2. Ушбу қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга киради.
Вазирлар Маҳкамасининг 2024 йил 9 октябрдаги 652-сон қарорига
ИЛОВА
ҚОИДАЛАРИ
фликерлар — милтиллаш, электр тармоғида юкламанинг тез ёки тез-тез ўзгариши ёхуд бошқа сабабларга кўра кучланишнинг тебраниши натижасида юзага келадиган ҳолат. Бу ҳолат ёруғликнинг милтиллашига олиб келади ёки сезгир ускуналарнинг ишлашига таъсир қилади;
2-боб. Электр таъминоти ишончлилиги кўрсаткичлари
Баҳолаш ҳужжатлари ва умумлаштирилган ҳисоботда Тақсимлаш тизими операторлари томонидан йўл қўйилган камчиликлар, норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар талаблари бузилиши ва бошқа фактлар кўрсатиб ўтилиши керак.
|
SAIFI |
= |
∑ni = 1Ni |
|
Nf |
|
SAIDI |
= |
∑ni = 1(Ni × ti) |
|
Nf |
Nf — тақсимлаш тизимидаги жами Фойдаланувчилар сони.
|
CAIDI |
= |
SAIDI |
|
SAIFI |
|
MAIFI |
= |
Di |
|
Nf |
Тақсимлаш тизими операторининг хизмат кўрсатиш ҳудудида фавқулодда ҳолат эълон қилингандаги ёки шундай ҳолат эълон қилинишига олиб келадиган форс-мажор ҳолатлари натижасида юзага келган узилишлар;
Кунлик SAIDI индекси муҳим ҳодиса кунидан ошиб кетган кунлар тақсимлаш тизими одатдагидан (кутилганидан) кўпроқ юкламалар билан ишлайдиган кунлар ҳисобланади.
электр энергетика тизимида Энергетика вазирлиги ёки Энергетика бозори регулятори томонидан эълон қилинган форс-мажор ҳолатларнинг алоҳида вазиятлари;
41. Техник бўлмаган (иқтисодий) йўқотишлар ўғирлик, электр энергияси ҳисоблагичлари кўрсаткичларини ёзиб олишдаги хатоликлар, электр энергияси ҳисоблагичларини улаш схемаси ўзгартириш, электр энергияси ҳисоблагичларига ташқи аралашув (таъсир), шунингдек, электр энергетика тизимининг жисмоний хусусиятлари ва функциялари билан боғлиқ бўлмаган бошқа йўқотишлар натижасида йўқотилган электр энергиясининг йиғиндисини англатади.
Бунда Энергетика вазирлиги мазкур техник йўқотиш меъёрларини норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар асосида ишлаб чиқилганлигини ҳамда электр энергияси ишлаб чиқариш ва истеъмол балансига мувофиқлигини текширади.
Энергетика вазирлиги Тақсимлаш тизими оператори буюртмаси асосида, тақсимлаш тизимининг структураси ва юкланганлик даражасидан келиб чиқиб унинг ўз эҳтиёжи учун сарфланиши мумкин бўлган электр энергияси миқдорини белгилайди.
50. Фойдаланувчиларга белгиланган мақсадли даражадан паст бўлган қувват коэффициенти учун, шунингдек, мақсадли даражадан ошиб кетган қувват коэффициенти учун белгиланган тартибда чоралар қўлланади.
4-боб. Фойдаланувчиларга хизмат кўрсатиш талаблари ва меъёрлари
53. Истеъмолчиларга хизмат кўрсатишда кафолатланган талаблар кўрсаткичларига риоя этилмаганлиги ёки уларнинг белгиланган мақсадли қийматларига эришилмаганлиги учун Тақсимлаш тизими оператори ёки таъминотчиларга жарималар қўлланиладиган талаблардир. Бундай талабларни бузилиши натижасида жабрланган истеъмолчининг зарари Тақсимлаш тизими операторлари ёки Таъминотчилар томонидан қоплаб берилади.
Тақсимлаш тизими оператори ва Таъминотчилар ушбу мақсадли кўрсаткичларни Энергетика вазирлигига тасдиқлаш учун тақдим этади.
тақсимлаш тизимига уланиш барча Фойдаланувчилар учун адолатли бўлиши ва камситилишига йўл қўйилмаслигини таъминлаш;
72. Фойдаланувчи ўз тизимини тақсимлаш тизимида гармоник бузилишлар ва фликерлар интенсивлигининг белгиланган чегаралардан ошиб кетишига олиб келмаслигини таъминлаш учун жавобгардир.
