Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 6 октябрдаги ПҚ-296-сон «Истеъмолчилар ҳуқуқларини самарали ҳимоя қилишни ташкил этиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси қарор қилади:

1. «Сирли мижоз» ва назорат хариди тадбирларини ўтказиш учун нодавлат нотижорат ташкилотларининг ходимларини ўқитиш ва уларга махсус сертификат бериш тартиби тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлиги билан келишилган.

3. Ушбу қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.

Мазкур Низом истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш соҳасидаги мурожаатларини кўриб чиқиш, «сирли мижоз» ва назорат хариди тадбирларини ўтказиш учун нодавлат нотижорат ташкилотларининг ходимларини Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси ҳузуридаги Рақобат сиёсати ва истеъмолчилар ҳуқуқлари тадқиқотлари марказида (бундан буён матнда Марказ деб юритилади) ташкил этиладиган ўқув курсида ўқитиш ва уларга махсус сертификат бериш тартибини белгилайди.

1. Мазкур Низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади:

ўқув курси — истеъмолчиларнинг мурожаатларини кўриб чиқиш, «сирли мижоз» ва назорат хариди тадбирларини ўтказиш учун нодавлат нотижорат ташкилотлари ходимларида зарур билим, кўникма ва малакаларни шакллантиришга қаратилган ўқув шакли;

талабгор — ўқув курсларида ўз ходимларини ўқитиш хоҳишини билдирган нодавлат нотижорат ташкилотлари;

тингловчи — истеъмолчиларнинг мурожаатларини кўриб чиқиш, «сирли мижоз» ва назорат хариди тадбирларини ўтказиш юзасидан зарур билим, кўникма ва малакаларни шакллантириш учун Марказ томонидан ташкил этилган ўқув курсига қабул қилинган нодавлат нотижорат ташкилотининг ходими;

ўқув дастури — Марказ томонидан ташкил этилган ўқув курсининг асосий мазмуни ва методик тузилишини аниқлаб берувчи ҳужжат.

2. Тингловчилар ўқув курсларида Марказ билан ўзаро тузилган шартномага мувофиқ ўқитилади. Ўқув курслари якуни бўйича тест синовини муваффақиятли топширган тақдирда тингловчиларга ўқув курсини тамомлаганлиги ҳақида махсус сертификат (бундан буён матнда сертификат деб юритилади) берилади.

3. Тингловчилар учун ўқув курсларининг давомийлиги 18 соатни ташкил этади. Бунда, талабгорнинг буюртмасига асосан ўқув курслари 30 соатгача узайтирилиши мумкин.

4. Тингловчилар учун ўқув курслари Марказда ёки масофавий таълим шаклида ташкил этилади.

5. Ўқув курслари тўғрисидаги маълумотлар Марказнинг расмий веб-сайтига жойлаштирилади.

6. Талабгор ўз ходимларини ўқитиш юзасидан Марказга электрон ёки ёзма шаклда мурожаат қилади. Бунда, Марказга календарь йил давомида узлуксиз мурожаат қилиниши мумкин.

7. Марказ томонидан талабгорнинг мурожаати кўриб чиқилиб, ўқув курсини ташкил этиш учун шартнома тузиш мумкинлиги ҳақида уч иш кунида мурожаатда кўрсатилган электрон почта ёки юридик манзилга тегишли хабарнома юборилади.

Агар нодавлат нотижорат ташкилотларининг уставида истеъмолчиларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш асосий мақсад ва вазифа сифатида назарда тутилмаганлиги аниқланса, Марказ томонидан мурожаат рад этилади ва бу ҳақда талабгорга асослантирилган ҳолда талабгорга электрон почта ёки юридик манзилга тегишли хабарнома юборилади.

8. Тингловчилар ўқув курсларига Марказ директорининг буйруғи билан қабул қилинади.

9. Марказ талабгор томонидан ўқув курсида ўқиш учун тавсия этилган ходимлар сонидан келиб чиқиб ўқув гуруҳларини шакллантиради.

