazirliklar va idoralar, shuningdek, ularning tizimidagi tashkilotlar Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan kelishgan holda buxgalteriya hisobi yuritishning jurnal-order shaklida olib borishlari mumkin.

2¹. Markazlashtirilgan moliya-buxgalteriya xizmatida buxgalteriya hisobi boʻysunuvidagi quyi muassasalar kesimida alohida mazkur Yoʻriqnomaga muvofiq yuritiladi.

3. Tashkilotning rahbari tashkilotda buxgalteriya hisobini tashkil qilinishini hamda toʻliq va aniq yuritilishini, moliya-xoʻjalik operatsiyalarini nazorat qilish tartibini, hisob-kitoblar oʻz vaqtida amalga oshirilishini, shuningdek, buxgalteriya hujjatlarining saqlanishini taʼminlanishi shart.

Tashkilotlarning rahbarlari va bosh hisobchilari, hisobchilari, buxgalteriya xizmatining rahbarlari (keyingi oʻrinlarda bosh hisobchi deb yuritiladi) oʻzlarining tizimidagi tashkilotlarda buxgalteriya hisobining yuritilishini va moliyaviy hisobotlarning toʻgʻri tuzilishini muntazam nazorat qilib turadilar (agar qonunchilikda boshqacha qoidalar nazarda tutilmagan boʻlsa).

4. Bosh hisobchi boshchilik qiladigan tashkilotning buxgalteriyasi mustaqil tarkibiy boʻlinma hisoblanadi va tashkilotning boshqa biron-bir boʻlinmasi tarkibiga kiritilishi taqiqlanadi.

5. Tashkilot bosh hisobchisi bevosita mazkur tashkilot rahbariga, buxgalteriya hisobini yuritish, hisobotlarni tuzish va taqdim qilish masalalari boʻyicha esa, agar qonunchilikda boshqacha qoidalar nazarda tutilmagan boʻlsa, yuqori tashkilot bosh hisobchisiga ham boʻysunadi hamda tashkilotda buxgalteriya hisobini yuritilishiga, moliyaviy hisobotlarni oʻz vaqtida va toʻliq topshirilishiga hamda ushbu Yoʻriqnoma, shuningdek, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarda belgilangan vazifalarning bajarilishiga javobgar boʻladi.

6. Bosh hisobchi buxgalteriya xodimlari uchun xizmat vazifalarini har bir xodim uchun alohida belgilaydi. Buxgalteriyada xizmat vazifalari funksional belgilarga qarab taqsimlanadi, yaʼni xodimlarning har bir guruhiga yoki alohida bir xodimga ishning hajmiga qarab, maʼlum bir soha biriktiriladi.

7. Tashkilot bosh hisobchisi lavozimga tayinlanishida va undan ozod etilishida belgilangan tartibda tashkilot rahbarining buyrugʻiga muvofiq tuzilgan komissiya tomonidan qabul qilish — topshirish kunida hisob, hisobot va arxiv hujjatlarining holatini koʻrsatgan holda buxgalteriya ishlarini qabul qilish — topshirish toʻgʻrisidagi dalolatnoma tuziladi.

Zarur hollarda, ushbu komissiya tarkibiga yuqori tashkilot hamda tegishli iqtisodiyot va moliya organlari bilan kelishilgan holda ularning vakillari ham kiritilishi mumkin.

8. Bosh hisobchining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

buxgalteriya hisobini mazkur Yoʻriqnomaga va boshqa normativ-huquqiy hujjatlarga amal qilgan holda yuritish, shuningdek, hisob ishlarini zamonaviy texnik vositalar va axborot texnologiyalaridan foydalangan holda tashkil etish;

buxgalteriya hujjatlarini oʻz vaqtida va toʻgʻri rasmiylashtirilishini hamda amalga oshirilayotgan operatsiyalarning qonuniyligini oldindan nazorat qilish;

budjet mablagʻlarini, shuningdek, budjetdan tashqari mablagʻlarni xarajatlar smetasida koʻzda tutilgan muayyan maqsadlarga toʻgʻri sarflanishi, shuningdek, pul mablagʻlari va moddiy qimmatliklarning butligi ustidan muntazam nazorat qilish;

tizimiga kiruvchi tashkilotlarda buxgalteriya hisobini qonunchilik talablariga muvofiq yuritilishini nazorat qilish;

tashkilotda xodimlarning ish haqlarini va unga tenglashtirilgan toʻlovlarini, shuningdek, taʼlim muassasalarida talabalarning stipendiyalarini belgilangan tartibda hamda oʻz vaqtida hisoblab chiqish;

smeta ijrosi jarayonida vujudga keladigan yuridik va jismoniy shaxslar bilan olib boriladigan hisob-kitoblarni oʻz vaqtida amalga oshirish;

pul mablagʻlari, hisob-kitoblar va moddiy qimmatliklar, shuningdek, boshqa aktivlarni va majburiyatlarni inventarizatsiya qilishda qatnashish, inventarizatsiya natijalarini oʻz vaqtida va toʻgʻri rasmiylashtirish hamda ularni buxgalteriya hisobida aks ettirish;

moddiy javobgar shaxslarga ularning javobgarligida turgan moddiy qimmatliklarning butligini saqlash va hisobini olib borish yuzasidan tushuntirish ishlarini oʻtkazish;

moddiy qimmatliklarni olish uchun berilgan ishonchnomalarning hisobini yuritish va ulardan toʻgʻri foydalanilishini nazorat qilish;

moliyaviy hisobotlarni belgilangan muddatlarda tuzish va topshirish;

tashkilot rahbari tasdiqlashi uchun xarajat smetalarini va ularga ilova qilinadigan hisob-kitoblarni tuzish (agar rejalashtirish boʻlimlari yoki ushbu vazifani amalga oshiruvchi lavozim shtatlar jadvalida nazarda tutilmagan boʻlsa);

asosiy vositalar hamda boshqa moddiy qimmatliklarni ularning saqlanish va foydalanish joylarida butligini muntazam nazorat qilish;

buxgalteriya hujjatlarini, hisob registrlarini, shuningdek, xarajatlar smetalarini (ilova hisob-kitoblari bilan birga) saqlanishini taʼminlash (agar rejalashtirish boʻlimlari yoki ushbu vazifani amalga oshiruvchi lavozim shtatlar jadvalida nazarda tutilmagan boʻlsa);

qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa vazifalarning bajarilishini taʼminlash.

9. Bosh hisobchi tashkilotning tegishli boʻlinmalari va xizmatlarining rahbarlari bilan birgalikda quyidagilarni muntazam ravishda nazorat qilishi shart:

tovar-moddiy qimmatliklarning qabul qilinishi va topshirilishini rasmiylashtirishda belgilangan qoidalarga rioya etilishini;

mehnatga haq toʻlash jamgʻarmasining toʻgʻri sarflanishi, mansab maoshlarining toʻgʻri belgilanishi, shtat, moliya va kassa intizomiga qatʼiy rioya etilishini;

pul mablagʻlari, tovar-moddiy qimmatliklar, asosiy fondlarni inventarizatsiya qilish, hisob-kitoblar va toʻlov majburiyatlarini bajarishning belgilangan qoidalariga rioya etilishini;

belgilangan muddatlarda debitorlik qarzni undirib olinishi va kreditorlik qarzning qaytarilishi boʻyicha tegishli chora-tadbirlarning koʻrilishini, toʻlov intizomiga muntazam rioya etishni;

qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa vazifalarning bajarilishini taʼminlash.

10. Bosh hisobchi quyidagi huquqlarga ega:

buxgalteriya hisobi va nazorat ishlari toʻgʻri tashkil etilishini taʼminlash yuzasidan tegishli chora-tadbirlar koʻrishni tashkilot rahbaridan talab qilish;

tarkibiy boʻlinmalarda pul mablagʻlari, tovar-moddiy va boshqa qimmatliklarni qabul qilish, saqlash hamda sarflash yuzasidan belgilangan tartibga amal qilinishini tekshirib turish;

mukofotlar hajmlarini pasaytirish (agarda qonunchilikda belgilangan normalardan oshib ketgan boʻlsa) toʻgʻrisida tashkilot rahbariga takliflar kiritish;

tashkilotning barcha boʻlinmalaridan buxgalteriya hisobini yuritish uchun talab qilinadigan hujjatlar va maʼlumotlarni rasmiylashtirishni hamda buxgalteriyaga taqdim qilishni talab qilish;

qonunchilikda belgilangan boshqa huquqlarni amalga oshirish.

11. Bosh hisobchi quyidagilar uchun javobgar hisoblanadi:

buxgalteriya hisobi notoʻgʻri yuritilib, natijada tartibsiz holatga kelgani va moliyaviy hisobot buzilganda (notoʻgʻri tuzilganda);

pul mablagʻlari, tovar-moddiy va boshqa qimmatliklarni kirim qilish, saqlash va sarflash yuzasidan qonunchilikda belgilangan tartibga zid operatsiyalar boʻyicha hujjatlar rasmiylashtirilgan va ijroga qabul qilingan hollarda;

pul mablagʻlari boʻyicha operatsiyalar, shuningdek, debitorlar va kreditorlar bilan hisob-kitoblar kechikib hamda notoʻgʻri amalga oshirilganda;

kamomadlar, debitorlik qarzlari va boshqa yoʻqotishlarni buxgalteriya hisobidan chiqarilish tartibi buzilganda;

buxgalteriya hisobini tashkil etishga doir boshqa normativ-huquqiy hujjatlar talablari buzilganda.

12. Mansabdor shaxslar tomonidan noqonuniy xatti-harakatlar qilinayotgani maʼlum boʻlib qolgan hollarda, bosh hisobchi tegishli chora koʻrishi uchun bu haqda tashkilot rahbariga yozma axborot beradi.

13. Moddiy javobgar shaxslarni (kassirlar, ombor mudirlari va boshqalar) lavozimga tayinlash, ozod etish va boshqa lavozimga oʻtkazish masalasi bosh hisobchi bilan kelishib hal qilinadi.

14. Turli tashkilotlar bilan tuziladigan shartnomalarni, agar ular bevosita tashkilotning moliya-xoʻjalik faoliyatiga bogʻliq boʻlsa, shuningdek, xodimlarga mansab maoshlari, ish haqi ustamalari hamda mukofotlarni belgilash toʻgʻrisidagi buyruqlar va farmoyishlarni dastlab bosh hisobchi koʻrib chiqadi va ularga imzo chekadi.

15. Tashkilot rahbari bosh hisobchiga ushbu Yoʻriqnomada, shuningdek, boshqa normativ-huquqiy hujjatlarda nazarda tutilgan oʻz majburiyatlarini bajarishi hamda huquqlaridan foydalanishida yordam berishga majbur.

Bosh hisobchiga oʻz majburiyatlarini bajargani hamda oʻz huquqlaridan foydalangani uchun tazyiq oʻtkazish qatʼiyan taqiqlanadi.

16. Bosh hisobchining pul mablagʻlari, tovar-moddiy va boshqa qimmatliklarni qabul qilish, saqlash va sarflash boʻyicha qonunchilikka zid boʻlgan operatsiyalar bilan bogʻliq hujjatlarni ijroga qabul qilishi hamda rasmiylashtirishi taqiqlanadi.

17. Agarda, tashkilot rahbari tomonidan bosh hisobchiga ijro etishi uchun berilgan farmoyish (buyruq) yuzasidan bosh hisobchi va tashkilot rahbari oʻrtasida ushbu farmoyishni (buyruqni) buxgalteriya hisobi va hisobotini yuritishning belgilangan tartibiga yoki qonunchilikka muvofiqligi borasida ziddiyat (kelishmovchilik) yuzaga kelsa, bosh hisobchi ushbu farmoyish (buyruq)ni ijro etmay turib, zudlik bilan tashkilot rahbariga mazkur holat yuzasidan asoslangan yozma axborot beradi.

Bosh hisobchi tomonidan yozma ravishda axborot berilishiga qaramasdan tashkilot rahbari qayta yozma farmoyish (buyruq) bergan hollarda, bosh hisobchi ushbu farmoyish (buyruq)ni bajaradi. Bunda ushbu harakatning sodir boʻlganligi uchun javobgarlik toʻliq tashkilot rahbariga yuklatiladi.

Tashkilot rahbari oʻzi qabul qilgan qaror toʻgʻrisida yozma ravishda uch kunlik muddat ichida yuqori tashkilotga yoki tegishli iqtisodiyot va moliya organiga xabar berishi shart. Shunday xabarni olgan yuqori tashkilot yoki tegishli iqtisodiyot va moliya organi belgilangan tartibda uni koʻrib chiqadi va tegishli chora-tadbirlarni koʻradi.

18. Buxgalteriyaga boshlangʻich hisob hujjatlarini topshirish muddatlari bosh hisobchi tomonidan tuzilib, tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlangan jadval asosida belgilanadi. Moddiy javobgar va boshqa mansabdor shaxslarga ushbu jadvaldagi hujjatlarni va maʼlumotlarni buxgalteriyaga topshirish muddatlari haqida koʻchirma taqdim etiladi.

19. Tashkilotlarning barcha boʻlimlari (xodimlari) buxgalteriyaga buxgalteriya hisobini yuritish uchun kerak boʻladigan barcha zaruriy hujjatlarni (buyruq va farmoyishlarning koʻchirmalarini, shuningdek, turli xil shartnoma, toʻlov hujjatlari va boshqalarni) oʻz vaqtida taqdim qilishlari shart.

Bosh hisobchining buxgalteriya hisobini yuritishi uchun talab qilinadigan hujjatlar va maʼlumotlarni rasmiylashtirish va buxgalteriyaga taqdim qilishga doir talablarini oʻz vaqtida bajarishga tashkilotning barcha xodimlari majbur.

20. Bosh hisobchiga uning hisob va hisobot boʻyicha toʻgʻridan-toʻgʻri vazifalarini bajarish bilan bogʻliq boʻlmagan topshiriqlarni berish mumkin emas. Shuningdek, bosh hisobchiga pul mablagʻlari va moddiy qimmatliklar uchun bevosita moddiy javobgarlik bilan bogʻliq boʻlgan vazifalarni yuklash mumkin emas. Unga banklar va boshqa tashkilotlardan bevosita pul mablagʻlarini olish taqiqlanadi.

21. Tashkilotlarda pul, tovar-moddiy va boshqa boyliklarni qabul qilish va berish uchun asos boʻlib xizmat qiladigan hujjatlar, shuningdek xarajatlar smetasi ijrosiga taalluqli barcha hujjatlar hamda moliyaviy hisobotlar tashkilot rahbari yoki uning oʻrinbosari va bosh hisobchi yoki uning oʻrinbosari tomonidan imzolanadi. Qonunchilikka muvofiq vazirliklar va idoralarda birinchi imzo huquqi shu vazirlik va idoraning boshqarma yoki mustaqil boʻlinmalarining boshliqlariga berilishi mumkin.

Bosh hisobchi yoki uning oʻrinbosari tomonidan imzolanmagan boshlangʻich hisob hujjatlari ijro uchun yaroqsiz hisoblanadi va ijroga qabul qilinmaydi.

Kassa kirim orderlari bosh hisobchi (yoki uning oʻrinbosari) va kassir tomonidan imzolangandagina ijro uchun yaroqli hisoblanadi.

22. Hisob registrlarida aks ettiriladigan yozuvlar uchun toʻliq rasmiylashtirilgan boshlangʻich hisob hujjatlari asos boʻlib xizmat qiladi.

23. Boshlangʻich hisob hujjatlari ayrim xoʻjalik operatsiyalarini rasmiylashtirishga moʻljallangan bir martalik yoki maʼlum bir davrdagi bir xil xoʻjalik operatsiyalarini rasmiylashtirishga moʻljallangan bir guruh hujjatlar boʻlishi mumkin.

