Qadimiy yurtimiz zaminida yashab o‘tgan buyuk allomalar, mutafakkirlarning jahon sivilizatsiyasiga qo‘shgan ulkan hissasi, ularning ibratli hayoti va faoliyati, bebaho ma’rifiy merosi, ilmiy-ijodiy kashfiyotlari bugungi kunda ham jahon ahlini hayratga solib kelmoqda.

O‘rta asrlarning ilk davrida Sharqda amalga oshirilgan buyuk ilmiy kashfiyotlar haqida gap ketganda, zamonaviy matematika, trigonometriya va geografiya fanlari taraqqiyotiga beqiyos hissa qo‘shgan alloma Muhammad al-Xorazmiyning nomi birinchilar qatorida tilga olinadi.

To‘liq ismi sharifi Abu Abdulloh Muhammad al-Xorazmiy al-Majusiy al-Qatrabbuliy bo‘lgan bu ulug‘ zot melodiy 783 yilda Xorazmning madaniyat va ma’rifat markazlaridan biri bo‘lgan Xiva shahrida tavallud topgan. Buyuk iqtidori, ilm-fan taraqqiyotiga qo‘shgan ulkan hissasi bilan tanilgan Muhammad al-Xorazmiy o‘z davrining qomusiy allomasi sifatida e’tirof etiladi. Uning ilm-fan taraqqiyoti yo‘lidagi xizmatlari e’tiborga olinib, o‘sha davrda “Bayt ul-Hikma” — “Donishmandlar uyi” degan nom bilan mashhur bo‘lgan Ma’mun akademiyasiga rahbar etib tayinlanadi.

Muhammad al-Xorazmiy matematika, geometriya, astronomiya, tarix, geografiya va boshqa fanlarning ilmiy yo‘nalishlarida ko‘plab qomusiy asarlar yaratgan. Algebra faniga asos solib, fundamental ma’lumotlar, traktatlarni ilmiy bayon etish qoidalarini ishlab chiqqan. Buyuk vatandoshimizning ilmiy izlanishlari, ilmiy-tadqiqot nazariyalari va ilmiy xulosalari butun jahon ilmu ma’rifat ahli tomonidan e’tirof etilib, dunyo ilm-fanining bebaho merosi sifatida yuksak qadrlanib kelinadi.

Bugungi kunda zamonaviy matematika, geometriya, trigonometriya, geografiya kabi fanlar, axborot-kommunikatsiya texnologiyalari sohasida erishilayotgan yutuqlarning tamal toshi aynan Muhammad al-Xorazmiy tomonidan qo‘yilgani jahon miqyosida e’tirof etilgan haqiqatdir.

Mustaqillik yillarida O‘zbekiston Respublikasida o‘quv-uslubiy, ilmiy-tadqiqot faoliyatini takomillashtirishning barqaror tizimi yaratildi. Mamlakatimizda dunyo andozalariga mos ilmiy-o‘quv laboratoriyalari, kafedralar, oliy ta’lim va ilmiy-tadqiqot muassasalari, nufuzli ilmiy markazlar, maktablar yaratildi.

Bugungi kunda Toshkent axborot texnologiyalari universiteti zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari sohasida yuqori malakali mutaxassislar tayyorlaydigan yurtimizdagi yetakchi oliy ta’lim muassasalaridan biri hisoblanadi. Universitetning Samarqand, Farg‘ona, Qarshi, Urganch, Nukus filiallari faoliyat ko‘rsatmoqda. Universitet va uning filiallarida zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, kompyuter injiniringi, dasturiy injiniring, pochta aloqatexnologiyalari kabi o‘nlab ta’lim yo‘nalishlari bo‘yicha o‘n mingdan ziyod talaba tahsil olmoqda.

