Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2026 йил 27 августдаги ПФ-174-сон «Давлат божхона хизмати органлари фаолиятини такомиллаштириш ва божхона маъмурчилигида замонавий ёндашувларни жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Фармони ҳамда 2022 йил 30 декабрдаги ПҚ-471-сон «Ўзбекистон Республикасининг «2023 йил учун Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджети тўғрисида»ги Қонуни ижросини таъминлаш чора-тадбирлари тўғрисида»ги, 2024 йил 10 январдаги ПҚ-15-сон «Электротехника саноатининг ишлаб чиқариш ва экспорт салоҳиятини янада оширишга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги, 2024 йил 23 январдаги ПҚ-39-сон «Тадбиркорлик субъектларининг барқарорлик рейтингини жорий этиш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорларига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳамда Солиқ қўмитаси қарор қилади:

1. Товарларни импорт қилишда ва товарларни (хизматларни) реализация қилишда тўланадиган қўшилган қиймат солиғи суммаларини ўзаро ҳисобга олиш тартиби тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатаси билан келишилган.

3. Ушбу қарор 2027 йил 1 январдан эътиборан кучга киради.

Мазкур Низом товарларни импорт қилишда тўланадиган қўшилган қиймат солиғи ҳамда товарларни (хизматларни) реализация қилишда тўланган қўшилган қиймат солиғи суммаларини солиқ ва божхона органларида ўзаро ҳисобга олиш тартибини белгилайди.

1. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:

солиқ тўловчининг қўшилган қиймат солиғи бўйича шахсий ҳисобварағи (бундан буён матнда шахсий ҳисобварақ деб юритилади) — Ўзбекистон Республикаси Солиқ қўмитаси (бундан буён матнда Солиқ қўмитаси деб юритилади) томонидан ишлаб чиқилган дастурий маҳсулот орқали солиқ тўловчининг қўшилган қиймат солиғи (бундан буён матнда ҚҚС деб юритилади) бўйича муайян маъмурий-ҳудудий бирликка нисбатан мавжуд мажбуриятларининг бажарилиши юзасидан ҳисобланган ҳамда тўланган ҚҚС суммаларини, шунингдек пенялар ва жарималарни акс эттирган ҳолда бюджет тизимига тушумлар ҳисобини электрон шаклда юритадиган ҳужжат;

ҚҚС суммаларини ўзаро ҳисобга олиш — солиқ тўловчи томонидан товарларни (хизматларни) реализация қилишда тўланган ҚҚС бўйича ортиқча тўлов ҳисобидан унинг божхона органларида товарларни импорт қилишда тўланадиган ҚҚС тўловлари учун ҳисобга олиш;

товарларни импорт қилишда тўланадиган ҚҚС суммаси — солиқ тўловчи томонидан товарларни республика ҳудудига олиб киришда божхона тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ ҳисоблаб чиқарилган ва бюджетга тўланиши лозим бўлган ҚҚС суммаси;

товарларни (хизматларни) реализация қилишда тўланган ҚҚС суммаси — Ўзбекистон Республикаси ҳудудида товарларни (хизматларни) реализация қилиш бўйича айланмалардан солиқ тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ ҳисоблаб чиқарилган, тузатиш киритилиши (ҳисобга олиниши) лозим бўлган солиқ суммалари ҳисобга олинган ҳолда бюджетга тўланган ҚҚС суммаси;

Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлигининг ахборот тизими (бундан буён матнда «ЎРИМВ» АТ деб юритилади) — бюджет тизими бюджетларининг бюджет жараёнини комплекс автоматлаштириш, шу жумладан бюджет тизими бюджетлари ижроси билан боғлиқ операцияларни акс эттириш учун мўлжалланган ахборот тизими.