24. Boshlangʻich hisob hujjatlari xoʻjalik operatsiyalari amalga oshirilayotgan vaqtda yoki operatsiyalar amalga oshirib boʻlinganidan keyin tuziladi. Hisobot davriga tegishli boʻlgan xoʻjalik operatsiyalari, agar ular amalga oshirilganligini tasdiqlovchi hujjatlar olinmagan boʻlsa, tegishli boshlangʻich hisob hujjati rasmiylashtirilib, buxgalteriya hisobida aks ettiriladi.

25. Boshlangʻich hisob hujjatlarining majburiy rekvizitlari quyidagilardir: tashkilotning nomi, hujjatning nomi va raqami, u tuzilgan sana va joy, xoʻjalik operatsiyasining nomi, mazmuni va miqdor oʻlchovi (natura va pulda ifodalangan holida) va masʼul shaxslarning shaxsiy imzolari.

26. Tashkilotlarda boshlangʻich hisob hujjatlari qonunchilikda belgilangan shaklda rasmiylashtirilgan elektron hujjatlar asosida tuzilishi mumkin. Bunda, elektron hujjatlar qonunchilik talablariga toʻliq rioya qilingan holda va boshlangʻich hisob hujjatlarining asl nusxasida belgilangan barcha rekvizitlarga ega boʻlishi shart.

27. Boshlangʻich hisob hujjatlarini tuzgan hamda imzolagan shaxslar ularning oʻz vaqtida toʻgʻri va aniq tuzilishi, shuningdek buxgalteriya hisobida aks ettirish uchun ularning belgilangan muddatlarda tashkilot buxgalteriyasiga topshirilishiga javobgar.

28. Moddiy qimmatliklarni xarid qilishga doir hujjatlarda moddiy javobgar shaxsning bu qimmatliklarni olganligi toʻgʻrisidagi imzosi, bajarilgan ishlarga doir hujjatlarda esa, ishni qabul qilganlik toʻgʻrisida tegishli shaxslarning imzosi boʻlishi kerak.

29. Hujjatlardagi yozuvlar siyoh bilan yoki sharikli ruchka, kimyoviy qalam bilan yoki zamonaviy hisoblash texnikalari vositasida yoziladi.

30. Boshlangʻich hisob hujjatlarida oʻchirish, qirish va izohlanmagan tuzatishlarga yoʻl quyilmaydi.

Boshlangʻich hisob hujjatlarida yoʻl qoʻyilgan xatolarni tuzatish notoʻgʻri yozilgan matn yoki summani ustidan chizib oʻchirish va uning ustiga toʻgʻri matn yoki summaning yozib qoʻyish yoʻli bilan bajariladi. Notoʻgʻri yozuvni oʻchirishda uning ustidan ingichka chiziq bilan (keyinchalik uni oʻqish mumkin boʻlishi uchun) chizib qoʻyish kerak. Boshlangʻich hisob hujjatidagi barcha xatolarni tuzatishlar “Tuzatilgan” degan yozuv bilan izohlanishi va tuzatish kiritilgan sana koʻrsatilgan holda hujjatni imzolagan shaxslarning imzosi bilan tasdiqlanishi kerak.

Bank va kassa-pul hujjatlarida tuzatishlar va oʻchirib yozishlarga yoʻl qoʻyilmaydi.

31. Moddiy javobgar shaxslar tovar-moddiy qimmatliklarning kirimi va chiqimi boʻyicha boshlangʻich hisob hujjatlarini ikki nusxada rasmiylashtirilgan 442-son shakldagi reyestr (mazkur Yoʻriqnomaning 1-ilovasi) bilan buxgalteriyaga topshiradilar. Bu reyestrning bir nusxasi moddiy javobgar shaxs ishtirokida taqdim qilingan boshlangʻich hisob hujjatlarning rasmiylashtirilishini tekshirib, hisobchining imzosi bilan moddiy-javobgar shaxsga qaytariladi, ikkinchi nusxasi esa, buxgalteriyada qoladi.

32. Pul mablagʻlari va tovar-moddiy qimmatliklarini saqlashga javobgar boʻlgan shaxslar bilan belgilangan tartibda ularning shaxsan toʻliq moddiy javobgarligi haqida shartnoma tuziladi.

33. Buxgalteriyaga kelib tushgan boshlangʻich hisob hujjatlarining qonunchilikka muvofiqligi (boshlangʻich hisob hujjatlarining toʻliq va toʻgʻri rasmiylashtirilishi, barcha rekvizitlarining mavjudligi, ayrim koʻrsatkichlarning bir-biri bilan mantiqan bogʻlanganligi va boshqalar) tekshirilishi shart.

34. Kassa kirim va chiqim orderlariga ilova qilingan barcha hujjatlar, shuningdek, ish haqini hisoblab yozish uchun asos boʻlgan hujjatlar shtamp yoki qoʻlda yozish yoʻli bilan “Olindi” yoki “Toʻlandi” degan belgi va uning sanasi (kun, oy, yil) koʻrsatilgan holda yopilishi kerak.

35. Tekshirilgan va hisobga olish uchun qabul qilingan hujjatlar sanasi boʻyicha tartiblashtirilib, quyidagi doimiy raqamli memorial order — jamlanma qaydnomalar bilan rasmiylashtiriladi:

1-memorial order — kassa operatsiyalari boʻyicha jamlanma qaydnoma, 381-son shakl (mazkur Yoʻriqnomaning 2-ilovasi);

2-memorial order — budjet mablagʻlarining harakatiga doir jamlanma qaydnoma, 381-son shakl (mazkur Yoʻriqnomaning 3-ilovasi);

3-memorial order — budjetdan tashqari mablagʻlar harakatiga doir jamlanma qaydnoma, 381-son shakl (mazkur Yoʻriqnomaning 4-ilovasi);

5-memorial order — ish haqi va stipendiyalar boʻyicha hisob-kitob varaqalari yigʻindisi, 405-son shakl (mazkur Yoʻriqnomaning 5-ilovasi);

6-memorial order — turli tashkilotlar va muassasalar bilan olib boriladigan hisob-kitoblar boʻyicha jamlanma qaydnoma, 408-son shakl (mazkur Yoʻriqnomaning 6-ilovasi);

8-memorial order — hisobdor shaxslar bilan hisob-kitoblar boʻyicha jamlanma qaydnoma, 386-son shakl (mazkur Yoʻriqnomaning 7-ilovasi);

9-memorial order — asosiy vositalarning hisobdan chiqarilishi va joydan joyga koʻchirilishi boʻyicha jamlanma qaydnoma, 438-son shakl (mazkur Yoʻriqnomaning 8-ilovasi);

11-memorial order — oziq-ovqat mahsulotlarining kirimiga doir jamlanma qaydnoma, 398-son shakl (mazkur Yoʻriqnomaning 9-ilovasi);

12-memorial order — oziq-ovqat mahsulotlarining sarfiga doir jamlanma qaydnoma, 411-son shakl (mazkur Yoʻriqnomaning 10-ilovasi);

13-memorial order — materiallar sarfiga doir jamlanma qaydnoma, 396-son shakl (mazkur Yoʻriqnomaning 11-ilovasi);

15-memorial order — taʼlim muassasalarida bolalarni saqlaganlik uchun ota-onalar bilan olib boriladigan hisob-kitoblar boʻyicha qaydnoma, 406-son shakl (mazkur Yoʻriqnomaning 12-ilovasi).

Qolgan operatsiyalar (asosiy vositalarga eskirish hisoblash, asosiy fondlarni har yilgi qayta baholash, budjetdan tashqari daromadlar hisobi, yilni yakunlash operatsiyalari va h.k) va “Storno” operatsiyalari boʻyicha alohida memorial orderlar tuziladi (274-son shakl) (mazkur Yoʻriqnomaning 13-ilovasi) va ular har oy uchun alohida 16 raqamdan boshlab raqamlanadi.

36. Operatsiyalar hajmiga qarab jamlanma qaydnomalarni tuzish talab qilinmaydigan tashkilotlarda subschyotlar korrespondensiyasi alohida memorial orderlarda (274-son shakl) ushbu Yoʻriqnomaning 35-bandida keltirilgan doimiy raqamlar berilib koʻrsatiladi.

37. Alohida memorial orderlar operatsiyalarning sodir boʻlishiga qarab, ammo boshlangʻich hisob hujjatlari olingandan keyingi kundan kechiktirmasdan ayrim hujjatlarga yoki bir xildagi hujjatlarning bir guruhi asosida tuziladi. Subschyotlar korrespondensiyasi memorial orderlarda ikki yoqlama yozuv qoidasiga muvofiq yozib boriladi.

38. Memorial orderlar bosh hisobchi (yoki uning oʻrinbosari) va ijrochi (hisobchi) tomonidan imzolanadi.

39. Barcha memorial orderlar 308-son shakldagi “Bosh-jurnal kitobi”da (mazkur Yoʻriqnomaning 14-ilovasi) roʻyxatga olinadi. “Bosh-jurnal kitobi” har bir subschyot boʻyicha yuritiladi.

“Bosh-jurnal kitobi” oʻtgan yildagi yakunlovchi balansga muvofiq yil boshiga qolgan qoldiq summalarni koʻchirib yozish bilan ochiladi. Bu daftarga yozuvlar memorial orderlar va memorial order — jamlanma qaydnomalar tuzilgandan keyin oyiga bir marta yoziladi.

Memorial orderdagi summa dastlab “Order boʻyicha summa” qatoriga, keyin esa, tegishli subschyotlarning debeti va kreditiga yoziladi. Barcha subschyotlar boʻyicha oylik aylanmalar summasi debetda ham kreditda ham “Order boʻyicha summa” qatorining jamiga teng boʻlishi kerak. Oylik aylanmalardan keyingi ikkinchi qatorda har bir subschyot boʻyicha kelgusi oyning boshiga qoldiq chiqariladi.

40. Analitik hisob buxgalteriya hisobi registrlarida (buxgalteriya daftarlarida, kartochkalarida, qaydnomalarida va boshqalarda) yuritiladi.

Har bir buxgalteriya daftarida unga yozishdan oldin barcha betlari (varaqlari) raqamlanadi. Oxirgi betning orqa tomoniga bosh hisobchining imzosi bilan quyidagi yozuv yozib qoʻyiladi: “Ushbu daftarda hammasi boʻlib ____ bet (varaq) raqamlangan”. Kassa daftari (440-son shakl) (mazkur Yoʻriqnomaning 15-ilovasi), undan tashqari, shnur bilan tikilgan va surgʻuchli muhr bilan muhrlangan, varaqlar soni esa, tashkilot rahbari va bosh hisobchining imzosi bilan tasdiqlangan boʻlishi kerak.

Har bir daftar ustiga tashkilotning nomi va daftar ochilgan hisobot yili yozib qoʻyiladi. Daftarda unga ochilgan subschyotlarning mundarijasi boʻlishi kerak. Yozuvlar daftarning boshqa betiga oʻtkazilganda mundarijada shu subschyot boʻyicha yozuvning oʻtkazilganligi, yangi betlarning raqami koʻrsatilgan holda belgilab qoʻyiladi.

Buxgalteriya daftarlarida yil tugagandan keyin boʻsh varaqlari koʻp boʻlsa, kelgusi yil operatsiyalarini yozish uchun ham foydalanilishi mumkin.

41. Kartochkalar (asosiy vositalarga doir kartochkalardan tashqari) har bir subschyot uchun alohida yuritiladigan 279-son shakldagi kartochkalar reyestrida (mazkur Yoʻriqnomaning 16-ilovasi) roʻyxatga olinadi. Asosiy vositalar kartochkalari AV-10-son shakldagi asosiy vositalar hisobi boʻyicha inventar kartochkalar roʻyxatida (mazkur Yoʻriqnomaning 17-ilovasi) roʻyxatga olinadi.

Kartochkalar kartotekalarda, subschyotlarga, ularning ichida moddiy javobgar shaxslarga boʻlingan holda saqlanadi.

42. Buxgalteriya hisobi registrlari va boshqa buxgalteriya hujjatlarini arxivga topshirish muddatlari va tartibi qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.

43. Boshlangʻich hisob hujjatlari, hisob registlari, moliyaviy hisobotlarni saqlashni, ularni rasmiylashtirib, arxivga topshirishni bosh hisobchi taʼminlaydi.

44. Asosiy vositalar hisobi yuritiladigan inventar kartochkalarning roʻyxati AV-10 son shakli, unda AV-6 son shakl, AV-8 son shakl va AV-9 son shakl inventar kartochkalar (mazkur Yoʻriqnomaning 18, 19 va 20-ilovalari) boʻyicha oxirgisining ham hisobdan chiqqanligi haqida belgi boʻlgandagina arxivga topshiriladi. Ushbu roʻyxatsiz arxivga topshirilayotgan inventar kartochkalar, kartochkaning raqami va hisobdan chiqarilayotgan inventarning nomi koʻrsatilgan holda alohida qaydnoma yoziladi.

45. Hisob registrlariga yozuvlar siyoh bilan, sharikli ruchka bilan yoki zamonaviy hisoblash texnikasi yordamida boshlangʻich hisob hujjatlaridan, ular olinganidan soʻng keyingi kundan kechiktirmasdan yoziladi.

Har oy tugagandan keyin analitik hisob registrlarida aylanmalarning jami hisoblanadi va subschyotlar boʻyicha qoldiq chiqariladi.

46. Joriy yilda hisob registrlaridagi buxgalteriya yozuvlarida aniqlangan xatolar quyidagi tartibda tuzatiladi:

balans topshirgunga qadar shu hisobot davrida aniqlangan, memorial order maʼlumotlarining oʻzgarishini talab qilmaydigan xatolar ana shu xato yozilgan yozuv yoki matnning ustidan ingichka chiziq bilan oʻchiriladi (oʻchirilgan yozuvni oʻqish mumkin qilib) va uning ustiga yangi, toʻgʻri matn (yozuv) yoki summani yozib qoʻyish yoʻli bilan tuzatiladi. Bir vaqtning oʻzida tegishli qator chetidagi hoshiyaga bosh hisobchining imzosi bilan “Tuzatilgan” deb izoh beriladi va sanasi koʻrsatiladi;

balans topshirish vaqtiga qadar memorial orderga oʻtib ketgan xato yozuv uning xarakteriga qarab qoʻshimcha memorial order bilan yoki “Storno” usulida tuziladi;

balans topshirilgan hisobot davridagi hisob registrlari yozuvlarida aniqlangan xatolar ham mazkur bandning uchinchi xatboshisida koʻrsatilgan usulda tuzatiladi. Xatoni tuzatishga doir qoʻshimcha yozuvlar, shuningdek “Storno” usuli bilan qilinadigan tuzatishlar mazkur xato aniqlangan hisobot davrida tuzilgan memorial orderlar bilan rasmiylashtiriladi. Bu memorial orderlar odatdagi rekvizitlardan tashqari, mazkur memorial order bilan tuzatiladigan memorial orderning raqami va sanasiga ishora qilinadi. Mazkur memorial orderni tuzish uchun 433-son shakldagi buxgalteriya maʼlumotnomasi (mazkur Yoʻriqnomaning 21-ilovasi) asos boʻlib xizmat qiladi.