80. Тақсимлаш тизими оператори Фойдаланувчиларни тақсимлаш тизимининг уланиш нуқтасида қисқа туташув токининг лойиҳавий ва ҳақиқий қийматлари тўғрисида хабардор қилади.
83. Тақсимлаш тизими оператори ва Фойдаланувчи мониторинг қилиш ва бошқарув режимини келишиб оладилар.
3-боб. Уланиш ва мавжуд уланишни ўзгартириш тартиби
86. Фойдаланувчиларга техник шартлар бериш қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда ягона интерактив давлат хизматлари портали, Давлат хизматлари марказлари ёки «ELEKTR» дастурий таъминоти орқали амалга оширилади.
электр энергиясини ҳисобга олишга қўйиладиган талаблар;
истеъмолчининг электр тармоғига уланган субистеъмолчиларнинг рўйхати, уларнинг юкламалари ва электр энергияси истеъмоли бўйича асосий дастлабки маълумотлар;
лойиҳанинг уланишдан кейинги режалаштириш маълумотлари — прогнозларнинг янгиланган, келажак учун ҳисоб-китоблари ва маълумотлари.
98. Тақсимлаш тизими оператори томонидан таклиф этилаётган уланиш ёки мавжуд уланишни ўзгартириш бўйича келишувга эришилмаса, томонлардан бири ушбу масалани кўриб чиқиш учун Энергетика вазирлигига юбориши мумкин.
ҳимоя тизимини (реле ҳимояси ва аварияга қарши автоматика) белгилаш ва мувофиқлаштириш;
Уланишга муайян шартлар ёки махсус талаблар асосида рухсат берилса, Тизим оператори объект ишга тушириш вақтида ушбу шартлар ва талабларнинг бажарилишини текширишга ҳақли.
уланиши кўриб чиқилаётган кичик ёки ўрта қувватли генерацияловчи модулларнинг умумий ўрнатилган қуввати, шунингдек, ўрта кучланишли фидер уланган подстанцияга уланган бошқа генерацияловчи модулларнинг умумий қуввати подстанциядаги трансформаторнинг ўртача минимал юкламасидан ошишига йўл қўйилмайди. Ўртача минимал юклама аввалги йиллар давомида қайд этилган кунлик минимал юкламаларнинг ўртача арифметик қиймати бўлиб, бундай минимал юклама учун белгиланган қийматлар қайд этилмаган бўлмаса, унинг қиймати трансформатор максимал қувватининг 25 фоизи миқдорида қабул қилинади.
буюртма қилинган кичик қувватли генерацияловчи модулнинг умумий ўрнатилган қуввати, шунингдек, подстанциянинг битта шинасига уланган барча генерацияловчи модулларнинг умумий қуввати трансформаторнинг максимал қувватининг учдан бир қисмидан ошмаслиги;
паст кучланишли фидерга уланган микро генерацияловчи модулларнинг умумий қуввати паст кучланишли фидернинг рухсат этилган юкламасидан ошмаслиги.
тавсия этилган техник хизмат кўрсатиш дастурини;
111. Фойдаланувчи Тақсимлаш тизими операторига техник кўрикдан ўтказиш бўйича далолатномани ҳамда синов натижалари ва эксплуатацияга киритишга рухсат бериш тўғрисида буюртмани тақдим этади.
4-боб. Электр энергиясини ишлаб чиқарувчилар учун уланиш шартлари
115. Уланиш нуқтасида юзага келиши мумкин бўлган максимал қисқа туташув токини ўчириш имкониятига эга автоматик ўчиргич уланиш нуқтасида ўрнатилиши шарт.
поғонавий ўзгаришларидан ташқари тасодифий тебранишлар учун кучланиш тебранишлари чегараси 3 фоизни ташкил этади.
Бунда частотанинг бир лаҳзада 48,0 Нz дан пасайишида ўрта қувватли генерацияловчи модуллар камида 5 сония давомида тармоққа уланган ҳолатда қолиши шарти бажарилиши талаб этилади.
51,5 < f < 52,0 Нz — 5 дақиқа давомида тармоқда қолиши;
5-§. Актив ва реактив қувватни бошқаришга талаблар
|
∆P |
= |
45 • Pm • |
( |
51.0 – fn |
) |
|
50 |
Актив қувватни камайтириш ўрта қувватли генерацияловчи модулнинг ишлаб чиқарувчи заводи томонидан белгиланган техник имкониятларини ҳисобга олган ҳолда энг юқори градиент билан амалга оширилади.
