O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1996-yil 30-martdagi 126-sonli qarori bilan tasdiqlangan O‘zbekiston Respublikasi Davlat raqobat qo‘mitasi huzuridagi Qimmatli qog‘ozlar bozorini muvofiqlashtirish va rivojlantirish markazi to‘g‘risidagi nizomga asosan, buyuraman:

1. Uyushgan birjadan tashqari bozorda qimmatli qog‘ozlarning oldi-sotdi bitimlarini amalga oshirish tartibi to‘g‘risidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Ushbu buyruq O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan kundan boshlab o‘n kun o‘tgandan keyin kuchga kiritilsin.

Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasining “Qimmatli qog‘ozlar bozori to‘g‘risida”gi qonuni va Qimmatli qog‘ozlar to‘g‘risidagi boshqa me’yoriy-huquqiy hujjatlariga muvofiq uyushgan birjadan tashqari bozorda aksiyalar, korporativ obligatsiyalar, infratuzilma obligatsiyalari va qimmatli qog‘ozlarning hosilalari (keyingi o‘rinlarda — qimmatli qog‘ozlar) oldi-sotdi bitimlarini amalga oshirish tartibini belgilaydi.

Ushbu Nizomning amal qilishi uyushgan birjadan tashqari bozordagi qimmatli-qog‘ozlarning barcha oldi-sotdi bitimlariga tatbiq etiladi.

1. Ushbu Nizom maqsadlari uchun quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:

uyushgan birjadan tashqari qimmatli qog‘ozlar bozori — qimmatli qog‘ozlar bozorining professional ishtirokchilari tomonidan uyushtirilgan, qimmatli qog‘ozlarning birjadan tashqari savdo tizimlarida (BTST) qimmatli qog‘ozlarning muomalasi sohasi;

birjadan tashqari savdolar tizimi (BTST) — qimmatli qog‘ozlarni sotib olish va sotishga buyurtmalarni to‘plash va qanoatlantirishni ta’minlaydigan, qimmatli qog‘ozlar bozori professional ishtirokchilari tomonidan uyushtirilgan qimmatli qog‘ozlarning birjadan tashqari elektron savdo tizimi;

mijoz — BTSTda qimmatli qog‘ozlarni sotib olish yoki sotishga buyurtmani rasmiylashtirgan jismoniy yoki yuridik shaxs (shu jumladan xorijiy);

mijoz investitsiya vositachisi — tuzilgan shartnomaga muvofiq mijozga brokerlik va depozitar xizmatlar ko‘rsatuvchi investitsiya vositachisi;

qimmatli qog‘ozlarning birjadan tashqari savdosini tashkil etish — qimmatli qog‘ozlar bozorini tartibga solish bo‘yicha vakolatli davlat organining tegishli litsenziyasi asosida qimmatli qog‘ozlar sotuvchilari va xaridorlaridan tushayotgan buyurtmalarni tizimlashtirish, ular o‘rtasida savdolarni o‘tkazish, o‘tkazilgan savdolar natijalarini rasmiylashtirish va qimmatli qog‘ozlar bilan tuzilgan bitimlarni ro‘yxatdan o‘tkazish faoliyati;

birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi — qimmatli qog‘ozlar bozorini tartibga solish bo‘yicha vakolatli davlat organining tegishli litsenziyasi asosida qimmatli qog‘ozlarning birjadan tashqari savdosini tashkil etish bilan bog‘liq faoliyatni amalga oshiruvchi qimmatli qog‘ozlar bozorining professional ishtirokchisi;

birjadan tashqari savdolar tashkilotchisining sherigi — jismoniy va yuridik shaxslardan qimmatli qog‘ozlarni sotib olish va sotishga buyurtmalarni to‘plash va ushbu buyurtmalarni BTSTga yuborish uchun birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi bilan hamkorlik to‘g‘risida shartnoma tuzgan xo‘jalik yurituvchi subyekt;

buyurtmalarni qabul qilish punkti (BQQP) — qimmatli qog‘ozlarni sotib olish va sotishga buyurtmalarni qabul qilish, kiritish va dastlabki ko‘rib chiqishni va ularni BTSTga yuborilishini amalga oshiruvchi birjadan tashqari savdolar tashkilotchisining hududiy alohida bo‘linmasi yoki uning sherigining bo‘linmasi;

xizmat ko‘rsatuvchi depozitariy — Qimmatli qog‘ozlarning markaziy depozitariysi;

qimmatli qog‘ozlar bozorini tartibga solish bo‘yicha vakolatli davlat organi — O‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi;

