Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг
қарори
Тўлов свитчи орқали чакана тўловларни ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2026 йил 23 октябрда рўйхатдан ўтказилди, рўйхат рақами 3960]
Ўзбекистон Республикасининг «Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки тўғрисида»ги ҳамда «Тўловлар ва тўлов тизимлари тўғрисида»ги қонунлари, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 27 ноябрдаги ПҚ-359-сон «Ўзбекистонда молиявий технологиялар соҳасини янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқаруви қарор қилади:
1. Тўлов свитчи орқали чакана тўловларни ўтказиш тартиби тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.
2. Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил ҳамда Савдо-саноат палатаси билан келишилган.
3. Мазкур қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ойдан кейин кучга киради.
Раис Т. ИШМЕТОВ
Тошкент ш.,
2026 йил 25 сентябрь,
22/4-сон
Келишилди:
Савдо-саноат палатаси раиси Д. ВАХАБОВ
2026 йил 18 июль
Тадбиркорлик субъектларининг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш бўйича вакил А. БУРИЕВ
2026 йил 17 июль
Ўзбекистон Республикаси Марказий банки бошқарувининг 2026 йил 25 сентябрдаги 22/4-сон қарорига
ИЛОВА
ИЛОВА
Тўлов свитчи орқали чакана тўловларни ўтказиш тартиби тўғрисидаги
НИЗОМ
Ушбу Низом тўловларнинг хавфсизлиги ва барқарорлигини таъминлаш мақсадида Ўзбекистон Республикаси ҳудудида банк карталари ва электрон пуллар орқали миллий валютада амалга ошириладиган банклараро тўловлар ва улар бўйича клирингни тўлов свитчи орқали ташкил этиш, амалга ошириш ҳамда назорат қилиш тартибини белгилайди.
1-боб. Умумий қоидалар
1. Мазкур Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
тўлов свитчи — тўлов ва ахборотга доир хабарларни қабул қилиш, йўналтириш, қайта ишлаш, авторизация сўровига юбориш, клирингни амалга ошириш, ҳисоб-китоб ҳужжатларини шакллантириш, ҳисоботлар тайёрлаш ва иштирокчилар ўртасида ахборот алмашинувини таъминлайдиган Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг марказлашган миллий инфратузилмаси;
«Ахборотлаштириш бош маркази» МЧЖ (бундан буён матнда АБМ деб юритилади) — тўлов свитчининг операцион ва технологик функцияларини амалга оширувчи Ўзбекистон Республикаси Марказий банки ҳузуридаги марказ;
иштирокчи — тўлов свитчида ҳисоб-китобларни мустақил амалга оширадиган ва тўлов свитчига шартнома асосида бевосита уланган банк;
ҳисоб-китоб банки — уланган субъект билан тузилган шартнома асосида унинг тўлов свитчидаги операциялари бўйича ҳисоб-китобларни ўз вакиллик ҳисобварағи орқали амалга оширувчи иштирокчи;
уланган субъект — тўлов свитчига шартнома асосида техник жиҳатдан уланган ва ҳисоб-китобларни ҳисоб-китоб банки орқали амалга оширувчи тўлов ташкилоти ёки тўлов тизими оператори, шу жумладан электрон пуллар тизими оператори;
эмитент — банк картаси, электрон пул ёки бошқа тўлов воситаси эмиссиясини амалга оширувчи банк;
экваер — банкомат, инфокиоск, савдо ва хизмат кўрсатиш объектига ажратилган тўлов терминали ёки бошқа қурилма ва дастурий таъминот орқали тўлов операцияси бўйича ахборотни қабул қилиш, қайта ишлаш ва узатишни таъминлайдиган банк;
авторизация сўрови — эмитент томонидан тўлов операциясини амалга ошириш учун рухсат бериш ёки рад этиш мақсадида тўлов воситаси реквизитлари, маблағлар мавжудлиги, лимитлар ва бошқа зарур параметрларни текшириш жараёни;
клиринг — тўлов тизими иштирокчиларининг пулга доир ўзаро талаблари ва мажбуриятларини йиғиш, таққослаш ҳамда ҳисобга ўтказиш жараёни;
соф позиция — клиринг якунлари бўйича иштирокчининг бошқа иштирокчиларга нисбатан талаблари ва мажбуриятлари ўртасидаги фарқ;
тўлов тизими қоидалари — Ўзбекистон Республикаси Марказий банки томонидан тасдиқланадиган ҳамда иштирокчилар ва уланган субъектлар учун мажбурий бўлган қоидалар;
фавқулодда ҳодиса — тўлов свитчининг узлуксиз ишлашига, ахборот хавфсизлигига, киберхавфсизликка, маълумотларнинг бутунлиги ёки махфийлигига таъсир этувчи ҳолатлар.
