Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
қарори
Тариф квоталарини жорий этиш ва маъмурий бошқариш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида
Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон Республикасининг Жаҳон савдо ташкилотига аъзо бўлиш жараёнини жадаллаштиришга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида» 2023 йил 2 июндаги ПҚ-181-сон қарори ижросини таъминлаш ҳамда ички бозорни сифатли маҳсулотлар билан тўлдириш, ички талабни қондириш, талаб ва таклиф ўртасидаги мувозанатни мувофиқлаштириш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
1. Қуйидагиларни назарда тутувчи Тариф квоталарини жорий этиш ва маъмурий бошқариш тартиби тўғрисидаги низом 1-иловага мувофиқ тасдиқлансин:
импорт қилинаётган маҳсулотларга нисбатан тариф квоталарини жорий этиш тартиби;
тариф квоталарини импортчилар ўртасида тақсимлаш усуллари ва механизми.
2. Белгилансинки, Ўзбекистон Республикаси Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги Вазирлар Маҳкамасининг 2025 йил 21 апрелдаги 246-сон қарори билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Жаҳон савдо ташкилотига Қишлоқ хўжалиги битими доирасида билдиришнома тақдим этиш тартиби тўғрисидаги низомга мувофиқ тариф квоталари тўғрисидаги билдиришномаларни Жаҳон савдо ташкилотига тақдим этади.
3. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг 2-иловага мувофиқ айрим қарорлари ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.
4. Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Божхона қўмитаси ўзи қабул қилган норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни икки ой муддатда ушбу қарорга мувофиқлаштирсин.
5. Ушбу қарор Ўзбекистон Республикаси Жаҳон савдо ташкилотига расман аъзо бўлган санадан бошлаб кучга киради.
6. Ушбу қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари Ж.А. Ходжаев ҳамда инвестициялар, саноат ва савдо вазири Л.Ш. Кудратов зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Тошкент ш.,
2026 йил 29 июль,
416-сон
Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 29 июлдаги 416-сон қарорига
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Тариф квоталарини жорий этиш ва маъмурий бошқариш тартиби тўғрисида
НИЗОМ
1-боб. Умумий қоидалар
1. Ушбу Низом Ўзбекистон Республикаси ҳудудига олиб кириладиган маҳсулотларга нисбатан тариф квоталарини жорий этиш ва маъмурий бошқариш тартибини белгилайди.
2. Тариф квоталари ички бозорни зарур маҳсулотлар билан барқарор таъминлаш, қопланмаган ички талабни қондириш, талаб ва таклиф ўртасидаги номутаносибликларни юмшатиш ҳамда Ўзбекистон Республикасининг халқаро мажбуриятларини бажариш мақсадида жорий этилади.
3. Мазкур Низом миқдорий чекловлар сифатида қўлланадиган импорт квоталарига ҳамда муҳофаза чораларига нисбатан татбиқ этилмайди. Миқдорий чекловлар сифатида қўлланадиган импорт квоталари ҳамда муҳофаза чоралари алоҳида қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ белгиланади.
Тариф квоталари жорий этилиши ва қўлланиши амалдаги антидемпинг ва компенсация божлари мавжуд бўлган ҳолларда, бундай божларнинг амал қилишини бекор қилмайди ҳамда улар тариф квотаси қўлланадиган даврда ҳам қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ ундирилади.
4. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалардан фойдаланилади:
анъанавий импорт қилувчилар — олдинги давр маълумотлари асосида аниқланадиган ҳамда тариф квотаси жорий этиладиган маҳсулот импортининг жами ҳажмида камида 5 фоиз улушга эга бўлган ташқи иқтисодий фаолият иштирокчилари;
«аралаш тақсимот» усули — тариф квотаси умумий ҳажмининг бир қисмини анъанавий импорт қилувчилар ўртасида олдинги даврдаги импорт улушларига мутаносиб равишда, қолган қисмини эса «биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимлаш;
«биринчи келган — биринчи олади» усули — божхона юк декларациялари Божхона қўмитасининг Ягона автоматлаштирилган ахборот тизими (кейинги ўринларда — ЯААТ) томонидан қабул қилинган календарь кунлар хронологик кетма-кетлиги асосида тариф квотаси ҳажмини тақсимлаш усули;
божхона юк декларацияси — маҳсулотни Ўзбекистон Республикаси божхона ҳудудига олиб кириш (ИМ-40) режимида расмийлаштириладиган ҳужжат;
ваколатли орган — Жаҳон савдо ташкилоти билан ишлаш бўйича идоралараро комиссия;
жорий резерв — талабгорнинг сўрови ЯААТ томонидан қабул қилинган пайтдан бошлаб ушбу сўров бўйича якуний қарор қабул қилингунга қадар тариф квотаси доирасида вақтинча ҳисобга олинадиган, бироқ тариф квотаси ҳажмининг якуний ажратилишини англатмайдиган ҳажм;
маҳсулот — хорижий давлат ҳудудида ишлаб чиқарилган ва Ўзбекистон Республикаси ҳудудига истеъмол ва тижорат мақсадларида олиб кириладиган маҳсулотлар;
масъул орган — Ўзбекистон Республикаси Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги;
олдинги давр — Ўзбекистон Республикаси ҳудудида маҳсулотнинг ишлаб чиқариш, истеъмол ва импорт ҳажмларини таҳлил қилиш ва тариф квота ҳажмларини тақсимлаш учун асос сифатида олинадиган, қоида тариқасида, сўнгги 3 йиллик давр;
талабгор — Ўзбекистон Республикаси ҳудудига тариф квотаси жорий этилган маҳсулотни олиб кириш мақсадида тариф квотасидан фойдаланиш бўйича сўров юборувчи ташқи иқтисодий фаолият иштирокчиси;
тариф квотаси — белгиланган импорт ҳажми доирасидаги импортга амалдаги божхона божи ставкасига нисбатан пасайтирилган (имтиёзли) ставкани, белгиланган импорт ҳажмидан ошган импортга амалдаги ставкани қўллашни назарда тутувчи ташқи савдони тартибга солиш чораси;
тариф квотаси ҳажми — муайян даврда имтиёзли импорт божининг ставкаси қўлланадиган маҳсулотнинг физик ёки қиймат жиҳатидан миқдори.