2. ҚҚС суммаларини ўзаро ҳисобга олиш қуйидагиларга нисбатан қўлланилади:

Йирик солиқ тўловчилар бўйича ҳудудлараро солиқ инспекцияси маъмурчилигидаги корхоналар;

ишлаб чиқариш эҳтиёжлари учун хом ашё ва бутловчи қисмларни импорт қилишда электротехника саноати корхоналари;

тадбиркорлик субъектларининг барқарорлик рейтингида «БББ» ва ундан юқори тоифадаги тадбиркорлик субъектлари, бундан давлат корхоналари ҳамда устав капиталида 50 фоиз ва ундан ортиқ миқдорда давлат улуши мавжуд бўлган юридик шахслар мустасно;

хавф даражаси паст ҳамда қўшилган қиймат солиғи гувоҳномаси фаол бўлган ташқи иқтисодий фаолият иштирокчилари.

3. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Божхона қўмитаси (бундан буён матнда Божхона қўмитаси деб юритилади) Солиқ қўмитасидан ҚҚС суммаларини ўзаро ҳисобга олиш бўйича келиб тушган маблағларни фақат товарларни импорт қилишда тўланиши лозим бўлган ҚҚС учун йўналтиради.

4. ҚҚС суммаларини ўзаро ҳисобга олиш божхона органларига божхона юк декларациясини (бундан буён матнда БЮД деб юритилади) тақдим этиш мобайнида солиқ тўловчи томонидан товарларни импорт қилишда тўланадиган ҚҚС суммасини шахсий ҳисобварақдаги ҚҚС бўйича ортиқча тўлов ҳисобидан ўзаро ҳисобга олиш тўғрисида божхона органига маълум қилиш орқали амалга оширилади.

Бунда солиқ тўловчи БЮДни тақдим этишда унинг 47-графаси «ТУ» устунида «ВЗ» ҳарфли кодини кўрсатган ҳолда ҚҚС суммаларини ўзаро ҳисобга олишни божхона органига маълум қилади.

5. Солиқ тўловчи томонидан тақдим этилган БЮД келиб тушганидан сўнг Божхона қўмитаси реал вақт режимида мазкур БЮД асосида божхона тўғрисидаги қонунчиликка мувофиқ ҳисоблаб чиқарилган ҚҚС суммасини ҳисобга олиш учун талаб этиладиган миқдорда шахсий ҳисобварақда ҚҚС бўйича ортиқча тўлов мавжудлигини тасдиқлаш тўғрисида ахборот тизимлари орқали Солиқ қўмитасига ушбу Низомнинг 1-иловасига мувофиқ шаклда сўровнома юборади.

6. Солиқ қўмитаси келиб тушган сўровномага асосан реал вақт режимида шахсий ҳисобварақда ҚҚС бўйича ортиқча тўлов мавжудлиги ёки мавжуд эмаслигини автоматик тарзда текширади ҳамда товарларни импорт қилишда тўланиши лозим бўлган ҚҚСга ҳисобга олиш учун қабул қилиниши мумкин бўлган ортиқча тўлов суммаси тўғрисидаги маълумотларни ахборот тизимлари орқали Божхона қўмитасига автоматик тарзда юборади.

7. Солиқ қўмитаси томонидан ахборот тизимлари орқали юборилган маълумотлар асосида тасдиқланган ортиқча тўлов суммасини ўзаро ҳисобга олиш учун Божхона қўмитаси ва Солиқ қўмитаси ўртасида ушбу Низомнинг 2-иловасига мувофиқ шаклдаги ўзаро ҳисобга олиш далолатномаси ахборот тизимида автоматик тарзда шаклланади.

8. ҚҚС суммаларини ўзаро ҳисобга олиш қуйидаги ҳолларда амалга оширилмайди:

солиқ органларининг ахборот тизимлари орқали аниқланган солиқ хавфи суммаси ва (ёки) солиқ қарзи, шу жумладан тўлов муддати ўзгартирилган солиқ қарзи мавжуд бўлган тақдирда мазкур қарз суммалари миқдоридаги маблағлар бўйича, бундан йирик солиқ тўловчиларнинг тўлов муддати ўзгартирилган солиқ қарзлари мустасно;

солиқ тўловчига нисбатан солиқ органлари томонидан солиқ назорати тадбирлари амалга оширилаётган давр мобайнида.

9. ҚҚС суммаларини ўзаро ҳисобга олиш санасида мазкур Низомнинг 8-банди иккинчи хатбошисида назарда тутилган қарзлар мавжуд бўлган тақдирда, мазкур қарзлар камайтирилганидан сўнг шахсий ҳисобварақдаги ортиқча тўловнинг қолган қисми миқдорида ҚҚС суммаларини ўзаро ҳисобга олиш амалга оширилади.