2. Ўзбекистон Республикаси ҳудудида миллий валютада амалга ошириладиган, мазкур Низомнинг 21-бандида кўрсатилган тўловлар бўйича авторизация сўровлари ва тўлов хабарлари тўлов свитчи орқали йўналтирилади. Бунда халқаро ва маҳаллий тўлов тизимлари операторлари (электрон пуллар тизими операторлари) мазкур тўловлар бўйича бевосита Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг ягона шлюзи — тўлов свитчи орқали ишлайди.
2-боб. Тўлов свитчи орқали фаолият юритувчи субъектлар
3. АБМ тўлов свитчини эксплуатация қилиш, техник қўллаб-қувватлаш, ривожлантириш ва унинг узлуксиз ҳамда барқарор фаолият юритишини таъминлайди, иштирокчилар ва уланган субъектлар билан шартномалар тузади.
4. АБМ қуйидаги вазифаларни бажаради:
тўлов свитчининг ишлашини ташкил этади;
тўлов хабарларини қабул қилади, йўналтиради (маршрутлайди), қайта ишлайди ва клирингни бажаради;
ҳисоб-китоб ҳужжатларини шакллантиради ва Ўзбекистон Республикаси Марказий банки ҳисоб-китоб тизимларига юборади;
тўлов свитчи инфратузилмасининг узлуксиз ишлашини таъминлайди.
5. Тўлов свитчининг иштирокчиси сифатида фақат банк иштирок этиши мумкин.
Тўлов ташкилотлари ва тўлов тизимлари операторлари, шу жумладан электрон пуллар тизими операторлари уланган субъект сифатида техник жиҳатдан бевосита тўлов свитчига уланади ва операциялар бўйича ҳисоб-китобларни ҳисоб-китоб банки орқали амалга оширади.
Халқаро тўлов тизимлари билан ўзаро ҳамкорлик қилиш АБМ ва тегишли халқаро тўлов тизими оператори ўртасида тузилган шартнома ҳамда АБМнинг ички техник ҳужжатлари асосида амалга оширилади.
3-боб. Тўлов свитчига уланиш
6. Тўлов свитчига уланиш учун ариза берувчи Ўзбекистон Республикаси Марказий банкига ёзма ёки электорн шаклда мурожаат қилади. Тўлов свитчига уланиш қуйидаги босқичларда амалга оширилади:
аризани Ўзбекистон Республикаси Марказий банки томонидан қабул қилиш;
ариза берувчининг белгиланган талабларга мувофиқлигини ўрганиш ва таваккалчиликларини Ўзбекистон Республикаси Марказий банки томонидан баҳолаш;
АБМ ва тарафлар ўртасида шартнома тузиш;
АБМ томонидан тест синовларини ўтказиш ва натижаларини Ўзбекистон Республикаси Марказий банкига тақдим этиш;
Ўзбекистон Республикаси Марказий банки томонидан уланишга рухсат бериш ёки уни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилиш;
рухсат бериш тўғрисидаги қарор асосида АБМ томонидан ариза берувчини тизимга улаш ва ишга тушириш.