133. Ўрта ва кичик қувватли генерацияловчи модул оператори Тақсимлаш тизими оператори билан уланиш ёки мавжуд уланишни ўзгартириш шартномасида бошқа кўрсаткичларни келишмаган бўлса, уланиш нуқтасида қувват коэффициенти индуктив характерда 0,95 ҳамда сиғим характерда 0,95 гача сақлаб туриш имкониятига эга бўлиши керак.
қайта тикланувчи энергия манбаларининг оператори ва (ёки) унинг «тайёр ҳолда топшириш» тамойили асосида ишларни бажарувчи пудратчиси (ЕРС-пудратчи) томонидан ўрта ва кичик қувватли генерацияловчи модуллар тўпламининг ўрнатилган ҳимоя тизими ва унинг созламалари мувофиқлигини кўрсатиб берувчи ҳужжат.
1,1 Unom < U < 1,2 Unom 1 сония;
139. Генерацияловчи модуллар операторлари уларнинг генерацияловчи модуллари иш жараёнида ёки тармоққа уланган ҳолда турганлигидан қатъий назар тақсимлаш тизимида эксплуатациянинг барча шароитларида (бир фазали таъминот, носозликлар, қисқа туташувлар, ноодатий кучланиш ва частоталар, чақмоқ ва коммутация импульслари кузатилганда) ўз объектини тегишли ҳимоясини таъминлаш учун жавобгар ҳисобланади.
максимал кучланиш фарқи — ∆U = 10%;
143. Генерацияловчи модуллар операторлари Тақсимлаш тизими операторига кўриб чиқиш ва келишиш учун таклиф этилаётган сақлагичлар тури ва (ёки) релеларнинг созламаларини тақдим этиши керак.
Ажратиш қурилмаси блокировка қилувчи контакт ҳолатининг визуал кўрсаткичига эга бўлиши ҳамда ҳар доим Тақсимлаш тизими оператори ходимлари учун фойдаланишга қулай бўлиши таъминланади.
147. Тақсимлаш тизими оператори ўз тизими учун трансформаторни улаш ва ерга улаш тартибини белгилайди ва барчани ушбу тартиб билан хабардор қилади.
151. Алоқа, масофадан мониторинг қилиш ва бошқариш тизимларига талаблар техник шартда кўрсатилиши лозим.
155. Ўрта кучланишли тармоққа уланиш учун уланиш нуқтасининг жойлашуви Фойдаланувчи томонидаги ҳисобга олиш ускунасининг клеммасида бўлиши шарт.
Фойдаланувчининг сўровига биноан Тақсимлаш тизими оператори унинг ҳимоя тизимини лойиҳалаши учун зарур бўлган уланиш нуқтасидаги ҳимоя тизимининг техник маълумотларини тақдим этади.
ишлаш поғоналари — камида икки поғонали ишлаш режими;
ишончлилик — юкламанинг ҳар қандай маълум нуқтага тушишида ўчиришнинг имконсизлиги функциянинг (схеманинг) умумий ишига зарар етказмаслиги керак. Функциянинг умумий ишончлилиги камида 96 фоиз бўлиши керак;
165. Активларни белгилаш тўғрисидаги ҳужжатлар уланиш нуқтасини тўғри акс эттириши ва қуйидагиларни кўрсатиши шарт:
техник хизмат кўрсатиш талаблари ва техник хизмат кўрсатиш учун масъул бўлган томонни;
169. Тақсимлаш тизими оператори уланиш нуқтаси учун активларни белгилаш тўғрисидаги ҳужжатни уланиш санасидан камида икки ҳафта олдин тайёрлайди.
174. Фойдаланувчи активларни белгилаш тўғрисидаги ҳужжатга ўзгартиришлар киритиш кераклигини аниқласа, у Тақсимлаш тизими операторини хабардор қилади.
Тақсимлаш тизими оператори ёки Фойдаланувчи активларни белгилаш тўғрисидаги ҳужжатга киритилиши лозим бўлган ўзгаришларни муҳокама қилиш ва ўзгариш вақтинчалик ёки доимий характерга эга эканлиги тўғрисида қарор қабул қилиш мақсадида муҳокама ўтказиши мумкин.