10. Божхона қўмитаси ўзаро ҳисобга олиш далолатномасида кўрсатилган ҚҚС суммасини солиқ тўловчининг божхона органларидаги шахсий ҳисобварағида акс эттиради ҳамда божхона тўғрисидаги қонунчиликда белгиланган тартибда БЮДни расмийлаштириш чораларини кўради.

11. ҚҚСнинг ўзаро ҳисобга олиш далолатномасида кўрсатилган суммаси қуйидаги тартибда ҳисобга олинади:

1) Солиқ қўмитаси қуйидаги ҳужжатларни ахборот тизимида автоматик тарзда шакллантиради ҳамда «ЎРИМВ» АТга юборади:

солиқ тўловчининг ҚҚСдан ортиқча тўлов суммасини солиқ қарзи, шу жумладан тўлов муддати ўзгартирилган солиқ қарзи учун ҳисобга олиш тўғрисидаги хулоса;

ўзаро ҳисобга олиш далолатномасида кўрсатилган ҚҚС суммасини Божхона қўмитасига ўтказиш тўғрисидаги электрон топшириқнома.

Бунда тўлаш муддати ўзгартирилган солиқ қарзи хулосада кўрсатилган суммага камайтирилади ҳамда амал қилиши муддатидан олдин тугатилади;

2) хулоса ва электрон топшириқнома «ЎРИМВ» АТда автоматик тарзда ижро этилади. Мазкур хулоса ва электрон топшириқнома қуйидагилар ҳисобидан ижро этилади:

шахсий ҳисобварақдаги ортиқча тўлов суммаси «салбий фарқ» ҳисобидан шаклланган бўлса, ҚҚСнинг салбий фарқини қоплаш бўйича ғазна ҳисобварағи орқали республика бюджети маблағлари ҳисобидан;

шахсий ҳисобварақдаги ортиқча тўлов суммаси тўланган ҚҚС суммаларидан шаклланган бўлса, ҚҚС бўйича жорий тушумларни камайтириш ҳисобидан;

3) Божхона қўмитаси ўзининг шахсий ғазна ҳисобварағига келиб тушган маблағларни Ўзбекистон Республикаси Божхона кодексида белгиланган муддатларда Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджетига ўтказади;

4) Божхона қўмитаси томонидан ўзаро ҳисобга олинган сумма тўғрисидаги маълумотлар Солиқ қўмитасига келиб тушганидан сўнг солиқ органи ортиқча тўловнинг Божхона қўмитасига ўтказиб берилганлиги ҳақидаги ёзувни шахсий ҳисобвараққа киритади ҳамда шахсий ҳисобварақдаги ортиқча тўлов ўзаро ҳисобга олинган сумма миқдорида камайтирилади.

12. Мазкур Низомнинг 5-бандида назарда тутилган сўровнома юборилгандан сўнг БЮДдаги ҳисобланган ҚҚС суммаси камайтирилиши натижасида Божхона қўмитасининг шахсий ғазна ҳисобварағига ортиқча ўтказилган ҚҚС суммалари бир иш куни ичида бюджет таснифи бўйича Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджети даромадларининг тегишли шахсий ғазна ҳисобварағига ўтказиб берилади.

Бунда Божхона қўмитаси мазкур Низом кучга киргунга қадар ўзаро ҳисобга олинган ҚҚС суммалари бўйича БЮДдаги ҳисобланган ҚҚС суммаси камайтирилиши натижасида ортиқча ўтказилган ҚҚС суммалари тўғрисидаги маълумотларни ахборот тизимлари орқали Солиқ қўмитасига тақдим этади ҳамда ушбу камайтирилган ҚҚС суммасини солиқ тўловчининг божхона органларидаги шахсий ҳисобварағида акс эттиради.

Солиқ қўмитаси Божхона қўмитаси томонидан қайтарилган ҚҚС суммалари тўғрисидаги ёзувни шахсий ҳисобварақда акс эттиради.

13. Ушбу Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгар бўладилар.