Бунда ариза ва ҳужжатлар келиб тушган кундан эътиборан тизимга улаш ва ишга тушириш ёки уланишни рад этишгача бўлган умумий муддат ўттиз иш кунидан ошмаслиги лозим.
Тақдим этилган ҳужжатларда ёки тест синовлари натижасида камчиликлар аниқланган тақдирда, Ўзбекистон Республикаси Марказий банки камчиликлар аниқланган кундан бошлаб уч иш кунида ариза берувчига барча аниқланган камчиликлар ва уларни бартараф этиш учун зарур ҳаракатлар кўрсатилган ҳолда ёзма ёки электрон шаклда хабарнома юборади.
Умумий муддатнинг ҳисобланиши ариза берувчи хабарномани олган кундан эътиборан камчиликлар бартараф этилганлигини тасдиқловчи ҳужжатлар Ўзбекистон Республикаси Марказий банкига тақдим этилган кунгача, бироқ икки ойдан ошмаган муддатга тўхтатиб турилади.
Бунда белгиланган муддатда камчиликлар бартараф этилмаса, аризани кўриб чиқиш мазкур Низомнинг 14-бандига мувофиқ рад этиш тўғрисидаги қарор билан якунланади.
7. Банк иштирокчи сифатида тўлов свитчига уланиши учун қуйидаги талабларга жавоб бериши лозим:
қонунчиликда белгиланган тартибда банк фаолиятига доир тегишли лицензияга эга бўлиши;
Ўзбекистон Республикаси Марказий банки ҳисоб-китоб тизимлари орқали ҳисоб-китобларни амалга ошириш имкониятига эга бўлиши;
тўлов свитчига уланиш учун белгиланган операцион ва техник талабларга жавоб бериши.
Бунда банкнинг операцион ва техник талабларга мувофиқлиги тақдим этилган ҳужжатлар ҳамда тест синовлари натижалари бўйича расмийлаштирилган баённома асосида тасдиқланади.
8. Тўлов ташкилоти ёки тўлов тизими оператори уланган субъект сифатида тўлов свитчига уланиш учун қуйидаги талабларга жавоб бериши лозим:
қонунчиликда белгиланган тартибда лицензияга (қонунчилик ҳужжатларида назарда тутилган тегишли лицензиясиз фаолият юритиш ваколатига) эга бўлиши;
тўлов тизими операторлари ва иштирокчилар билан ўзаро ҳамкорлик қилиш тартибини ишлаб чиққан бўлиши;
ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик сиёсатини жорий этган бўлиши;
тўлов свитчига уланиш учун белгиланган операцион ва техник талабларга жавоб бериши;
операциялар бўйича ҳисоб-китобларни амалга оширадиган ҳисоб-китоб банкини белгилаган бўлиши.
Бунда ариза берувчи лицензиясиз фаолият юритишга ҳақли бўлса, аризада ушбу ҳуқуқни берувчи қонунчилик ҳужжати ва унинг тегишли нормасини кўрсатади.
9. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки иштирокчи ва уланган субъектни қуйидаги мезонлар бўйича баҳолайди:
операцион ва техник тайёргарлигини — ички техник ҳужжатлар ҳамда тест синовлари натижалари бўйича расмийлаштирилган баённома асосида;
ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик чораларини — тасдиқланган сиёсат, амалга оширилган чоралар ва тегишли тест синовлари натижалари асосида;
таваккалчиликларни бошқариш тизимини — таваккалчиликларни баҳолаш натижалари, белгиланган лимитлар ва назорат чоралари асосида.
Баҳолашда қўлланиладиган кўрсаткичлар, уларнинг чегаравий қийматлари, текшириш усуллари каби техник мезонлар аризалар қабул қилинишидан олдин Ўзбекистон Республикаси Марказий банки ва АБМнинг расмий веб-сайтларида эълон қилинади. ЭЪлон қилинмаган техник мезонлар асосида уланишни рад этишга йўл қўйилмайди.
