Ushbu Qonunning maqsadi davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida Oʻzbekiston Respublikasining davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.

Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:

davlat hisobidan yuridik yordam — ushbu Qonunda belgilangan tartib-taomillar va shartlarga muvofiq toʻliq yoki qisman davlat hisobidan koʻrsatiladigan, jismoniy shaxslarning huquqlarini, erkinliklarini va qonuniy manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan malakali yuridik yordam;

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestri — davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisida ushbu Qonunga muvofiq shartnoma tuzgan advokatlar haqidagi maʼlumotlar bazasi;

“Ijtimoiy himoya yagona reyestri” axborot tizimi — kam taʼminlangan deb eʼtirof etilgan oilalar va shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bazasi;

kam taʼminlangan shaxs — “Ijtimoiy himoya yagona reyestri” axborot tizimi vositasida kam taʼminlangan shaxs deb eʼtirof etilgan shaxs;

“Yuridik yordam” axborot tizimi — tasodifiy elektron tarzda tanlab olish yoʻli bilan jismoniy shaxslarga davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatishga advokatlarni jalb etish, shuningdek qonunchilikda nazarda tutilgan va davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish bilan bogʻliq boʻlmagan vazifalarni bajarish uchun moʻljallangan maxsus elektron axborot tizimi.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi asosiy prinsiplar quyidagilardan iborat:

qonuniylik;

inson huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarining ustuvorligi;

shaffoflik;

xolislik, kasbiy mahorat va bilimga egalik;

kamsitishga yoʻl qoʻymaslik;

Advokatning kasb etikasi qoidalariga va advokat qasamyodiga qatʼiy rioya etish;

advokatlik siriga rioya etish;

manfaatlar toʻqnashuviga yoʻl qoʻymaslik.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:

davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi davlat dasturlarini ishlab chiqish, tasdiqlash hamda amalga oshirish;

davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatishning samarali milliy tizimini yaratish va rivojlantirish;

davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxslarning huquqiy himoyaga doir huquqlarini va davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish kafolatlarini taʼminlash.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasida yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlaydi;

davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi davlat dasturlarini tasdiqlaydi va ularning amalga oshirilishini taʼminlaydi;

advokatlar tomonidan davlat hisobidan koʻrsatilgan yuridik yordam uchun haq toʻlash miqdori va tartibini belgilaydi;

davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi normativ-huquqiy hujjatlarni oʻz vakolatlari doirasida qabul qiladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi maxsus vakolatli davlat organidir (bundan buyon matnda maxsus vakolatli davlat organi deb yuritiladi).

Maxsus vakolatli davlat organi:

davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi yagona davlat siyosatini amalga oshiradi;

davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish tizimini boshqaradi;

davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi davlat dasturlari loyihalarini ishlab chiqadi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga kiritadi;

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestrini yuritadi;

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestriga kiritilish istagini bildirgan advokatlar bilan davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnomalar tuzilishini taʼminlaydi va ularning ijrosi ustidan nazoratni amalga oshiradi;

davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etilishi ustidan tizimli monitoringni tashkil etadi;

davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish bilan bogʻliq xarajatlarning oʻrnini qoplash choralarini koʻradi;

davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish tizimini moliyalashtirish masalasi boʻyicha navbatdagi davr uchun budjet soʻrovlarini shakllantiradi;

davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi qonunchilikni va huquqni qoʻllash amaliyotini tahlil qiladi hamda ularning samaradorligini oshirish yuzasidan takliflar ishlab chiqadi;

davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasida davlat organlari va advokatlar oʻrtasidagi hamkorlik tizimini muvofiqlashtiradi.

Maxsus vakolatli davlat organi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.

Davlat hisobidan yuridik yordam faqat Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestriga kiritilgan advokatlar tomonidan koʻrsatiladi.

Quyidagi jismoniy shaxslar davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega:

1) kam taʼminlangan shaxslar, agar ular:

muayyan ishda sud tomonidan oʻziga nisbatan qoʻllanilgan qonunning Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiqligi toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudiga murojaat etganlar;

fuqarolik ishlari boʻyicha daʼvogarlar yoki javobgarlar;

maʼmuriy ishlar boʻyicha arizachilar;

maʼmuriy qamoq tarzidagi maʼmuriy jazo nazarda tutilgan maʼmuriy huquqbuzarlikni sodir etgan shaxslar;

jinoyat ishlari boʻyicha gumon qilinuvchilar, ayblanuvchilar, sudlanuvchilar, shuningdek mahkumlar boʻlsa;

2) ruhiy holati buzilgan jismoniy shaxslar, ularga “Psixiatriya yordami toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq psixiatriya yordami koʻrsatilayotganda;

3) oʻz huquqlari buzilgan, “Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida nazarda tutilgan xotin-qizlar va erkaklarning teng huquqliligi buzilganligi munosabati bilan sudga murojaat qilgan jismoniy shaxslar;

4) Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksiga muvofiq jinoyat ishi boʻyicha advokat ishtirok etishi shart boʻlgan taqdirda, gumon qilinuvchi, ayblanuvchi yoki sudlanuvchi.

Davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxslar:

ushbu Qonunda belgilangan tartibda va hollarda davlat hisobidan malakali yuridik yordam olishga;

davlat hisobidan yuridik yordam olishni rad etishga;

oʻzlariga davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilishi chogʻida olingan axborotning maxfiyligiga rioya etilishini talab qilishga;

maxsus vakolatli davlat organi xodimlarining harakatlari (harakatsizligi) ustidan yuqori turuvchi organga yoki sudga shikoyat qilishga haqli.

Davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxslar:

davlat hisobidan yuridik yordam olish uchun murojaat qilganda haqqoniy va toʻliq axborot taqdim etishi;

davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilishiga taʼsir etuvchi holatlar toʻgʻrisida maxsus vakolatli davlat organini oʻz vaqtida xabardor qilishi;

davlat hisobidan yuridik yordam olish uchun oʻzlari yolgʻon yoki chalgʻituvchi maʼlumotlar taqdim etganligi faktlari tasdiqlangan taqdirda, davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish bilan bogʻliq xarajatlarning oʻrnini qoplashi shart.

Davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxslar qonunchilikka muvofiq boshqa huquqlarga ega boʻlishi va ularning zimmasida oʻzga majburiyatlar ham boʻlishi mumkin.

Davlat hisobidan yuridik yordam ushbu Qonun 9-moddasining 1-bandida koʻrsatilgan jismoniy shaxslarga Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudiga fuqarolik ishlari boʻyicha sudlarga va maʼmuriy sudlarga taalluqli boʻlgan quyidagilar haqidagi ishlar boʻyicha koʻrsatiladi:

muayyan ishda sud tomonidan oʻziga nisbatan qoʻllanilgan qonunning Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga muvofiqligi haqidagi;

ijtimoiy nafaqalar va moddiy yordam tayinlash hamda toʻlash toʻgʻrisidagi;

ishga tiklash haqidagi;

ish haqini undirish toʻgʻrisidagi;

alimentlarni undirish haqidagi;

uyga kiritish, turar joydan foydalanish huquqini yoʻqotgan deb topish va koʻchirish toʻgʻrisidagi;

mehnatda mayib boʻlganlik yoki sogʻliqning boshqacha tarzda shikastlanganligi, shuningdek boquvchining vafot etganligi tufayli yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash haqidagi;

Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 991-moddasida nazarda tutilgan tartibda tergovga qadar tekshiruvni amalga oshiruvchi organlarning, surishtiruv, dastlabki tergov, prokuratura organlarining va sudning qonunga xilof harakatlari tufayli yetkazilgan zararning oʻrnini qoplash toʻgʻrisidagi.

Maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etgan kam taʼminlangan shaxslarga davlat hisobidan yuridik yordam ushbu shaxslar tomonidan maʼmuriy qamoq tarzidagi maʼmuriy jazo nazarda tutilgan maʼmuriy huquqbuzarlik sodir etilgan hollarda koʻrsatiladi.

Ruhiy holati buzilgan jismoniy shaxslarga psixiatriya yordami koʻrsatilayotganda davlat hisobidan yuridik yordam:

tashxis qoʻyish, davolash va reabilitatsiya qilish;

tibbiy yoʻsindagi majburlov choralarini qoʻllash;

jinoyat, fuqarolik ishlari va maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlar boʻyicha sud-psixiatriya ekspertizasini oʻtkazish chogʻida koʻrsatiladi.

Xotin-qizlar va erkaklarning teng huquqliligi buzilganligi toʻgʻrisidagi ishlarni sudlarda koʻrish chogʻida davlat hisobidan yuridik yordam xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlarini taʼminlashning quyidagi yoʻnalishlari boʻyicha koʻrsatiladi:

davlat fuqarolik xizmati sohasida;

saylov huquqlarini amalga oshirishda;

iqtisodiy sohada hamda tadbirkorlik faoliyatida;

mehnat munosabatlarida;

ijtimoiy himoya sohasida;

oilaviy munosabatlar hamda bolalar tarbiyasi sohasida;

taʼlim, ilm-fan, madaniyat hamda sogʻliqni saqlash sohasida.