birjadan tashqari savdolar tashkilotchisining qoidalari — qimmatli qog‘ozlarni muomalaga kiritish va ularni muomaladan olish to‘g‘risidagi normalarni, qimmatli qog‘ozlar kotirovkalarini; qimmatli qog‘ozlarning birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi tomonidan ishtirokchilarni kiritish tartibini, axborotni oshkor qilish tartibini va qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa hujjatlarni o‘z ichiga oluvchi qimmatli qog‘ozlar savdosi qoidalari;

buyurtma — birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi talablariga muvofiq bitimlarni tuzish uchun kerak bo‘ladigan barcha shartlarni o‘z ichiga oluvchi qimmatli qog‘ozlar oldi-sotdi bitimini tuzish to‘g‘risida taklif;

topshiriq — birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi, mijoz investitsiya vositachisi, xizmat ko‘rsatuvchi depozitariy tomonidan qimmatli qog‘ozlarning uyushgan birjadan tashqari bozorda qimmatli qog‘ozlar oldi-sotdi bitimlarini amalga oshirishda qimmatli qog‘ozlar bilan operatsiyalarni o‘tkazish uchun elektron yoki qog‘oz shaklda beriladigan farmoyish.

2. Birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi o‘z mijozlariga quyidagi xizmatlarni ko‘rsatadi:

yuridik va jismoniy shaxslardan qimmatli qog‘ozlar sotib olish va sotishga buyurtmalarni qabul qilish va ularni maksimal qanoatlantirilishi uchun buyurtmaning shartlariga muvofiq shart-sharoitlar yaratish;

qimmatli qog‘ozlar oldi-sotdisi bo‘yicha savdolarni tashkil etish;

qimmatli qog‘ozlarga egalik qilishga bo‘lgan mulk huquqlarini o‘tkazishni rasmiylashtirish uchun barcha zaruriy harakatlarni ta’minlash;

qimmatli qog‘ozlar oldi-sotdi bitimlarini ro‘yxatdan o‘tkazish;

BTSTda muomalada bo‘lgan qimmatli qog‘ozlar kotirovkasi;

qimmatli qog‘ozlar bilan bitimlar bo‘yicha o‘zaro majburiyatlarni aniqlash va hisobga olish (kliring).

3. Birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi o‘zi tomonidan uyushtirilgan savdolardagi bitimlarda taraflardan biri sifatida ishtirok etishga haqli emas.

4. Birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi amaldagi qonunchilik hujjatlarining va ushbu Nizomning barcha talablariga rioya etgan holda quyidagilarni belgilaydi:

qimmatli qog‘ozlarni sotib olish va sotishga buyurtmalar turlari va shakllari;

qimmatli qog‘ozlarni sotib olish yoki sotishga bo‘lgan buyurtmalar berish uchun taqdim etiladigan hujjatlar ro‘yxati;

to‘lovlarni kiritish va to‘lovlarni amalga oshirish tartibi, shakli va muddati;

qimmatli qog‘ozlarni yetkazib berish muddati va tartibi.

5. BTST savdolarida tuzilgan bitimlar, birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi tomonidan qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda o‘tkazilgan savdolar natijalari asosida birjadan tashqari bitimlarni hisobga olish registri shaklida ro‘yxatga olinadi.

5¹. Uyushgan birjadan tashqari bozordagi savdolarga qo‘yishga fond birjasining birja kotirovkalash varag‘ida mavjud bo‘lmagan qimmatli qog‘ozlarga ruxsat beriladi.

5². Qimmatli qog‘ozlarning uyushgan birjadan tashqari bozorida qimmatli qog‘ozlar bilan bitimlarni tuzish va ro‘yxatdan o‘tkazish ularning yozma (qog‘ozli) rasmiylashtirish zaruratisiz elektron shaklda amalga oshiriladi.

6. Agar birjadan tashqari savdolar tashkilotchisining qoidalarida boshqacha tartib belgilanmagan bo‘lsa, birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi BTSTda ro‘yxatdan o‘tkazilgan mijozlargagina xizmat ko‘rsatishi mumkin.

7. Mijozni BTSTda ro‘yxatdan o‘tkazish mijoz tomonidan taqdim etilgan buyurtmaga asosan amalga oshiriladi.

12. Birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi mijozning to‘g‘ri to‘ldirilgan buyurtmasi topshirilgandan so‘ng bir ish kuni davomida uni BTSTda ro‘yxatdan o‘tkazishi va unga mijozning identifikatsion raqamini berishi shart.