47. Sintetik va analitik subschyotlardagi buxgalteriya yozuvlarining toʻgʻriligini nazorat qilish uchun tegishli analitik subschyotlarning har bir guruhi boʻyicha aylanma qaydnomalar (M-44-son shakldagi material zaxiralar boʻyicha aylanma qaydnoma, 285-son shakldagi aylanma qaydnoma va 326-son shakldagi asosiy vositalar boʻyicha aylanma qaydnoma) (mazkur Yoʻriqnomaning 22, 23 va 24-ilovalari) tuziladi. Aylanmalar jami va aylanma qaydnomalardagi har bir analitik subschyot qoldiqlari 308-son shakl “Bosh-jurnal kitobi”dagi mazkur subschyotlarning qoldiqlari va aylanmalari jami bilan har oy yakuni boʻyicha taqqoslanadi.

Aylanma qaydnomalar har oyda, asosiy vositalar boʻyicha esa, har chorakda tuziladi. 326-son shakldagi aylanma qaydnomadagi yozuvlar kerak boʻlgan hollarda bir necha yillar davomida olib borilishi ham mumkin.

48. Yangi hisobot yilida sintetik va analitik hisob registrlarida yil boshiga qoldiq summalari oʻtgan yilgi yakunlovchi balansga va tegishli hisob registrlariga toʻla mos ravishda yoziladi.

Agar yillik hisobot iqtisodiyot va moliya organi yoki yuqori tashkilot tomonidan qabul qilinayotganda yakunlovchi balansda tuzatishlar qilingan boʻlsa, iqtisodiyot va moliya organi yoki yuqori tashkilotning tegishli yozma koʻrsatmasiga asosan bu tuzatishlar oʻtgan yilgi hisob registrlariga ham, joriy yil registrlariga ham (kirim qoldiqlarini oʻzgartirish yoʻli bilan) kiritib qoʻyiladi.

49. Har bir hisobot oyi tugagandan keyin barcha memorial orderlar, memorial order — jamlanma qaydnomalar ularga tegishli hujjatlar bilan birga raqamiga qarab tartib bilan taxlanishi va kitob qilinishi kerak. Hujjatlar uncha koʻp boʻlmagan taqdirda, ularning uch oyligini bitta qilib kitob qilish mumkin. Muqovasiga tashkilotning nomi, kitobning nomi va tartib raqami, hisobot davri — yil va oy, memorial orderning boshlangʻich va oxirgi raqami, kitobdagi varaqlar soni yozib qoʻyiladi.

50. Tashkilotlardan boshlangʻich hisob hujjatlari, hisob registrlari, moliyaviy hisobotlar faqatgina qonunchilikda belgilangan tartibda tegishli organlar tomonidan olinishi mumkin.

51. Agar hali toʻliq rasmiylashtirilmagan hujjatlar tomi (tikilmagan, raqamlanmagan va h.k) olinayotgan boʻlsa, hujjatlarni olayotgan organ vakilining ishtirokida tashkilotning mansabdor shaxslari bu tomlarni rasmiylashtirishlari (roʻyxat qilishi, varaqlarni raqamlashi, shnurlashi, muhrlashi va oʻz imzolari bilan tasdiqlashlari) lozim yoki olinayotgan hujjatlarning roʻyxatini tuzib (har bir hujjatdagi varaqlar sonini koʻrsatgan holda), uni oʻzlari va hujjatlarni olayotgan organning vakili imzolashlari lozim.

52. Boshlangʻich hisob hujjatlari yoʻqolib qolgan hollarda tashkilot rahbari buyruq bilan yoʻqolish sabablarini tekshirish uchun komissiya belgilaydi.

Zarur boʻlgan hollarda komissiya ishida qatnashish uchun boshqa davlat organlarining vakillari taklif qilinadi. Komissiya ishining natijalari dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi. Bu dalolatnoma tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlanadi va bir nusxasi yuqori tashkilotga yuboriladi.

53. Moddiy qimmatliklar, pul mablagʻlari, shuningdek, debitorlar va kreditorlar bilan olib boriladigan hisob-kitoblar hamda boshqa aktivlar va majburiyatlarni inventarizatsiya qilish, shuningdek inventarizatsiya natijalarini rasmiylashtirish va buxgalteriya hisobida aks ettirish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

54. Tashkilotlar qonunchilikda belgilangan tartibda va muddatlarda davriy moliyaviy hisobotlarni, shuningdek set, shtat va kontingentlar boʻyicha rejaning bajarilishi toʻgʻrisida choraklik va yillik hisobotlarni tuzadilar va topshiradilar.

55. Tashkilotlar buxgalteriya hisobini tashkil qilishni hamda yuritishni ushbu Yoʻriqnoma va Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligining boshqa normativ-huquqiy hujjatlari talablariga qatʼiy amal qilgan holda avtomatlashtirilgan holda tashkil qilishlari mumkin.

56. Oʻzbekiston Respublikasida tashkilotlar tomonidan buxgalteriya hisobi milliy valyuta — soʻmda yuritiladi.

56¹. Tashkilotlar tomonidan qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda yetkazib beruvchilardan tovar-moddiy zaxiralarni olish uchun ishonchli shaxsga ishonchnoma beriladi. Ishonchli shaxs unga ishonchnoma boʻyicha berilgan vakolatlar doirasida harakat qiladi.

56². Tovar-moddiy zaxiralarni olishga ishonchnomalar tashkilotlar ixtiyoriga koʻra, mazkur Yoʻriqnomaning 24¹-ilovasiga muvofiq shaklda (berilgan ishonchnomalar “Ishonchnomalar daftari”da hisobga olingan hollarda) yoki mazkur Yoʻriqnomaning 24²-ilovasiga muvofiq shaklda (berilgan ishonchnomalar “Berilgan ishonchnomalarni hisobga olish jurnali”da hisobga olingan hollarda) rasmiylashtiriladi.

Ishonchnomalar tashkilot rahbari yoki boshqa vakolatli shaxslar tomonidan imzolanadi.

56³. Ishonchli shaxs talab etilayotgan tovar-moddiy zaxiralarni bir joydan (bir ombordan), biroq bir necha shartnoma va boshqa bitimlar boʻyicha olishi lozim boʻlsa, unga shartnoma va boshqa bitimlarning raqam va sanalari koʻrsatilgan bitta ishonchnoma yoki tovar-moddiy zaxiralar bir necha ombordan olinishi kerak boʻlsa, bir nechta ishonchnomalar beriladi.

Ishonchnomada Olinishi kerak boʻlgan tovar-moddiy zaxiralar roʻyxati, agar ishonchnomada koʻrsatilgan joʻnatish hujjatida (shartnoma va shu kabilarda) olinishi kerak boʻlgan tovar-moddiy zaxiralar nomi va soni keltirilmagan boʻlsa yoki ishonchnomalar boʻyicha joʻnatish hujjatida keltirilgan tovar-moddiy zaxiralarning faqat bir qismigina olinsa, toʻldiriladi. Agar ishonchnoma boʻyicha joʻnatish hujjatida koʻrsatilgan barcha nom va miqdordagi tovar-moddiy zaxiralar olinsa, unda ishonchnomaning orqa tomonidagi Olinishi kerak boʻlgan tovar-moddiy zaxiralar roʻyxati toʻldirmasligi mumkin. Bunda, ishonchnomaning ushbu qismida joʻnatish hujjatining nomi, raqami va sanasi, shuningdek olinadigan tovar-moddiy zaxiralarning umumiy summasi koʻrsatiladi.

Ishonchnoma axborot tizimlarini qoʻllagan holda elektron shaklda rasmiylashtirilishi mumkin.

Elektron ishonchnoma mazkur Yoʻriqnomaning 24²-ilovasiga muvofiq shaklda tuziladi. Elektron ishonchnomaning nusxalarini taqdim etish imkoniyati taʼminlangan boʻlishi lozim.

Elektron ishonchnoma tashkilot rahbari yoki boshqa vakolatli shaxslar tomonidan elektron raqamli imzosi bilan tasdiqlanishi lozim.

56⁴. “Ishonchnomalar daftari” va mazkur Yoʻriqnomaning 24³-ilovasiga muvofiq shakldagi “Berilgan ishonchnomalarni hisobga olish jurnali” raqamlanadi va ip bilan tikiladi. Daftarning soʻnggi varagʻida tashkilot rahbari yoki u tomonidan belgilangan shaxslarning imzosidan keyin “Mazkur daftarda ... varaq raqamlandi” degan yozuv qayd etiladi. Varaqlar soni soʻz bilan koʻrsatiladi.

“Ishonchnomalar daftari” va “Berilgan ishonchnomalarni hisobga olish jurnali” ishonchnomalarni roʻyxatdan oʻtkazish uchun masʼul boʻlgan shaxsda saqlanishi lozim.

Toʻliq yoki qisman toʻldirilmagan ishonchnomalarni berish taqiqlanadi.

Elektron ishonchnomalarning hisobi axborot tizimlarida avtomatik ravishda “Berilgan ishonchnomalarni hisobga olish jurnali”da elektron shaklda yuritiladi.

56⁵. Ishonchnomaning amal qilish muddati tovar-moddiy zaxiralarni olish va olib chiqib ketish imkoniyatiga bogʻliq ravishda belgilanadi, biroq qonunchilik hujjatlarida belgilangan muddatdan oshmasligi kerak.

56⁶. Ishonchli shaxsni unga berilgan amal qilish muddati hali tugamagan ishonchnomalar boʻyicha tovar-moddiy zaxiralarni olish huquqidan mahrum qilishda tashkilot darhol tegishli ishonchnomalar bekor qilinganligi haqida yetkazib beruvchini xabardor qiladi. Bunday xabarnoma olingan paytdan boshlab bekor qilingan ishonchnoma boʻyicha tovar-moddiy zaxiralarni berish toʻxtatiladi.

56⁷. Ishonchli shaxs tovar-moddiy zaxiralarni olgandan soʻng topshiriqlar bajarilganligi va u olgan tovar-moddiy zaxiralar omborga (omborxonaga) topshirilganligi toʻgʻrisidagi hujjatlarni tashkilot buxgalteriyasiga va (yoki) tegishli moddiy javobgar shaxsga taqdim etadi.

Foydalanilmagan ishonchnomalar amal qilish muddati tugagan kundan keyingi sanada uni bergan tashkilotga qaytarilishi kerak.

Foydalanilmagan ishonchnomalarning qaytarilganligi toʻgʻrisida ishonchnomalar daftarida (“Topshiriq bajarilganligini tasdiqlaydigan hujjatning raqami va sanasi” ustunida) yoki berilgan ishonchnomalarni hisobga olish jurnalida (“Ishonchnoma boʻyicha topshiriq bajarilganligi toʻgʻrisidagi qaydlar” ustunida) “foydalanilmagan” yozuvi qayd etiladi.

Bunda, qaytarilgan foydalanilmagan ishonchnomalar ularni roʻyxatdan oʻtkazish uchun javobgar boʻlgan shaxs tomonidan hisobot yili tugagunga qadar saqlanadi.

Hisobot yili tugagach foydalanilmagan ishonchnomalar yoʻq qilinadi va bu haqda tegishli dalolatnoma tuziladi.

Amal qilish muddati tugagan ishonchnomalardan foydalanish toʻgʻrisida hisobot bermagan shaxslarga yangi ishonchnomalar berilmaydi.

56⁸. Ishonchnomalar amal qilish muddatidan qatʼi nazar tovar-moddiy zaxiralarning dastlabki berilishida yetkazib beruvchida qoldiriladi. Tovar-moddiy zaxiralarni qismlarga boʻlib berishda har bir berilgan qismga yukxat (qabul qilish-topshirish dalolatnomasi yoki boshqa tegishli hujjat) tuziladi, unda ishonchnomaning raqami va sanasi koʻrsatiladi.

Bunda, yukxatning (qabul qilish-topshirish dalolatnomasi yoki boshqa tegishli hujjatning) bir nusxasi tovar-moddiy zaxiralarni oluvchida, ikkinchi nusxasi esa yetkazib beruvchida qoladi hamda mazkur ishonchnoma boʻyicha rasmiylashtirilgan yukxat tovar-moddiy zaxiralarni berish ustidan kuzatuv va nazorat uchun qoʻllaniladi.

56⁹. Quyidagi hollarda ishonchnomalar boʻyicha tovar-moddiy zaxiralarni berishga yoʻl qoʻyilmaydi:

ishonchnoma toʻldirish tartibi buzilgan yoki rekvizitlari toʻldirilmagan holda taqdim etilganda;

ishonchnomada koʻrsatilgan shaxsning biometrik pasporti yoki ID kartasi taqdim etilmaganda;

ishonchnomaning amal qilish muddati tugaganda;

qabul qilib oluvchidan ishonchnoma bekor qilinganligi toʻgʻrisida xabar olinganda;

uning nomidan ishonchnoma berilgan tashkilotning faoliyati toʻxtatilganda.

56¹⁰. Ishonchnomalar berishning belgilangan tartibiga rioya etilishi hamda tovar-moddiy zaxiralarni ishonchnomalar boʻyicha berish ustidan nazorat qilish tashkilot rahbari tomonidan belgilangan masʼul shaxs zimmasiga yuklanadi.

57. Tashkilotlar buxgalteriya hisobini Oʻzbekiston Respublikasi budjet hisobining standarti (2-sonli BHS) “Yagona schyotlar rejasi”ga (roʻyxat raqami 3078, 2018-yil 20-oktabr) muvofiq yuritadilar.

58. Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan kelishilmagan holda ushbu schyotlar rejasini oʻzgartirilishiga yoki schyotlar rejasida keltirilmagan schyotlarni yoki subschyotlarni qoʻllagan holda buxgalteriya hisobining yuritilishi taqiqlanadi.

62. Asosiy vositalarning buxgalteriya hisobi asosiy vositalarning kelib tushishi, ularning tashkilot ichida joydan-joyga oʻtishi (koʻchishi), tashkilot hisobidan chiqarilishi (jumladan, yaroqsiz holga kelganligi sababli), shuningdek, har bir obyektning (predmetning, toʻplamning) saqlanishi va toʻgʻri foydalanishi ustidan nazorat qilinishini hujjatlarda toʻgʻri rasmiylashtirilishini hamda hisob registrlarida oʻz vaqtida aks ettirilishini taʼminlashi kerak.

64. Asosiy vositalar tarkibida quyidagilar hisobga olinadi: imoratlar, inshootlar, mashina va uskunalar, kompyuter texnikasi va unga qoʻshimcha qurilmalar, transport vositalari, kutubxona fondi, uzatkich moslamalari, ishchi va mahsulot beruvchi hayvonlar va boshqa asosiy vositalar (muzey boyliklari, hayvonot olami eksponatlari, sahna-tomosha vositalari, oʻquv kinofilmlari, magnit disklari va lentalari, kassetalar va hokazo).

65. Koʻp yillik koʻchatlarga doir kapital xarajatlar har yili, butun ishlar majmui tugashidan qatʼi nazar, foydalanishga qabul qilingan maydonlarga taalluqli xarajatlar summasida asosiy vositalar tarkibiga kiritiladi.

78. Asosiy vositalarni ishchi holatida saqlab turish ularni taʼmirlash (joriy, oʻrtacha va kapital tarzda) vositasida amalga oshiriladi.

Joriy taʼmirlash — asosiy vositalar obyektini ishchi holatida saqlab turish maqsadida amalga oshiriladigan taʼmirlashdir.

Oʻrtacha taʼmirlashda taʼmirlanayotgan agregatni qisman ajratish va detallarning qismlarini tiklash yoki almashtirish amalga oshiriladi.

Uskunalar va transport vositalarini kapital taʼmirlash — agregatni toʻliq ajratib yigʻish amalga oshiriladigan taʼmirlashdir, bazaviy va korpus detallari va uzellarini taʼmirlash, barcha eskirgan detallar va uzellarni almashtirish yoki tiklash hamda agregatni yigʻish, sozlash va sinab koʻrishdir.