10. Тўлов свитчига уланишнинг техник мезонлари таваккалчиликка асосланган, аниқ ва текшириш мумкин бўлган талаблардан иборат бўлиши ҳамда бир хил тоифадаги ариза берувчиларга тенг қўлланилиши лозим.
11. Тўлов свитчига уланиш қуйидаги шартномалар асосида расмийлаштирилади:
иштирок шартномаси — тўғридан-тўғри иштирокчилар билан;
ҳисоб-китоб банки шартномаси — уланган субъектлар ҳамда уларга кафиллик қилувчи банклар билан;
хизмат кўрсатиш ва ўзаро ҳамкорлик шартномаси — тўлов свитчига уланган субъектлар билан.
Бунда ахборот алмашиш ва ҳисобот тақдим этиш бўйича қўшимча келишувлар орқали ҳам тўлов свитчига уланиш мумкин.
12. Тўлов свитчига улашдан олдин тест синовлари ўтказилади. Тест синовлари доирасида қуйидагилар текширилади:
хабарлар форматлари ва стандартларга мувофиқлиги;
бизнес жараёнлари ва операцияларнинг тўғри амалга оширилиши;
клиринг ва ҳисобот жараёнларининг тўғри ишлаши;
фавқулодда ҳолатларда фаолиятни тиклаш ва бошқариш жараёнлари;
ахборот хавфсизлиги бўйича назорат чоралари самарадорлиги.
13. Тест синовлари ижобий якунлангач Ўзбекистон Республикаси Марказий банки уланишга рухсат бериш тўғрисида қарор қабул қилади ҳамда қарор ҳақида ариза берувчини уч иш куни ичида ёзма ёки электрон шаклда хабардор қилади. АБМ рухсат бериш тўғрисидаги қарор асосида ариза берувчини мазкур Низомнинг 6-бандида назарда тутилган муддатда тўлов свитчига улайди.
14. Ариза берувчи мазкур Низомнинг 6 — 9-бандларида белгиланган талабларни бажармаган тақдирда, унинг тўлов свитчига уланиш тўғрисидаги аризаси рад этилади ҳамда бу ҳақда қарор қабул қилинган кундан эътиборан уч иш куни ичида ариза берувчига рад этиш асослари кўрсатилган ҳолда ёзма ёки электрон шаклда хабарнома юборилади.
Ариза берувчи рад этишга сабаб бўлган камчиликларни бартараф этиб, хабарномани олган кундан эътиборан икки ой ичида ҳужжатларни такроран кўриб чиқиш учун тақдим этиши мумкин.
15. Иштирокчи ёки уланган субъект қуйидаги ҳолларда АБМ ҳамда Ўзбекистон Республикаси Марказий банкини ёзма ёки электрон шаклда хабардор қилади:
уланиш реквизитлари, ҳисоб-китоб банки ёки ахборот хавфсизлиги учун масъул шахслар ўзгарганда — ўзгариш амалга киритилгунга қадар камида беш иш куни олдин;
лицензияга оид ёки таваккалчилик профилига таъсир этувчи маълумотлар ўзгарганда — ўзгариш юз берган кундан эътиборан беш иш куни ичида.
4-боб. Иштирокчилар ва уланган субъектларнинг вазифалари
16. Иштирокчилар қуйидагиларни бажариши лозим:
операциялар бўйича тўғри ва тўлиқ маълумотларни тақдим этиш;
ҳисоб-китоб учун етарли ликвидликни таъминлаш;
комплаенс ва коррупцияга қарши ички назорат, жиноий фаолиятдан олинган даромадларни легаллаштириш, терроризмни молиялаштириш ва оммавий қирғин қуролларини тарқатишни молиялаштиришга қарши курашиш чораларини белгилаш, шунингдек уларга риоя қилинишини назорат қилиш;
операциялар ва низолар бўйича аниқ ҳисоб юритиш.