13. Mijoz birjadan tashqari savdolar tashkilotchisining o‘z BQQP orqali, shuningdek birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi sherigining BQQP orqali ham BTSTda ro‘yxatdan o‘tishi va xizmat ko‘rsatilishi mumkin.

14. Mijoz qimmatli qog‘ozlarni sotib olish yoki sotishga buyurtmalarni birjadan tashqari savdolar tashkilotchisining yoki sherigining istalgan BQQPlaridan biriga, shuningdek maxsus veb-ilova orqali topshirishi mumkin. Bunda mijozning BTSTdagi identifikatsion raqami o‘zgarmaydi.

Buyurtmalar mijoz investitsiya vositachisi tomonidan BQQP orqali topshirilgan taqdirda, buyurtmaga mijoz va investitsiya vositachisi o‘rtasidagi investitsiya vositachisiga mijozning nomidan buyurtmalar berish huquqini nazarda tutuvchi shartnoma nusxasi ilova qilinadi.

15. Qimmatli qog‘ozlarni sotib olish yoki sotish bo‘yicha buyurtmalar qanoatlantirilgan taqdirda, birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi mijozga pochta yoki faks orqali yoxud mijozning elektron pochtasiga (mavjud bo‘lganda) bitim ro‘yxatdan o‘tgan kundan e’tiboran bir ish kuni mobaynida birjadan tashqari bitimlarni hisobga olish registridan ko‘chirma yuboradi.

16. Ro‘yxatdan o‘tgandan so‘ng bir kun ichida birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi, agar birjadan tashqari savdolar tashkilotchisining qoidalarida boshqacha tartib belgilanmagan bo‘lsa, mijozga shaxsiy hisobvaraq ochadi.

17. Birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi mijozlar tomonidan qimmatli qog‘ozlarni sotib olish (sotish)ga berilgan buyurtmalar va savdolar yakunlarining markazlashtirilgan xronologik ro‘yxatini yuritadi.

18. Mijozlarni ro‘yxatdan o‘tkazish bepul amalga oshiriladi.

20. Mijoz va (yoki) mijozning investitsiya vositachisi uyushgan birjadan tashqari bozorda bitimlarni amalga oshirishi uchun buyurtmalarni birjadan tashqari savdolar tashkilotchisining qoidalarida belgilangan shaklda va tarzda berishi shart.

21. Buyurtmada, agar birjadan tashqari savdolar tashkilotchisining qoidalarida boshqacha tartib belgilanmagan bo‘lsa quyidagilar ko‘rsatilishi kerak:

BQQPning mas’ul xodimi tomonidan kiritilgan buyurtmaning berilgan sanasi va vaqti;

soliq to‘lovchining identifikatsion raqami (agar mavjud bo‘lsa);

bitimning yo‘nalishi (sotib olish yoki sotish);

qimmatli qog‘ozlar soni;

bir dona aksiyani sotib olishning eng yuqori narxi (qimmatli qog‘ozni sotib olishga buyurtma uchun);

bir dona aksiyani sotishning eng past narxi (qimmatli qog‘ozni sotishga buyurtma uchun);

bitimlarni amalga oshirish uchun birjadan tashqari savdolar tashkilotchisida mijozning deponentlangan mablag‘lar summasi;

qimmatli qog‘ozlarni hisobga olish (hisobdan chiqarish) uchun mijoz investitsiya vositachisidagi depo hisobvarag‘i rekvizitlari;

amal qilish muddati tugashining aniq sanasi ko‘rsatilgan holda buyurtmaning amal qilish muddati;

mijozning imzosi (buyurtmalarni elektron shaklda kiritish hollari bundan mustasno);

BQQPning buyurtmani qabul qilib olgan mas’ul xodimining imzosi (buyurtmani elektron tarzda kiritish bundan mustasno);

emitentning nomi;

qimmatli qog‘oz turi va xili.

22. Qog‘oz shaklida rasmiylashtirilgan buyurtmalar mijozlar tomonidan uch nusxada beriladi. Bir nusxasi mijozda qoladi, ikkinchi nusxasi birjadan tashqari savdolar tashkilotchisiga beriladi, uchinchisi esa BQQPda saqlanadi.