Binolar va inshootlarni kapital taʼmirlash — bazaviy va korpus detallari va uzellarini taʼmirlash, barcha eskirgan konstruksiyalarning detallari va uzellarini almashtirish yoki tiklash amalga oshiriladigan taʼmirlashdir.

79. Asosiy vositalarda amalga oshirilgan joriy va oʻrta taʼmirlash xarajatlari va ularning dastlabki qiymatini oʻzgartirishga sabab boʻlmaydigan kapital taʼmirlash xarajatlari asosiy vositalar tarkibiga kiritilmaydi hamda hisobotlarda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti xarajatlari iqtisodiy tasnifining (keyingi oʻrinlarda iqtisodiy tasnif deb yuritiladi) tegishli kodlari boʻyicha haqiqiy xarajatlar sifatida aks ettiriladi va hisobot yilining oxirida moliyalashtirish (toʻlovlarni amalga oshirish) manbasi boʻyicha hisobdan chiqariladi.

Kutubxonalarning inventar fondiga kiritilgan kitoblar, darsliklar va boshqa nashrlar ularning dastlabki muqovalash qiymatlarini ham qoʻshib, dastlabki qiymati boʻyicha hisobga olinadi. Kitoblarni taʼmirlash va tiklash, shu jumladan ikkinchi marta muqovalash xarajatlari kitoblarning qiymatini oshirishga kiritilmaydi va hisobotlarda iqtisodiy tasnifning tegishli kodlari boʻyicha haqiqiy xarajatlar sifatida aks ettiriladi va hisobot yilining oxirida moliyalashtirish (toʻlovlarni amalga oshirish) manbasi boʻyicha hisobdan chiqariladi.

80. Asosiy vositalarning qoldiq qiymati ularning yuqorida koʻrsatilgan oʻzgarishlarni hisobga olgan holdagi dastlabki qiymatidan belgilangan tartibda aniqlangan eskirish summasining farqi sifatida aniqlanadi.

81. Asosiy vositalarning hisobi, ular saqlanadigan joylar boʻyicha inventar obyektlariga hamda javobgar shaxslarga boʻlingan holda yuritiladi.

Tugallangan konstruktiv qurilmalar, unga qarashli barcha moslamalari va ashyolari bilan yoki maʼlum mustaqil funksiyani bajarish uchun moʻljallangan konstruktiv jihatdan ajratilgan predmetlar, yoxud maʼlum ishni birgalikda bajaruvchi konstruktiv jihatdan birlashtirilgan bir butun predmetlar guruhi alohida inventar obyekt hisoblanadi.

Har bir alohida turgan bino “Turarjoy imoratlar” va “Noturar joy imoratlar” subschyoti boʻyicha inventar obyekti hisoblanadi. Bino tarkibiga uni ekspluatatsiya qilish uchun zarur boʻlgan bino ichidagi barcha kommunikatsiyalar: bino ichidagi isitish tizimi, isitish uchun zarur boʻlgan qozon qurilmalari bilan birgalikda (agar u bino ichida boʻlsa), ichki suv, gaz tarmoqlari va kanalizatsiyalar, barcha qurilmalari bilan, ichki kuch va yorituvchi elektr simlari va umumiy sanitariya ahamiyatiga ega boʻlgan ventilyatsiya qurilmalari, koʻtargich (lift)lar kiradi.

Agar binolar bir-biriga tutashgan va umumiy devorga ega boʻlsa, ammo ularning har biri oʻzicha mustaqil konstruktiv butunlikka ega boʻlsa, ular alohida inventar obyekt hisoblanadi.

Hovlidagi kichik imoratlar, toʻsiqlar va binolarga xizmat koʻrsatuvchi boshqa hovli inshootlari, bostirma, devor, quduq va boshqa binolar bilan birga bitta inventar obyektini tashkil etadi. Agar bu kichik imoratlar va inshootlar ikki va undan ortiq binolarga xizmat qilsa, ular mustaqil inventar obyekt hisoblanadi.

Binoga taqab tashqi tomonidan qurilgan mustaqil xoʻjalik ahamiyatiga ega boʻlgan imoratlar, qozonxonalarning alohida turuvchi imoratlari, shuningdek, hovlidagi kapital imoratlar (omborxonalar, garajlar va h. k.) mustaqil inventar obyekti hisoblanadi.

82. Asosiy vositalarning butligi ustidan nazoratni yoʻlga qoʻyish va ularning hisobini tashkil etish uchun har bir obyekt (predmet)ga oʻn toʻrt belgidan iborat inventar raqami beriladi.

Bunda, dastlabki olti belgi subschyotni bildiradi, yettinchi va sakkizinchi belgi — asosiy vositalar yillik eskirish meʼyorlarining guruhlari va kichik guruhlari tartib raqamini, qolgan olti belgi esa, predmetning guruhdagi tartib raqamini bildiradi. Bunda, guruhning kichik guruhi mavjud boʻlmaganda “Nol” bilan belgilanadi.

Masalan, 221 110 11 000001 — inventar raqamida 221 110 — “Turarjoy imoratlar” subschyotini, 11 — asosiy vositalar yillik eskirish meʼyorlarining guruhlari va kichik guruhlari tartib raqami, 000 001 — obyektning tartib raqamini bildiradi;

221 221 50 000001 — inventar raqamida 221 221 — “Informatsion, kompyuter va telekommunikatsion jihozlar” subschyotini, 50 — asosiy vositalar yillik eskirish meʼyorlarining guruhlari va kichik guruhlari tartib raqami, 000 001 — predmetning tartib raqamini bildiradi.

83. Barcha asosiy vositalar tashkilot rahbarining buyrugʻi bilan tayinlangan moddiy javobgar shaxslarning masʼul javobgarligida boʻlishi kerak.

Asosiy vositalarni saqlash uchun moddiy javobgar boʻlgan shaxslar asosiy vositalarning inventar roʻyxatini (AV-13 son shakl) (mazkur Yoʻriqnomaning 26-ilovasi) yuritishi kerak. Moddiy javobgar shaxslar asosiy vositalarning saqlanishini kuzatib boradilar va barcha oʻzgarishlar hisobini yuritadilar.

Moddiy javobgar shaxs almashgan taqdirda uning javobgarligida boʻlgan asosiy vositalarning inventarizatsiyasi oʻtkaziladi va bu haqda qabul qilish — topshirish dalolatnomasi tuziladi. Bu dalolatnoma tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlanadi.

84. Boshqa yuridik va jismoniy shaxslardan asosiy vositalar tashkilotga (omborga) kelib tushganda tashkilot rahbari tomonidan tuzilgan doimiy ishlaydigan komissiya (keyingi oʻrinlarda komissiya deb yuritiladi) tomonidan AV-1-son shakldagi budjet tashkilotlarida asosiy vositalarni qabul qilish-topshirish toʻgʻrisida dalolatnoma (mazkur Yoʻriqnomaning 27-ilovasi) ikki nusxada tuziladi. Mazkur dalolatnoma tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlanadi va unga ushbu asosiy vositaga tegishli boʻlgan barcha texnik hujjatlar (pasport, chizmalar va boshqalar) ilova qilinadi.

Agarda asosiy vositalar tashkilot ichida bir moddiy javobgar shaxsdan boshqasiga oʻtkazilsa (yoki tashkilotning bir boʻlimidan ikkinchisiga berilsa) u holda AV-2-son shakldagi asosiy vositalarni ichki joydan-joyga koʻchirish boʻyicha yuk xati (mazkur Yoʻriqnomaning 28-ilovasi) toʻldiriladi.

85. Qoʻshimcha qurilgan, qoʻshimcha asbob-uskunalar bilan jihozlangan, rekonstruksiya yoki modernizatsiya qilingan asosiy vositalar boʻyicha tugallangan ishlarni qabul qilish AV-3-son shakldagi qoʻshimcha qurilgan, qoʻshimcha asbob-uskunalar bilan jihozlangan, rekonstruksiya yoki modernizatsiya qilingan asosiy vositalarni qabul qilish-topshirish boʻyicha dalolatnoma (mazkur Yoʻriqnomaning 29-ilovasi) bilan rasmiylashtiriladi. Ushbu dalolatnoma mazkur ishlarni amalga oshirgan va qabul qilib olgan shaxslar tomonidan imzolanadi.

86. Asosiy vositalar ombordan tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlanadigan 434-son shakldagi yuk xati (talabnoma) (mazkur Yoʻriqnomaning 30-ilovasi) boʻyicha beriladi. Mazkur yuk xati (talabnoma) ikki nusxada yoziladi. Birinchi nusxasi buxgalteriyaga beriladi, ikkinchi nusxasi esa, mazkur asosiy vositani bergan moddiy-javobgar shaxsda qoladi.

89. Asosiy vositalarni ularning tugatilishi sababli hisobdan chiqarish toʻgʻrisida komissiya tomonidan qabul qilingan qaror natijalari mazkur Yoʻriqnomaga 31-ilovaga asosan, budjet tashkilotlarida asosiy vositalarni hisobdan chiqarish toʻgʻrisidagi dalolatnoma bilan (AV-4-son shakl, byudj.), shu jumladan, transport vositalari boʻyicha mazkur Yoʻriqnomaga 32-ilovaga asosan budjet tashkilotlarida transport vositalarini hisobdan chiqarish toʻgʻrisidagi dalolatnoma (AV-4a-son shakl, byudj.) bilan, kutubxonadagi mavjud adabiyotlarni hisobdan chiqarish mazkur Yoʻriqnomaning 33-ilovasiga muvofiq budjet tashkilotlari kutubxonasida mavjud boʻlgan adabiyotlarni hisobdan chiqarish boʻyicha dalolatnoma (444-son shakl) bilan rasmiylashtiriladi.

Ushbu dalolatnomalar komissiya tomonidan ikki nusxada tuziladi va barcha komissiya aʼzolari tomonidan imzolanadi.

Birinchi nusxasi buxgalteriyaga beriladi, ikkinchi nusxasi asosiy vositalar obyektlarining saqlanishi uchun javobgar boʻlgan shaxsda qolib, hisobdan chiqarish natijasida qolgan moddiy qimmatliklar yoki temir-tersakni omborga topshirish yoki sotish uchun asos boʻladi. Transport vositasini hisobdan chiqarishda buxgalteriyaga dalolatnoma bilan birgalikda Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining Yoʻl harakati xavfsizligi davlat xizmati organlarida hisobdan chiqarilganligini tasdiqlaydigan hujjat ham taqdim qilinadi.

Ushbu dalolatnomalar tashkilot rahbari (yoki uning oʻrinbosari) tomonidan tasdiqlanguniga qadar asosiy vositalarni qismlarga boʻlish va demontaj qilishga yoʻl qoʻyilmaydi.

90. Asosiy vositalarni hisobdan chiqarish va joydan-joyga koʻchirish operatsiyalarining hisobi 438-son shakldagi jamlanma qaydnomada (9-memorial orderda) olib boriladi. Jamlanma qaydnomaga yozuvlar har bir hujjat boʻyicha yoziladi. Bunda, “Jami” ustunida (tikqatorida) yoziladigan hisobdan chiqarilgan va joydan-joyga koʻchirilgan moddiy ashyolar summasi subschyotning debet boʻyicha summasiga teng boʻlishi kerak. Oyning oxirida subschyot boʻyicha natijalar “Bosh-jurnal kitobi”ga yoziladi.

91. Asosiy vositalarning analitik hisobi AV-6-son shakldagi va AV-8-son shakldagi inventar kartochkalarda yuritiladi. Kartochkalar har bir inventar obyekt (predmet) boʻyicha yuritiladi. Bir turdagi predmetlar AV-9-son shakldagi kartochkalarda hisobga olinadi.

AV-6, AV-8 va AV-9-son shakldagi inventar kartochkalari AV-10-son shakldagi asosiy vositalar hisobi boʻyicha inventar kartochkalar roʻyxatida xatlashdan oʻtkaziladi. Ushbu roʻyxat bir nusxada yuritiladi. Undagi yozuvlar asosiy vositalarni guruhlarga boʻlib, kartochkalar ochilgan yilni koʻrsatib amalga oshiriladi. Har bir guruh uchun tegishli miqdorda sahifa ajratiladi. Raqamlash har bir guruh boʻyicha 1 dan boshlanadi. Asosiy vositalar hisobdan chiqarilganda va joydan-joyga koʻchirilganda xatlash roʻyxatining “Izoh” grafasida memorial orderning sanasi (kun, oy, yil) hamda raqami koʻrsatiladi.

Inventar kartochkalar kartotekalarda saqlanadi. Ular tegishli subschyotlar va guruhlar boʻyicha hamda oʻz ichida moddiy javobgar shaxslarga boʻlingan holda joylashtiriladi.

92. AV-6-son shakldagi inventar kartochka turarjoy binolari, noturar joy binolari, inshootlar, mashina va jihozlar, harbiy asosiy vositalarni hisobga olish uchun moʻljallangan. Inventar kartochkalarni yuritishdan maqsad asosiy vositalarning barcha tavsifini va ulardagi oʻzgarishlarni aks ettirishdan iborat.

Inventar kartochka buxgalteriyada har bir alohida obyekt uchun ochiladi va asosiy vositalarni qabul qilish-topshirish dalolatnomasi, mazkur obyekt uchun tayyorlovchi zavodning pasportlari, texnik va boshqa hujjatlari asosida toʻldiriladi.

Asosiy vositalar obyektiga ilova qilinadigan hujjatlarga muvofiq inventar kartochkada obyektning belgilari, yaʼni, obyektning inventar raqami, chizmasi, loyihasi, modeli, xili, markasi, zavod (yoki boshqa) raqami, chiqarilgan (tayyorlangan) sanasi, qabul qilish dalolatnomasining sanasi va raqami, dastlabki (tiklash) qiymati, xarid va qayta baholash hujjatlari boʻyicha eskirishi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar koʻrsatiladi.

Asbob-uskunalar, priborlar, hisoblash texnikasi, muzey qimmatliklari va boshqalar tarkibida qimmatbaho metallar bor boʻlsa, tarkibida qimmatbaho metall bor boʻlgan detallar roʻyxati, pasportda koʻrsatilgan detallarning nomi va metall ogʻirligi koʻrsatiladi.

Inventar kartochkaning orqa tomonida asosiy vositalarning kelib tushishi (obyektni qabul qilish-topshirish dalolatnomasi asosida), joyining oʻzgartirilishi (asosiy vositalar obyektining ichki joylashishi joyini oʻzgartirish yukxati asosida), obyektlarning hisobdan chiqarilishi (asosiy vositalar obyektini (avtotransport vositalaridan tashqari) hisobdan chiqarish toʻgʻrisidagi dalolatnoma yoki avtotransport vositalarini hisobdan chiqarish toʻgʻrisidagi dalolatnoma asosida asosiy vositalar obyektining chiqib ketishida yoki hisobdan chiqarilishida) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, obyektning oʻziga xos qisqacha tavsifi, uni tashkil qiluvchi predmetlar roʻyxati va uning asosiy sifat hamda miqdor koʻrsatkichlari, shuningdek dalolatnomalar va ilova qilinadigan texnik hujjatlar maʼlumotlari asosida eng kerakli taqab qurilgan binolari, moslamalari va jihozlari keltiriladi.

93. AV-8-son shakl inventar kartochka boshqa turdagi asosiy vositalarni hisobga olish uchun xizmat qiladi.

Kartochka qabul qilish dalolatnomalari asosida (xarid qilish hujjatlari boʻyicha) ochiladi va unda boshqa asosiy vositalarning, jumladan hayvonlarning yoshi, rangi (tusi), tamgʻasi, oti va h.k. koʻrsatilgan holda oʻziga xos tavsifi keltiriladi.

Koʻp yillik oʻsimliklar turi, oʻtqazilgan birliklar soni va maydoni koʻrsatilgan holda inventar obyektlari boʻyicha hisobga olinadi.