2-боб. Тариф квотасини жорий этиш тартиби
5. Тариф квоталарини жорий этиш тартиби ушбу Низомга 1-иловага мувофиқ схема асосида амалга оширилади.
Тариф квотасини жорий этиш бўйича ташаббус бозор эҳтиёжлари, ички таъминот ҳолати ҳамда келиб тушган мурожаат ва таклифлар асосида тегишли вазирлик, идора ёки тадбиркорлик субъекти томонидан масъул органга киритилади.
Масъул орган беш иш куни ичида тариф квотасини жорий этиш бўйича таклифни ишлаб чиқиш учун зарур бўлган бирламчи ва таҳлилий маълумотларни йиғишни бошлайди ҳамда зарур ҳолларда бошқа давлат органлари ва ташкилотлардан тегишли маълумотларни сўраб олади. Шунингдек, бир иш куни ичида киритилган ташаббус ҳақида ваколатли органни ёзма равишда хабардор қилади.
Масъул орган тегишли маълумотларни йиғиб олгандан сўнг тариф квотасини жорий этиш бўйича таклифни уч иш куни ичида Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳамда Қишлоқ хўжалиги вазирлиги билан келишиш учун юборади.
Мазкур вазирликлар масъул органнинг мурожаатига асосан беш иш куни ичида тариф квотасини жорий этиш бўйича ўз хулосаларини тақдим этади.
Олинган хулосалар асосида масъул орган беш иш куни ичида тариф квотасини жорий этиш бўйича консолидациялашган таклифларни ишлаб чиқади ва ваколатли органга киритади.
Мазкур таклиф қуйидаги маълумотларни ўз ичига олади:
тариф квотаси жорий этиладиган маҳсулот номи, ТИФ ТН коди, тавсифи;
тариф квотасининг умумий ҳажми ва амал қилиш муддати;
тариф квотаси доирасида қўлланадиган божхона божи ставкаси;
тариф квотасидан фойдаланиш учун зарур бўлган маҳсулотга оид идентификация қилувчи техник-параметрик кўрсаткичлар, агар бундай кўрсаткичлар талаб этилса.
Тариф квотаси ҳажмини белгилашда унинг миқдори қопланмаган ички истеъмол талаби ҳажмидан ошмаслиги инобатга олиниши лозим.
Ваколатли орган масъул орган томонидан киритилган консолидациялашган таклифни ўн иш куни ичида кўриб чиқади ва якуний таклифларни шакллантирган ҳолда тариф квотасини жорий этиш ёки рад этиш тўғрисида тегишли қарор қабул қилади.
6. Тариф квотасини жорий этиш тўғрисидаги қарор тариф квотаси кучга кирадиган санадан камида ўттиз календарь кун олдин қабул қилиниши лозим.
Масъул орган тариф квотасини жорий этиш тўғрисида қабул қилинган қарор юзасидан белгиланган тартибда ва халқаро мажбуриятларга мувофиқ икки иш куни ичида тегишли билдиришномани тақдим этади.
Тариф квотасини жорий этиш тўғрисида қарор қабул қилинган кундан эътиборан икки иш куни ичида ушбу қарор тўғрисидаги маълумотлар Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Божхона қўмитасининг (кейинги ўринларда — Божхона қўмитаси) «Ягона дарча» божхона ахборот тизими орқали эълон қилинади.
7. Божхона қўмитаси тариф квоталари жорий этилган маҳсулотларга оид умумлаштирилган маълумотларни божхона юк декларациялари кесимида доимий равишда масъул органга тақдим этиб боради.
Мазкур маълумотлар масъул орган томонидан, тариф квотасидан фойдаланиш бўйича келиб тушган сўровлар, уларнинг қаноатлантирилгани ёки рад этилганидан қатъи назар, эътиборга олиниши ва кейинги квота ҳажмларини белгилаш учун хизмат қилади.
Масъул орган ҳар бир тариф квотаси амал қилиш даври якунлари бўйича ушбу Низомни қўллаш амалиётини, квоталардан фойдаланиш даражасини, рақобат муҳитини ва бозор таъминотига таъсирини таҳлил қилади ҳамда зарурат бўлганда, кейинги тариф квоталари даври учун ушбу Низомни қўллашнинг алоҳида параметрларига ўзгартиришлар киритиш тўғрисидаги таклифларни ваколатли органга киритади.
8. Ушбу Низомни қўллаш доирасида масъул орган, ваколатли орган ҳамда маълумот тақдим этувчи тегишли вазирлик ва идоралар ўзларига тақдим этилган тижорат, солиқ ва қонун билан қўриқланадиган бошқа сирни ташкил этувчи маълумотларнинг махфийлигини таъминлайди.