Agar shaxs gumon qilinuvchi, ayblanuvchi yoki sudlanuvchi boʻlib qolsa, davlat hisobidan yuridik yordam Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksida nazarda tutilgan tartibda koʻrsatiladi.

Agar kam taʼminlangan shaxs mahkum boʻlib qolgan taqdirda, davlat hisobidan yuridik yordam qonunchilikda belgilangan tartibda koʻrsatiladi.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestriga kiritilish istagini bildirgan advokat davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisida shartnoma tuzish uchun “Yuridik yordam” axborot tizimi orqali maxsus vakolatli davlat organiga elektron tarzda murojaat qiladi.

Advokatning Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestriga kiritish haqidagi murojaati maxsus vakolatli davlat organi tomonidan murojaat kelib tushganidan keyin uch ish kuni ichida koʻrib chiqiladi. Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnoma advokat va maxsus vakolatli davlat organi oʻrtasida tuziladi.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnoma tuzilganidan keyin advokat Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestriga kiritiladi.

Advokat quyidagi hollarda Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestridan chiqariladi:

advokat bilan tuzilgan davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnomaning amal qilish muddati tugaganda;

advokat bilan tuzilgan davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi shartnoma bekor qilinganda;

advokatning maqomi toʻxtatib turilganda;

advokatning advokatlik faoliyati bilan shugʻullanish huquqiga doir litsenziyasining amal qilishi tugatilganda.

Davlat hisobidan yuridik yordam maxsus vakolatli davlat organi va advokat oʻrtasida elektron shaklda tuziladigan shartnoma (bundan buyon matnda shartnoma deb yuritiladi) asosida koʻrsatiladi.

Shartnomada quyidagilar koʻrsatiladi:

advokat haqidagi maʼlumotlar, uning guvohnomasi rekvizitlari koʻrsatilgan holda;

shartnomaning predmeti;

shartnomaning amal qilish muddati;

advokat tomonidan davlat hisobidan koʻrsatiladigan yuridik yordam uchun haq toʻlash shartlari;

taraflarning huquq va majburiyatlari.

Shartnoma mazmuniga doir ushbu Qonunda nazarda tutilmagan qoidalar Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi bilan tartibga solinadi.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestri “Yuridik yordam” axborot tizimi doirasida maxsus vakolatli davlat organi tomonidan elektron tarzda shakllantiriladi.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestrida advokat haqidagi quyidagi maʼlumotlar koʻrsatilishi kerak:

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestridagi raqam;

advokatning familiyasi, ismi va otasining ismi;

advokatlik faoliyati bilan shugʻullanish huquqiga doir litsenziyaning berilgan sanasi va tartib raqami;

advokat oʻz faoliyatini amalga oshirayotgan advokatlik tuzilmasining nomi, joylashgan yeri (pochta manzili) va telefon raqami;

advokat qaysi hududlar doirasida davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish istagini bildirgan boʻlsa, oʻsha hududlar nomi;

advokatning ruxsat etilgan ixtisosliklari turlari;

ish yuritish tili;

ish vaqti;

advokat bilan tuzilgan shartnoma haqidagi maʼlumotlar.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestri barchaning foydalanishi uchun ochiqdir.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatishda “Yuridik yordam” axborot tizimida quyidagi vazifalar amalga oshiriladi:

davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish sohasidagi hujjatlarni, axborotni va hisobotlarni toʻplash;

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestrini yuritish;

davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar bilan shartnomalar tuzish va ularning ijrosi ustidan nazorat qilish;

davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlarning shaxsiy elektron kabinetlarini shakllantirish;

davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish uchun advokatni avtomatik ravishda tanlash;

maxsus vakolatli davlat organi, Oʻzbekiston Respublikasi Advokatlar palatasi va uning hududiy boshqarmalari, advokatlar, sudlar, prokuratura, surishtiruv va tergov organlari hamda boshqa davlat organlari oʻrtasida elektron hujjat aylanishini taʼminlash.

“Yuridik yordam” axborot tizimi maxsus vakolatli davlat organi tomonidan yuritiladi.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish bilan bogʻliq maʼlumotlarni “Yuridik yordam” axborot tizimiga kiritish advokatlik sirini yoki boshqa xizmat sirini oshkor etish deb hisoblanmaydi.

Davlat hisobidan yuridik yordam olish uchun jismoniy shaxslar eksterritoriallik prinsipi asosida maxsus vakolatli davlat organiga ogʻzaki, yozma yoki elektron shaklda murojaat qiladi.