94. AV-9-son shakldagi inventar kartochka aynan bir xil ishlab chiqarish ahamiyatiga, texnik tavsifga ega boʻlgan asosiy vositalar obyektlarining bir xil guruhlari: kutubxona fondlari va sahnaga qoʻyish vositalarini hisobga olish uchun moʻljallangan. Kartochkadagi yozuvlar miqdor va summa ifodasida yozib boriladi.

Inventar kartochka asosiy vositalar obyektlari guruhlarini qabul qilish-topshirish dalolatnomasi, asosiy vositalar obyektlarining ichki joylashish joyini oʻzgartirish yukxati asosida ochiladi va har bir moddiy javobgar shaxs boʻyicha yuritiladi. Obyektlarni hisobdan chiqarish hisobdan chiqarish toʻgʻrisidagi dalolatnoma asosida amalga oshiriladi.

Kutubxona fondlari, sahnaga qoʻyish vositalarining hisobi soni va obyektlarning qiymati inventar raqam boʻyicha inventar kartochkalarda yuritiladi.

112. Tashkilotlar asosiy vositalarining eskirishi mazkur Yoʻriqnomaning 63-ilovasiga muvofiq budjet tashkilotlari asosiy vositalarining yillik eskirish meʼyorlaridan (keyingi oʻrinlarda eskirish meʼyorlari deb yuritiladi) kelib chiqqan holda, har yili aniqlanadi va har oyda shu tashkilotlarning buxgalteriya hisobi va hisobotida aks ettiriladi.

Bunda eskirish meʼyorlari asosiy vositalarning dastlabki (tiklanish) qiymatiga nisbatan foizlarda belgilanadi.

113. Eskirish imoratlar, inshootlar, uzatkich moslamalar, mashina va jihozlar, ish hayvonlari va transport vositalari, ishlab chiqarish (ashyolarni ham qoʻshib) va xoʻjalik inventarlari hamda foydalanish mumkin boʻlgan yoshga yetgan koʻp yillik daraxtlar, butalar va boshqa asosiy vositalar boʻyicha aniqlanadi va hisobga olinadi.

114. Vazirliklar va idoralar, zarur hollarda, oʻzlarining tizimidagi tashkilotlarda asosiy vositalarning eskirishi meʼyorlarini asosiy vositalarning texnik shartlari va/yoki tayyorlovchi-tashkilotlar tavsiyalariga muvofiq asosiy vositalar obyektlarining samarali foydalanish muddatini hisobga olgan holda, tegishli qonunchilik bilan belgilangan meʼyorlardan oshmagan holda oʻrnatilgan tartibda belgilashlari mumkin.

Asosiy vosita obyektlarida amalga oshirilgan qoʻshimcha qurish, qoʻshimcha asbob-uskunalar bilan jihozlash, rekonstruksiya yoki modernizatsiya natijasida dastlabki qabul qilingan meʼyoriy koʻrsatkichlari yaxshilanishi (oshirilishi) hollarda tashkilotlar shu obyektning amalga oshirilgan qoʻshimcha qurish, qoʻshimcha asbob-uskunalar bilan jihozlash, rekonstruksiya yoki modernizatsiya ishlari tugatilgan oydan keyingi hisobot oyining birinchi sanasidan boshlab shu obyektning samarali foydalanish muddatini qayta koʻrib chiqadilar.

115. Begʻaraz olingan asosiy vositalar obyektlarining samarali foydalanish muddati quyidagicha aniqlanadi:

tashkilotlardan olinganlar uchun — amalda foydalanilgan muddatlarini va avval hisoblangan eskirish summasini hisobga olgan holda;

boshqa yuridik va jismoniy shaxslardan olinganlar uchun — tashkilotlarda doimiy ishlaydigan inventarlash komissiyasi tomonidan belgilangan obyektning bozor bahosi va foydalanish muddatidan kelib chiqqan holda.

118. Hisobot yili mobaynida asosiy vosita obyektlari boʻyicha eskirish har oyda yillik eskirish summasining 1/12 miqdorida hisoblanadi.

118¹. Mavsumiy tusga ega budjet tashkilotlarida foydalanilayotgan asosiy vositalar boʻyicha eskirish summasi 118-bandda belgilangan tartibda aniqlanadi.

121. Hisobot yili mobaynida buxgalteriya hisobi va hisobotlarda asosiy vositalarning qayta baholanishi, kirim qilinishi va hisobdan chiqarilishi (eskirganligi tufayli tugatilishi munosabati bilan ularning hisobdan chiqarilishi natijasida ham) hisobiga eskirishning umumiy summasi oʻzgarishi mumkin.

122. Har oyda hisoblangan eskirish summasi tegishli inventar kartochkalar (kitoblar)da asosiy vositalar obyektlari boʻyicha hisobi yozib borilmaydi. Agar asosiy vositalar tugatilayotganda yoki boshqa tashkilotga berilayotganda, shuningdek obyektlarni eskirishining yillik meʼyori belgilangan tartibda oʻzgartirilayotgan boʻlsa, asosiy vosita obyektlarining butun foydalanish muddati mobaynida hisoblangan toʻliq eskirish summasi alohida inventar obyektlari boʻyicha aniqlanadi.

123. Avval foydalanishda boʻlgan asosiy vositalar bir tashkilotdan boshqasiga berilayotganda, shuningdek tugatilishi sababli hisobdan chiqarilayotganda obyektlarning dastlabki (tiklanish) qiymati va mazkur Yoʻriqnomaga muvofiq oʻrnatilgan tartibda hisoblangan eskirish summasi koʻrsatilgan holda tegishli hujjatlar bilan rasmiylashtiriladi.

Boshqa tashkilotlardan kelib tushgan avval foydalanishda boʻlgan obyektlar boʻyicha eskirish summasi tegishli inventar kartochkalar (kitoblar)ga yoziladi.

124. Kelgusida foydalanishga yaroqli boʻlgan alohida obyektlar qiymatining 100 foiz miqdorida eskirish hisoblanishi, ularning toʻliq eskirish hisoblanganligi sababli hisobdan chiqarish uchun asos boʻlib xizmat qilmaydi.

142. Nomoddiy aktivlar boʻyicha eskirish hisoblab yozilmaydi. Analitik hisob AV-6-son shakldagi inventar kartochkada hamda 326-son shakldagi asosiy vositalar boʻyicha aylanma qaydnomada yuritiladi.

144. Har yili hisobot yilining oxirida yerni obodonlashtirish xarajatlarining 10 foizi miqdoridagi summa haqiqiy xarajatlarni hisobga oluvchi subschyotlarning debetiga hisobdan chiqariladi.

150. Tovar-moddiy zaxiralarni xarid qilish bilan bogʻliq boʻlgan va ularning tannarxiga kiritiladigan xarajatlarga quyidagilar kiritiladi:

bojxona bojlari va yigʻimlari;

tovar-moddiy zaxiralarni xarid qilish bilan bogʻliq boʻlgan soliq va boshqa majburiy toʻlovlar summalari (agar ular qoplanmasa);

tovar-moddiy zaxiralar ular orqali xarid qilingan taʼminotchi va vositachi tashkilotlarga toʻlanadigan vositachilik haqi;

tovar-moddiy zaxiralarni sertifikatlash va ularni tovar-moddiy zaxiralarni xarid qilish bilan bogʻliq boʻlgan texnik shartlarga muvofiq sinash boʻyicha xarajatlar;

tovar-moddiy zaxiralarni tayyorlash va ularni joriy joylashish yoki foydalanish joyiga yetkazib berish boʻyicha transport-tayyorlov xarajatlari. Ular tayyorlash, yuklash-tushirish ishlari, tovar-moddiy zaxiralarni barcha turdagi transport bilan ularni joriy joylashish yoki foydalanish joyiga tashish uchun tariflar (fraxt)ni toʻlash boʻyicha xarajatlar, shu jumladan tovar-moddiy zaxiralarni tashishda xatarlarni sugʻurtalash boʻyicha xarajatlardan tashkil topadi;

tovar-moddiy zaxiralarni xarid qilish bilan bevosita bogʻliq boʻlgan boshqa xarajatlar.

Xarid qilingan tovar-moddiy zaxiralarga haq toʻlash bilan bogʻliq xarajatlar (akkreditiv ochish xarajatlari, oʻtkazmalar uchun bank komissiyasi, tovar-moddiy zaxiralarni chet el valyutasiga xarid qilish chogʻida valyutani konvertatsiyalash boʻyicha komissiya va boshqa bank xizmatlari), tovar-moddiy zaxiralarni xarid qilish boʻyicha kontraktlarni tayyorlash, roʻyxatdan oʻtkazish va yopish bilan bogʻliq xarajatlar hamda aktivlarni xarid qilish bilan bevosita bogʻliq boʻlmagan boshqa xarajatlar tovar-moddiy zaxiralarning tannarxiga kiritilmaydi, balki ular sodir boʻlgan hisobot davrida haqiqiy xarajatlar sifatida aks ettiriladi.

151. Tovar-moddiy zaxiralarni xarid qilish boʻyicha xarajatlar ularning yuzaga kelishini tasdiqlovchi boshlangʻich hisob hujjatlari asosida belgilanadi.

152. Transport-tayyorlov xarajatlarining summasi alohida yigʻiladi va tovar-moddiy zaxiralarning tegishli turlari (ushbu transport-tayyorlov xarajatlari tegishli boʻlgan partiyalari, guruhlari) oʻrtasida taqsimlanadi.

153. Tashkilot tomonidan begʻaraz olingan hamda asosiy vositalar va boshqa mol-mulkning chiqib ketishi natijasida olingan tovar-moddiy zaxiralarning tannarxi ularning buxgalteriya hisobiga qabul qilinish sanasidagi joriy qiymatidan kelib chiqqan holda aniqlanadi.

154. Ortiqcha (hisobga olinmagan) tovar-moddiy zaxiralarni inventarlash natijasida aniqlangan aktivlar tannarxi ular aniqlangan sanadagi joriy qiymatdan kelib chiqqan holda belgilanadi.

155. Bitta umumiy summaga xarid qilingan barcha tovar-moddiy zaxiralardan har birining tannarxi ushbu summani alohida tovar-moddiy zaxiraning joriy qiymatiga mutanosib ravishda taqsimlash yoʻli bilan aniqlanadi.

156. Tashkilotga tegishli boʻlmagan, vaqtinchalik tashkilotda foydalanishda boʻlgan shartnoma asosida masʼul saqlashga olingan tovar-moddiy zaxiralar buxgalteriya hisobida balansdan tashqari 02 “Masʼul saqlashga olingan tovar-moddiy qimmatliklar” schyotida shartnomada koʻrsatilgan qiymat boʻyicha hisobga olinadi.

157. Tovar-moddiy zaxiralar chet el valyutasi hisobiga sotib olinishida sotib olinayotgan material zaxiralarning qiymati operatsiya sodir etilgan sanadagi Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki kursi boʻyicha chet el valyutasini soʻmga hisoblab oʻtkazish yoʻli bilan aniqlanadi.

158. Buxgalteriyada budjet mablagʻlari yoki budjetdan tashqari mablagʻlar hisobidan sotib olingan (tayyorlangan) tovar-moddiy zaxiralarning hisobi miqdor va summa ifodasida materiallarning nomi, sotib olinish (tayyorlanish) manbalari va moddiy javobgar shaxslar boʻyicha 296-son shakldagi material qimmatliklarning miqdor-qiymat hisobi daftari (kartochkasi)da (mazkur Yoʻriqnomaning 34-ilovasi) hamda M-44-son shakldagi material zaxiralar boʻyicha aylanma qaydnomada yuritiladi.

Omborlardagi tovar-moddiy zaxiralarning hisobi moddiy javobgar shaxs tomonidan M-17-son shakldagi materiallarni ombor hisobi daftarida (mazkur Yoʻriqnomaning 35-ilovasi) faqat nomi, navi va miqdori boʻyicha yuritiladi.

Buxgalteriya ombordagi material zaxiralarning kelib tushishi va sarflanishi ustidan muntazam nazorat oʻrnatadi, shuningdek, materiallar hisobi boʻyicha oʻz yozuvlarini omborda olib boriladigan yozuvlar bilan solishtirib turadi.

Materiallar va oziq-ovqat mahsulotlari kirimi boʻyicha hisob registrlariga boshlangʻich hisob hujjatlari (hisobvaraqlar, dalolatnomalar va boshqalar) asosida ushbu material zaxiralar olingan kun (sana) bilan yoziladi. Boshlangʻich hisob hujjatlarida quyidagi maʼlumotlar koʻrsatilishi kerak: mahsulotlar va oziq-ovqat mahsulotlari kimdan olinganligi, nomi, navi, miqdori (ogʻirligi) bahosi, summasi, omborga kelib tushgan vaqti va shu qimmatliklarni qabul qilgan moddiy javobgar shaxsning qabul qilganlik haqidagi imzosi va h.k.lar.

Mahsulot yetkazib beruvchining hujjatlarida farq boʻlgan hollarda qabul qilish dalolatnomasi tuziladi. Ushbu dalolatnoma tashkilotdagi qabul qilish komissiyasi tomonidan ikki nusxada tuziladi, bu dalolatnomani tuzishda ombor mudiri (moddiy javobgar shaxs) va mahsulot yetkazib beruvchi tomon yoki manfaatdor boʻlmagan boshqa tashkilotlarning vakili qatnashishi shart.

Dalolatnomaning bir nusxasi qabul qilingan moddiy qimmatliklarni hisobga olish uchun, ikkinchi nusxasi esa, mahsulot yetkazib beruvchilarga daʼvo xati yuborishda foydalaniladi.

160. Materiallarni ombordan berish tashkilot rahbari (yoki uning oʻrinbosari) tomonidan tasdiqlangan hujjatlarga muvofiq amalga oshiriladi. Materiallarni berish uchun quyidagi asosiy hujjatlar qoʻllaniladi:

434-son shakldagi yuk xati (talabnoma) materiallarni ombordan berishda va materiallarni tashkilot ichida joydan-joyga koʻchirishda qoʻllaniladi. Talabnoma ikki nusxada yoziladi;

299-shakldagi oziq-ovqat mahsulotlarini berish uchun taomnoma talabnoma (mazkur Yoʻriqnomaning 36-ilovasi) ombordan oziq-ovqat mahsulotlarini berish uchun qoʻllaniladi. Taomnoma talabnoma oziq-ovqat mahsulotlarini taqsimlash meʼyori va taʼminlanuvchilarning soni haqidagi maʼlumotlar asosida har kuni tuziladi. Taomnoma talabnoma oziq-ovqat mahsulotlarini berish va olish haqidagi mansabdor shaxsning tilxati bilan birga belgilangan muddatda (lekin oyiga uch martadan kam emas) tashkilot buxgalteriyasiga topshiriladi;

397-son shakldagi berilgan ozuqa va yem-xashak qaydnomasi (mazkur Yoʻriqnomaning 37-ilovasi). Ozuqa va yem-xashaklar ombordan belgilangan meʼyor doirasida beriladi;

410-son shakldagi tashkilot ehtiyoji uchun berilgan materiallar qaydnomasi (mazkur Yoʻriqnomaning 38-ilovasi) oy davomida xoʻjalik materiallari, oʻquv va boshqa maqsadlar uchun materiallar berishda qoʻllaniladi. Bunda, qaydnomadagi yozuvlar xronologik tartibda emas, balki har bir material pulini yozish uchun maʼlum qatorlar qoldirilgan holda toʻldiriladi, bu esa, oy oxirida har bir material turi boʻyicha umumiy yakun chiqarish imkonini beradi.