Ўқув гуруҳлари, қоида тариқасида, 5 нафардан кам бўлмаган ва 30 нафардан кўп бўлмаган тингловчилардан иборат гуруҳларда ташкил қилинади.

10. Ўқув курсларининг ўқув дастурлари Марказ томонидан ишлаб чиқилиб, Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси томонидан тасдиқланади.

11. Ўқув дастурида қуйидаги масалалар қамраб олинади:

истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш соҳасидаги мурожаатларни кўриб чиқиш тартиби;

«сирли мижоз», назорат хариди тадбирларини ўтказиш асослари ва тартиби ҳамда ушбу тадбирлар натижаларини расмийлаштириш;

савдо, хизмат кўрсатиш ва реклама соҳаларида амалдаги қонунчилик талабларига риоя этиш;

истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш асослари ва тартиби;

ахборот махфийлигига риоя этиш.

12. Ўқув курсларида ўқув машғулотлари маъруза, семинар ва амалий машғулотлар шаклида ўтказилади.

Ўқув машғулотларини ўтказиш учун Марказ, Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси, шунингдек бошқа давлат органлари ва ташкилотлари мутахассислари, илмий-тадқиқот муассасалари ходимлари (экспертлари), олий таълим ташкилотлари профессор ва ўқитувчилари, хорижий мутахассислар шартнома асосида жалб этилиши мумкин.

13. Ўқув курсларини бевосита Марказда ўқиш истагини билдирган тингловчилар учун ўқув машғулотлари Марказ ўқув аудиториясида ёки у томонидан танланган бошқа ўқув аудиторияларида, масофавий таълим шаклида ўқийдиган тингловчилар учун махсус электрон платформалардан фойдаланган ҳолда ўтказилади.

14. Барча турдаги ўқув машғулотларининг давомийлиги 80 дақиқани, ўқув машғулотлари ўртасидаги танаффус камида 10 дақиқани ташкил этади.

15. Тингловчилар ўқув курсларни ташкил этиш ва ўтказиш режасига, ўқиш давомийлигига амал қилиши, шунингдек ўқув жараёнида шахсан ўзи иштирок этиши талаб этилади.

16. Ўқув курсларининг якуни бўйича тингловчиларнинг билими ва ўзлаштиришини баҳолаш мақсадида Марказ томонидан тест синовлари ўтказилади.

17. Тест синовлари қоғоз шаклида ёки тегишли дастурий таъминот асосида компьютерлар орқали ўтказилади.

18. Тест синовларини ўтказиш учун Марказ директорининг буйруғига асосан 5 нафардан иборат имтиҳон комиссияси тузилади (бундан буён матнда комиссия деб юритилади) ва унинг таркибига Ўзбекистон Республикаси Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси ва Марказ ходимлари ҳамда бошқа давлат органлари ва ташкилотлари мутахассислари, илмий муассасаларнинг профессор ва ўқитувчилари киритилади.

Комиссия ишида аъзоларидан 3 нафари иштирок этганда, ушбу комиссия ваколатли (кворумга эга) ҳисобланади.

19. Комиссия таркибидан комиссия раиси ва масъул котиб тайинланади.

20. Комиссия ҳужжатлари комиссиянинг масъул котиби томонидан юритилади.

21. Тест синовлари қоғоз шаклида ўтказилганда, тингловчилар махсус видеокузатув билан жиҳозланган аудиторияда бир-бирларига халақит қилмайдиган тарзда, алоҳида столларга жойлаштирилиб, тест варақалари тарқатилади.

22. Тест синовлари тегишли дастурий таъминот асосида компьютерлар орқали ўтказилганда, тингловчилар махсус жиҳозланган компьютер хоналарида Марказнинг масъул ходими ва комиссия аъзоларининг кузатувида, тегишли дастурий таъминот орқали электрон тарзда рўйхатдан ўтган ҳолда тест синовларини топширишади.