17. АБМ қуйидагиларни бажариши лозим:
ахборот хавфсизлиги, киберхавфсизлик ва фаолият узлуксизлигини таъминлаш;
иштирокчилар ва уланган субъектлар учун тенг ва очиқ кириш шартларини таъминлаш;
фавқулодда ҳодисалар юз берганда иштирокчиларни ва Ўзбекистон Республикаси Марказий банкини хабардор қилиш;
хизмат кўрсатиш тартиби, форматлар ва иш режими ҳақидаги ахборотни тақдим этиш.
18. Ҳисоб-китоб банки қуйидагиларни бажариши лозим:
уланган субъектнинг тўлов свитчидаги операциялари бўйича ҳисоб-китобларни амалга ошириш;
уланган субъект билан боғлиқ ҳисоб-китоб ва ликвидлик таваккалчиликларини баҳолаш ва бошқариш (лимитларни белгилаш, маблағларни олдиндан жойлаштиришни талаб қилиш);
уланган субъект томонидан ҳисоб-китоб хизмати кўрсатиш тўғрисидаги шартнома шартларига риоя этилишини назорат қилиш.
Бунда ҳисоб-китоб банкининг уланган субъект мажбуриятлари бўйича кафиллиги (кафиллик суммаси, муддати ва қамраб оладиган мажбуриятлар) тарафлар ўртасидаги шартномада белгиланади.
19. Тўлов ташкилотлари ва тўлов тизими операторлари қуйидагиларни бажариши лозим:
ўз лицензияси ва келишилган ўзаро ҳамкорлик тартиби доирасида фаолият юритиш;
операциялар бўйича ҳисоб-китобларни ҳисоб-китоб банки орқали амалга ошириш;
ўзи томонидан қабул қилинадиган, узатиладиган, қайта ишланадиган ҳамда сақланадиган маълумотларнинг махфийлиги, бутунлиги ва мавжудлигини таъминлаш.
20. Барча субъектлар томонидан қуйидагилар таъминланиши керак:
тўлов хизматларидан фойдаланувчининг фармойиши реквизитларини бир томонлама ўзгартирмаслик;
тўловни фойдаланувчи розилигисиз бошламаслик;
олинган маълумотларнинг махфийлигини таъминлаш ҳамда банк сири, тижорат сири ва шахсга доир маълумотларни ҳимоя қилиш.
5-боб. Тўлов операцияларини амалга ошириш ва ҳисоб-китоб қилиш
21. Тўлов свитчи орқали миллий валютада қуйидаги операциялар амалга оширилади:
резидент банклари томонидан эмиссия қилинган халқаро банк карталари, электрон пуллар орқали амалга ошириладиган барча чакана тўлов ва пул ўтказмаларига оид транзакцияларни қайта ишлаш ва йўналтириш (маршрутлаш);
мобил иловалар ва бошқа рақамли тўлов каналлари орқали жисмоний шахслар ўртасида нақд пулсиз ўтказмаларга оид транзакцияларни қайта ишлаш ва йўналтириш (маршрутлаш).
22. АБМ тизимлараро чакана тўловлар барқарорлиги ва ишончлилиги, операцион ва ҳисоб-китоб таваккалчиликларини камайтириш ва марказлаштирилган ўзаро ҳамкорликни таъминлаш мақсадида қуйидаги фаолиятни кетма-кет амалга оширади:
авторизация сўровлари ва жавобларини йўналтириш (маршрутлаш);
молиявий хабарларни қабул қилиш, форматни текшириш ва узатиш;
клирингни амалга ошириш;
соф позицияларни ҳисоблаш;
ҳисоб-китоб ҳужжатларини шакллантириш ва тегишли ҳисоб-китоб тизимларига юбориш;
банклараро комиссиялар ва хизмат ҳақларини (мавжуд бўлса) ҳисоблаш;
ҳисоботлар, билдиришномалар ва архив маълумотларини шакллантириш.
23. Авторизация сўровлари ва тўлов хабарларини маршрутлаш узлуксиз 24/7 режимида ташкил этилади.