431-son shakldagi materiallarni berish limit varaqasi (mazkur Yoʻriqnomaning 39-ilovasi) materiallar va yonilgʻilarni kundalik berishda, shuningdek, oy davomida maʼlum muddatlarda berishda qoʻllaniladi. Materiallarni berish limit varaqasi bir necha turdagi materiallarni maqsadga muvofiq sarflash uchun xar bir qabul qilib oluvchi nomiga yoziladi. Bu karta ikki nusxada yoziladi, bittasi qabul qilib oluvchining tilxati bilan birga omborxonada saqlanadi, ikkinchisi qabul qilib oluvchida saqlanadi.

Materiallar har kuni beriladigan boʻlsa, materiallarni berish limit varaqasi 15 kunlik muddatga, vaqti-vaqti bilan beriladigan boʻlsa, bir oylik muddatga yoziladi. Materiallar va yonilgʻi qabul qilib oluvchi oʻz materiallarni berish limit varaqasini koʻrsatgach, belgilangan limit doirasida beriladi. Limitda belgilanganidan ortiqcha materiallar 434-son shakldagi yuk xati (talabnoma) boʻyicha beriladi. Yonilgʻilarni omborxonadan talabnoma yoki materiallarni berish limit varaqasi boʻyicha berish mumkin boʻlmagan hollarda sarflangan yonilgʻilar qoldigʻini oʻlchash dalolatnomalari boʻyicha hisobdan oʻchiriladi.

Oʻlchash dalolatnomalari bilan yonilgʻining belgilangan sarflash meʼyorlari taqqoslanganda kamomad chiqsa, tashkilot rahbari ortiqcha sarflash sababini aniqlash tadbirlarini, tegishli hollarda esa, aybdor shaxslardan undirish choralarini koʻradi;

Yoʻl varaqasi sarflangan barcha turdagi yoqilgʻini hisobdan oʻchirish uchun ishlatiladi. Yoqilgʻi qancha sarf boʻlgan boʻlsa, shuncha hisobdan oʻchiriladi, bunda, sarflangan yoqilgʻi miqdori avtomobillarning markalari uchun oʻrnatilgan tartibda tasdiqlangan meʼyorlardan ortiq boʻlmasligi kerak.

166. Agarda tovar-moddiy zaxiralar budjet va budjetdan tashqari mablagʻlar hisobiga sotib olingan boʻlsa, aybdor shaxsdan undiriladigan summa tovar-moddiy zaxiralar qiymatidagi budjet va budjetdan tashqari mablagʻlarning ulushiga mos ravishda taqsimlanib, mablagʻning tegishli qismi budjet daromadiga oʻtkazib beriladi, qolgan qismi tashkilotning budjetdan tashqari mablagʻlar boʻyicha hisobvaragʻiga kirim qilinadi va toʻligʻicha tashkilotning moddiy-texnika bazasini mustahkamlashga sarflanadi.

167. Agarda aniqlangan kamomad oʻrniga moddiy javobgar shaxsning tashkilot ixtiyoriga bergan tovar-moddiy zaxiralarining qiymati kamomad chiqqan tovar-moddiy zaxiralar qiymatiga teng yoki kam boʻlsa, ushbu tovar-moddiy zaxiralar belgilangan tartibda bozor qiymatida kirim qilinadi, yetishmaydigan qismi esa, moddiy javobgar shaxs tomonidan pul mablagʻlarini kiritish bilan qoplanadi va buxgalteriya hisobida mazkur Yoʻriqnomada belgilangan tartibda aks ettiriladi.

169. Tayyor mahsulotlarining analitik hisobi nomi, miqdori va qiymati hamda saqlanadigan joyi boʻyicha 296-son shakldagi material qimmatliklarning miqdor-qiymat hisobi daftari (kartochkasi)da alohida holda yuritiladi.

172. Qurilish materiallarining analitik hisobi materiallarning nomi, miqdori va qiymati boʻyicha 296-son shakldagi material qimmatliklarning miqdor-qiymat hisobi daftari (kartochka)sida yuritiladi.

173. Kelib tushgan oziq-ovqat mahsulotlarining hisobi oziq-ovqat mahsulotlari kirimga olinadigan 300-son shakldagi oziq-ovqat mahsulotlarining kirimi boʻyicha jamlanma qaydnomada (mazkur Yoʻriqnomaning 40-ilovasi) yuritiladi.

Qaydnoma har bir moddiy javobgar shaxs boʻyicha alohida tuziladi. Qaydnomaga yozuvlar boshlangʻich hisob hujjatlar asosida miqdor va summa ifodasida yoziladi. Oy tugagandan soʻng qaydnomadagi raqamlarning jami hisoblab chiqiladi.

Oziq-ovqat mahsulotlari sarfining hisobi oziq-ovqat mahsulotlari sarfi boʻyicha 399-son shakldagi jamlanma qaydnomada (mazkur Yoʻriqnomaning 41-ilovasi) yuritiladi. Bu jamlanma qaydnoma moddiy javobgar shaxslar boʻyicha yuritiladi. Unga yozuvlar 299-son shakldagi oziq-ovqat mahsulotlari berish uchun taomnoma-talabnoma va boshqa hujjatlar asosida yoziladi.

Oy tugagandan keyin qaydnomadagi raqamlarning jami hisoblab chiqiladi, bu esa, sarflangan oziq-ovqat mahsulotlarining qiymatini aniqlashga xizmat qiladi. Bir vaqtning oʻzida taʼlim muassasalarida taʼminlanadigan bolalar soni bilan, davolash muassasalarida esa, bemorlar haqidagi maʼlumotlar bilan va boshqa maʼlumotlar bilan taqqoslanadi.

174. 411-son shaklda jamlanma qaydnomalardagi maʼlumotlaridan tashqari, oziq-ovqat mahsulotlarining boshqa chiqim hujjatlari (kam chiqqan oziq-ovqat mahsulotlariga, bazaga qaytarishga va boshqalarga tuzilgan dalolatnomalar) yoziladi.

175. Oziq-ovqat mahsulotlarining analitik hisobi ularning nomi, navi, miqdori, qiymati va moddiy javobgar shaxslar boʻyicha M-44-son shakldagi material zaxiralar boʻyicha aylanma qaydnomada yuritiladi. Aylanma qaydnomalarga yozuvlar 300 va 399-son shakldagi jamlanma qaydnomalari hamda oziq-ovqat mahsulotlarining kirimi va chiqimiga doir boshqa hujjatlar asosida yoziladi. Har oyda aylanma qaydnomalardagi aylanmalar hisoblab chiqiladi va oy boshiga qoldiq chiqariladi.

177. Inventar va xoʻjalik jihozlarining hisobi moddiy javobgar shaxslar tomonidan buyumlarning nomi va miqdori boʻyicha M-17-son shakldagi materiallarning ombor hisobi daftarida yuritiladi. Bu buyumlarning ombordan berilishi 434-son shakldagi yuk-xati (talabnoma) boʻyicha amalga oshiriladi.

Buyumlar ombordan berilayotganda tashkilotning, boʻlimning nomi, foydalanishga topshirilgan yili va oyi koʻrsatilgan markirovkali shtamp qoʻyiladi. Markirovka boʻyoq (yuvganda va kimyoviy vositalar taʼsirida oʻchmaydigan boʻlishi lozim) yordamida qilinadi yoki jeton bilan mahkamlanadi.

178. Singan idishlarni hisobdan oʻchirish uchun singan idishlarni roʻyxatga oladigan 325-son shakldagi singan idishlarni roʻyxatga olish boʻyicha kitob (mazkur Yoʻriqnomaning 42-ilovasi) yuritiladi. Kitobga yozuvlar tegishli mansabdor shaxslar tomonidan yoziladi. Doimiy ishlab turadigan komissiya kitobni toʻgʻri yuritilayotganligini nazorat qilib boradi va har chorakda (har oyda) singan idishlarni hisobdan oʻchirish dalolatnomasini tuzadi. Bu dalolatnoma tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlanadi.

180. “Xoʻjalik va kanselyariya mahsulotlari” hamda “Kiyim-kechak, poyabzal va choyshab-gʻiloflar” schyotlarining analitik hisobi predmetlarning nomi, miqdori, qiymati va moddiy javobgar shaxslar boʻyicha 296-son shakldagi material qimmatliklarning miqdor-qiymat hisobi daftarida (kartochkasida) yuritiladi.

182. Ehtiyot qismlarning analitik hisobi ehtiyot qismlarning nomi, turi, zavod bergan raqami, miqdori, qiymati va moddiy javobgar shaxslar 296-son shakldagi material qimmatliklarning miqdor-qiymat hisobi daftari (kartochkasi)da yuritiladi.

183. Boshqa tovar-moddiy zaxiralarning analitik hisobi 296-son shakldagi material qimmatliklarning miqdor-qiymat hisobi daftari (kartochkasi)da materiallarning nomi, navi, miqdori, qiymati va moddiy javobgar shaxslar boʻyicha yuritiladi.

Yosh chorva mollarining analitik hisobi ularning turi va yosh guruhiga qarab, boʻrdoqiga boqilayotgan mollarning analitik hisobi esa, faqat turlariga qarab chorva mollarini hisobga olish daftari (395-son shakl)da (mazkur Yoʻriqnomaning 43-ilovasi) olib boriladi.

187. Oziq-ovqat mahsulotlaridan tashqari boshqa tovar-moddiy zaxiralar sarfiga doir operatsiyalar hisobi 396-shakldagi materiallar sarfiga doir jamlanma qaydnomada (13-memorial order) yuritiladi.

190. “Oʻrnatish uchun moʻljallangan asbob-uskunalar” subschyotida montajni talab qiluvchi asbob-uskunalarga ularning qismlari yigʻilganidan soʻng va fundamentga yoki tayanchga, polga, qavatlar oʻrtasidagi ustunlarga va boshqa bino va inshootlarning konstruksiyalariga mustahkamlangandan soʻng ishga tushiriladigan koʻtarma asbob-uskunalar shuningdek, shu kabi asbob-uskunalarning ehtiyot qismlari kiradi. Bunday asbob-uskunalar tarkibiga shuningdek, nazorat-oʻlchov apparatlari yoki oʻrnatiladigan asbob-uskuna tarkibida yigʻish-oʻrnatish uchun moʻljallangan boshqa asboblar kiradi.

191. Ushbu subschyotda montajni talab qilmaydigan asbob-uskunalar: transport vositalari, mustaqil turuvchi stanoklar, qurilish mexanizmlari, qishloq xoʻjaligi mashinalari, ishlab chiqarish vositalari, inventarlar, oʻlchov asboblari va boshqalar hisobga olinmaydi. Montajni talab qilmaydigan asbob-uskunalarni tegishlicha asosiy vositalar tarkibida aks ettiriladi.

199. Oʻrnatiladigan asbob-uskunalarni qayta baholash — ularning tiklash qiymatini hozirgi bozor narxlari darajasiga moslash maqsadida ularni vaqti-vaqti bilan aniqlashtirishdir. Oʻrnatiladigan asbob-uskunalar qayta baholash natijasida hisob va hisobotda joriy qiymat boʻyicha aks ettiriladi.

201. “Oʻrnatish uchun moʻljallangan asbob-uskunalar” subschyoti boʻyicha analitik hisob jihozlar, konstruksiyalar va detallarning turi, miqdori va qiymati boʻyicha 296-son shakldagi material qimmatliklarning miqdor-qiymat hisobi daftari (kartochkasi)da yuritiladi.

212. Analitik hisob xarajatlarning turlari va chiqarilayotgan mahsulotlarning turlari boʻyicha 292-son shakldagi joriy hisoblar va hisob-kitoblar daftarida (kartochkasida) yuritiladi (mazkur Yoʻriqnomaning 44-ilovasi).

217. Pul mablagʻlarini inventarizatsiya qilinishi qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.

Inventarizatsiya natijasida ortiqcha chiqqan pul mablagʻlari (pul ekvivalentlaridan tashqari) tegishli budjet daromadiga oʻtkazib beriladi va hisobda pul mablagʻlari belgilangan tartibda kirim qilinishi uchun Yagona schyotlar rejasining tegishli subschyotlari orqali buxgalteriya oʻtkazmalari amalga oshiriladi.

220. Tashkilotlarning budjet hisobvaraqlaridagi mablagʻlarining harakati boʻyicha operatsiyalar hisobi 381-shakldagi jamlanma qaydnoma (2-memorial order)da yuritiladi.

221. Agar tashkilot uchun bir nechta budjet hisobvaragʻi ochilgan boʻlsa, jamlanma qaydnomalar har bir budjet hisobvaragʻi boʻyicha alohida holda yuritiladi. Bunda, memorial orderlarga 2-a, 2-b, 2-v, 2-g va h.k. raqamlari beriladi. Operatsiyalarning hajmiga koʻra jamlanma qaydnomalar tuzish talab qilinmaydigan tashkilotlarda, bankda bir necha budjet hisobvaragʻi mavjud boʻlsa, pul mablagʻlari harakatining hisobi 292-son shakldagi joriy hisoblar va hisob-kitoblar daftarida har bir hisobvaraq boʻyicha alohida holda yuritiladi.

Mazkur operatsiyalar boʻyicha analitik hisob xarajatlar tasnifining xarajatlar turlariga boʻlingan holda 294-son shakldagi kassa va haqiqiy xarajatlarni hisobga olish daftarida (mazkur Yoʻriqnomaning 46-son ilovasi) alohida holda yuritiladi.

227. Hisobvaraqlardagi budjetdan tashqari mablagʻlarning harakatiga doir operatsiyalarning hisobi 381-son shakldagi (3-memorial order) jamlanma qaydnomada yuritiladi. Tashkilotda bir necha hisobvaraqlar ochilgan hollarda jamlanma qaydnoma har bir hisobvaraq boʻyicha alohida yuritiladi. Bunda, memorial orderlarga 3-a, 3-b, 3-v, 3-g va h.k. raqamlari beriladi.

Operatsiyalarning hajmiga qarab jamlanma qaydnomalar tuzish talab qilinmaydigan hamda banklarda (gʻaznachilikda) bir necha hisobvaraqlari mavjud boʻlgan tashkilotlarda pul mablagʻlari harakatining hisobi 292-son shakldagi joriy hisoblar va hisob-kitoblar daftarida har bir hisobvaraq boʻyicha alohida holda yuritiladi.

Kassa xarajatlarining analitik hisobi 294-son shakldagi kassa va haqiqiy xarajatlarni hisobga olish daftarida yuritiladi.

234. Chet el valyutasi boʻyicha mablagʻlarning sintetik hisobi 381-son jamlanma qaydnomada (3-memorial orderda), analitik hisobi 292-son shakldagi joriy hisoblar va hisob-kitoblar daftarida (kartochkasida) chet el valyutasi turlari boʻyicha alohida holda yuritiladi.

235¹. Quyidagi hollarda hisobot choragining soʻnggi ish kuni oxirida xarajatlar smetasida boʻshab qolgan mablagʻlar tejab qolingan hisoblanmaydi va tegishli budjetga qaytarilishi yoki tegishli budjetda qolishi kerak:

budjet tashkilotlarining tarmogʻi, shtatlari va kontingentlari boʻyicha reja bajarilmaganda;

budjet tashkilotlarining tasdiqlangan shtat jadvalida nazarda tutilgan shtat birliklari toʻldirilmaganda;

kapital qoʻyilmalarni moliyalashtirish uchun nazarda tutilgan mablagʻlar moliya yili yakuni boʻyicha toʻliq oʻzlashtirilmaganda;

budjet tashkilotlari faoliyati toʻxtatib turilganda — toʻxtatib turilgan davr uchun;

budjet tashkilotlarining tasdiqlangan xarajatlar smetalarida nazarda tutilgan, davlat moliyaviy nazorati boʻyicha tadbirlar davomida aniqlangan ortiqcha va qonunga xilof ravishda budjetdan ajratilgan mablagʻlarning summalari;

qonun hujjatlari qabul qilinishi munosabati bilan budjetdan ajratiladigan mablagʻlar miqdorlarining qisqartirilishi summalari;

moliya yili boshiga tovar-moddiy qimmatliklarning normativdan ortiq zaxiralarining summalari;

dotatsiyalar va subsidiyalarni toʻlash uchun moʻljallanib, ammo zarurati qolmagan summalar.