23. Mijoz (sotuvchi) tomonidan qimmatli qog‘ozlarni sotishga buyurtmani berishi uning nomidan:

birjadan tashqari savdolar tashkilotchisiga xizmat ko‘rsatuvchi depozitariyga mijozning hujjatli qimmatli qog‘ozlarini deponentlash uchun savdo hisobvarag‘ini ochishga topshiriq berish;

birjadan tashqari savdolar tashkilotchisiga mijozning hujjatli qimmatli qog‘ozlarini xizmat ko‘rsatayotgan depozitariyning saqlash joylariga (mijozning savdo xisobvarag‘iga) berish (deponentlash);

birjadan tashqari savdolar tashkilotchisiga xizmat ko‘rsatayotgan depozitariyga mijozning BTSTda savdo qilishi uchun mijozning savdo xisobvarag‘idagi hujjatli qimmatli qog‘ozlar harakatini to‘xtatishga topshiriq berish;

birjadan tashqari savdolar tashkilotchisining topshirig‘iga asosan xizmat ko‘rsatayotgan depozitariyga mijozga savdo hisobvarag‘ini ochishga, mijozning hujjatli qimmatli qog‘ozlarini saqlash joyiga qabul qilish va BTSTda savdolarni amalga oshirish uchun ularni mijozning savdo hisobvarag‘iga blokirovka qilish;

birjadan tashqari savdolar tashkilotchisiga mijoz investitsiya vositachisiga, xizmat ko‘rsatuvchi depozitariyda mijozga savdo hisobvarag‘ini ochishga, mijozning hujjatsiz qimmatli qog‘ozlarini depo hisobvarag‘idan hisobdan chiqarib uning xizmat ko‘rsatuvchi depozitariydagi savdo hisobvarag‘iga o‘tkazish va BTSTda savdo qilishi uchun hujjatsiz qimmatli qog‘ozlar harakatini to‘xtatishga topshiriq berish;

mijoz investitsiya vositachisiga birjadan tashqari savdolar tashkilotchisining topshirig‘iga asosan mijozning hujjatsiz qimmatli qog‘ozlarini mijozning depo hisobvarag‘idan hisobdan chiqarish va mijozga xizmat ko‘rsatuvchi depozitariyga mijozga savdo hisobvarag‘ini ochish, hujjatsiz qimmatli qog‘ozlarni mijozning savdo hisobvarag‘iga o‘tkazish va mijozning savdo hisobvarag‘iga birjadan tashqari savdo tizimida savdo qilishi uchun hujjatsiz qimmatli qog‘ozlarni to‘xtatib qo‘yish bo‘yicha topshiriq berish;

mijoz investitsiya vositachisining topshirig‘iga asosan xizmat ko‘rsatayotgan depozitariyga mijozning savdo hisobvarag‘ini ochish, mijoz investitsiya vositachisining LORO hisobvarag‘idan mijozning hujjatsiz qimmatli qog‘ozlarini hisobdan chiqarish, ularni mijozning savdo hisobvarag‘iga o‘tkazish va BTSTda savdolarni amalga oshirish uchun hujjatsiz qimmatli qog‘ozlarni mijozning savdo hisobvarag‘iga blokirovka qilish;

birjadan tashqari savdolar tashkilotchisiga, u tomondan kliring o‘tkazilgandan so‘ng, bir ish kuni mobaynida savdo natijalari asosida sotilgan qimmatli qog‘ozlar uchun mijozning (sotuvchining) hisobvarag‘iga pul mablag‘larini o‘tkazishni amalga oshirish;

birjadan tashqari savdolar tashkilotchisiga u tomondan kliring o‘tkazilgandan so‘ng, xizmat ko‘rsatuvchi depozitariyga savdo natijalari asosida mijozning savdo hisobvarag‘idan qimmatli qog‘ozlarni hisobdan chiqarishga topshiriq berish;

birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi topshirig‘iga asosan xizmat ko‘rsatuvchi depozitariyga mijozning savdo hisobvarag‘idan qimmatli qog‘ozlarni hisobdan chiqarishni amalga oshirish huquqini beradi.

23¹. Mijoz tomonidan sotishga buyurtmalarni qaytarib olinishi yoki sotishga buyurtmalarning amal qilish muddatining tugashi, uning nomidan:

birjadan tashqari savdolar tashkilotchisiga xizmat ko‘rsatuvchi depozitariyga realizatsiya qilinmagan hujjatli qimmatli qog‘ozlarni blokirovkadan yechishga topshiriq berish;

xizmat ko‘rsatuvchi depozitariyga birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi topshirig‘iga asosan realizatsiya qilinmagan hujjatli qimmatli qog‘ozlarni sotuvchining savdo hisobvarag‘idan mijoz investitsiya vositachisidagi sotuvchining depo hisobvarag‘iga o‘tkazishni amalga oshirish;