Jismoniy shaxslar davlat hisobidan yuridik yordam olish uchun quyidagilarni taqdim etadi:

davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisidagi ariza;

davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxsning pasportiga oid maʼlumotlar (identifikatsiyalovchi ID-karta);

davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisidagi ariza davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxsning vakili tomonidan berilgan taqdirda — jismoniy shaxsning vakiliga berilgan ishonchnoma va (yoki) uning vakolatlarini tasdiqlovchi boshqa hujjatlar yoxud qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda, davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxs va uning vakili oʻrtasidagi qarindoshlik munosabatlarini tasdiqlovchi hujjatlar;

ariza ruhiy holati buzilgan, psixiatriya yordami koʻrsatilayotgan jismoniy shaxsning qonuniy vakili yoki psixiatriya muassasasi tomonidan berilgan taqdirda — psixiatriya yordami koʻrsatuvchi psixiatriya muassasasining jismoniy shaxsga psixiatriya yordami koʻrsatilayotganligini tasdiqlovchi maʼlumotnomasi;

ariza oʻz huquqlari buzilgan, xotin-qizlar va erkaklarning teng huquqliligi buzilganligi munosabati bilan sudga murojaat qilgan jismoniy shaxs tomonidan berilgan taqdirda — xotin-qizlar va erkaklarning teng huquqliligi buzilganligi bilan bogʻliq ish sudda koʻrib chiqilayotganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma.

Davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisidagi ariza “Yuridik yordam” axborot tizimida roʻyxatga olinadi.

Ushbu modda ikkinchi qismining toʻrtinchi, beshinchi va oltinchi xatboshilarida nazarda tutilgan axborot maxsus vakolatli davlat organi tomonidan davlat organlari oʻrtasida elektron axborot almashinuvi doirasida mustaqil ravishda elektron shaklda olinishi mumkin.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrov (vakolatli organning yoki muassasaning yoxud mansabdor shaxsning qarori, surishtiruvchining, tergovchining, prokurorning qarori yoki sudning ajrimi (bundan buyon matnda davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrov deb yuritiladi) quyidagi vakolatli organlar (mansabdor shaxslar) tomonidan “Yuridik yordam” axborot tizimi orqali yuboriladi:

davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan, Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudiga shikoyat bilan murojaat etgan fuqaroning iltimosiga koʻra Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyaviy sudi tomonidan;

davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan daʼvogarning yoki javobgarning iltimosiga koʻra fuqarolik ishlari boʻyicha sud tomonidan;

davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan arizachining iltimosiga koʻra maʼmuriy sud tomonidan;

davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan huquqbuzarning iltimosiga koʻra maʼmuriy huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni yuritish va koʻrib chiqish vakolatiga ega boʻlgan davlat organlari (mansabdor shaxslar) tomonidan;

jinoyat ishi boʻyicha davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan gumon qilinuvchining, ayblanuvchining yoki sudlanuvchining iltimosiga koʻra jinoyat ishi oʻz ish yurituvida boʻlgan surishtiruvchi, tergovchi, prokuror va jinoyat ishlari boʻyicha sud tomonidan;

davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan mahkumning iltimosiga koʻra jazoni va boshqa jinoyat-huquqiy taʼsir choralarini ijro etuvchi muassasalarning hamda organlarning vakolatli mansabdor shaxsi tomonidan;

davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxsga psixiatriya yordami koʻrsatayotgan psixiatriya muassasasi tomonidan;

oʻz huquqlari buzilgan hamda xotin-qizlar va erkaklarning teng huquqliligi buzilganligi munosabati bilan sudga murojaat qilgan, davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxsning iltimosiga koʻra sud tomonidan.

Ishni yuritayotgan vakolatli organning (mansabdor shaxsning) davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrovida davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatiladigan jismoniy shaxs haqidagi axborot, shu jumladan uning pasportga oid maʼlumotlari (identifikatsiyalovchi ID-karta), ish raqami va toifasi, ish yuritiladigan til va davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish uchun zarur boʻlgan boshqa axborot koʻrsatiladi.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrovni yuborishda vakolatli organ (mansabdor shaxs) tomonidan davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatiladigan jismoniy shaxsning “Ijtimoiy himoya yagona reyestri” axborot tizimida hisobda turganligi haqidagi maʼlumotlar “Yuridik yordam” axborot tizimi orqali avtomatik ravishda tekshiriladi.