180. Электр схемалари схемани бириктирувчи ва жойлашув нуқталари, ускуналарнинг номланиши ҳамда техник тавсифлари, шунингдек, уланиш нуқтасидаги тегишли ускуна ва қурилмалар ҳақида аниқ маълумотлардан иборат бўлиши керак.
185. Ўзгартириш мавжуд ускунани алмаштиришни назарда тутса, қайта кўриб чиқилган электр схемаси мавжуд уланишни ўзгартириш шартномасида кўрсатилган жадвалга мувофиқ бошқа томонга тақдим этилиши шарт.
192. Уланиш нуқтаси чизмасида ускунанинг жойлашиши, умумий ҳимоя тизимини, шунингдек, бошқарув ва ёрдамчи қурилмалар кўрсатиб берилади.
198. Тақсимлаш тизими оператори ва Фойдаланувчи буларни ёзма равишда амалга оширишга келишса, уланиш ёки мавжуд уланишни ўзгартириш шартномасида белгиланган жадвалга мувофиқ келишилган ўзгаришларни акс эттириш учун уланиш нуқтаси чизмаларининг тегишли нусхаларига ўзгартиришлар киритади.
рўйхатга олинган режалаштириш маълумотлари;
208. Ускунанинг ҳисобланган маълумотлари уланишдан кейинги режалаштириш маълумотлари сифатида қабул қилинганидан сўнг, текширилиши, янгиланиши ва уланиш вақтида тасдиқланган ҳақиқий параметр қийматлари ва ускуна маълумотлари билан алмаштирилиши керак.
тақсимлаш тизимидаги электр энергияси сифат кўрсаткичлари, йўқотишлар ва тизимнинг ишончлилиги билан боғлиқ муаммоларини аниқлаш ва уларни бартараф этиш.
Ушбу маълумотлар бевосита тақсимлаш тизимига уланган ёки унга таъсир кўрсатиши мумкин бўлган занжирлар, коммутация қурилмалари уларнинг ва ҳимоя тизимлари параметрларидан ташкил топади.
217. Режалаштириш маълумотларидаги ҳар қандай ўзгаришлар Фойдаланувчи томонидан бир иш куни ичида Тақсимлаш тизими операторини ушбу ўзгариш ҳақида хабардор қилиниши шарт. Хабарномада ўзгартириш амалга ошириладиган ёки вазиятдан келиб чиқиб ўзгартирилиши кутилаётган вақт ва сана кўрсатилади.
Тақсимлаш тизимига таъсирни ўрганиш натижалари тўғрисида Фойдаланувчини хабардор қилиш шарт.
тақсимлаш тизимини мустаҳкамлаш бўйича бошқа режалар;
1-ИЛОВА
|
Истеъмолчиларга кўрсатиладиган хизматлар |
Самарадорлик кўрсаткичлари |
|
1. Харажатлар сметасини ҳисобга олган ҳолда буюртма (ариза)ларни кўриб чиқиш. |
Ҳужжатлар тўлиқ тақдим этилганидан кейин ____ кун ичида. |
|
2. Уланиш. |
Ваколатли томонлар ва Тақсимлаш тизими операторининг барча талаблари бажарилгандан кейин ____ кун ичида. |
|
3. Иккиламчи томонда электр таъминоти узилишидан кейин хизмат кўрсатишни тиклаш, шу жумладан хизмат кўрсатишнинг тўхтатилиши / икки томонлама ўчиши (узилиш) |
100% тикланишгача бўлган соатлар сони. |
|
4. Электр энергияси сифати бўйича шикоятлар. |
а) шикоятни олгандан кейин ____ иш куни ичида жойига чиқиш ёки ____ кун ичида асосли жавоб бериш; |
|
б) ____ ой ичида электр энергияси сифати бўйича муаммоларни бартараф этиш. |
|
|
5. Истеъмолчиларни электр таъминотидан узилишлар жадвали ҳақида хабардор қилиш. |
Режалаштирилган узилишлардан ____ кун олдин хабарнома бериш (хабардор қилиш). |
|
6. Фавқулодда қўнғироқларга жавоб бериш. |
Қўнғироқдан кейин ____ соат ичида. |
|
7. Ҳисоб-китобларга оид саволлар ва шикоятлар. |