Yosh avlodni ulug‘ alloma Muhammad al-Xorazmiyning buyuk va bebaho merosining munosib davomchilari etib tarbiyalash maqsadida O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Toshkent axborot texnologiyalari universitetining faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori qabul qilindi.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan Universitetning faoliyatini yanada takomillashtirish, mavjud intellektual salohiyatdan samarali foydalanish, yoshlarni ilmiy-tadqiqot faoliyatiga keng jalb etish yuzasidan aniq vazifalar belgilab berildi. Ushbu vazifalarni amalga oshirishda o‘quv-uslubiy, ilmiy-tadqiqot ishlarini iqtisodiy-ijtimoiy sohalarning dolzarb muammolariga yo‘naltirish, ilm-fan va ishlab chiqarish o‘rtasidagi uzviy integratsiyani ta’minlash, dasturiy mahsulotlar yaratish, ularni iqtisodiyotning yetakchi tarmoqlariga joriy etishni ta’minlash muhim ahamiyat kasb etadi.

Qaror Universitet va uning filiallarida tahsil olayotgan yoshlarga ta’lim tarbiya berish va ilm-fanning yuksak cho‘qqilarini egallashda zarur shart-sharoitlar yaratish hamda mamlakatimiz iqtisodiyotining yetakchi tarmoqlari uchun axborot-kommunikatsiya texnologiyalari sohasida yuqori malakali mutaxassislarni tayyorlashni yanada takomillashtirishda beqiyos katta ahamiyatga egadir.

Mazkur qaror bilan Toshkent axborot texnologiyalari universitetiga Muhammad al-Xorazmiy nomi berildi, shuningdek, 2017/2018 o‘quv yilidan boshlab Universitetda ulug‘ alloma nomini abadiylashtirish hamda uning buyuk va bebaho merosini keng o‘rganish bilan bog‘liq qator tadbirlarni amalga oshirish belgilandi.

Qarorda axborot-kommunikatsiya texnologiyalari sohasida iqtisodiyotning yetakchi tarmoqlari va sohalari bilan ta’lim, ilm-fan va ishlab chiqarishning mustahkam aloqasini ta’minlash, an’anaviy tarzda respublika va xalqaro ilmiy-amaliy anjumanlar o‘tkazish, yurtimizdagi yetakchi ilm-fan namoyandalari ishtirokida oliy ta’lim muassasalari talabalari, yosh olimlar, professor-o‘qituvchilar bilan uchrashuvlar tashkil etishga e’tibor qaratish, shuningdek, Universitetning iqtidorli talabalari uchun beriladigan Muhammad al-Xorazmiy nomidagi stipendiyani joriy etish bo‘yicha dolzarb vazifalar belgilab berilgan.

Oliy ta’lim muassasalari talabalari o‘rtasida axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, dasturiy mahsulotlarni yaratish borasida tanlov va olimpiadalar o‘tkazish, matematik modellashtirish, algoritmlash, kriptologiya, kompyuter va dasturiy injiniring, telekommunikatsiya va televizion texnologiyalari, axborot xavfsizligi yo‘nalishlarida zamonaviy o‘quv adabiyotlarini tayyorlash, ularning multimediali avlodlarini yaratish hamda talabalar, olimlar va pedagoglarning ushbu o‘quv adabiyotlaridan erkin foydalanishlari uchun ularni elektron resurslarga joylashtirish masalalariga alohida e’tibor qaratilgan.

Ayni vaqtda qaror bilan universitetning tashkiliy tuzilmasini takomillashtirish, o‘quv-uslubiy, ilmiy-tadqiqot ishlarini yanada rivojlantirish, universitet qoshidagi “Dasturiy mahsulotlar va apparat dasturiy majmualar yaratish markazi” o‘rnida “Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari ilmiy-innovatsion markazi”ni tashkil qilish zarurligi ham ko‘rsatib o‘tildi.

Mazkur markazning asosiy vazifalari sifatida iqtisodiyotning yetakchi soha va tarmoqlari uchun real ehtiyojlarni hisobga olib, ichki va tashqi bozorlarda raqobatdosh, sifatli mahalliy dasturiy mahsulotlarni yaratishga, eng avvalo, Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universitetida ta’lim olayotgan talabalarni keng jalb etish belgilandi.

Qarorga ko‘ra, markazda iqtisodiyotning yetakchi tarmoqlari va sohalari buyurtmalari asosida boshqaruv, ishlab chiqarish, biznes va boshqa yo‘nalishdagi jarayonlarni avtomatlashtirishni tizimli va ilmiy tahlil qilish, ularning modellarini hamda algoritmlarini ishlab chiqish hamda joriy etish mexanizmlari yaratiladi.