Agar davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatiladigan jismoniy shaxs “Ijtimoiy himoya yagona reyestri” axborot tizimida hisobda turgan boʻlsa, davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrov vakolatli organ (mansabdor shaxs) tomonidan “Yuridik yordam” axborot tizimida roʻyxatga olinadi va koʻrib chiqish uchun maxsus vakolatli davlat organiga yuboriladi.

Agar jismoniy shaxs “Ijtimoiy himoya yagona reyestri” axborot tizimida hisobda turmagan boʻlsa, davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrov “Yuridik yordam” axborot tizimida roʻyxatga olinmaydi, bundan ushbu moddaning oltinchi qismida nazarda tutilgan hollar mustasno.

Agar Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksiga muvofiq jinoyat ishi boʻyicha advokat ishtirok etishi shart boʻlsa, advokat tayinlash toʻgʻrisidagi surishtiruvchining, tergovchining, prokurorning qarori yoki sudning ajrimi davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatiladigan jismoniy shaxs “Ijtimoiy himoya yagona reyestri” axborot tizimida hisobda turishi yoki turmasligidan qatʼi nazar, “Yuridik yordam” axborot tizimida roʻyxatga olinadi.

Davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisidagi ariza yoki davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrov maxsus vakolatli davlat organiga kelib tushgan kundan eʼtiboran uch ish kuni ichida koʻrib chiqiladi, bundan Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksida nazarda tutilgan, jinoyat ishlari boʻyicha advokat ishtirok etishi shart boʻlgan hollar va muddatlar mustasno.

Davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisidagi arizani yoki davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrovni koʻrib chiqishda quyidagilar tekshiriladi:

davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisidagi arizada yoki davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrovda bayon etilgan masalalarning ushbu Qonunning 11-moddasida nazarda tutilgan davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatiladigan ishlar roʻyxatiga muvofiqligi;

davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisidagi ariza davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxsning vakili tomonidan berilgan taqdirda — jismoniy shaxsning vakiliga berilgan ishonchnoma va (yoki) uning vakolatlarini tasdiqlovchi boshqa hujjatlar yoxud qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda, davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxs va uning vakili oʻrtasidagi qarindoshlik munosabatlarini tasdiqlovchi hujjatlar;

ariza ruhiy holati buzilgan, psixiatriya yordami koʻrsatilayotgan jismoniy shaxsning qonuniy vakili yoki psixiatriya muassasasi tomonidan berilgan taqdirda — jismoniy shaxsga psixiatriya yordami koʻrsatilayotganligi haqidagi axborot;

ariza oʻz huquqlari buzilgan, xotin-qizlar va erkaklarning teng huquqliligi buzilganligi munosabati bilan sudga murojaat qilgan jismoniy shaxs tomonidan berilgan taqdirda — xotin-qizlar va erkaklarning teng huquqliligi buzilganligi bilan bogʻliq ish sudda koʻrib chiqilayotganligi haqidagi axborot.

Vakolatli organ (mansabdor shaxs) tomonidan ushbu Qonun 9-moddasining 1-bandida koʻrsatilgan jismoniy shaxslarga davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrov yuborilgan taqdirda, shaxsning “Ijtimoiy himoya yagona reyestri” axborot tizimi vositasida kam taʼminlangan shaxs deb eʼtirof etilganligi haqidagi axborot “Yuridik yordam” axborot tizimi orqali avtomatik ravishda tekshiriladi.

Davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisidagi arizani yoki davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrovni koʻrib chiqish yakunlari yuzasidan maxsus vakolatli davlat organi tegishincha ariza bergan jismoniy shaxsni yoki soʻrov yuborgan vakolatli organni (mansabdor shaxsni) davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqida yoki davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatishni rad etish toʻgʻrisida xabardor qiladi.

Davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisidagi arizada yoki davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrovda koʻrsatilgan axborot ushbu Qonun talablariga muvofiq boʻlgan taqdirda, maxsus vakolatli davlat organi tomonidan davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisida qaror qabul qilinib, qaror “Yuridik yordam” axborot tizimida roʻyxatga olinadi.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish quyidagi hollarda rad etiladi:

davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisidagi ariza yoki davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi soʻrov ushbu Qonun talablariga muvofiq boʻlmaganda;

davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisidagi ariza jismoniy shaxsning vakili tomonidan uning vakolatlarini tasdiqlovchi hujjatlar yoki qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda, jismoniy shaxs va uning vakili oʻrtasidagi qarindoshlik munosabatlarini tasdiqlovchi hujjatlar taqdim etilmasdan berilganda;

