T/r

Chora-tadbirlar nomi

Ijro qilish muddati

Masʼul boʻlgan tashkilotlar

Bajariladigan ishlarning pirovard natijasi

I. Bioxilma-xillikni asrash va muhofaza etiladigan tabiiy hududlar faoliyatini takomillashtirish

1.

Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobining yangi nashrini tayyorlash. Bunda:

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi

Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobining oltinchi nashri Xalqaro tabiatni muhofaza qilish ittifoqi (IUCN) toifalari va mezonlari asosida tayyorlanadi.

Qizil kitobga kiritilgan turlarning muhofazasi borasidagi maqomi xalqaro standartlarga moslashtiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobini Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqining (International Union for Conservation of Nature) talablari boʻyicha tayyorlash yuzasidan “yoʻl xaritasi”ni ishlab chiqish;

2023-yil II chorak

Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobining yangi nashrini zamonaviy metodlar va Tabiatni muhofaza qilish xalqaro ittifoqi (IUCN) Qizil roʻyxatida nazarda tutilgan toifalar va mezonlar asosida tayyorlash hamda chop etish.

2025-yil I chorak

2.

Yovvoyi holda oʻsuvchi dorivor va oziq-ovqatbop oʻsimliklarni, jumladan, ularning eksportbop turlarini yetishtirish va koʻpaytirish choralarini koʻrish. Bunda:

plantatsiyalarni tashkil etish uchun aniq hisob-kitoblar asosida ekish materiallari (urugʻ va/yoki qalamcha) yigʻib olish uchun kvota ajratish;

shirinmiya, shumgʻiya, naʼmatak, kovul va sassiq kavrak kabi dorivor va oziq-ovqatbop oʻsimlik turlari boʻyicha har yili kamida 10 ming gektar maydonda madaniy plantatsiyalarni tashkil etish.

2023-yil noyabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi

Respublikada mavjud yovvoyi holda oʻsuvchi dorivor va oziq-ovqatbop oʻsimliklar 19,5 ming gektar madaniy plantatsiyalari doimiy monitoringi olib boriladi.

Yovvoyi holda oʻsuvchi dorivor va oziq-ovqatbop oʻsimliklar, jumladan, ularning eksportbop turlarining madaniy plantatsiyalari koʻpaytiriladi.

Ushbu oʻsimliklarning tabiiy populyatsiyasi ortadi va yoʻqolib ketish xavfining oldi olinadi.

Madaniy plantatsiyalarni koʻpaytirish natijasida 2026-yildan boshlab:

sohada eksport salohiyati 3 baravarga ortadi;

doimiy 500 nafar, mavsumiy 20 mingnafar aholi bandligi taʼminlanadi.

3.

“Oʻzbekiston ekologiyasi va tabiiy resurslari atlasi”ni yaratish. Bunda:

tegishli vazirlik va idoralar mutaxassislaridan iborat idoralararo ishchi guruh tuzish;

tabiiy resurslar va ekologiya boʻyicha maʼlumotlarni toʻplash va umumlashtirish;

tegishli masshtabdagi tabiiy resurslar va ekologiya boʻyicha xaritalar tuzish;

“Oʻzbekiston ekologiyasi va tabiiy resurslari atlasi”ni nashr etish.

2023 — 2025-yillar

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi

Oʻzbekiston Respublikasining tabiiy resurslari, iqlimi va ekologik holatini aks ettiradigan yagona jamlangan xarita shakllantiriladi.

Xaritada quyidagilar aks ettiriladi:

hayvonot dunyosi obyektlari;

oʻsimliklar;

tuproq;

yer usti suvlari;

iqlim;

landshaft va tabiiy geografik rayonlashtirish;

muhofaza etiladigan tabiiy hududlar;

oʻrmon xoʻjaliklari;

yer ostining geologik tuzilishi va boshqa maʼlumotlar.

4.

Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar maydonlarini kengaytirish. Bunda:

“Zarafshon” milliy tabiat bogʻini 2 ming gektarga, “Surxon” va “Nurota” davlat qoʻriqxonalari hududini 4-5 ming gektargacha ke�gaytirish boʻyicha oʻrganish ishlarini amalga oshirish;

ilmiy asoslangan taklif va xaritalarni tayyorlash;

muhofaza etiladigan tabiiy hududlar maydonini kengaytirish yuzasidan Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritish.