Бундай маълумотлардан фақат тариф квоталарини жорий этиш, ўзгартириш, узайтириш, бекор қилиш, квоталар ҳажмини тақсимлаш ҳамда тегишли билдиришномаларни тайёрлаш мақсадларида фойдаланилади.
Қонунчилик ҳужжатларига ёки Ўзбекистон Республикасининг халқаро мажбуриятларига мувофиқ ошкор этилиши лозим бўлган ҳоллардан ташқари, мазкур маълумотлар учинчи шахсларга берилмайди ҳамда очиқ манбаларда эълон қилинмайди.
3-боб. Тариф квоталарини тақсимлаш қоидалари
9. Тариф квоталари ҳажмлари талабгорлар ўртасида, агар Ўзбекистон Республикасининг халқаро шартномаларида бошқача тартиб назарда тутилмаган бўлса, маҳсулотнинг келиб чиқиш мамлакатидан қатъи назар, тақсимланади.
Тариф квоталарини талабгорлар ўртасида тақсимлаш квота олишда уларнинг тенг ҳуқуқлилиги ва мулк шакли ҳамда рўйхатдан ўтган жойи бўйича камситилмаслик тамойилларига асосланади.
Тариф квоталарининг амал қилиш муддати давомида маҳсулот етказиб беришда ажратилган тариф квотаси ҳажмидан тўлиқ фойдаланишга тўсқинлик қилувчи шартлар, чекловлар, ортиқча талаблар ёки ушбу Низомда назарда тутилмаган қўшимча расмийлаштириш талаблари белгиланишига йўл қўйилмайди.
Тугатиш ёки банкротлик жараёнлари бошланган талабгорларга квоталар ажратилмайди.
4-боб. Тариф квоталарини тақсимлаш усуллари ва механизми
1-§. Тақсимлаш усулини аниқлаш мезонлари
10. Тариф квоталарини тақсимлаш усули ваколатли орган қарорига мувофиқ белгиланади.
Тариф квоталари, қоида тариқасида, олдинги давр маълумотлари анъанавий импорт қилувчиларнинг улушини аниқлаш ҳамда уларга ажратиладиган квота ҳажмини ойлар кесимида тақсимлаш имконини берадиган даражада етарли ва репрезентатив деб топилган ҳолларда, «аралаш тақсимот» усули асосида тақсимланади.
Олдинги давр маълумотларининг етарлилиги ва репрезентативлиги ваколатли орган томонидан баҳоланади. Ваколатли орган олдинги давр маълумотларининг етарлилиги ва репрезентативлигини баҳолашда қуйидаги мезонларни инобатга олади:
импорт ҳажмларининг ойлар ва йиллар бўйича барқарорлиги;
маҳсулотга бўлган талабнинг мавсумий хусусияти;
олдинги даврларда юз берган бир марталик йирик етказиб беришлар;
етказиб бериш занжиридаги узилишлар, вақтинча чекловлар ёки фавқулодда ҳолатлар таъсири;
ТИФ ТНдаги ўзгаришлар.
Агар ваколатли орган олдинги давр маълумотлари бозорнинг одатдаги ҳолатини, тегишли маҳсулот импорти таркибини ҳамда талаб ёки таклиф динамикасини етарли даражада акс эттирмайди деб топса, муайян давр учун белгиланган тариф квотасининг умумий ҳажми фақат «биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланади.
2-§. «Аралаш тақсимот» усули
11. «Аралаш тақсимот» усулида тариф квотасининг муайян давр учун белгиланган умумий ҳажмининг 50 фоизи «биринчи келган — биринчи олади» усули асосида, қолган 50 фоизи эса олдинги даврдаги импорт кўрсаткичлари асосида аниқланган анъанавий импорт қилувчилар ўртасида тақсимланади.
Тариф квотасининг умумий ҳажми қуйидаги тартибда тақсимланади:
Kum — муайян давр учун белгиланган тариф квотасининг умумий ҳажми;
Kf — тариф квотасининг «биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланадиган қисми;
Ka — анъанавий импорт қилувчилар ўртасида тақсимланадиган тариф квотаси қисми.
Тариф квотасининг «биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланадиган қисми қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Kf = 0,5 × Kum.
Анъанавий импорт қилувчилар ўртасида тақсимланадиган тариф квотаси қисми қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ka = 0,5 × Kum.
«Биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланадиган тариф квотаси қисми тариф квотасининг бутун амал қилиш даври учун ягона ҳажм сифатида юритилади.
12. Анъанавий импорт қилувчилар ўртасида тариф квотаси ҳажми олдинги даврдаги импорт ҳажмларига мутаносиб равишда тақсимланади.
I — маҳсулотнинг тегишли олдинги даврдаги барча анъанавий импорт қилувчилар томонидан амалга оширилган жами импорт ҳажми;
Ii — «i» анъанавий импорт қилувчининг тегишли олдинги даврдаги импорт ҳажми;
«i» индекси — тегишли ҳисоб-китобда иштирок этувчи анъанавий импорт қилувчини ифодаловчи шартли белги;
Ui — «i» анъанавий импорт қилувчининг импорт улуши.
«i» анъанавий импорт қилувчининг импорт улуши қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ui = Ii / I.
«i» анъанавий импорт қилувчига ажратиладиган тариф квотаси ҳажми қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Ki = Ka × Ui, бунда:
Ki — «i» анъанавий импорт қилувчига тариф квотасининг амал қилиш даври учун ажратиладиган тариф квотаси ҳажми;
Ka — анъанавий импорт қилувчилар ўртасида тақсимланадиган тариф квотаси қисми.