psixiatriya yordami koʻrsatuvchi psixiatriya muassasasining jismoniy shaxsga psixiatriya yordami koʻrsatilayotganligini tasdiqlovchi maʼlumotnomasi mavjud boʻlmaganda;

xotin-qizlar va erkaklarning teng huquqliligi buzilganligi bilan bogʻliq ish sudda koʻrib chiqilayotganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma mavjud boʻlmaganda;

jismoniy shaxs (uning vakili) tomonidan taqdim etilgan hujjatlarda yolgʻon yoki notoʻgʻri axborot mavjud boʻlganda;

jismoniy shaxsga ilgari fuqarolik ishlari yoki maʼmuriy ishlar boʻyicha ayni oʻsha taraflar oʻrtasidagi nizo yuzasidan ayni oʻsha predmet toʻgʻrisidagi va ayni oʻsha asoslar boʻyicha huquqiy himoyaning barcha vositalari qoʻllanilgan holda davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilgan boʻlsa (bundan yangi ochilgan holatlar boʻyicha qonuniy kuchga kirgan sud hujjatlarini qayta koʻrib chiqish hollari mustasno).

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish rad etilgan taqdirda, maxsus vakolatli davlat organi davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisida ariza bergan jismoniy shaxsni yoki davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqida soʻrov yuborgan vakolatli organni (mansabdor shaxsni) rad etish sabablarini koʻrsatgan holda xabardor qiladi.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish rad etilganligi ustidan yuqori turuvchi organga yoki sudga shikoyat qilinishi mumkin.

Maxsus vakolatli davlat organining davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqidagi qarori yoki advokat tayinlash toʻgʻrisidagi surishtiruvchining, tergovchining, prokurorning qarori yoxud sudning ajrimi “Yuridik yordam” axborot tizimida roʻyxatga olinganidan keyin “Yuridik yordam” axborot tizimi davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlardan birini avtomatik ravishda tanlaydi.

“Yuridik yordam” axborot tizimi orqali advokatni tanlashda uning ixtisoslashuvi, advokat qaysi hudud doirasida davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish boʻyicha oʻz faoliyatini amalga oshirayotgan boʻlsa, oʻsha hudud va ish yuritish tili inobatga olinadi.

“Yuridik yordam” axborot tizimi orqali tanlangan hamda tegishli ishda oʻzining ishtirok etishini tasdiqlagan advokat qonunchilikda belgilangan muddatlarda va tartibda yuridik yordam koʻrsatishga kirishishi shart.

“Yuridik yordam” axborot tizimi orqali tanlangan advokat haqidagi axborot davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisida ariza bergan jismoniy shaxsga yoki davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish haqida soʻrov yuborgan vakolatli organga (mansabdor shaxsga) joʻnatiladi.

Agar “Yuridik yordam” axborot tizimi orqali tanlangan advokat ishda ishtirok etishni rad etadigan boʻlsa, u rad etish asoslarini darhol “Yuridik yordam” axborot tizimiga kiritishi kerak.

“Yuridik yordam” axborot tizimi orqali advokatni tanlash jarayoni “Yuridik yordam” axborot tizimi orqali tanlangan advokatlardan biri oʻzining ishda ishtirok etishini tasdiqlanmaguniga qadar davom etadi.

Surishtiruvchi, tergovchi, prokuror yoki sud maxsus vakolatli davlat organi tomonidan tasdiqlangan davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlarning navbatchilik jadvaliga asosan quyidagi hollarda advokatlardan birini ishda ishtirok etish uchun jalb qilishi mumkin:

Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksiga muvofiq kechiktirib boʻlmaydigan tergov harakatlarini oʻtkazish zarur boʻlganda;

texnik muammolar sababli “Yuridik yordam” axborot tizimi orqali advokatni tanlash imkoniyati mavjud boʻlmaganda;

dam olish yoki ishlanmaydigan bayram kunlari boshlanganda.

Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan hollarda surishtiruvchi, tergovchi, prokuror yoki sud advokatni “Yuridik yordam” axborot tizimi orqali tanlash imkoniyati mavjud boʻlmaganligi va ishda ishtirok etish uchun navbatchi advokat jalb qilinganligi asoslari haqidagi axborotning mazkur axborot tizimi orqali onlayn rejimda ishlash imkoniyati boshlangan paytdan eʼtiboran oʻn ikki soatdan kechiktirmay kiritilishini taʼminlashi shart.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokat Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestridan chiqarilgan taqdirda yoki qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa hollarda maxsus vakolatli davlat organining qarori asosida boshqa advokat bilan almashtiriladi.