2023-yil dekabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi

Ushbu muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning kengaytirilishi natijasida noyob hayvonlarning soni ortib, oʻsimlik qoplami tiklanishiga erishiladi. Jumladan, Buxoro bugʻusining soni Zarafshon milliy tabiat bogʻida besh yil muddatda 200 boshdan, Surxon davlat qoʻriqxonasida morxoʻrlar 800 boshdan, Buxoro togʻ qoʻyi 200 boshdan, Nurota davlat qoʻriqxonasida Qizilqum qoʻyi soni 2,5 ming boshdan ortadi. Shu bilan birga ushbu hududlardagi noyob oʻsimlik turlarini genetik baza sifatida saqlab qolinishiga erishiladi.

5.

Milliy tabiat bogʻlari faoliyatini muvofiqlashtirish. Bunda:

“Zomin”, “Ugom-Chotqol”, “Orolqum”, “Orolboʻyi”, “Pop”, “Omonqoʻton”, “Yuqori Toʻpalang” va “Bobotogʻ” milliy tabiat bogʻlarini Muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni boshqarish departamenti huzuriga oʻtkazish;

Yuridik maqomga ega muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning tashkiliy-huquqiy masalalariga oid hujjatlarini xatlovdan oʻtkazish va ularga oʻzgartirishlar kiritish.

2023-yil avgust

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi

Muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni boshqarish va ularning faoliyatini muvofiqlashtirishda yaxlitlik, yagona boshqarish siyosati taʼminlanadi. Ularning faoliyati, amalga oshirilayotgan tadbirlar tizimi yagona xalqaro standartlar asosida amalga oshiriladi.

Ilmiy-tadqiqot ishlari va tabiat majmualari monitoringi yuritilishining sifati oshiriladi, belgilangan muhofaza rejimining taʼminlanishida samaradorlik ortadi.

6.

Muhofaza etiladigan tabiiy hududlarning moddiy-texnik bazasini mustahkamlash. Bunda:

1) 2023-yilda “Surxon”, “Nurota” va “Hisor” davlat qoʻriqxonalari, “Zarafshon” milliy tabiat bogʻi va “Jayron” pitomnigini boshqarish va monitoring tizimiga zamonaviy texnologiyalarni joriy qilish hamda ularning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash.

2) 2024-yilda “Markaziy Qizilqum” “Pop”, “Omonqoʻton”, “Bobotogʻ” va “Yuqori Toʻpalang” milliy tabiat bogʻlari, “Oqtogʻ-Tomdi”, “Qizilqum” davlat qoʻriqxonalari, “Borsakelmas” va “Sudochye-Akpetki” davlat buyurtma qoʻriqxonalarini boshqarish va monitoring tizimiga zamonaviy texnologiyalarni joriy qilish hamda ularning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash;

3) 2025-yilda “Saygachiy” majmua buyurtma qoʻriqxonasi, “Orolqum”, “Orolboʻyi”, “Xorazm”, “Janubiy Ustyurt”, “Zomin” va “Ugom-Chotqol” milliy tabiat bogʻlari, “Zomin” davlat qoʻriqxonasi va “Chotqol” davlat biosfera qoʻriqxonasi, Quyi Amudaryo davlat biosfera rezervatini boshqarish va monitoring tizimiga zamonaviy texnologiyalarni joriy qilish hamda ularning moddiy-texnika bazasini mustahkamlash;

2023 — 2025-yillar

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi

Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar uchun dron, kuzatish kamerasi, fotoqopqonlar xarid qilish, onlayn nazorat tahlil markazini tashkil qilish, aerokosmik kuzatish maʼlumotlaridan foydalanish orqali monitoring tizimiga zamonaviy texnologiyalarni joriy etish choralari koʻriladi.

Natijada hududlarning antropogen tahdid darajasi yuqori boʻlgan manzillarini va tahdid turlarini (chorva mollarining noqonuniy boqilishi, brakonyerlik, mahalliy aholi tomonidan qoʻriqxona yerlarining oʻzlashtirilishi) tezkor aniqlash va bartaraf etish imkoniyati yaratiladi.

Muhofaza etiladigan tabiiy hududlarda qoʻriqlash va ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borish va monitoring ishlari samaradorligi ortadi hamda huquqbuzarliklar sonining keskin kamayishiga erishiladi. Inson omilining ishtiroki maksimal darajada kamayadi.

7.

“Chotqol” davlat biosfera va “Oqtogʻ-Tomdi” davlat qoʻriqxonalarining qoʻriqlanma zonalarini belgilash. Bunda:

“Chotqol” davlat biosfera va “Oqtogʻ-Tomdi” davlat qoʻriqxonalarining qoʻriqlanma (bufer) zonalarini belgilash uchun hududni xatlovdan oʻtkazish;

“Chotqol” davlat biosfera va “Oqtogʻ-Tomdi” davlat qoʻriqxonalarining qoʻriqlanma (bufer) zonalari xaritalarini tayyorlash;

“Chotqol” davlat biosfera va “Oqtogʻ-Tomdi” davlat qoʻriqxonalarining qoʻriqlanma (bufer) zonalarini belgilash yuzasidan Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritish.