Mamlakatimizda yuqori texnologiyalarga asoslangan texnik va dasturiy mahsulotlarni yaratish, import o‘rnini bosuvchi qurilmalarni mahalliylashtirish va eksportbop qurilmalarni ishlab chiqish yuzasidan fundamental va amaliy ilmiy-tadqiqot ishlari olib boriladi.

Markazda yaratilayotgan imkoniyatlardan unumli foydalangan holda, Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti talabalari, mutaxassislari va yosh ilmiy xodimlarini milliy dasturiy mahsulotlar va apparat dasturiy majmualarni yaratish bo‘yicha ilmiy-tadqiqot loyihalariga keng jalb etish, xorijiy mamlakatlarning axborot-kommunikatsiya texnologiyalari sohasidagi ilg‘or ilmiy-tadqiqot markazlari bilan o‘zaro manfaatli hamkorlikni yo‘lga qo‘yishga ham katta e’tibor qaratiladi.

Qabul qilingan qarorning yana bir muhim ahamiyati shundan iboratki, Universitet qoshida Ilmiy-innovatsion rivojlantirish jamg‘armasi (keyingi o‘rinlarda Jamg‘arma deb yuritiladi) tashkil etilmoqda. Mazkur Jamg‘armaning mablag‘lari mobil aloqa xizmatlari ko‘rsatadigan kompaniyalar tomonidan abonent raqamidan foydalanganlik uchun to‘lanadigan to‘lovdan tushadigan mablag‘larning 1,0 foiz miqdoridagi ajratmalar va qonun hujjatlari bilan taqiqlanmagan boshqa tushumlardan shakllantirilishi ko‘zda tutilmoqda. Mazkur Jamg‘arma mablag‘laridan quyidagi yo‘nalishlarda foydalanish belgilanmoqda:

Universitet uchun o‘quv darsliklar, ilmiy adabiyotlarni yaratish va nashr etish, jumladan, xorijiy adabiyotlarni xarid qilish, iqtidorli talabalar uchun beriladigan Muhammad al-Xorazmiy nomidagi stipendiya xarajatlarini qoplash va “Muhammad al-Xorazmiy avlodlari” ilmiy jurnali nashr etilishini moliyaviy qo‘llab-quvvatlash;

Universitet va Markazning axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish sohasidagi ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlarini tanlov asosida moliyalashtirish, ularning ilmiy va o‘quv laboratoriyalarini zamonaviy asbob-uskunalar, zarur materiallar va butlovchi qismlar bilan ta’minlash;

Universitetning iqtidorli talabalari, professor-o‘qituvchilari va yosh ilmiy xodimlarini yetakchi xorijiy oliy ta’lim muassasalari hamda ilmiy-tadqiqot markazlarida tayyorlash, qayta tayyorlash va malakasini oshirish, shuningdek, Universitetda dars berish va Markazda ilmiy tadqiqotlar o‘tkazish uchun yuqori malakali xorijiy mutaxassislar va olimlarni jalb qilish.

Qaror doirasida nazarda tutilgan barcha tadbirlar mamlakatimizda iqtisodiyotning innovatsion taraqqiyotini ta’minlashda, ilm-fan va kadrlar tayyorlashning rolini kuchaytirish borasida amalga oshirilayotgan tizimli ishlarning mantiqiy davomi bo‘lib, 2017 — 2021-yillarda O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasining muvaffaqiyatli amalga oshirilishiga xizmat qiladi.

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining ushbu qarori yuqori malakali kadrlar tayyorlash, ilm-fanning nufuzini oshirish, professor-o‘qituvchilarning sharafli mehnatini qadrlash, kadrlar intellektual salohiyatini mustahkamlash, uni tashkillashtirish va boshqarish tizimini takomillashtirish, Universitetning moddiy-texnik bazasini tubdan yaxshilash, uning xorijiy davlatlardagi nufuzini ko‘tarish, iqtidorli yoshlarni ilm-fanga ko‘proq jalb qilishga keng yo‘l ochadi.