Агар тингловчи тест синовларини масофавий тарзда (онлайн) тегишли дастурий таъминотдан фойдаланган ҳолда компьютер орқали топширса, ушбу тингловчи «ZOOM» платформаси орқали Марказ масъул ходимининг ва комиссия аъзоларининг видеокузатуви остида бўлади.

23. Тест синовлари пайтида ҳар бир тингловчига 25 та саволдан иборат тест саволлари қоғоз шаклида ёки тегишли дастурий таъминот орқали электрон шаклда тақдим этилади ва тўғри жавобларни белгилаш учун жами 60 дақиқа вақт белгиланади.

24. Тест синовлари ўтказилаётган вақтда алоқа ва телекоммуникация воситалари (телефон, компьютер, планшет ва бошқалар), китоб ҳамда шпаргалкалардан фойдаланиши ҳамда бошқа шахслар билан суҳбатлашиш тақиқланади.

Ушбу талабларга риоя қилмаган тингловчи комиссия аъзолари томонидан тузилган далолатнома асосида тест синовидан четлаштирилади. Далолатнома тингловчи иштирокида расмийлаштирилади. Агар тингловчи далолатномага имзо қўйишдан бош тортса, бу ҳолат ҳақида далолатномага тегишли ёзув киритилади.

Тест синовларини масофавий (онлайн) тарзда, тегишли дастурий таъминот орқали компьютерда топшириш жараёнида мазкур банднинг биринчи хатбошисида белгиланган ҳаракатлар содир этилганлиги видеокузатув орқали аниқланган тақдирда, тингловчи тест синовидан четлаштирилади. Бунда, комиссия аъзолари томонидан далолатнома расмийлаштирилади ва видеотасвирлар унга илова қилинади.

Четлаштириш тўғрисидаги далолатномалар тест натижаларини ҳисобга олмаслик учун асос ҳисобланади.

25. Тингловчининг билими ва ўзлаштириши тўғри жавоблар сонига кўра қуйидагича баҳоланади:

21 та ва ундан ортиқ тўғри жавоб — «аъло»;

16 тадан 21 тагача тўғри жавоб — «яхши»;

12 тадан 16 тагача тўғри жавоб — «қониқарли»;

12 тагача тўғри жавоб — «қониқарсиз».

26. Тест синовлари тегишли дастурий таъминот асосида компьютерлар орқали ўтказилганда, тест натижаси барча саволлар юзасидан жавоблар белгилаб бўлингач ёки жавобларни белгилаш учун ажратилган 60 дақиқа вақт тугагач, шу заҳоти автоматик тарзда тегишли дастурий таъминот томонидан эълон қилинади.

27. Тест синовлари қоғоз шаклида ўтказилганда тест натижаси барча саволлар юзасидан жавоблар белгилаб бўлингач ёки жавобларни белгилаш учун ажратилган 60 дақиқа вақт тугагач, комиссия аъзолари томонидан кўпи билан 30 минут вақт ичида эълон қилинади.

28. Тест синовлари натижалари юзасидан комиссия томонидан умумий баённома расмийлаштирилади ва Марказда доимий сақланади.

29. Тест синовлари натижаларига кўра, «аъло», «яхши» ва «қониқарли» баҳоларни олган тингловчилар тест синовидан муваффақиятли ўтган ҳисобланади ва уларга тест натижалари эълон қилинган куннинг ўзидан кечиктирмай сертификат тақдим этилади.

30. Тест синовлари натижаларига кўра, «қониқарсиз» баҳо олган тингловчилар қайта тест синовларини топшириш учун навбатдаги тест синовларида иштирок этиши мумкин.

Бунда, тест синовини қайта топшириш учун тўлов ундирилмайди.

31. Тингловчи қайта тест синови натижасида ҳам «қониқарсиз» баҳо олган тақдирда, сертификат тақдим этилмайди.

32. Тест синовлари натижалари акс эттирилган видеоёзувлар бир йил давомида сақланади.