2024-yil avgust

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi

“ Muhofaza etiladigan tabiiy hududlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 47-moddasi talablari bajariladi. Bunda:

ushbu muhofaza etiladigan tabiiy hududlarga salbiy taʼsirning oldini olish maqsadida qoʻriqlanma zonalarda xoʻjalik faoliyati va boshqa faoliyat cheklanadi yoki taqiqlanadi;

qoʻriqlanma zonalarning bir qismida ekologik turizmni tashkil etish, mazkur hudud uchun xos boʻlgan kamyob hamda yoʻqolib ketish xavfi ostida turgan oʻsimliklar va hayvonlarning turlarini koʻpaytirish maqsadida tabiiy pitomniklar barpo etish imkoniyatlari yaratiladi.

8.

Quyi Amudaryo davlat biosfera rezervatida Amudaryodan nasos orqali suv chiqarish ishlarini hamda uning hududidagi 2 gektar maydonda Buxoro bugʻusi uchun volyer va tashrif markazini tashkil etish. Bunda:

Quyi Amudaryo davlat biosfera rezervatidagi Buxoro bugʻularining ozuqa bazasini yaxshilash, oʻsimliklarni nobud boʻlishdan saqlash va qayta tiklanishini taʼminlash maqsadida Amudaryodan nasos orqali suv chiqarish ishlarini yakuniga yetkazish;

biosfera rezervatining qoʻriqlanma (bufer) zonasidagi 2 gektar maydondaBuxoro bugʻusi uchun volyer va tashrif markazini qurish.

2023-yil dekabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi

Amudaryodan nasos orqali suv chiqarish ishlari va Quyi Amudaryo davlat biosfera rezervatining qoʻriqlanma (bufer) zonasidagi 2 gektar maydonda Buxoro bugʻusi uchun volyer va tashrif markazi qurilishini yakuniga yetkazish orqali:

biosfera rezervatidagi Buxoro bugʻularining ozuqa bazasi yaxshilanadi;

oʻsimlik qoplamasining qayta tiklanishi taʼminlanadi.

Mazkur hududlarda ekologik turizmni tashkil etish imkoniyatlari yaratiladi.

9.

Hisor davlat qoʻriqxonasining “Suvtushar sharsharasi” ekoturistik obyekti infratuzilmasini yaxshilash. Bunda:

Hisor davlat qoʻriqxonasining “Suvtushar sharsharasi” ekoturistik obyektiga sayyohlarni jalb qilish imkoniyatlarini hamda xizmat koʻrsatish sifatini oshirish maqsadida uning atrofida turistik infratuzilma barpo etish;

“Suvtushar sharsharasi” ekoturistik obyektiga olib boruvchi 60 km yoʻlni taʼmirlash.

2023-yil dekabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi

Tashrif buyuruvchilarning ekoturistik maskanga borishi uchun qulay yoʻl infratuzilmasi yaratiladi.

Hisor davlat qoʻriqxonasining “Suvtushar sharsharasi”da tashrif buyuruvchilarga tegishli sharoitlar, jumladan, kuzatuv maydonchasi, ayvonlar (besedkalar), dam olish va toʻxtash joylari, ekoturistik marshrutlar yaratilishi natijasida yiliga 10 ming nafar sayyoh jalb etiladi.

Sayyohlarga xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq 50 dan ortiq yangi ish oʻrinlari yaratiladi.

10.

Fargʻona va Namangan viloyatlarida bioxilma-xillikni saqlash, tabiiy majmualarni qayta tiklash hamda ekoturizmni rivojlantirish maqsadida muhofaza etiladigan tabiiy hudud tashkil etish.

2024-yil aprel

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Namangan va Fargʻona viloyatlari hokimliklari

bilan birgalikda

Fargʻona viloyatining Yozyovon tabiiy yodgorligi, Soʻx, Shoʻrsuv, Qayroqqum, Kattaturk va Namangan viloyatining Mingbuloq va Pop adirliklari tabiiy hududlarida bioxilma-xillikni saqlash, tabiiy majmualarni qayta tiklash hamda ekoturizmni rivojlantirish maqsadida umumiy maydoni 100 gektardan ortiq boʻlgan milliy tabiat bogʻini tashkil etish yuzasidan qaror loyihasi Vazirlar Mahkamasiga kiritiladi. Ushbu hududlarda muhofaza etiladigan tabiiy hudud tashkil etish natijasida qayd etilgan tabiiy maskanlardagi tabiat majmualari, noyob va endemik hisoblangan 15 dan ortiq hayvon turi, 20 dan ortiq oʻsimlik turlarining yashash hamda oʻsish joylari muhofazaga olinadi.