birjadan tashqari savdolar tashkilotchisiga mijoz investitsiya vositachisiga birjadan tashqari savdolarda realizatsiya qilinmagan mijozning hujjatsiz qimmatli qog‘ozlarini blokirovkadan yechish, ularni xizmat ko‘rsatuvchi depozitariydagi mijozning (sotuvchining) savdo hisobvarag‘idan hisobdan chiqarish va ularni mijoz investitsiya vositachisidagi depo hisobvarag‘iga o‘tkazishga topshiriq berish;

mijoz investitsiya vositachisiga birjadan tashqari savdolar tashkilotchisining topshirig‘iga asosan xizmat ko‘rsatuvchi depozitariyga mijozning hujjatsiz qimmatli qog‘ozlarini blokirovkadan yechish, ularni xizmat ko‘rsatuvchi depozitariydagi mijozning savdo hisobvarag‘idan mijoz investitsiya vositachisi LORO xisobvarag‘iga hisobdan chiqarishga topshiriq berish;

mijoz investitsiya vositachisi topshirig‘iga asosan xizmat ko‘rsatayotgan depozitariyga mijozning realizatsiya qilinmagan hujjatsiz qimmatli qog‘ozlarini blokirovkadan chiqarish, ularni mijozning savdo hisobvarag‘idan mijoz investitsiya vositachisi LORO xisobvarag‘iga hisobdan chiqarish;

mijoz investitsiya vositachisiga xizmat ko‘rsatuvchi depozitariyning ogohlantirishiga asosan mijozning realizatsiya qilinmagan hujjatsiz qimmatli qog‘ozlarini uning depo hisobvarag‘iga o‘tkazish huquqini beradi.

24. Mijozning (xaridorning) qimmatli qog‘ozlarni sotib olishga buyurtma berishi uning nomidan:

birjadan tashqari savdolar tashkilotchisiga mijoz investitsiya vositachisiga xizmat ko‘rsatuvchi depozitariyda mijozning savdo hisobvarag‘ini ochishi uchun topshiriq berish;

mijoz investitsiya vositachisiga birjadan tashqari savdolar tashkilotchisining topshirig‘iga asosan xizmat ko‘rsatuvchi depozitariyga mijozning savdo hisobvarag‘ini ochishga topshiriq berish;

xizmat ko‘rsatuvchi depozitariyga birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi yoki mijoz investitsiya vositachisi topshirig‘iga asosan mijozning savdo hisobvarag‘ini ochish;

birjadan tashqari savdolar tashkilotchisiga, u tomondan kliring o‘tkazilganidan so‘ng, birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi mijozining hisobvarag‘i bo‘yicha savdo natijalari asosida sotib olingan qimmatli qog‘ozlar uchun pul mablag‘larini hisobdan chiqarishni amalga oshirish;

birjadan tashqari savdolar tashkilotchisiga u tomondan kliring o‘tkazilganidan so‘ng, xizmat ko‘rsatuvchi depozitariyga savdolar natijalariga asosan mijozning savdo hisobvarag‘iga qimmatli qog‘ozlarni o‘tkazishga topshiriq berish;

xizmat ko‘rsatuvchi depozitariyga birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi topshirig‘iga asosan BTSTda xarid qilingan qimmatli qog‘ozlarni mijozning savdo hisobvarag‘iga o‘tkazish;

birjadan tashqari savdolar tashkilotchisiga xizmat ko‘rsatuvchi depozitariyga mijozning savdo hisobvarag‘idan naqd bo‘lmagan qimmatli qog‘ozlarni mijoz investitsiya vositachisi LORO hisobvarag‘iga hisobdan chiqarishga topshiriq berish;

xizmat ko‘rsatuvchi depozitariyga birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi topshirig‘iga asosan mijozning savdo hisobvarag‘idan naqd bo‘lmagan qimmatli qog‘ozlarni mijoz investitsiya vositachisi LORO hisobvarag‘iga hisobdan chiqarishni amalga oshirish;

xizmat ko‘rsatuvchi depozitariyga birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi topshirig‘iga asosan mijoz depozitariysiga naqd bo‘lmagan qimmatli qog‘ozlarni mijoz depozitariysidagi mijozning depo hisobvarag‘iga o‘tkazishga topshiriq berish;

mijoz depozitariysiga xizmat ko‘rsatuvchi depozitariy topshirig‘iga asosan mijozning qimmatli qog‘ozlarini uning depo hisobvarag‘iga o‘tkazish;

birjadan tashqari savdolar tashkilotchisiga BTSTdagi savdolar yakunlariga ko‘ra mijoz depozitariysidagi mijozning depo hisobvarag‘i bo‘yicha ko‘chirmani olish huquqini beradi.