Тариф квотасининг амал қилиш муддати бир ойдан ортиқ бўлганда, анъанавий импорт қилувчига ажратилган тариф квотаси ҳажми тариф квотаси амал қиладиган ойлар ўртасида тенг улушларда тақсимланади.
Тегишли ой учун ажратилган ҳажм қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Kioy = Ki / M, бунда:
M — тариф квотасининг амал қилиш давридаги ойлар сони;
Kioy — «i» анъанавий импорт қилувчи учун тегишли ой бўйича ажратилган тариф квотаси ҳажми.
Ойлар бўйича ажратилган ҳажмларни ҳисоблашда юзага келадиган каср кўрсаткичлари белгиланган ўлчов бирлигининг энг кичик қийматигача яхлитланади. Яхлитлаш натижасидаги фарқ тариф квотасининг амал қилиш даврининг охирги ойида ҳисобга олинади.
Анъанавий импорт қилувчилар учун ойлар кесимидаги ажратилган ҳажмлар тариф квотасини жорий этиш тўғрисидаги эълонда кўрсатилади.
Анъанавий импорт қилувчи тариф квотасининг амал қилиш даври учун ўзига ажратилган умумий ҳажм доирасида маҳсулотни тегишли ой учун белгиланган ҳажмдан ортиқ миқдорда олиб киришга ҳақли.
«i» анъанавий импорт қилувчи учун тегишли ой бошида фойдаланиш мумкин бўлган қолдиқ ҳажм қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Aioy = Ki — Kifaktcum — Kioqcum, бунда:
Aioy — «i» анъанавий импорт қилувчи учун тегишли ой бошида фойдаланиш мумкин бўлган тариф квотаси қолдиғи;
Kifaktcum — тегишли ой бошига қадар «i» анъанавий импорт қилувчи томонидан амалда фойдаланилган тариф квотасининг жами ҳажми;
Kioqcum — тегишли ой бошига қадар «i» анъанавий импорт қилувчининг «биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланадиган ҳажм таркибига ўтказилган тариф квотасининг жами ҳажми.
Анъанавий импорт қилувчи ўзига тариф квотасининг амал қилиш даври учун ажратилган умумий ҳажмдан тўлиқ фойдалангандан сўнг, тариф квотасининг «биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланадиган қисми доирасида бошқа талабгорлар билан тенг асосларда ушбу Низомнинг 15 — 18-бандларида белгиланган тартибда иштирок этишга ҳақли.
13. Агар анъанавий импорт қилувчи томонидан муайян ой якунига қадар тариф квотасининг ушбу ойга тўғри келадиган жамғарма ҳажми тўлиқ фойдаланилмаса, фойдаланилмаган ҳажм «биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланадиган ҳажм таркибига ўтказилади.
«i» анъанавий импорт қилувчининг муайян ой якунига кўра ўтказилиши лозим бўлган фойдаланилмаган ҳажми қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Kioq = max [0; Kioycum — Kifaktcum — Kioqcum], бунда:
Kioq — «i» анъанавий импорт қилувчининг тегишли ой якунига кўра автоматик тарзда «биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланадиган ҳажм таркибига ўтказиладиган тариф квотасининг фойдаланилмаган ҳажми;
Kioycum — «i» анъанавий импорт қилувчига тариф квотасининг амал қилиш даври бошидан тегишли ой якунига қадар ойлар кесимида ажратилган тариф квотасининг жами ҳажми;
Kifaktcum — «i» анъанавий импорт қилувчи томонидан тариф квотасининг амал қилиш даври бошидан тегишли ой якунига қадар амалда фойдаланилган тариф квотасининг жами ҳажми;
Kioqcum — «i» анъанавий импорт қилувчининг тегишли ой бошига қадар «биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланадиган ҳажм таркибига ўтказилган тариф квотасининг жами ҳажми;
Kioycum = Kioy1 + Kioy2 + ... + Kioym, бунда:
Kioy1, Kioy2, ... Kioym — «i» анъанавий импорт қилувчи учун тариф квотасининг амал қилиш даврининг биринчи ойидан тегишли «m» ойига қадар ажратилган тариф квотаси ҳажмлари.
Муайян ой якунига кўра барча анъанавий импорт қилувчилар бўйича «биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланадиган ҳажмга ўтказиладиган умумий қўшимча ҳажм қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Kqf = Σkioq, бунда:
Kqf тегишли ой якунларига кўра «биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланадиган ҳажмга автоматик тарзда қўшиладиган умумий қўшимча ҳажм ҳисобланади.
Ушбу бандда назарда тутилган автоматик тарзда аниқланадиган фойдаланилмаган ҳажм тегишли ой якунлари бўйича «биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланадиган қисмнинг умумий ҳажмига қўшилади ва талабгорлар ўртасида ушбу Низомнинг 15 — 18-бандларида белгиланган тартибда тақсимланади.
14. Анъанавий импорт қилувчи ўзига ажратилган тариф квотаси ҳажмидан умуман фойдаланишни режалаштирмаган тақдирда, тариф квотасини жорий этиш тўғрисидаги эълон расмий эълон қилинганидан сўнг имкон қадар тезроқ, бироқ тариф квотасининг амал қилиш муддати бошланишидан камида уч календарь кун олдин Божхона қўмитасини ёзма ёки электрон шаклда хабардор қилиши шарт.
Божхона қўмитаси мазкур хабарномани олган кундан бошлаб икки иш куни ичида тегишли анъанавий импорт қилувчига ажратилган тариф квотасининг тўлиқ ҳажмини «биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланадиган тариф квотаси қисми таркибига ўтказади.