Bir advokatni boshqa advokat bilan almashtirish chogʻida davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatishning uzluksizligi taʼminlanadi.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish maxsus vakolatli davlat organining qarori asosida quyidagi asoslarga koʻra tugatiladi:

davlat hisobidan yuridik yordam olish toʻgʻrisida ariza bergan jismoniy shaxsning arizasiga koʻra;

davlat hisobidan yuridik yordam oluvchi jismoniy shaxs “Ijtimoiy himoya yagona reyestri” axborot tizimida kam taʼminlangan shaxslar toifasidan chiqarilgan boʻlsa;

qaysi ish boʻyicha jismoniy shaxsga davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish uchun ilgari advokat taqdim etilgan boʻlsa, oʻsha ish boʻyicha mazkur jismoniy shaxs boshqa advokat bilan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisida shartnoma tuzgan boʻlsa;

jismoniy shaxsning arizasida koʻrsatilgan masala boʻyicha yuridik yordam koʻrsatish sudning tegishli hukmi, qarori yoki ajrimi chiqarilganligi munosabati bilan yakunlangan boʻlsa;

psixiatriya muassasasi tomonidan jismoniy shaxsga psixiatriya yordamini koʻrsatish tugatilgan boʻlsa;

davlat hisobidan yuridik yordam olayotgan jismoniy shaxs vafot etgan yoki vafot etgan deb eʼlon qilingan yoxud bedarak yoʻqolgan deb topilgan boʻlsa;

davlat hisobidan yuridik yordam olayotgan shaxs advokatdan belgilangan tartibda yozma ravishda voz kechganda.

Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksida nazarda tutilgan hollarda davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxsning advokatdan voz kechishiga yoʻl qoʻyilmaydi.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatlar reyestriga kiritilgan advokatlar qonunchilikda belgilangan tartibga va Advokatning kasb etikasi qoidalariga muvofiq davlat hisobidan yuridik yordamni sifatli koʻrsatishi shart.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilganligini tasdiqlash uchun advokat tomonidan davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilganligi toʻgʻrisida maʼlumotnoma tuziladi. Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnomada ishning raqami, ishda ishtirok etgan advokatning familiyasi, ismi va otasining ismi, davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilgan jismoniy shaxsning familiyasi, ismi va otasining ismi, ishda ishtirok etish kunlari koʻrsatiladi. Maʼlumotnomada advokat tomonidan davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilganligi bilan bogʻliq boshqa maʼlumotlar ham koʻrsatilishi mumkin.

Davlat hisobidan yuridik yordam olish rad etilganligi haqida advokat, davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan shaxs va vakolatli davlat organining mansabdor shaxsi tomonidan bayonnoma tuziladi hamda imzolanadi, bundan ushbu moddaning oltinchi qismida nazarda tutilgan hol mustasno. Davlat hisobidan yuridik yordam olish rad etilganligi haqidagi bayonnomada ishning raqami, ishda ishtirok etgan advokatning familiyasi, ismi va otasining ismi, davlat hisobidan yuridik yordam olishni rad etgan jismoniy shaxsning familiyasi, ismi va otasining ismi, vakolatli davlat organi mansabdor shaxsining familiyasi, ismi va otasining ismi, uning lavozimi, davlat hisobidan yuridik yordam olishni rad etish sabablari, advokat ishda ishtirok etgan kunlar hamda advokat tomonidan davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilishi bilan bogʻliq boshqa maʼlumotlar koʻrsatiladi.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokat almashtirilgan yoki davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish tugatilgan hollarda, bu haqda davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnomada yoki davlat hisobidan yuridik yordam olish rad etilganligi haqidagi bayonnomada qayd etiladi.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma advokat tomonidan imzolanadi. Bunda maʼlumotnomaning protsessual harakatlarni amalga oshirishda advokat ishtirok etishi haqidagi qismi surishtiruvchi, tergovchi, prokuror, sud yoki tegishli ishni yuritayotgan boshqa vakolatli organ bilan kelishiladi.

Davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan gumon qilinuvchi, ayblanuvchi, sudlanuvchi advokatdan voz kechganda advokatdan voz kechish toʻgʻrisidagi bayonnoma Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat-protsessual kodeksida belgilangan tartibda tuziladi.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma, davlat hisobidan yuridik yordam olish rad etilganligi haqidagi bayonnoma yoki advokatdan voz kechish toʻgʻrisidagi bayonnoma “Yuridik yordam” axborot tizimiga tegishli advokat tomonidan kiritiladi.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish bilan bogʻliq maʼlumotlar maxsus vakolatli davlat organi tomonidan tekshirilishi lozim.