Ekoturizmni rivojlantirish maqsadida infratuzilma va ekoturistik marshrutlar yaratiladi.

Natijada yiliga 2 mingdan ortiq sayyohlar hududga jalb etiladi. Sayyohlarga xizmat koʻrsatish bilan bogʻliq 50 dan ortiq yangi ish oʻrinlari yaratiladi.

11.

Yovvoyi qushlar va sut emizuvchi hayvonlar turlari hisobini yuritish. Bunda:

Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Xorazm, Jizzax, Sirdaryo va Fargʻona viloyatlarida iqtisodiy ahamiyatga ega hayvonot dunyosi obyektlari turlarini xatlovdan oʻtkazish va ularning sonini aniqlash;

iqtisodiy ahamiyatga ega yovvoyi qushlar va sut emizuvchi hayvonlar turlarini saqlash va ulardan foydalanish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqish.

2023-yil dekabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi

Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Xorazm, Jizzax, Sirdaryo va Fargʻona viloyatlaridagi yovvoyi qushlar va sut emizuvchi hayvonlarning turlari sanoqdan oʻtkaziladi.

Ularning hisobi, tarqalish areali, yashash muhiti, xoʻjalikda foydalanish boʻyicha hamda boshqa sifat tavsiflari boʻyicha maʼlumotlar bazasi shakllantiriladi.

Qizil kitobga kiritilgan yovvoyi hayvonlar hisobi xatlovdan oʻtkaziladi.

Yovvoyi hayvonlarning kadastri shakllantiriladi.

Olingan maʼlumotlar asosida hayvonot dunyosidan foydalanish boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqiladi.

12.

Istiqbolli xomashyobop oʻsimlik turlari hisobini yuritish. Bunda:

Sirdaryo, Samarqand va Qashqadaryo viloyatlarida tabiiy holda tarqalgan xomashyobop oʻsimliklar roʻyxatini shakllantirish;

dorivor, ozuqa va texnik oʻsimliklarning yovvoyi holda oʻsuvchi turlari tabiiy zaxiralarini xatlovdan oʻtkazish;

viloyatlar kesimida qishloq xoʻjaligi, oʻrmon fondi va zaxira yerlarida oʻrganiladigan oʻsimlik turlarining tarqalish maydonlarini, xomashyobop turlarning biologik va ekspluatatsion zaxiralarini aniqlash.

2023-yil dekabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi

Sirdaryo, Samarqand va Qashqadaryo viloyatlarida tabiiy holda tarqalgan xomashyobop oʻsimliklar hisobdan oʻtkaziladi.

Ularning tarqalishi, populyatsiya holati, soni va sifat tavsiflari, oʻsadigan umumiy muhiti boʻyicha maʼlumotlar bazasi shakllantiriladi. Ulardan xoʻjalikda foydalanish hajmlari, ularni saqlash va iqtisodiy baholash boʻyicha tavsiyalar ishlab chiqiladi. Xomashyobop oʻsimliklarning kadastri shakllantiriladi.

13.

Yovvoyi oʻsimlik va hayvonot dunyosi obyektlarini muhofazasini tizimli tashkil etish. Bunda:

Bosh prokuratura va Ichki ishlar vazirligi bilan birgalikda yovvoyi oʻsimlik va hayvonot dunyosi obyektlarini noqonuniy olib kirish va chetga olib chiqib ketish, saqlash, ruxsatsiz tabiatdan ajratib olish holatlari ustidan taʼsirchan nazorat tizimini oʻrnatish;

Davlat bojxona qoʻmitasi va Raqamli texnologiyalar vazirligi bilan birgalikda yovvoyi oʻsimlik va hayvonot dunyosi obyektlari va ularning qismlarini chetga olib chiqish va chetdan olib kirish jarayonlarining elektron nazoratini taʼminlash maqsadida idoraviy axborot tizimlarini integratsiya qilish orqali oʻzaro elektron axborot almashinuvini yoʻlga qoʻyish.

2023-yil oktabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi

Yovvoyi oʻsimlik va hayvonot dunyosi obyektlarini chetga olib chiqishda ularni bojxona hududidan olib oʻtishning elektron nazorati yoʻlga qoʻyiladi.