235². Xodimlar sonining toʻldirilmaganligi natijasida boʻshab qolgan mablagʻlardan bir yoʻla bir necha kasbda (lavozimda) ishlaganligi, xizmat koʻrsatish doirasi kengayganligi, bajariladigan ishlar hajmining ortganligi, oʻzining asosiy ishi bilan birga, ishda vaqtincha boʻlmagan xodimlarning vazifalarini bajarganlik uchun qoʻshimchalar belgilashga, shuningdek homiladorlik, tugʻish va mehnatga layoqatsizlik nafaqalarini (vaqtincha mehnatga layoqatsizlik nafaqalari) toʻlash uchun foydalanilishi mumkin.

235³. Budjet tashkilotlarining moliya yilida foydalanilmay qolgan budjetdan tashqari mablagʻlari keyingi moliya yiliga oʻtadi hamda ulardan qonun hujjatlarida belgilangan tartibda foydalaniladi. Oʻtgan moliya yilida foydalanilmay qolgan budjetdan tashqari mablagʻlar keyingi moliya yilida qayta taqsimlanmay oʻsha maqsadlarda foydalaniladi.

235⁴. Budjet tashkiloti qayta tashkil etilgan (qoʻshib yuborilgan, qoʻshib olingan, oʻzgartirilgan) hollarda, budjet tashkilotining budjetdan tashqari mablagʻlar boʻyicha hisobvaraqlaridagi (shaxsiy gʻazna hisobvaraqlaridagi) qoldiq mablagʻlar qayta tashkil etilgan budjet tashkiloti tasarrufida qoladi, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.

235⁵. Budjet tashkiloti boʻlish yoki uning tarkibidan bir yoxud bir necha budjet tashkilotini ajratib chiqarish shaklida qayta tashkil etilganda budjetdan tashqari mablagʻlar boʻyicha hisobvaraqlaridagi (shaxsiy gʻazna hisobvaraqlaridagi) qoldiq mablagʻlar qayta tashkil etilgan budjet tashkilotlari boʻyicha mutanosib ravishda taqsimlanadi, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.

235⁶. Budjet tashkilotlarini Oʻzbekiston Respublikasi Davlat budjeti mablagʻlari hisobidan saqlash xarajatlari toʻxtatilgan hollarda, budjetdan tashqari mablagʻlar qoldigʻi mazkur tashkilot tasarrufida qoladi, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.

235⁷. Tugatilgan budjet tashkilotining budjetdan tashqari mablagʻlar boʻyicha hisobvaraqlaridagi (shaxsiy gʻazna hisobvaraqlaridagi) mablagʻlar qoldigʻi belgilangan tartibda tegishli budjet daromadlariga oʻtkaziladi, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.

235⁸. Budjet tashkilotlarining hisobvaraqlariga (shaxsiy gʻazna hisobvaraqlariga) notoʻgʻri kelib tushgan mablagʻlar qaytarilishi budjet tashkiloti tomonidan toʻlovchi murojaat qilgan kundan boshlab oʻn bank kuni mobaynida amalga oshiriladi.

237. Tashkilotlar kassasiga naqd pul mablagʻlarini qabul qilish bosh hisobchi yoki u vakolat bergan shaxs tomonidan imzolangan KO-1-son shakldagi kirim kassa orderi (mazkur Yoʻriqnomaning 46-ilovasi) boʻyicha amalga oshiriladi.

238. Tashkilotlar kassasidan naqd pul mablagʻlarining berilishi KO-2-son shakldagi chiqim kassa orderi (mazkur Yoʻriqnomaning 47-ilovasi) yoki tegishlicha rasmiylashtirilgan boshqa hujjatlar (toʻlov qaydnomalari, pul berish boʻyicha arizalar, hisobvaraqlar va hokazolar) boʻyicha, ushbu hujjatlarga chiqim kassa orderining rekvizitlari boʻlgan shtamp qoʻyilgan holda amalga oshiriladi. Pul mablagʻlarini berishga doir hujjatlar tashkilot rahbari va bosh hisobchisi yoki ular vakolat bergan shaxslar tomonidan imzolangan boʻlishi kerak.

Chiqim kassa orderlariga ilova qilinadigan hujjatlar (arizalar, hisobvaraqlar va hokazolar)da tashkilot rahbarining ijozat beruvchi yozuvi boʻlgan taqdirda, chiqim kassa orderlarida rahbarning imzosi boʻlishi shart emas.

Kirim va chiqim kassa orderlari yoki ularning oʻrnini bosuvchi hujjatlar ular boʻyicha pul olinganidan yoki berilganidan soʻng darhol kassir tomonidan imzolanadi, ularga ilova qilingan hujjatlarga esa sana (kun, oy, yil) koʻrsatilgan holda “Toʻlangan” shtampi qoʻyiladi yoki soʻz bilan yozib qoʻyiladi.

239. Kirim va chiqim kassa orderlari yoki ular oʻrnini bosuvchi hujjatlar kassaga topshirilguniga qadar buxgalteriya tomonidan KO-3-son shakldagi kirim va chiqim kassa orderlarini roʻyxatga olish jurnalida (mazkur Yoʻriqnomaning 48-ilovasi) qayd etiladi. Ish haqini berish toʻlov (hisob-kitob-toʻlov) qaydnomalarida rasmiylashtirilgan chiqim kassa orderlari ish haqi berilgandan keyin roʻyxatga olinadi.

240. Tashkilot naqd pullarining tushumlari va berilishi KO-4-son yoki 440-son shakldagi kassa daftarida hisobga olinadi. Bunda chet el valyutasi mablagʻlari boʻyicha alohida kassa daftari yuritiladi.

Kassa daftaridagi yozuvlar qoraqogʻoz vositasida sharikli ruchka, siyohqalam yoki siyoh bilan ikki nusxada amalga oshiriladi. Varaqlarning ikkinchi nusxalari qirqiladigan boʻlishi kerak, ular kassirning hisoboti boʻlib xizmat qiladi. Varaqlarning birinchi nusxalari kassa daftarida qoladi. Varaqlarning birinchi va ikkinchi nusxalari bir xil raqamlar bilan belgilanadi.

Kassa daftarida oʻchirishlar va taʼkidlanmagan tuzatishlar qilish man etiladi. Qilingan tuzatishlar tashkilot kassiri, shuningdek, bosh hisobchining yoki uning oʻrnini bosuvchi shaxsning imzolari bilan tasdiqlanadi.

Kassa daftaridagi yozuvlar kassir tomonidan har bir order yoki uning oʻrnini bosuvchi boshqa hujjat boʻyicha pul olingan yoxud berilganidan keyin darhol amalga oshiriladi. Har kuni, ish kuni oxirida kassir kun uchun operatsiyalar yakunini hisoblaydi, kassadagi keyingi kun uchun pullar qoldigʻini chiqaradi va keyingi kuni buxgalteriyaga kassir hisoboti sifatida kassa daftarida imzo chektirgan holda kirim va chiqim kassa hujjatlari bilan birga ikkinchi yirtma varaqni (kassa daftaridagi bir kun uchun yozuvlar koʻchirma nusxasini) topshiradi.

Topshirilgan kassa hisoboti buxgalteriyada tekshiriladi va uning asosida kassa operatsiyalariga doir 381-son shakldagi jamlanma qaydnomaga (1-son memorial order) va analitik hisobning boshqa registrlariga yoziladi. 1-son memorial order boʻyicha oylik aylanmalarning umumiy summasidan budjetdagi (budjetdan tashqari) hisobvaraqlar boʻyicha aylanmalar chiqarib tashlanadi.

Kassa daftarining toʻgʻri yuritilishi ustidan nazorat qilish tashkilot bosh hisobchisi zimmasiga yuklanadi.

241. Koʻplab boʻlinmalarga ega boʻlgan tashkilotlarda ish haqi, stipendiyalar, pensiyalar, vaqtincha mehnatga qobiliyatsizlik nafaqalari va boshqa toʻlovlarni toʻlashga kassirlardan boshqa shaxslarga tashkilot rahbarining yozma buyrugʻi bilan ruxsat berilishi mumkin. Bunday hollarda mazkur shaxslar bilan ham moddiy javobgarlik toʻgʻrisida shartnoma tuzilishi shart.

Ishonchli shaxslarga kassadan naqd pul berilganda ularning hisobi kassir tomonidan 320-son shakldagi ish haqi, stipendiya va boshqa toʻlovlarni berish uchun tarqatuvchilarga berilgan pullarni hisobga olish daftari (mazkur Yoʻriqnomaning 49-ilovasi) yuritiladi.

242. Kassadan bir necha kishilarga hisobot beriladigan pul berilishi zarur boʻlgan hollarda individual tarzdagi kassa chiqim orderlari oʻrniga 317-son shakldagi kassadan hisobdor shaxslarga pul berish boʻyicha qaydnomadan (mazkur Yoʻriqnomaning 50-ilovasi) foydalaniladi. Shtatda kassirlik lavozimi koʻzda tutilmagan tashkilotlarda xodimlarga ish haqi toʻlash hamda mayda xoʻjalik xarajatlari tashkilot buyrugʻi bilan rasmiylashtirilgan hisobdor shaxslar orqali amalga oshiriladi. Bankdan naqd pul olish uchun cheklar ana shu shaxslar nomiga yoziladi.

245. “Akkreditivlar” subschyoti boʻyicha analitik hisob qoʻyilgan har bir akkreditiv boʻyicha 292-son shakldagi joriy hisoblar va hisob-kitoblar daftari (kartochkasi)da yuritiladi.

247. 132 “Pul ekvivalentlari” subschyotida dam olish uylari, sanatoriylar, turistik bazalar uchun berilgan puli toʻlangan yoʻllanmalar, pochta orqali joʻnatilgan pullar uchun xabarnomalar, pochta markalari, mehnat daftarchalari blankalari hamda ularga ilova qilingan varaqlar va boshqalar hisobga olinadi.

Analitik hisobi (mehnat daftarchalari blankalari va uning ilovalardan tashqari) ularning turlariga qarab 292-son shakldagi joriy hisoblar va hisob-kitoblar daftari (kartochkasi)da yuritiladi. Mehnat daftarchalari va uning ilovalari hisobi 448-son shakldagi qatʼi hisobot blanklari boʻyicha daftarda (mazkur Yoʻriqnomaning 51-ilovasi) yuritiladi.

249. Bu bobda mol yetkazib beruvchilar va pudratchilar bilan ular yetkazib bergan tovar moddiy qimmatliklari, bajargan ishlari va koʻrsatgan xizmatlari uchun olib boriladigan hisob-kitoblar, budjet hamda ijtimoiy sugʻurta toʻlovlariga ajratmalar boʻyicha, kasaba uyushma tashkilotlari, hisobdor shaxslar, xodimlar, stipendiya oluvchilar, deponent qilingan summalar, taʼlim muassasalarida bolalarni saqlaganlik uchun ularning ota-onalari, shuningdek boshqa debitor va kreditorlar bilan hisob-kitoblar hisobi olib boriladi.

Tashkilotlar oʻrtasida avans toʻlovlarini amalga oshirish, shuningdek debitorlik va kreditorlik qarzlarni hisobdan chiqarish qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.

250. Debitorlik va kreditorlik qarzlar boʻyicha kelishmovchiliklar mavjud boʻlgan taqdirda tashkilot ularni bartaraf etish maqsadida tushunmovchiliklar haqidagi materiallarni tegishli idoralarga taqdim etishi shart.

251. Budjet tashkilotlari umumiy daʼvo muddati davomida oʻzlarining debitorlik qarzlarini undirish choralarini koʻrishi lozim.

Budjet tashkilotining debitorlik qarzlari umumiy daʼvo muddati tugagan, ushbu qarzdorlikni undirilishi yuzasidan tegishli sud qarori qabul qilingan hamda qarzdorning undiruv qaratilishi mumkin boʻlgan mol-mulki yoki daromadlari yoʻqligi tufayli ijro hujjatlari tashkilotga qaytarilgan taqdirda mazkur debitorlik qarz umidsiz debitorlik qarz deb hisoblanadi va budjet tashkiloti tomonidan tashkilot rahbari ruxsati bilan belgilangan tartibda hisobdan chiqariladi.

Bu qarzdorlik qarzdorning mulkiy ahvoli oʻzgargan taqdirda undirib olish imkoniga ega boʻlish maqsadida kuzatib borish uchun u hisobdan chiqarilgan paytdan boshlab balansdan tashqari 04 schyotda koʻrsatilishi lozim.

Balansdan tashqari 04 schyotda koʻrsatilgan mablagʻlar 3 yildan soʻng, balansdan tashqari schyotdan ham hisobdan chiqariladi.

252. Daʼvo muddati oʻtgan debitorlik qarzlar tashkilot rahbarining ruxsati bilan amaldagi xarajatlarni oshirish boʻyicha hisobdan chiqariladi va bu haqda 10 kun muddatda tegishli iqtisodiyot va moliya organiga xabar qilinadi.

Daʼvo qilish muddati tugagan budjet mablagʻlari boʻyicha yuzaga kelgan deponent qilingan qarz summalari tashkilot moliyalashtiriladigan (xarajatlari amalga oshiriladigan) tegishli budjet daromadiga daʼvo qilish muddati tugagan oydan keyingi oyning 10-kunidan kechiktirmay kiritilishi kerak.

Bunda, daʼvo qilish muddati tugagan, budjetdan tashqari mablagʻlar boʻyicha yuzaga kelgan deponent qilingan qarz summalari Budjet tashkilotlarining qonunchilik hujjatlariga muvofiq boshqa turdagi hisoblangan daromadlari subschyotida daromad sifatida aks ettiriladi.

253. Daʼvo qilish muddati tugagan boshqa kreditorlik qarzlar Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi tomonidan belgilangan tartibda hisobdan chiqariladi.

255. Budjet tashkilotlarining debitor qarzlari va kreditor qarzlari subschyotlari boʻyicha analitik hisob budjet va budjetdan tashqari mablagʻlar boʻyicha hisob-kitoblarni alohida ajratgan holda 292-son shakldagi joriy hisoblar va hisob-kitoblar daftari (kartochkasi)da, 285-son shakldagi aylanma qaydnomada va boshqa tegishli hisob registrlarida yuritiladi.

259. Depozit summalar analitik hisobi har bir oluvchi boʻyicha 292-son shakldagi joriy hisoblar va hisob-kitoblar daftarida (kartochkasi)da olib boriladi.

261. Bolalarni maktabgacha taʼlim tashkilotlarida saqlanganligi uchun ota-onalar bilan olib boriladigan hisob-kitoblar boʻyicha pul hisoblab yozish bolalarning bogʻchaga kelishi hisobi olib boriladigan 305-son shakldagi bolalarning davomat hisobi boʻyicha tabel asosida (mazkur Yoʻriqnomaning 52-ilovasi) haqiqiy qatnagan kunlariga muvofiq amalga oshiriladi. Toʻlovlar bevosita maktabgacha taʼlim tashkilotlariga toʻlanganda ota-onalarga toʻlanganlik haqidagi kvitansiyalar beriladi. Vakil qilingan kishilardan qabul qilingan summalar uch kunlik muddat ichida tashkilotning hisobvaragʻiga kirim qilinishi kerak.