Бундай ҳажм анъанавий импорт қилувчи учун ойлар кесимида ажратилган тариф квотаси ҳажмларидан чиқарилади, ушбу бандда назарда тутилган фойдаланилмаган ҳажмларни ҳисоблашда қайтадан инобатга олинмайди.
Мазкур ўзгаришлар Божхона қўмитасининг тегишли ахборот тизимларида акс эттирилади ҳамда ушбу Низомнинг 19-бандида белгиланган тартибда эълон қилинади.
3-§. «Биринчи келган — биринчи олади» усули
15. ЯААТ тариф квоталари ҳажмларини божхона юк декларациялари қабул қилинган саналарнинг хронологик кетма-кетлигига мувофиқ «биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимлайди.
16. Талабгор тўғридан-тўғри декларант сифатида ёки божхона брокери воситасида Ўзбекистон Республикаси Ягона интерактив давлат хизматлари портали (my.gov.uz) орқали тақдим этадиган божхона юк декларациясида тариф квотасидан фойдаланиш ҳуқуқини олиш тўғрисида сўров юборади.
Тариф квотасидан фойдаланиш учун божхона юк декларациясидаги сўров ЯААТ томонидан ушбу Низом ва қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ дастлабки автоматлаштирилган текширувдан ўтказилади.
Агар божхона юк декларацияси ва унга илова қилинган ҳужжатлар белгиланган талабларга мувофиқ деб топилса, сўров ЯААТ томонидан қабул қилинган деб ҳисобланади. Бунда божхона юк декларацияси қабул қилинган сана, вақт ҳамда талаб этилган ҳажм қайд этилади ва квота тақсимотидаги навбат шу сана ва вақт асосида белгиланади.
ЯААТ томонидан қабул қилинган, божхона юк декларациялари бўйича сўровлар улар қабул қилинган календарь кун якунлари бўйича кўриб чиқилади. Бунда мазкур кун давомида соат 00:00 дан 23:59 гача қабул қилинган ва белгиланган тартибда рўйхатга олинган барча сўровлар айнан шу кун якуни бўйича инобатга олинади.
17. Агар бир хил календарь кунда ЯААТ томонидан қабул қилинган божхона юк декларациялари бўйича тариф квотасидан фойдаланиш тўғрисидаги сўровларнинг жами ҳажми тегишли тариф квотасининг мазкур кун бошига қолган ҳажмидан ошиб кетса, қолган квота ҳажми ушбу кун доирасида сўров юборган талабгорлар ўртасида сўралган ҳажмга мутаносиб равишда тақсимланади.
Ҳар бир талабгорга ажратиладиган тариф квотаси ҳажми қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Qi = Q × Si / S, бунда:
Q — тегишли календарь кун бошига қолган тариф квотаси ҳажми;
Si — «i» талабгорнинг ҳисоб-китобда инобатга олинадиган сўров ҳажми;
S — мазкур календарь кунда ЯААТ томонидан қабул қилинган барча сўровлар бўйича жами ҳажм;
Qi — «i» талабгорга ажратиладиган тариф квотаси ҳажми.
Ҳисоб-китоб натижасида юзага келадиган каср кўрсаткичлари белгиланган ўлчов бирлигининг энг кичик қийматигача ЯААТ томонидан яхлитланади. Яхлитлаш натижасида умумий ажратилган ҳажм тегишли тариф квотаси қисмининг қолган ҳажмидан ошиб кетмаслиги шарт.
Ушбу банднинг биринчи хатбошисида назарда тутилган ҳолатда, календарь кун якунлари бўйича ҳисоб-китоб амалга оширилгандан сўнг талабгорнинг жорий резерв қилинган ҳажми унга ажратиладиган Qi ҳажмига мувофиқлаштирилади. Сўровда кўрсатилган ҳажмнинг Qi ҳажмидан ортиқ қисми автоматик равишда жорий резервдан чиқарилади ва эркин қолдиқ ҳажми таркибига қайтарилади.
18. ЯААТ томонидан қабул қилинган божхона юк декларацияси ва унга илова қилинган ҳужжатлар Божхона қўмитаси томонидан кейинги босқичда текширилади.
Агар мазкур текширув натижасида камчиликлар аниқланса, талабгорга уларни бартараф этиш учун имконият берилади ҳамда камчиликлар ва уларнинг мазмуни ҳақида батафсил маълумот тақдим этилади.
Аниқланган камчиликларни бартараф этиш муддати Божхона қўмитаси томонидан камчиликларнинг хусусиятидан келиб чиқиб белгиланади, бироқ ушбу муддат хабарнома юборилган кундан эътиборан бир иш кунидан ошмаслиги лозим.
ЯААТ томонидан сўров қабул қилинганидан кейин Божхона қўмитаси томонидан амалга ошириладиган кейинги текширув календарь кун якунидан сўнг ҳам давом эттирилиши мумкин. Божхона қўмитаси ЯААТ томонидан қабул қилинган сўров бўйича, камчиликлар аниқланмаган тақдирда, якуний қарорни имкон қадар тезроқ, бироқ кейинги иш кунидан кечиктирмай қабул қилади. Камчиликлар аниқланган тақдирда, якуний қарор уларни бартараф этиш учун белгиланган муддат тугаганидан кейинги иш кунидан кечиктирмай қабул қилинади.