25. Mijoz quyidagi huquqlarga ega:

qimmatli qog‘ozlarni sotib olish va sotishga buyurtma berish, shu jumladan BQQP orqali;

birjadan tashqari savdo tashkilotchisidan qimmatli qog‘ozlarni sotib olishga/sotishga berilgan buyurtmalarni qondirish to‘g‘risidagi hisobotni talab qilish;

BTSTga kelib tushgan qimmatli qog‘ozlarni sotib olishga/sotishga takliflar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni olish;

savdolar o‘tkazilguniga qadar o‘z buyurtmalarining qondirilmagan qismini qaytarib olish. Savdolar o‘tkazilguniga qadar birjadan tashqari savdolar tashkilotchisida deponentlangan pul mablag‘lari, qimmatli qog‘ozlar va buyurtmalarni qaytarib olish tartibi birjadan tashqari savdolar tashkilotchisining o‘rnatilgan qoidalariga muvofiq amalga oshiriladi.

26. Mijoz:

ushbu Nizom va amaldagi qonunchilik hujjatlariga, shuningdek BTSTda savdolarni o‘tkazish qoida va tartiblariga rioya qilishi;

qimmatli qog‘ozlarni sotib olishga bo‘lgan buyurtmalarni qondirishni nazarda tutgan, hisob-kitob kliring operatsiyalarini o‘tkazish qoidalari bilan o‘rnatilgan miqdor va shartlarda birjadan tashqari savdolar tashkilotchisida pul mablag‘larni deponentlanishini ta’minlashi;

buyurtmada sotish uchun ko‘rsatilgan hajmda qimmatli qog‘ozlar (hujjatli qimmatli qog‘ozlar uchun) mavjudligini ta’minlashi;

mijoz investitsiya vositachisining depo hisobvarag‘ida (hujjatsiz qimmatli qog‘ozlar uchun) buyurtmada sotish uchun ko‘rsatilgan hajmda qimmatli qog‘ozlar mavjudligini ta’minlashi;

tegishli buyurtmani qaytarib olmasdan turib, deponentlangan pul mablag‘lari va qimmatli qog‘ozlarni olmasligi shart.

27. Birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi xizmatlarni sifatli va o‘z vaqtida taqdim etishi uchun kuyidagi huquqlarga ega:

O‘zbekiston Respublikasining barcha hududlarida BQQPlari faoliyatini tashkil etishni ta’minlash;

ma’lumotni uzatish uchun o‘z telekommunikatsiya tarmog‘ini tashkil etish yoki ijaraga olish;

belgilangan tartibda mijozlarning elektron aloqa kanallari orqali BTSTga bevosita kirishini ta’minlash;

qimmatli qog‘ozlarni sotish uchun berilgan buyurtmalar asosida xizmat ko‘rsatuvchi depozitariyga yoki mijoz investitsiya vositachisiga xizmat ko‘rsatuvchi depozitariyda mijozning qimmatli qog‘ozlarini deponentlashni ta’minlashga va ularni birjadan tashqari savdolarini to‘xtatib qo‘yishga topshiriq berish;

birgalikdagi faoliyat to‘g‘risida investitsiya vositachilari bilan bitimlar tuzish;

xizmat ko‘rsatuvchi depozitariydan birjadan tashqari savdolarda deponentlangan qimmatli qog‘ozlar to‘g‘risida ma’lumotlar olish;

sotib olishga buyurtmalarni mijozning deponentlangan pul mablag‘lari miqdorigagina mutanosib hajmida qondirish;

sotishga buyurtmalarni mijozning deponentlangan qimmatli qog‘ozlar miqdorigagina mutanosib hajmida qondirish;

taqdim etilgan buyurtmalar haqidagi barcha ma’lumotlarni (mijoz to‘g‘risidagi ma’lumotlar bundan mustasno) ommaviy e’lon qilish.

28. Birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi:

har qanday manfaatdor shaxsga qimmatli qog‘ozlar bozori ishtirokchilarini savdoga kiritish qoidalarini, qimmatli qog‘ozlarni savdoga qo‘yish qoidalarini, bitimlarni tuzish va taqqoslash qoidalarini, bitimni ro‘yxatdan o‘tkazish qoidalarini, bitimlarni bajarish tartibini, narxlar bilan manipulyatsiya qilishni cheklash qoidalarini, qimmatli qog‘ozlar bozorida birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi tomonidan taqdim etiladigan xizmatlar ko‘rsatish jadvalini, yuqorida sanab o‘tilgan holatlar va savdolarga qo‘yilgan qimmatli qog‘ozlar ro‘yxatiga qo‘shimcha va o‘zgartirishlar kiritish reglamantini, shuningdek hisob-kitob kliring operatsiyalarini o‘tkazish qoidalarini oshkor etishi;

savdolarni o‘tkazish qoidalariga muvofiq muntazam savdolarni o‘tkazilishini ta’minlashi;

birjadan tashqari savdolar tashkilotchisining qoidalariga muvofiq qimmatli qog‘ozlar bozorining barcha ishtirokchilari uchun savdolarga qirishning tengligini ta’minlashi;

manfaatdor shaxslarning BTSTda mavjud bo‘lgan qimmatli qog‘ozlarni sotib olishga/sotishga takliflar va o‘tkazilgan savdolar natijalari to‘g‘risidagi ma’lumotlarga to‘siqsiz kirishini ta’minlashi;

mijozlarning qimmatli qog‘ozlarni sotib olishga/sotishga buyurtmalarini buyurtmada va qoidada belgilangan shartlarga muvofiq ularning tashkiliy savdolariga tegishli taklif/so‘rov mavjud bo‘lgan taqdirda qanoatlantirishi;

qanoatlantirilgan buyurtmalarga muvofiq belgilangan mijozga pul mablag‘lari va qimmatli qog‘ozlar o‘tkazilishini ta’minlashi;

qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda qimmatli qog‘ozlar oldi-sotdi bitimlarini ro‘yxatdan o‘tkazishi;

birjadan tashqari savdolar tashkilotchisining qoidalarida belgilangan tartibda mijozning qanoatlantirilgan buyurtmalari bilan bog‘liq birjadan tashqari bitimlarni hisobga olish registridan mijozga ko‘chirma nusxalarini berishi;

mijozlarning roziligisiz mijozlar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni oshkor qilmasligi, qonunchilik hujjatlarida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno;

qimmatli qog‘ozlar bozorini tartibga solish bo‘yicha vakolatli davlat organining so‘roviga ko‘ra, ro‘yxatdan o‘tkazilgan shaxslar soni va toifalari to‘g‘risidagi, bozor faolligi parametrlari to‘g‘risidagi ma’lumotlarni o‘z vaqtida taqdim etishi;

mijozlar tomonidan taqdim etilgan hujjatlar va ma’lumotlarning xavfsizligini va ularning ruxsatsiz foydalanishdan himoya qilishini ta’minlashi;

mijozning so‘rovi bo‘yicha qimmatli qog‘ozlarni sotib olishga/sotishga berilgan buyurtmalari qondirilishi to‘g‘risidagi hisobotni taqdim etishi;

ommaviy axborot vositalarida savdolar natijalari, emitentlarning nomlari, sotib olishga/sotishga taklif etilgan qimmatli qog‘ozlarning soni, turi va bahosi to‘g‘risidagi ma’lumotlarni muntazam e’lon qilinishini ta’minlashi shart.

Mijoz tomonidan sotishga buyurtmani qaytarib olganida yoki sotishga buyurtmaning amal qilish muddati tugaganda birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi:

mijozning qimmatli qog‘ozlarini BTSTda sotishga qo‘yilgan qimmatli qog‘ozlar ro‘yxatidan chiqarilishini ta’minlashi;

investitsiya vositachisidagi mijozning depo hisobvarag‘iga qimmatli qog‘ozlarning qaytarilishini taminlashi (hujjatsiz qimmatli qog‘ozlar uchun) shart.

29. Birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi mijozlarga savdolarda ishtirok etish imkoniyatining quyidagi usullarini ta’minlashi mumkin:

BQQP operatorlari orqali qimmatli qog‘ozlarni sotib olishga/sotishga qog‘oz shaklidagi buyurtmalarni berish bilan;

BQQPda o‘rnatilgan terminallar orqali qimmatli qog‘ozlarni sotib olishga/sotishga to‘g‘ridan-to‘g‘ri elektron buyurtmalar kiritish yo‘li bilan;

qonunchilik hujjatlariga muvofiq birjadan tashqari savdolar tashkilotchisining qoidalarida belgilangan boshqa usullar bilan.

30. Birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi qat’iy belgilangan vaqt oralig‘ida savdolarni muntazam ravishda o‘tkazilishini ta’minlashi shart.

31. Savdolar qimmatli qog‘ozlarni sotib olishga/sotishga buyurtmalarni yig‘ish yo‘li bilan qat’iy belgilangan muddat ichida o‘tkaziladi.