Buning natijasida, kavrak oʻsimligi ildizi, naʼmatak mevalari va shirinmiya ildizi kabi yovvoyi oʻsimliklarni, shuningdek, hayvonot dunyosi obyektlarini tegishli ruxsatnomasiz olib chiqib ketish holatlariga chek qoʻyiladi.

14.

Surxondaryo viloyati, Jarqoʻrgʻon tumani, “Gʻur-Gʻur” mahallasidagi, “Oqtepa” tabiat bogʻi hududini Vazirlik balansiga bepul oʻtkazish hamda bepul oʻtkazib berish boʻyicha qabul qilish-topshirish dalolatnomasini rasmiylashtirishni taʼminlash.

2023-yil iyul

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi,

Surxondaryo viloyati hokimligi

Oʻrmon resurslarining boy salohiyatidan toʻla-toʻkis va oqilona foydalanishni taʼminlash, ulardan foydalanish samaradorligini oshirish yoʻlga qoʻyiladi.

16.

Akademik F. Rusanov nomidagi Botanika bogʻi faoliyatini takomillashtirish, shu jumladan, ilmiy salohiyatini kuchaytirish, moddiy-texnik bazasini yaxshilash, hududlarda ularning tajribasini qoʻllash va filiallarini tashkil etish.

2023-yil 1-oktabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Fanlar akademiyasi

Akademik F. Rusanov nomidagi Botanika bogʻining imkoniyatlaridan keng foydalangan holda respublikada bioxilma-xillik sohasini ilmiy jihatdan oʻrganish tizimi takomillashtiriladi.

II. Atrof-muhitni muhofaza qilish va chiqindilarni boshqarish faoliyatini takomillashtirish

17.

Yirik va oʻrta toifaga kiruvchi sanoat obyektlarida chang-gaz tozalash uskunalarini modernizatsiya qilish va yangilarini oʻrnatish. Bunda, xoʻjalik yurituvchi subyektlarning oʻz mablagʻlari hisobidan 145 ta sanoat korxonalarida 714 ta chang-gaz tozalash uskunalarini yangilash va modernizatsiya qilish.

2023-yil dekabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi

Hududlardagi sanoat obyektlari tashlamalari ekologik normalarga moslashtiriladi.

Atmosfera havosiga 10 ming tonnadan ortiq sanoat tashlamalari tashlanishining oldi olinadi.

Aholi uchun musaffo havo va qulay ekologik muhit yaratiladi.

18.

Transport vositalarining atmosfera havosiga taʼsirini kamaytirish choralarini koʻrish. Bunda:

avtotransport vositalari ustidan ekologik nazoratni oʻrnatish hamda tashlamalarning belgilangan meʼyor darajasida boʻlishini taʼminlash maqsadida ikki bosqichli “Toza havo” oyligini oʻtkazish;

300 mingta avtotransport vositalarining atmosfera havosiga taʼsirini aniqlash.

2023-yil avgust-sentabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi

Avtotransport vositalarining atmosferaga tashlamalari meʼyor darajasiga keltiriladi hamda ular ustidan ekologik nazorat oʻrnatiladi.

265 ta kuzatuv va oʻlchash nuqtalari tashkil etilib, avtotransportlar ustidan ekologik nazorat oʻrnatiladi.

Yoʻllarda atmosfera havosining ortiqcha ifloslantirilishiga barham beriladi.

19.

Belgilangan ekologik meʼyorlarga javob bermaydigan transport vositalarini harakatlanishini cheklash. Bunda:

Toshkent shahrining 4 ta kirish (Uchqaxramon, Erkin, Sharq, Bektemir) yoʻl patrul maskanlarida doimiy (tunu-kun) ekologik postlarni tashkil etish;

ekologik meʼyorlarga javob bermaydigan transport vositalariga cheklovlar joriy etish.

2023-yil dekabr

Ichki ishlar vazirligi,Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi

Ekologik meʼyorlarga javob bermaydigan transport vositalari harakati tartibga solinadi. Atmosfera havosiga zararli tashlamalar tashlanishi oldi olinadi.

20.

Toshkent shahrida “№-2” (yuk tashish quvvati — 3,5 — 12,0 tonna) va “№-3” (yuk tashish quvvati — 12,0 tonnadan yuqori) toifasiga kiruvchi transport vositalarining harakatini tartibga solish. Bunda:

oʻrnatilgan standartlarga javob bermaydigan transport vositalarini kichik avtomobil halqa yoʻli orqali harakatlanishini taʼminlash;

aholi gavjum va yashil hududlarni “Ekologik hudud” etib belgilab, ushbu hududlarda transportlar harakatini toʻliq cheklash va maxsus jarima miqdorlarini belgilash;

kunning maʼlum vaqtlarida shahar markaziy koʻchalarida avtomobil harakatlanishiga taqiq oʻrnatish tizimini joriy qilish.