Агар аниқланган камчиликлар ушбу Низомнинг 22-банди «а» кичик бандида назарда тутилган аҳамиятсиз бузилишлар жумласига кирса ва улар белгиланган муддатда бартараф этилса, сўров ЯААТ томонидан қайд этилган дастлабки қабул қилинган сана ва вақтга мувофиқ квота тақсимотидаги ўз навбатини сақлаб қолади, ажратилган ёки жорий резервга қўйилган квота ҳажми эса сақлаб қолинади.
Агар аниқланган камчиликлар белгиланган муддатда бартараф этилмаса ёки улар ушбу Низомнинг 22-банди «б» кичик бандида назарда тутилган қўпол бузилишлар ҳисобланса ҳамда божхона юк декларацияси рад этилса, мазкур декларация асосида тақдим этилган сўров квота тақсимотидаги устуворлигини йўқотади. Бундай ҳолларда ажратилган ёки жорий резервга қўйилган квота ҳажми автоматик равишда бекор қилинади ва тегишли ҳажм эркин қолдиққа қайтарилади.
4-§. Тариф квоталари бўйича эълон, резерв ва ахборотни янгилаш тартиби
19. Тариф квотасини жорий этиш бўйича эълонда қуйидаги маълумотлар кўрсатилади:
тариф квотаси жорий этиладиган маҳсулотларнинг номи, ТИФ ТН коди, тавсифи ҳамда зарур ҳолларда айрим маҳсулотларга оид идентификация қилувчи техник-параметрик кўрсаткичлар;
тариф квотасининг умумий ҳажми ва амал қилиш даври;
тариф квотаси доирасида қўлланадиган божхона божи ставкаси;
тариф квотасини тақсимлаш усули;
сўровларни ЯААТ орқали қабул қилиш бошланадиган сана ва вақт;
сўров юбориш тартиби ва унга илова қилинадиган ҳужжатлар рўйхати.
«Аралаш тақсимот» усули қўлланганда, тариф квотасини жорий этиш тўғрисидаги эълонда ушбу Низомга 2-иловага мувофиқ анъанавий импорт қилувчилар рўйхати, улар кесимида ажратилган умумий ҳамда ойлар бўйича тақсимланган тариф квотаси ҳажмлари, шунингдек, «биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланадиган қисмнинг дастлабки умумий ҳажми кўрсатилади. Зарур ҳолларда ушбу Низомнинг 13 ва 14-бандларига мувофиқ анъанавий импорт қилувчиларга ажратилган тариф квотаси ҳажмларида ўзгариш юз берганда, тегишли маълумотлар янгилаб борилади.
Шунингдек, ушбу Низомга 3-иловага мувофиқ «биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланадиган тариф квотаси қисмига оид маълумотлар ЯААТда шакллантирилади ва Божхона қўмитасининг «Ягона дарча» божхона ахборот тизими орқали очиқ фойдаланиш учун реал вақт режимида янгилаб борилади.
Тариф квотасининг умумий ҳажми фақат «биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланганда, тариф квотасини жорий этиш тўғрисидаги эълонда ушбу усул асосида тақсимланадиган тариф квотасининг дастлабки умумий ҳажми кўрсатилади ҳамда ушбу Низомга 3-иловага мувофиқ маълумотлар ЯААТда шакллантирилиб, Божхона қўмитасининг «Ягона дарча» божхона ахборот тизими орқали очиқ фойдаланиш учун реал вақт режимида янгилаб борилади.
Тижорат сирини ташкил этувчи маълумотлар ошкор этилмайди.
20. Жорий резерв фақат «биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланадиган тариф квотаси қисмидан фойдаланиш учун сўров юборган талабгорларга нисбатан юритилади.
Бунда тариф квотасидан фойдаланиш бўйича божхона юк декларациясидаги сўров ЯААТ томонидан қабул қилинган пайтдан бошлаб, сўровда кўрсатилган ҳажм «биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланадиган тегишли тариф квотаси қисми доирасида жорий резерв сифатида ҳисобга олинади.
Анъанавий импорт қилувчиларга ажратилган тариф квотаси ҳажмларидан фойдаланиш учун алоҳида сўров юбориш ва жорий резерв юритиш талаб этилмайди.
Жорий резерв ахборот ва навбатни юритиш мақсадида амалга оширилади ҳамда у талабгорга тариф квотасининг тегишли ҳажми якуний равишда ажратилганини англатмайди.
«Биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланадиган тариф квотаси қисми бўйича ЯААТда қуйидаги маълумотлар реал вақт режимида шакллантирилади:
«биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланадиган тариф квотаси қисмининг ҳисоб-китоб вақтидаги умумий ҳажми;
фойдаланилган ҳажм;
жорий резерв қилинган (кўриб чиқилаётган) ҳажм;
эркин қолдиқ ҳажми;
сўровлар навбати тўғрисидаги умумлаштирилган ахборот (сўров қабул қилинган сана, вақт ва ҳажм), тижорат сирини ташкил этувчи маълумотлар ошкор этилмаган ҳолда.
Эркин қолдиқ ҳажми қуйидаги формула бўйича аниқланади:
Qe = Qu — Qf — Qj, бунда:
Qe — эркин қолдиқ ҳажми;
Qu — «биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланадиган тариф квотаси қисмининг ҳисоб-китоб вақтидаги умумий ҳажми;
Qf — фойдаланилган ҳажм;
Qj — жорий резерв қилинган ҳажм.
Qe манфий қийматга эга бўлишига йўл қўйилмайди.