32. Mijozlar buyurtmalarini qanoatlantirish ikki bosqichda amalga oshiriladi. Birinchi bosqichda sotuvchilardan qimmatli qog‘ozlarning eng ko‘p miqdorini sotib oluvchilarning mol-mulkiga o‘tkazilishini ta’minlovchi kotirovka bahosi belgilanadi. Ikkinchi bosqichda sotib olish narxi kotirovka bahosidan yuqori yoki teng va sotish bahosi kotirovka bahosidan past yoki teng bo‘lgan barcha buyurtmalar qanoatlantiriladi.

34. Birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi qoidalarini va birjadan tashqari savdolar tashkilotchisining BQQP hamda investitsiya vositachilari bilan hamkorlik qilish tartibini belgilaydi.

35. Birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi va xizmat ko‘rsatuvchi depozitariy o‘rtasidagi hamkorlik qilish shartlari va tartibi amaldagi qonunchilik hujjatlari va ular o‘rtasida qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda tuzilgan hamkorlik to‘g‘risidagi shartnoma bilan tartibga solinadi.

Birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi, xizmat ko‘rsatuvchi depozitariy va mijoz investitsiya vositachisining hamkorligi qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda elektron hujjatlarni qabul qilish va yuborish yo‘li bilan amalga oshiriladi.

36. Hamkorlik qilish shartnomasiga muvofiq, savdoga qo‘yilgan qimmatli qog‘ozlarning mavjudligini kafolatlash va hisobga olish huquqi xizmat ko‘rsatuvchi depozitariy tomonidan amalga oshiriladi, ro‘yxatdan o‘tkazilgan mijozlarning pul mablag‘lari hisobi va saqlanishi esa birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi tomonidan amalga oshiriladi.

37. Birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi o‘z xizmatlari uchun tariflarni belgilash huquqiga ega.

38. Kliring amalga oshirilgandan so‘ng qimmatli qog‘ozlarga doir bitimlar natijalari bo‘yicha pul mablag‘larining hisob-kitoblari O‘zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy banki tomonidan amalga oshiriladi.

39. Kliring amalga oshirilgandan so‘ng qimmatli qog‘ozlarga doir bitimlar natijalari bo‘yicha qimmatli qog‘ozlardagi hisob-kitoblar xizmat ko‘rsatuvchi depozitariy va (yoki) investitsiya vositachisi tomonidan amalga oshiriladi.

40. Birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi va investitsiya vositachilarining vazifalari, vakolatlari va majburiyatlari amaldagi qonunchilik hujjatlari bilan tartibga solinadi.

41. Birjadan tashqari savdolar tashkil etilishining hamda BTSTda amalga oshirilgan qimmatli qog‘ozlar bilan operatsiyalar to‘g‘risidagi ma’lumotlar oshkor qilinishi ustidan nazorat qimmatli qog‘ozlar bozorini tartibga solish bo‘yicha vakolatli davlat organi tomonidan o‘z vakolati doirasida amalga oshiriladi.

42. Birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi qimmatli qog‘ozlar bozorini tartibga solish bo‘yicha vakolatli davlat organiga har oyning birinchi ish kunida ro‘yxatdan o‘tkazilgan bitimlarning hisob registridan ko‘chirma taqdim etishi shart.

43. Birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi, xizmat ko‘rsatuvchi depozitariy va mijoz investitsiya vositachisi mijozga yetkazilgan haqiqiy zarar uchun, shuningdek o‘z majburiyatlarini bajarmaganligi yoki lozim darajada bajarmaganligi oqibatida mijozning yo‘qotilgan foydasi uchun to‘liq moddiy javobgar bo‘ladi.

44. Birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi, xizmat ko‘rsatuvchi depozitariy va mijoz investitsiya vositachisi qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda ularning tasarrufida bo‘lgan ma’lumotlarning xavfsizligi va maxfiyligi hamda ularning oshkor qilinishi natijasida yetkazilgan barcha zararlarni qoplash uchun javobgar bo‘ladi.

45. Birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi, xizmat ko‘rsatuvchi depozitariy, mijoz investitsiya vositachisi, shuningdek mijoz ushbu Nizom talablarini bajarmaganlik uchun qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi.

46. Mijoz, birjadan tashqari savdolar tashkilotchisi, xizmat ko‘rsatuvchi depozitariy va mijoz investitsiya vositachisi o‘rtasidagi nizolar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda hal etiladi.

47. BTSTda ro‘yxatdan o‘tkazilgan bitimlarni haqiqiy emas deb topish qonunchilik hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.