Клирингни амалга ошириш даврлари, операция куни жадвали, якуний операциялар вақти ва фавқулодда режимлар АБМнинг ички техник ҳужжатларида белгиланади.
24. Иштирокчилар ва уланган субъектлар тўлов свитчига хабарларни тасдиқланган форматларда юборади. Хабарларнинг форматлари, стандартлари ҳамда реквизитларига қўйиладиган талаблар АБМнинг ички техник ҳужжатларида белгиланади.
25. Клиринг иштирокчиларининг ўзаро талаб ва мажбуриятлари, шу жумладан ҳисобланган банклараро комиссияларни (мавжуд бўлса) инобатга олган ҳолда амалга оширилади.
Клиринг якунлари бўйича ҳар бир иштирокчининг дебет ёки кредит соф позицияси аниқланади.
Уланган субъектларнинг операциялари уларнинг ҳисоб-китоб банки соф позициясига киритилади ва уланган субъектлар кесимида таҳлилий ҳисоб алоҳида юритилади.
26. Тўлов свитчи орқали амалга оширилган тўловлар Ўзбекистон Республикаси Марказий банки тизимларида ёки тегишли ҳисоб-китоб инфратузилмасида маблағлар қабул қилувчи иштирокчининг ҳисобига ўтказилгандан сўнг тугалланган ҳисобланади.
27. Операцияларни бекор қилиш, маблағларни қайтариш, хато операцияларни тузатиш ҳамда операциялар юзасидан низоларни ҳал этиш қонунчилик ҳужжатлари, тегишли банк карталари тўлов тизимлари ва халқаро тўлов тизимлари қоидаларига мувофиқ амалга оширилади.
28. Тўлов свитчида ликвидлик ва ҳисоб-китоб таваккалчиликларини бошқариш мақсадида қуйидаги воситалар қўлланилади:
иштирокчиларнинг мажбуриятлари бўйича лимитлар;
ҳисоб-китобларни амалга ошириш учун маблағларни олдиндан жойлаштириш;
операциялар навбатини бошқариш тизими;
қонунчиликда рухсат этилган мажбуриятларни қоплаш ва ликвидликни таъминлашнинг бошқа механизмлари.
6-боб. Ахборот хавфсизлиги, киберхавфсизлик ва таваккалчиликларни бошқариш
29. АБМ Ўзбекистон Республикаси Марказий банки билан бирга тўлов свитчи фаолиятида юзага келадиган ҳуқуқий, ҳисоб-китоб, ликвидлик, операцион, ахборот хавфсизлиги, киберхавфсизлик, аутсорсинг ва бошқа таваккалчиликларни аниқлаш, баҳолаш, мониторинг қилиш ҳамда бошқаришнинг комплекс тизимини жорий этади.
30. АБМ тўлов свитчи фаолиятида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлашда Тўлов тизимлари операторлари ва тўлов хизматларини етказиб берувчиларнинг тўлов тизимларида ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизликни таъминлаш ҳамда рақамли технологиялар воситасида содир этиладиган ҳуқуқбузарликларни олдини олиш чораларини кўриш тўғрисидаги низомда (рўйхат рақами 3513, 2024 йил 21 май) белгиланган ахборот хавфсизлиги ва киберхавфсизлик талабларига риоя этиши, фаолият узлуксизлиги ҳамда ахборот тизимларини тиклаш режаларини ишлаб чиқиши шарт.
31. Тўловларнинг узлуксизлигини таъминлаш ҳамда фавқулодда вазиятларда тўлов свитчи фаолиятини тиклаш мақсадида АБМ қуйидагиларга эга бўлиши шарт:
фаолият узлуксизлигини таъминлаш ва фавқулодда вазиятларда фаолиятни тиклаш режаси;
захира маркази ва захира инфратузилмаси;
стресс-тестларни ўтказиш тизими.