Qu = Kf + Kx + Kqfcum, бунда:
тариф квотасининг умумий ҳажми фақат «биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланган ҳолларда, Kf = Kum деб қабул қилинади;
Kx — анъанавий импорт қилувчилар томонидан тариф квотаси ҳажмидан умуман фойдаланмаслик тўғрисидаги хабарномалар асосида тариф квотаси амал қилиш муддати бошлангунига қадар «биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланадиган қисмга ўтказилган тариф квотасининг жами ҳажми;
Kqfcum — тариф квотасининг амал қилиш даври бошидан ҳисоб-китоб вақтига қадар тегишли ойлар якунлари бўйича аниқланган Kqf кўрсаткичларининг жами ҳажми;
Kqfcum = Kqf1 + Kqf2 + ... + Kqfm.
Қаноатлантирилган сўров бўйича тегишли ҳажм жорий резервдан чиқарилиб, фойдаланилган ҳажм таркибига ўтказилади.
Рад этилган сўров бўйича жорий резерв автоматик равишда бекор қилинади ва тегишли ҳажм эркин қолдиққа қайтарилади.
5-§. Сўровларни расмийлаштириш ва қоидабузарлик ҳолатларида чоралар қўллаш тартиби
21. Сўровга мажбурий тарзда қуйидаги ҳужжатлар электрон шаклда илова қилинади:
ташқи савдо шартномаси (контракт);
ҳисоб-фактура (инвойс) ва (ёки) юк ҳужжатлари;
сўровга киритилган маҳсулотлар номи, уларнинг ТИФ ТН коди ва тавсифи;
тариф квотаси маҳсулотнинг маълум турига ёки субкатегориясига нисбатан қўлланган ҳолларда ушбу субкатегорияни тасдиқловчи техник-параметрик кўрсаткичлар, жумладан, маркаси, таркиби, ўлчами, қалинлиги, стандарти ва бошқалар (тариф квоталарини жорий этиш тўғрисидаги эълонда кўрсатилади).
Мазкур бандда назарда тутилган ҳужжатлар мавжуд бўлмаганда, сўров рад этилади.
22. ЯААТ томонидан рўйхатга олинган ва кўриб чиқишга қабул қилинган сўровлар бўйича талабларни бузган талабгорларга нисбатан қуйидаги чоралар қўлланади:
а) талабгор томонидан талаблар аҳамиятсиз даражада бузилган тақдирда, ёзма огоҳлантириш берилади.
Аҳамиятсиз бузилишларга қуйидагилар киради:
сўровга илова қилинган ҳужжатлар, сўровнинг ўзи ёки божхона юк декларациясида техник хатолар (имзо, реквизитлар, миқдор, формат, ўлчов бирлиги) мавжуд бўлиб, бироқ маҳсулотнинг ТИФ ТН коди ва тавсифи тўғри кўрсатилган, мазкур хатолар маҳсулотни идентификация қилишга ва тариф квотаси қўлланишига бевосита таъсир кўрсатмаган ҳамда улар қисқа муддатда талабгор томонидан бартараф этилган бўлса;
«my.gov.uz» тизимига ҳужжатларнинг нотўғри форматда ёки сифатсиз скан кўринишда юкланиши, бироқ мазкур ҳужжатлар мазмуни ўзгармаган ҳолда қайта тақдим этилган бўлса;
божхона юк декларациясида аниқланган камчиликлар талабгорга (ёки брокерга) маълум қилинганидан сўнг, уларни белгиланган муддатда бартараф этиш бўйича бир марталик кечикиш, бироқ бу ҳолат квотани асоссиз банд қилиш ёки атайлаб нотўғри маълумот тақдим этиш аломатларини ўз ичига олмаса;
б) талабгор томонидан талаблар қўпол равишда бузилган тақдирда, ваколатли орган бундай талабгорни 12 ойгача бўлган муддатга кейинги тариф квоталари тақсимотларида иштирок этишдан чеклаш ҳуқуқига эга.
Талабларнинг қўпол бузилишларига қуйидагилар киради:
кетма-кет икки марта ёки турли вақтларда икки мартадан ортиқ ҳолларда нотўғри маълумот тақдим этиш;
ҳужжатларни сохталаштириш;
тариф квотаси ҳажмини ҳақиқий эҳтиёж ва маҳсулотни олиб кириш мақсадисиз банд қилиб олиш, шу жумладан, бунинг натижасида бошқа талабгорларнинг тариф квотасидан фойдаланиш имкониятини чеклаш;
тариф квотаси доирасида ажратилган ҳажм бўйича маҳсулотни асосли сабабларсиз белгиланган муддатларда олиб кирмаслик, шунингдек, квотадан фойдаланиш нияти ёки имкони мавжуд эмаслиги ҳақида белгиланган муддатда Божхона қўмитасини хабардор қилмаслик.
Чеклов муддати талаблар бузилишининг хусусияти ва оғирлик даражасидан келиб чиқиб белгиланади.
23. Божхона қўмитаси квота сўровлари бўйича хавф таҳлилини ўтказади. Квота ҳажмидан фойдаланиш жараёнида асоссиз резерв қилиш, такроран бажарилмайдиган ёки рад этиладиган сўровлар юбориш, қонунчилик ҳужжатларига мувофиқ ўзаро боғлиқ шахслар томонидан квотани эгаллашга уриниш, шунингдек, айрим ТИФ ТН кодлари бўйича қисқа муддат ичида ноодатий талаб юзага келиши аломатларини аниқлайди ва ушбу Низомнинг 22-бандида назарда тутилган чораларни қўллаш бўйича ваколатли органга таклиф киритади ёки ваколатли органни хабардор қилган ҳолда қонунчилик ҳужжатларида белгиланган бошқа чораларни кўради.