33. Тингловчиларга берилган сертификатлар Марказ томонидан юритиладиган ягона электрон реестрда рўйхатга олинади.

34. Тингловчи тест синовлари натижасидан норози бўлган тақдирда, у натижалар эълон қилинган кундан бошлаб беш иш куни ичида апелляция комиссиясига ёзма ёки электрон шаклда апелляция шикояти бериш ҳуқуқига эга.

35. Апелляция комиссияси Марказ директорининг буйруғи асосида беш нафардан иборат таркибда тузилади.

Апелляция комиссияси таркибидан комиссияси раиси ва масъул котиб тайинланади.

Апелляция комиссиясига бошқа ташкилотлардан ҳам мутахассислар жалб этилиши мумкин.

36. Апелляция комиссияси унда аъзоларнинг камида уч нафари қатнашса, ваколатли (кворумга эга) ҳисобланади.

37. Бир шахс бир вақтнинг ўзида имтиҳон комиссияси ва апелляция комиссияси аъзоси бўлиши мумкин эмас.

38. Тест синови натижаларидан норози бўлган тингловчи апелляция комиссиясига ёзма ёки электрон шаклда апелляция шикояти бериши мумкин.

39. Келиб тушган апелляция шикояти шу куннинг ўзида кирим қилиниб, апелляция комиссияси масъул котибига берилади.

Апелляция комиссияси апелляция шикоятини, у келиб тушган кундан бошлаб уч иш куни ичида кўриб чиқади.

40. Апелляция комиссияси апелляция шикояти билан мурожаат қилган тингловчини шикоятни кўриб чиқиш вақти ва жойи ҳақида огоҳлантиради.

41. Апелляция шикояти билан мурожаат қилган тингловчи мазкур шикоятни кўриб чиқишда иштирок этиш ҳуқуқига эга.

42. Апелляция шикоятини кўриб чиқишда апелляция комиссияси тест синовини ўтказиш билан боғлиқ материалларни ҳар томонлама ўрганади. Апелляция комиссияси томонидан апелляция шикоятини кўриб чиқиш давомида тингловчига уни қайта баҳолашга қаратилган саволлар берилишига йўл қўйилмайди.

43. Шикоятни кўриб чиқиш натижалари бўйича апелляция комиссияси томонидан қуйидаги қарорлардан бири қабул қилинади:

тест синови натижаларини ўзгаришсиз қолдириш;

тест синови натижаларига ўзгартириш киритиш ва қайта баҳолаш.

44. Апелляция шикоятини кўришда тингловчининг тест синови натижасини пасайтиришга йўл қўйилмайди.

45. Апелляция комиссиясининг кўриб чиқилиши натижаси комиссияда иштирок этган барча аъзолар томонидан тасдиқланадиган баённома билан расмийлаштирилади.

46. Тингловчи апелляция комиссияси йиғилишида бевосита иштирок этган тақдирда комиссия қарори шикоят кўриб чиқилган куннинг ўзида эълон қилинади.

Тингловчи апелляция комиссияси йиғилишида иштирок этмаган тақдирда комиссия қароридан кўчирма бир иш куни ичида тингловчига юборилади.

47. Апелляция комиссияси томонидан тест синови натижаларига ўзгартириш киритилганда ҳамда тингловчи тест синовини муваффақиятли топширган деб топилганда, унга сертификат берилади.

48. Апелляция комиссияси қарори устидан тингловчи юқори турувчи органга ёки судга шикоят қилиши мумкин.

49. Тингловчилар қуйидаги ҳолатларда ўқув курсидан четлаштирилади:

ўқув интизомини ва ички тартиб-қоидаларни бузганлиги учун;

ўқув машғулотларини узрли (касаллиги, хизмат вазифаларини бажарганлиги, яқин қариндошининг вафоти) сабабларсиз 9 академик соат ва ундан ортиқ қолдирганлиги учун.

50. Мазкур Низом талаблари бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ жавобгар бўладилар.