Maktabgacha taʼlim tashkilotlari, maktab-internatlari va boshqa taʼlim muassasalarida bolalar taʼminotiga haq toʻlash tartibi va toʻlov miqdorlari qonunchilikka muvofiq tartibga solinadi.

263. Bolalarni saqlash yuzasidan olib boriladigan hisob-kitoblarning analitik hisobi 327-son shakldagi taʼlim muassasalarida bolalarni saqlanganligi uchun ularning ota-onalari bilan olib boriladigan hisob-kitoblar qaydnomasida (mazkur Yoʻriqnomaning 53-ilovasi) yuritiladi.

327-son shakldagi qaydnoma asosida 406-son shakldagi (15-memorial order) bolalarni saqlaganlik uchun ota-onalar bilan olib boriladigan hisob-kitoblar boʻyicha jamlanma qaydnoma tuziladi.

264. Ota-onalar bilan olib boriladigan hisob-kitoblarning analitik hisobi har bir tarbiyalanuvchi boʻyicha alohida holda 327-son shakldagi taʼlim muassasalarida bolalar saqlanganligi uchun ularning ota-onalari bilan olib boriladigan hisob-kitoblar qaydnomasida yuritiladi.

267. Ovqatlanish uchun olib boriladigan hisob-kitoblarning hisobi 285-son shakldagi aylanma qaydnomada yuritiladi. Bu qaydnomada xodimlarning familiyasi va ismi koʻrsatiladi.

269. Boshqa debitorlar va kreditorlar bilan olib boriladigan hisob-kitoblarning analitik hisobi 408-son shakldagi (6-son memorial order) jamlanma qaydnomasida, shuningdek 292-son shakldagi joriy hisoblar va hisob-kitoblar daftarida (kartochkasida) olib boriladi.

271. Budjet tashkilotlarining budjet va budjetdan tashqari jamgʻarmalar bilan debitor va kreditor qarzlari boʻyicha analitik hisob har bir turdagi hisob-kitoblar turlari boʻyicha 292-son shakldagi joriy hisoblar va hisob-kitoblar daftarida (kartochkasi)da olib boriladi.

272. Budjet tashkilotlarining ijtimoiy soliq boʻyicha debitor va kreditor qarzlari subschyotlari boʻyicha analitik hisob 292-son shakldagi joriy hisoblar va hisob-kitoblar daftarida (kartochkasida) olib boriladi.

273. Analitik hisob har bir shaxsiy jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaraqlariga majburiy badallarni oʻtkazuvchi xodimlar boʻyicha alohida holda yuritiladi.

278. Xodimlar va stipendiya oluvchilar bilan hisob-kitoblar schyotlarining analitik hisobi 292-son shakldagi joriy hisoblar va hisob-kitoblar daftari (kartochkasi)da har bir aybdor shaxs boʻyicha ularning familiyasi, ismi va otasining ismi, qarzning vujudga kelgan sanasi hamda kamomad summasi koʻrsatilgan holda, shuningdek budjet va budjetdan tashqari mablagʻlarga ajratilgan holda yuritiladi.

281. Hisobi beriladigan avanslar avans oluvchining yozma arizasiga binoan (arizada avansning nimaga moʻljallanganligi koʻrsatilishi kerak) tashkilot rahbarining buyrugʻi asosida beriladi. Hisobi beriladigan pullar ular berilayotgan vaqtda koʻzda tutilgan maqsadlar uchungina sarflanadi.

Avans summalarining sarflanganligi haqida hisobdor shaxslar 286-son shakldagi avans hisobotini (mazkur Yoʻriqnomaning 54-ilovasi) tashkilot buxgalteriyasiga topshiradilar. Ular ushbu hisobotga qilingan xarajatlarni tasdiqlovchi hujjatlarni ilova qilib topshiradilar. Avans hisobotiga ilova qilingan hujjatlar hisobdor shaxs tomonidan ularning hisobotda yozilish tartibiga qarab raqamlab chiqiladi.

Buxgalteriyada avans hisobotlari arifmetik tekshirib chiqiladi, shuningdek, hujjatlarning toʻgʻri rasmiylashtirilganligi hamda mablagʻlarni muayyan maqsadlar uchun sarflanganligi tekshiriladi. Tekshirib chiqilgan avans hisobotlari tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlanadi.

Foydalanilmagan avans qoldigʻi hisobdor shaxs tomonidan avans hisoboti topshirilgandan soʻng uch kundan kechiktirmasdan tashkilot kassasiga qaytarilishi lozim. Hisobdor shaxsga oldin berilgan avans summasi toʻliq qaytarilgandan soʻng yangidan avans beriladi.

Hisobi beriladigan summalarning sarflanganligi haqida belgilangan muddatda avans hisoboti topshirilmagan yoki foydalanilmagan avans qoldigʻi kassaga qaytarilmagan hollarda tashkilotlar bu qarzlarni avans olgan shaxslarning ish haqlaridan qonunchilikda belgilangan tartibda ushlab qolish huquqiga ega.

283. Hisobdor shaxslar bilan qilinadigan hisob-kitoblarning analitik hisobi 386-son shakldagi hisobdor shaxslar bilan hisob-kitoblar boʻyicha jamlanma qaydnomada (8-memorial orderda) yuritiladi. Hisobdor shaxslarning soni unchalik koʻp boʻlmagan tashkilotlarda analitik hisob har bir hisobdor shaxs boʻyicha 292-son shakldagi joriy hisoblar va hisob-kitoblar daftari (kartochkasi)da olib borilishi mumkin. Bunda, analitik hisob budjet va budjetdan tashqari mablagʻlar boʻyicha alohida holda yuritiladi.

285. Ish haqini hisoblab yozish uchun quyidagilar asosiy hujjatlar hisoblanadi: tashkilotning ishga qabul qilganlik, boʻshatganlik va xodimlarni tasdiqlangan shtatlar jadvali va ish haqi stavkalariga muvofiq joydan-joyga koʻchirish haqidagi buyruqlari, 421-son shakldagi foydalanilgan ish vaqti hisobi va ish haqi hisoblash tabeli (mazkur Yoʻriqnomaning 55-ilovasi) (keyingi oʻrinlarda tabel deb yuritiladi) va boshqa hujjatlar.

Tabellar tashkilot rahbarining buyrugʻi bilan tayinlangan shaxslar tomonidan har oyda belgilangan shaklda yuritiladi. Tabellar butun tashkilot boʻyicha yoki tuzilmaviy boʻlinmalar (boʻlimlar, boʻlinmalar, fakultetlar, laboratoriyalar va boshqalar)ga boʻlingan holda yuritiladi. Oyning oxirida tabel boʻyicha ishlangan kunlarning umumiy miqdori, shuningdek, ortiqcha ishlangan soatlar aniqlanadi. Toʻldirilgan va tegishli imzolar bilan rasmiylashtirilgan tabellar, ishga qabul qilish va boʻshatish toʻgʻrisidagi buyruqlardan koʻchirma hamda boshqa (JSHSHIR, jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaragʻi, pasport yoki identifikatsiyalovchi ID-karta maʼlumotlari va boshqa) maʼlumotlar tashkilotning kadrlar boʻlimi (xodimlar bilan ishlash boʻlinmasi yoki uning vazifasi yuklatilgan xodim) tomonidan “UzASBO” dasturiy majmuasiga kiritiladi hamda ish haqi hisoblash uchun buxgalteriyaga topshiriladi.

286. Oyning birinchi yarmi uchun xodimlarga avans beriladi. Avans belgilangan tartibda ushlab qolinishi kerak boʻlgan soliq summasini hisobga olmagan holda, qoidaga koʻra, ish haqining 40 foizi miqdorida belgilanadi. Avans 389-son shakldagi ish haqi, avans berish uchun toʻlov qaydnomasi (mazkur Yoʻriqnomaning 56-ilovasi) boʻyicha beriladi.

287. Oy uchun ish haqi hisoblab yozish va oyning ikkinchi yarmi uchun toʻlash odatda, T–49-son shakldagi hisob-kitob toʻlov qaydnomasi (mazkur Yoʻriqnomaning 57-ilovasi) boʻyicha amalga oshiriladi. Ushbu hisob-kitob toʻlov qaydnomasiga xodimlarning familiyasi, ismi va otasining ismi, hisoblangan ish haqi va nafaqalar summasi, berilgan avans, ushlangan soliqlar va boshqa summalar yoziladi.

288. Ishdan boʻshashda yoki taʼtilga ketishda qilingan hisob-kitoblar 425-son shakldagi taʼtil berish (ishdan boʻshash) boʻyicha hisob yozuvi (mazkur Yoʻriqnomaning 58-ilovasi) boʻyicha amalga oshiriladi. Bu hisob-kitoblar boʻyicha hisoblangan summalar joriy oy uchun ochilgan hisob-kitob-toʻlov qaydnomalariga kiritiladi. Ishdan boʻshashda yoki mehnat taʼtiliga ketishda qilinadigan bunday hisob-kitoblar, hisob-kitob davri oraligʻiga toʻgʻri kelib qolgan hollarda, toʻlovlar 389-son shakldagi toʻlov qaydnomasi yoki kassa chiqim orderlari orqali amalga oshiriladi. Bu hisob-kitoblar orqali hisoblangan va toʻlangan summalar joriy oy hisob-kitob-toʻlov qaydnomalariga kiritiladi.

Hisob-kitob-toʻlov qaydnomalari ana shu qaydnomalarni tuzgan va tekshirgan xodimlar tomonidan imzolanadi. Ish haqi toʻlash uchun ruxsatnoma tashkilot rahbari va bosh hisobchi tomonidan imzolanadi.

Ish haqi, vaqtincha mehnatga layoqatsizlik nafaqalari, stipendiya, pensiya va mukofotlarni toʻlashning belgilangan muddatlari tugashi bilan kassir:

toʻlov qaydnomasida ish haqi, vaqtincha mehnatga layoqatsizlik nafaqalari, stipendiya, pensiya yoki mukofotlar toʻlanmagan shaxslar familiyasi toʻgʻrisiga shtamp qoʻyishi yoki qoʻlda “Deponentlangan” deb belgi qoʻyishi;

deponentlangan summalar reyestrini (mazkur Yoʻriqnomaning 59-ilovasi) tuzishi;

qaydnoma oxirida haqiqatda toʻlangan summa va ish haqi, vaqtincha mehnatga layoqatsizlik nafaqalari, stipendiya, pensiya yoki mukofotlarni toʻlashning olinmagan, deponentlanishi kerak boʻlgan summasi toʻgʻrisida yozib qoʻyishi, ushbu summalarni toʻlov qaydnomasi boʻyicha umumiy yakun bilan solishtirishi va yozuvni oʻz imzosi bilan tasdiqlashi kerak. Agar pulni kassir emas, balki boshqa shaxs bergan boʻlsa, qaydnomaga qoʻshimcha ravishda “Pulni qaydnoma boʻyicha berdi (imzo)” deb yozib qoʻyiladi. Pulni kassir va tarqatuvchi bitta qaydnoma boʻyicha berishi man etiladi;

kassir kassa daftariga haqiqatda toʻlangan summani yozishi va qaydnomaga “ -son chiqim kassa orderi” shtampini qoʻyishi shart.

Buxgalteriya kassirlar tomonidan toʻlov qaydnomalariga qilingan belgilarni tekshiradi va ular boʻyicha berilgan hamda deponentlangan summalarni hisoblaydi. Deponentlangan summalar bankka topshiriladi va topshirilgan summalarga bitta umumiy chiqim kassa orderi tuziladi.

289. Tashkilotda ish haqi hisoblash toʻlash boʻyicha maʼlumot olish uchun har bir xodim boʻyicha 417-son shakldagi kartochka-maʼlumotnomalar (mazkur Yoʻriqnomaning 60-ilovasi) yuritiladi.

295. Xodimlar bilan boshqa hisob-kitoblar boʻyicha analitik hisobi 292-son shakldagi joriy hisoblar va hisob-kitoblar daftarida (kartochkasida) har bir xodim boʻyicha alohida holda olib boriladi.

317. Budjetdan moliyalashtirish va budjet mablagʻlaridan hisoblangan haqiqiy xarajatlar subschyotlari boʻyicha analitik hisob 294-son shakldagi kassa va haqiqiy xarajatlarni hisobga olish daftarida yuritiladi.

321. Toʻlovlarning maxsus turlariga doir hisob-kitoblar boʻyicha hisoblangan daromadlar schyoti boʻyicha analitik hisob 292-son shakldagi joriy hisoblar va hisob-kitoblar daftarida yuritiladi.

346. Xarajatlarning analitik hisobi maxsus mablagʻ turlari va xarajat moddalari boʻyicha 294-son shakldagi kassa va haqiqiy xarajatlarni hisobga olish daftarida yuritiladi.

364. Ijaraga olingan asosiy vositalarning analitik hisobi ijaraga beruvchilar va asosiy vositalarning obyektlarini ijaraga oluvchilarda ijaraga beruvchilarning inventar raqamlari bilan 296-son shakl daftarida yuritiladi.

365. Masʼul saqlashga olingan tovar-moddiy qimmatliklarning analitik hisobi buyurtmachilar, materiallarning turlari va turadigan joylari boʻyicha 296-son shakl daftarida olib boriladi.

366. Qatʼiy hisob blankalarining analitik hisobi blankalarning turlari va saqlanadigan joyi boʻyicha 448-son shakldagi qatʼiy hisobot blankalari hisobga olinadigan daftarda yuritiladi.

367. Ishonchsiz debitorlarning qarzlarini xarajatga chiqazilishi boʻyicha analitik hisob 292-son shakldagi daftarda qarzdorning familiyasi, ismi va otasining ismi (tashkilotning toʻliq nomi) koʻrsatilgan holda yuritiladi.

368. Markazlashgan holda olingan yoki berilgan moddiy qiymatliklarni analitik hisobi 322-son shakldagi markazlashgan tartibda toʻlangan moddiy qimmatliklar hisobi daftarida (mazkur Yoʻriqnomaning 62-ilovasi) har bir mol-mulk qabul qilib oluvchi muassasalar boʻyicha yuritiladi.

369. Oʻquvchilar va talabalar tomonidan qaytarilmagan moddiy qimmatliklar balansdan tashqari hisobda hisobga olinadi va belgilangan tartibda undirib olishga qoʻyiladi. 05 schyot boʻyicha analitik hisob har bir oʻquvchi va talaba boʻyicha 292-son shakl daftarida olib boriladi.

370. “Koʻchma sport sovrinlari va kuboklari” schyotining analitik hisobi har bir predmet va uning qiymati boʻyicha 296-son shakl daftarida yuritiladi.

371. “Toʻlanmagan yoʻllanmalar” schyotining analitik hisobi yoʻllanmalarning turlari, miqdori va nominal qiymati boʻyicha 296-son shakl daftarida yuritiladi.

372. Foydalanishdagi inventar va xoʻjalik jihozlari schyoti boʻyicha analitik hisob 296-son shakldagi daftarda foydalanuvchilar va tashkilotning boʻlinmalari boʻyicha alohida holda yuritiladi.

373. Harbiy texnikalarning oʻquv predmetlari boʻyicha analitik hisobi ularning nomlari, turarjoylari, moddiy javobgar shaxslar boʻyicha 296-son shakldagi daftarda olib boriladi.

374. Eskirganlarining oʻrniga berilgan transport vositalarining ehtiyot qismlari hisobi 296-son shakldagi daftarda oluvchilarning familiyasi, ismi, otasining ismi, lavozimi, olgan sanasi va boshqa zaruriy rekvizitlarni koʻrsatgan holda yuritiladi.