а) саволларга ____ соат ичида жавоб бериш; |
|
б) Ҳисоб-китоблардаги хатоларни ____ соат (ёки кун) ичида тузатиш. |
|
|
8. Тўловлар бўйича саволлар ва шикоятлар. |
а) ____ соат ичида саволларга жавоб бериш; |
|
б) ____ соат (ёки кун) ичида тўловлардаги хатоларни тузатиш. |
|
|
9. Ҳисоблагичларнинг ишлаши юзасидан шикоятлар. |
а) шикоятни олгандан кейин 3 иш куни ичида жойига чиқиш ёки 10 кун ичида асосли жавоб бериш; |
|
б) ____ ҳафта ичида ҳисоблагичлар билан боғлиқ муаммоларни бартараф этиш. |
|
|
10. Электр таъминотини тиклаш. |
Белгиланган тўлов муддати тугагунга қадар тўлов амалга оширилган, қарз тўлиқ тўланганидан кейин соат ичида. |
|
11. Истеъмолчиларни қабул қилиш вақтини белгилаш ва қабул қилиш. |
а) истеъмолчини қабул қилишнинг аниқ вақти белгиланади; |
|
б) белгиланган вақтда истеъмолчини қабул қилиш. |
|
|
12. Фойдаланувчиларнинг мурожаатларига жавоб бериш |
____ иш куни ичида. |
2-ИЛОВА
|
Истеъмолчиларга кўрсатиладиган хизматлар |
Самарадорлик кўрсаткичлари |
|
1. Электр энергиясини сотиш ва ҳисобга олиш бўйича хизматлар кўрсатиш. |
Электр энергиясини етказиб бериш бўйича шартнома тузилгандан кейин ____ кун ичида. |
|
2. Ҳисоб-китобларга оид саволлар ва шикоятлар. |
а) ____ соат ичида саволларга жавоб бериш; |
|
б) ҳисоб-китоблардаги хатоларни ____ соат (ёки кун) ичида тузатиш. |
|
|
3. Тўловлар бўйича саволлар ва шикоятлар. |
а) ____ соат ичида саволларга жавоб бериш; |
|
б) ____ соат (ёки кун) ичида тўлов тизимидаги хатоларни тузатиш. |
|
|
4. Ҳисоблагичларнинг ишлаши юзасидан шикоятлар. |
а) шикоятни олгандан кейин ____ иш куни ичида жойига чиқиш ёки ____ кун ичида асосли жавоб бериш; |
|
б) ____ ҳафта ичида ҳисоблагичлар билан боғлиқ муаммоларни бартараф этиш. |
|
|
5. Электр таъминотини тиклаш. |
Белгиланган тўлов муддати тугагунга қадар тўлов амалга оширилган, қарз тўлиқ тўланганидан кейин ____ соат ичида қайта уланиш. |
|
6. Истеъмолчиларни қабул қилиш вақтини белгилаш ва қабул қилиш. |
а) истеъмолчини қабул қилишнинг аниқ вақти белгиланади; |
|
б) белгиланган вақтда истеъмолчини қабул қилиш. |
|
|
7. Истеъмолчиларнинг мурожаатларига жавоб бериш. |
____ иш куни ичида. |
3-ИЛОВА

4-ИЛОВА
|
Ҳимоя ускунаси |
Қурилма |
Генерацияловчи модул қуввати |
|
|
<20 кВт |
>20 кВт |
||
|
Асинхрон генераторлар учун |
|||
|
Кучланиш пасайиши релеси |
27 |
+ |
+ |
|
Кучланишни бошқариш релеси |
27 Ген |
+ |
+ |
|
Ўта кучланиш релеси |
59 |
+ |
|
|
Частота релеси |
81/O — 81/У |
+ |
|
|
Секцияланишдан (ихоталанишдан) ҳимоя релеси (фаза силжиши ёки RoCoF) |
+ |
+ |
|
|
Синхрон генераторлар учун |
|||
|
Синхронизацияни бошқариш релеси |
25 |
+ |
+ |
|
Кучланиш пасайиши релеси |
27 |
+ |
+ |
|
Максимал ток релеси |
51B |
+ |
|
|
Ўта кучланиш релеси |
59 |
+ |
|
|
Частота релеси |
81/O — 81/У |
+ |
|
|
Инверторлар учун |
|||
|
Кучланиш пасайиши релеси |
27 |
+ |
+ |
|
Ўта кучланиш релеси |
59 |
+ |
+ |
|
Частота релеси |
81/O — 81/У |
+ |
+ |
|
Секцияланишдан (ихоталанишдан) ҳимоя релеси (фаза силжиши ёки RoCoF) |
+ |
+ |
|