2023-yil dekabr

Ichki ishlar vazirligi, Transport vazirligi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi

“№-2” (yuk tashish quvvati — 3,5 — 12,0 tonna) va “№-3” (yuk tashish quvvati — 12,0 tonnadan yuqori) toifasiga kiruvchi transport vositalarining Toshkent shahrida harakatini tartibga solinadi.

21.

Toshkent shahridagi qurilish maydonlaridan atmosferaga chiqayotgan changlarni kamaytirish choralarini koʻrish. Bunda:

Toshkent shahridagi qurilish maydonlarini toʻliq xatlovdan oʻtkazish;

belgilangan qonun talablarini buzgan xoʻjalik yurituvchi subyektlarga nisbatan tegishli choralarni koʻrish.

Doimiy

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Qurilish vazirligi

Atmosferaga qurilish jarayonlaridan chiqayotgan chang va zararli moddalar kamayishiga erishiladi.

22.

Sanoat korxonalarida 80 ta lokal oqova tozalash inshootlarini qurish va mavjudlarini rekonstruksiya qilish. Bunda:

meʼyoridan ortiqcha ifloslangan ishlab chiqarish oqova suvlarini hosil qiluvchi korxonalar bilan lokal oqova tozalash inshootlarini qurish, mavjudlarini rekonstruksiya qilish dasturini ishlab chiqish va tasdiqlash;

dastur ijrosini taʼminlash yuzasidan ekologik nazorat tadbirlarini amalga oshirish.

2023-yil dekabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi

2023 yilda 80 ta sanoat korxonalarida lokal tozalash inshootlari quriladi va rekonstruksiya qilinadi.

Dasturga kiritilgan korxonalarda ekologik nazorat tadbirlari amalga oshiriladi va ularning nazorati kuchaytiriladi.

Buning natijasida kunlik hosil boʻlayotgan 73,2 ming metr kub yoki yillik 21,9 mln metr kub ifloslangan oqova suvlarning atrof-muhitga tozalanmasdan tashlanishining oldi olinadi, ochiq suv havzalarining suv sifati yaxshilanadi. Jumladan, Qoraqalpogʻiston Respublikasida — 3 ta, Andijonda — 6 ta, Buxoroda — 2 ta, Jizzaxda — 7 ta, Qashqadaryoda — 4 ta, Navoiyda — 7 ta, Namanganda — 6 ta, Samarqandda — 8 ta, Sirdaryoda — 8 ta, Surxondaryoda — 4 ta, Toshkentda — 13 ta, Xorazmda — 4 ta va Toshkent shahrida — 7 ta korxonada lokal tozalash inshootlari qayta tiklanadi.

23.

Respublikada 7 mingga yaqin sanoat va ijtimoiy obyektlar koʻmir yoqilgʻisiga oʻtishi munosabati bilan koʻmir qazib olish va uni boyitish boʻyicha atrof-muhitga kam taʼsirli usullarni joriy etish.

2023-yil dekabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Energetika vazirligi

Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “2023-yilda qayta tiklanuvchi energiya manbalarini va energiya tejovchi texnologiyalarni joriy etishni jadallashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2023-yil 16-fevraldagi PQ-57-son qarori ijrosi doirasida atrof-muhitga kam taʼsirli usullar joriy etiladi.

24.

Respublikada faoliyat koʻrsatayotgan yirik sement ishlab chiqarish zavodlarida atmosferaga tashlama tashlovchi manbalarida yuqori samarador chang-gaz tozalash uskunalarini oʻrnatish.

2023-2024-yillar davomida

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi,

Iqtisodiyot va moliya vazirligi,

aloqador vazirlik va idoralar

Atrof-muhitga zararli tashlamalar kamayadi.

25.

Foydali qazilmalarni qazib olish natijasida buzilgan 6 075 gektar yer maydonlarini rekultivatsiya qilish. Bunda:

yer osti boyliklarini qazib olish tufayli buzilgan yerlarning xatlovi natijasida aniqlangan maydonlarni 2023 — 2025-yillarda hududlar kesimida rekultivatsiya qilish reja jadvaliga muvofiq, 2023-yilda togʻ-kon sanoati va geologiya korxonalari tomonidan buzilgan yer maydonlarini oʻrganish;

1 410 gektar buzilgan yer maydonlarining rekultivatsiya qilinishini taʼminlash yuzasidan ekologik nazorat tadbirlarini amalga oshirish.