32. Тўлов свитчи орқали олинган маълумотлар банк сири, тижорат сири, шахсга доир маълумотлар ёки қонун билан қўриқланадиган бошқа ахборотни ўз ичига олган тақдирда, ушбу маълумотлар қонунчиликда белгиланган талабларга мувофиқ ҳимоя қилинади.
7-боб. Мониторинг ва назоратни амалга ошириш ҳамда ҳисоботларни тақдим этиш
33. АБМ ҳар ой якунлари бўйича кейинги ойнинг 10-санасига қадар Ўзбекистон Республикаси Марказий банкига белгиланган тартибда қуйидаги маълумотларни ўз ичига олган ҳисоботларни тақдим этади:
тўлов свитчининг ишлаши ва хизмат кўрсатиш даражаси бўйича келишув талабларининг бажарилиши;
аниқланган таваккалчиликлар ва уларни камайтириш ёки бартараф этиш бўйича кўрилган чоралари;
клиринг ва якуний ҳисоб-китоб натижалари;
иштирокчилар ва уланган субъектлар ҳақида маълумот.
34. Иштирокчилар ва уланган субъектлар операциялар, ликвидлик ва техник носозликлар тўғрисидаги маълумотларни мазкур Низомнинг 33-бандида кўрсатилган муддатда АБМ га тақдим этади.
Фавқулодда ҳодисалар тўғрисида иштирокчилар ва уланган субъектлар Ўзбекистон Республикаси Марказий банкини дарҳол хабардор қилади.
35. АБМ иштирокчилар ва уланган субъектларнинг мурожаатлари ҳамда таклифларини қабул қилиш ва уларга жавоб бериш механизмларини жорий этади.
8-боб. Тўлов свитчининг барқарорлиги ва узлуксиз фаолият юритишини таъминлаш
36. Тўлов свитчининг барқарор ишлаши ёки иштирокчиларнинг манфаатларига бевосита хавф юзага келган тақдирда, АБМ Ўзбекистон Республикаси Марказий банки билан келишилган тарзда белгиланган тартибда қуйидаги чораларни қўллаши мумкин:
операцияларни амалга оширишни вақтинча чеклаш;
айрим турдаги хабарларни қабул қилишни вақтинча тўхтатиб туриш;
хавф манбайи бартараф этилгунга қадар уланишни вақтинча тўхтатиб туриш.
37. АБМ Ўзбекистон Республикаси Марказий банки билан келишилган тарзда қуйидаги ички ҳужжатларни тасдиқлайди:
ички техник ҳужжатлар (стандартлар);
хабарларнинг форматлари;
иштирок этиш ва уланиш шартномаларининг намунавий шакллари;
тўлов ташкилотлари ва бошқа тўлов тизими операторлари билан ўзаро ҳамкорлик қилиш тартиблари;
фавқулодда ҳодисаларни бошқариш, фаолият узлуксизлигини таъминлаш ҳамда фавқулодда ҳолатларда фаолиятни тиклаш тартиблари.
Бунда ички ҳужжатларда қонунчилик ҳужжатлари ёки мазкур Низомда назарда тутилмаган чекловлар ва қўшимча мажбуриятларни жорий этишга йўл қўйилмайди.
38. Тўлов свитчига уланишни тугатиш ёки тўхтатиб туриш учун АБМ қуйидагиларни таъминлайди:
амалга оширилмаган ҳисоб-китобларнинг изчил тугалланиши;
маълумотларнинг белгиланган тартибда сақланиши;
фойдаланувчилар манфаатлари ва тизим барқарорлигига путур етказилмаслиги.
Бунда тугалланмаган ҳисоб-китоблар, қайтаришлар ва низолар бўйича мажбуриятлар уланиш тугатилганидан кейин ҳам улар тўлиқ бажарилгунга қадар сақланиб қолади.
9-боб. Якунловчи қоида
39. Мазкур Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавобгар бўладилар.
(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 24.10.2026 й., 10/26/3960/1072-сон)