Maxsus vakolatli davlat organi advokat tomonidan koʻrsatilgan yuridik yordamning sifati, muddatlari, hajmi va turini tasdiqlash maqsadida davlat hisobidan yuridik yordam olgan jismoniy shaxslardan va ishni yuritayotgan vakolatli organdan (mansabdor shaxsdan) axborot soʻrab olishga haqli.

Davlat hisobidan yuridik yordamni moliyalashtirish uchun davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilganligi toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma yoki davlat hisobidan yuridik yordam olish rad etilganligi haqidagi bayonnoma asos boʻladi.

Ish yuritish toʻxtatib turilguniga qadar davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxsga amalda koʻrsatilgan yuridik yordam ish yuritishni toʻxtatib turish haqidagi surishtiruvchining, tergovchining, prokurorning qaroriga yoki vakolatli davlat organining (mansabdor shaxsning) qaroriga yoxud sudning ajrimiga asosan davlat hisobidan moliyalashtiriladi.

Jinoyat ishlari boʻyicha gumon qilinuvchining, ayblanuvchining yoki sudlanuvchining advokatdan voz kechishi bilan bogʻliq boʻlgan protsessual harakatda advokat ishtirok etgan hollarda advokatdan voz kechish toʻgʻrisidagi bayonnoma davlat hisobidan koʻrsatilgan yuridik yordamni moliyalashtirish uchun asos boʻladi.

Davlat hisobidan yuridik yordamni moliyalashtirish Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti mablagʻlari va qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa manbalar hisobidan amalga oshiriladi.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatgan advokatga ushbu Qonunga muvofiq koʻrsatilgan yuridik yordam uchun Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadigan tartibda va miqdorlarda toʻlov amalga oshiriladi.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokat ushbu Qonunning 22-moddasiga muvofiq almashtirilgan taqdirda yoki davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish ushbu Qonunning 23-moddasiga muvofiq tugatilganda amalda yuridik yordam koʻrsatgan advokatga toʻlov amalga oshiriladi.

Davlat hisobidan koʻrsatilgan yuridik yordam uchun advokatga qonunchilikda belgilangan muddatda va tartibda toʻlov amalga oshirilishi kerak.

Davlat hisobidan koʻrsatilgan yuridik yordam uchun advokatga toʻlov Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi huzuridagi Gʻaznachilik xizmati qoʻmitasining tegishli hududiy boʻlinmalari tomonidan amalga oshiriladi.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatuvchi advokatga yuridik yordam koʻrsatish bilan bogʻliq xizmat safari va transport xarajatlarining oʻrni qonunchilikka muvofiq qoplanadi.

Agar fuqarolik ishlari boʻyicha sudning hal qiluv qarori davlat hisobidan yuridik yordam olgan jismoniy shaxsning foydasiga qabul qilingan boʻlsa, sud ikkinchi tarafdan advokatning yordamiga haq toʻlash boʻyicha davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish bilan bogʻliq xarajatlarni qonunchilikda belgilangan miqdorda Oʻzbekiston Respublikasining Davlat budjeti foydasiga undirib oladi, bundan ikkala taraf ushbu Qonunga muvofiq davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan shaxslar deb eʼtirof etilgan hollar mustasno.

Jismoniy shaxs oʻzining davlat hisobidan yuridik yordam olish huquqiga ega boʻlgan jismoniy shaxslar toifalaridan biriga kiritilishi maqsadida yolgʻon yoki chalgʻituvchi maʼlumotlar taqdim etganligi fakti aniqlangan taqdirda, davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish bilan bogʻliq barcha xarajatlarning oʻrni yuridik yordam olgan jismoniy shaxs tomonidan qoplanadi.

Advokat davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatilganligi toʻgʻrisida yolgʻon yoki notoʻgʻri maʼlumotlar taqdim etganligi fakti aniqlangan taqdirda, davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish bilan bogʻliq xarajatlarning oʻrni advokat tomonidan qoplanadi.

Ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan jismoniy shaxs tomonidan yoki ushbu moddaning uchinchi qismida koʻrsatilgan advokat tomonidan davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish bilan bogʻliq xarajatlarning oʻrnini ixtiyoriy ravishda qoplash rad etilgan taqdirda, bunday xarajatlar sud tartibida undiriladi.

Davlat hisobidan yuridik yordam koʻrsatish toʻgʻrisidagi qonunchilikni buzganlikda aybdor shaxslar belgilangan tartibda javobgar boʻladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oy oʻtgach kuchga kiradi.