2023 — 2025-yillar davomida

(har yili oʻrtacha 2 000 gektar)

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi

Navoiy viloyatining tumanlarida, jumladan Uchquduqda — 8 minggektar, Tomdida — 3 ming gektar, Konimexda — 4,7 ming gektar; Samarqand viloyatining tumanlarida, jumladan, Nurobodda — 2,4 ming gektar, Paxtachida 1, 5 ming gektar, Buxoro viloyatining Gʻijduvon tumanida 854 ga va Jizzax viloyatining Gʻallaorol tumanida 348 gektar;

shuningdek, korxonalar kesimida “Navoiy KMK” AJ — 36,6 ming gektar, “Olmaliq KMK” AJ — 8,5 ming gektar, “Oʻzbekneftgaz” AJ — 7,6 ming gektar, Davlat geologiya qoʻmitasi — 3,5 ming gektar, “Oʻzqurilishmateriallari” uyushmasi — 2,2 ming gektar, “Oʻzbekkoʻmir” AJ — 2,1 ming gektar va boshqalar — 532 gektar rekultivatsiya qilinishi kerak boʻlgan yer maydonlari mavjud.

2023-yildan boshlab yiliga oʻrtacha 2 000 gektar maydonlarni rekultivatsiya qilish hisobiga 6 075 gektar qoʻshimcha yer maydonlari qayta tiklanadi, ushbu yer maydonlaridan qishloq xoʻjaligi mahsulotlari yetishtirish imkoniyati yaratiladi.

26.

Sirdaryo havzasi daryolari (Norin, Qoradaryo, Chirchiq, Ohangaron)da ifloslantiruvchi manbalarni aniqlash va ularni bartaraf qilish yuzasidan ekologik nazorat tadbirlarini olib borish. Bunda:

Sirdaryo havzasi daryolari suvining sifatini aniqlash boʻyicha boshlangʻich, oraliq va quyilish nuqtalaridan olingan suv namunalari tahlilini oʻtkazish;

ochiq suv havzalariga oqova chiqarayotgan sanoat korxonalari monitoringi asosida ustuvor ifloslantiruvchi manbalarni aniqlash va bartaraf qilish.

2023-yil sentabr

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi

Transchegaraviy Sirdaryo daryosining chegara nuqtalaridan olingan suv namunalarining tahlili boʻyicha maʼlumotlar almashinuvi yoʻlga qoʻyiladi.

Andijonda — 26 ta, Fargʻonada — 23 ta, Sirdaryoda — 8 ta, Toshkent viloyatida — 17 ta sanoat korxonalari va Namangan viloyatidagi 2 ta kommunal oqova tozalash inshootlari monitoring qilinadi.

Sirdaryo havzasi daryolari boʻlgan Norin, Qoradaryo, Chirchiq, Ohangaron daryolari boʻylab xatlo oʻtkazilishi natijasida suvni ifloslantiruvchi qoʻshimcha manbalar aniqlanadi.

Ochiq suv havzalariga salbiy taʼsir koʻrsatish holatlarni bartaraf etish choralari koʻriladi, monitoring qilinadigan obyektlar soni va geografiyasi ortadi, suv ifloslanishining oldi olinadi.

27.

Daryo va soylar oʻzanlarini tozalash va ruxsatnoma asosida qum shagʻal qazib olish bilan shugʻullanib kelayotgan subyektlar faoliyatini tanqidiy oʻrganish. Bunda:

ekologik nazorat tadbirlarini tezkorlik bilan oʻtkazish imkonini yaratish maqsadida malakali ekolog va marksheyderlik ishi mutaxassislaridan iborat “Qum-shagʻal qazib olinishi boʻyicha nazorat guruhi”ni tashkil qilish;

daryo va soylarda oʻzan tozalash va ruxsatnoma asosida qum-shagʻal qazib olish ishlari olib borayotgan subyektlar faoliyatini tanqidiy oʻrganish;

noqonuniy qum-shagʻal qazib olish bilan shugʻullanuvchi tadbirkorlik subyektlari faoliyatini bosqichma-bosqich tugatish va quruqlikda joylashgan konlarga yoʻnaltirish.

2024-yil iyul

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi

Chirchiq, Ohangaron, Zarafshon, Oqdaryo va Qoradaryo, Sangzor daryolari oʻzanlarida ruxsatnoma asosida qum-shagʻal qazib olish bilan shugʻullanib kelayotgan subyektlar faoliyati ustidan nazorat kuchaytiriladi. Qonunbuzilishi holatlari aniqlangan taqdirda, shartnoma va ruxsatnomalar bekor qilinadi hamda ular quruqlikda joylashgan konlarga yoʻnaltiriladi.

Buning natijasida tabiiy suv havzalarining ekologik holati yaxshilanadi, yer osti suvlarining ifloslanishi, koʻp yillik oʻrtacha sathi pasayishining oldi olinadi.

28.

Respublika hududida amalga oshirilayotgan xoʻjalik va boshqa turdagi faoliyatning ekologik talablarga muvofiqligini belgilash yuzasidan davlat ekologik ekspertizasini oʻtkazish. Bunda:

amalga oshirilayotgan xoʻjalik va boshqa xil faoliyatning atrof-muhitga taʼsir koʻrsatish toifasini aniqlash yuzasidan xatlov oʻtkazish;

xatlov natijalari asosida xoʻjalik yurituvchi subyektlarni davlat ekologik ekspertizasidan oʻtkazish va ularning faoliyatini ekologik talablarga muvofiqlashtirish;

xoʻjalik yurituvchi subyektlarga berilgan davlat ekologik ekspertizasining ijobiy xulosalarida belgilangan talablarning bajarilishini nazorat qilish.

2023-yil davomida

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi

Respublika hududida 20 mingga yaqin xoʻjalik yurituvchi subyektlar faoliyatini davlat ekologik ekspertizasidan oʻtkazish orqali ekologik talablarga muvofiqlashtiriladi.

Samarali ekologik nazorat tizimi tashkil etiladi.

29.

Respublika boʻyicha 34 ta yer usti tabiiy suv obyektlari (daryolar, kichik daryolar va tabiiy koʻllar)ning sanitariya-muhofaza zonalari va sohil boʻyi mintaqalarini belgilash. Bunda davlat budjeti mablagʻlari hisobidan:

“Oʻzdaverloyiha” davlat ilmiy-loyihalash instituti bilan shartnoma asosida tabiiy suv havzalari uchun suvni muhofaza qilish zonalari va qirgʻoqboʻyi mintaqalarini belgilash loyihalarini ishlab chiqish;

tegishli mahalliy hokimiyat organlari qarorlari bilan suvni muhofaza qilish zonalarini belgilash.

2023 — 2025-yillar

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi

2023-yil 14 ta, 2024-yilda, 2025-yilda 10 ta yer usti tabiiy suv obyektlarining suvni muhofaza qilish zonalari va sohil boʻyi mintaqalari belgilanadi va ushbu hududda joylashgan ifloslantiruvchi manbalar aniqlanib, ularni bartaraf qilish choralari koʻriladi.

Suvni muhofaza qilish zonalari va sohil boʻyi mintaqalarida suv sifatiga taʼsir koʻrsatuvchi obyektlarni joylashtirish, qurish holatlarining oldi olinadi.

30.

Mavjud avtomobil yuvish shoxobchalarida bosqichma-bosqich suv aylanma tizimini joriy etish hamda ularni zamonaviy suv tindirgichlar va suv tejovchi uskunalar bilan jihozlash, shuningdek, avtomobil yuvish shoxobchalarining oʻz-oʻziga xizmat koʻrsatadigan turlarini kengaytirish.

2024-yil yanvardan boshlab

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari bilan birgalikda

Suv resurslari tejalishiga va iqtisod qilinishiga erishiladi.

31.

Qattiq maishiy chiqindilarni toʻplash va olib chiqib ketish xizmatlarini koʻrsatish sohasida shartnomaviy munosabatlarni takomillashtirish.

Bunda, yuridik shaxslarni qattiq maishiy chiqindilarni olib chiqib ketish xizmatlari boʻyicha qonunchilik hujjatlariga muvofiq belgilangan tartibda shartnoma tuzishini ragʻbatlantiruvchi mexanizmlar (iqtisodiy yoki maʼmuriy taʼsir choralari) yuzasidan Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritish.

2023-yil iyul

Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi

Aholi yashash punktlarida belgilanmagan joylarga maishiy chiqindilarni tashlash holatlari keskin kamayadi.

Aholi yashash punktlarida maishiy chiqindilarning atrof-muhitga salbiy taʼsiri kamayadi va ekologik vaziyat sezilarli darajada yaxshilanadi.

Sanitar tozalash sohasida xizmat koʻrsatuvchi korxonalarning moliyaviy holatiga ijobiy taʼsir qiladi.

Shartnoma taraflari oʻrtasida huquq va majburiyatlar hamda boshqa huquqiy munosabatlar vujudga keladi.

32.