5-боб. Якунловчи қоидалар
24. Ушбу Низомни қўллаш жараёнида юзага келадиган низолар амалдаги қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда ҳал этилади.
25. Ушбу Низом талабларининг бузилишида айбдор бўлган шахслар қонунчилик ҳужжатларида белгиланган тартибда жавоб беради.
Тариф квоталарини жорий этиш ва маъмурий бошқариш тартиби тўғрисидаги низомга
1-ИЛОВА
1-ИЛОВА
Тариф квоталарини жорий этиш тартиби
СХЕМАСИ
Босқичлар | Субъектлар | Тадбирлар | Бажариш муддатлари | |||
1-босқич | Тегишли вазирлик, идора ёки тадбиркорлик субъекти | Тариф квотасини жорий этиш бўйича ташаббусни киритиш | Заруратга кўра | |||
2-босқич | Масъул орган | Ташаббус ҳақида ваколатли органни ёзма равишда хабардор қилиш ҳамда тариф квотасини жорий этиш бўйича таклифни ишлаб чиқиш учун бирламчи ва таҳлилий маълумотларни йиғишни бошлаш | 1 иш кунида хабардор қилиш 5 иш кунида маълумотларни йиғишни бошлаш | |||
3-босқич | Масъул орган | Тегишли маълумотларни йиғиб олгандан сўнг таклифни Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳамда Қишлоқ хўжалиги вазирлиги билан келишиш учун юбориш | 3 иш кунида | |||
4-босқич | Иқтисодиёт ва молия вазирлиги, Қишлоқ хўжалиги вазирлиги | Тариф квотасини жорий этиш бўйича хулосаларни тақдим этиш | 5 иш кунида | |||
5-босқич | Масъул орган | Олинган хулосалар асосида консолидациялашган таклифларни ишлаб чиқиш ва ваколатли органга киритиш | 5 иш кунида | |||
6-босқич | Ваколатли орган | Консолидациялашган таклифни кўриб чиқиш ва тариф квотасини жорий этиш ёки рад этиш тўғрисида қарор қабул қилиш | 10 иш кунида | |||
7-босқич | Масъул орган | Қабул қилинган қарор юзасидан тегишли билдиришномани тақдим этиш | 2 иш кунида | |||
8-босқич | Божхона қўмитаси | Қарор тўғрисидаги маълумотларни эълон қилиш | 2 иш кунида | |||
Изоҳ.
Тариф квотасини жорий этиш тўғрисидаги қарор тариф квотаси кучга кирадиган санадан камида 30 календарь кун олдин қабул қилинади.
Тариф квоталарини жорий этиш ва маъмурий бошқариш тартиби тўғрисидаги низомга
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
«Аралаш тақсимот» усули қўлланганда анъанавий импорт қилувчилар рўйхати, умумий ҳажмлари ва ойлар бўйича ажратилган ҳажмлари тўғрисидаги маълумотлар
Т/р | Ташқи савдо фаолияти иштирокчисининг номи | Маҳсулот номи ва ТИФ ТН коди | Ажратилган умумий тариф квотаси ҳажми* | Ойлар бўйича тақсимланган тариф квотаси ҳажмлари* |
1. | …… | …… | 1-ой — ……, 2-ой — ……, 3-ой — ……, 4-ой — ……, 5-ой — ……, 6-ой — ……, 7-ой — ……, 8-ой — ……, 9-ой — ……, 10-ой — …, 11-ой — ……, 12-ой — … | |
2. | …… | …… | 1-ой — ……, 2-ой — ……, 3-ой — ……, 4-ой — ……, 5-ой — ……, 6-ой — ……, 7-ой — ……, 8-ой — ……, 9-ой — ……, 10-ой — …, 11-ой — ……, 12-ой — … | |
3. | …… | …… | 1-ой — ……, 2-ой — ……, 3-ой — ……, 4-ой — ……, 5-ой — ……, 6-ой — ……, 7-ой — ……, 8-ой — ……, 9-ой — ……, 10-ой — …, 11-ой — ……, 12-ой — … | |
4. | …… | …… | 1-ой — ……, 2-ой — ……, 3-ой — ……, 4-ой — ……, 5-ой — ……, 6-ой — ……, 7-ой — ……, 8-ой — ……, 9-ой — ……, 10-ой — …, 11-ой — ……, 12-ой — … |
Изоҳ.
* Тариф квотасининг амал қилиш муддатига қараб тегишли ойлар бўйича устунлар тўлдирилади.
* Анъанавий импорт қилувчи тариф квотасининг амал қилиш даври учун ўзига ажратилган умумий ҳажм доирасида маҳсулотни тегишли ой учун кўрсатилган ҳажмдан ортиқ миқдорда олиб киришга ҳақли.
Тариф квоталарини жорий этиш ва маъмурий бошқариш тартиби тўғрисидаги низомга
3-ИЛОВА
3-ИЛОВА
«Биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланадиган қисм бўйича умумий ҳажм ва фойдаланиш ҳолати тўғрисидаги маълумотлар
Т/р | Маҳсулот номи ва ТИФ ТН коди | Ҳисоб-китоб вақтидаги умумий ҳажм* | Фойдаланилган ҳажм | Жорий резерв қилинган ҳажм | Эркин қолдиқ ҳажми |
… | …… | …… | …… | …… | …… |
… | …… | …… | …… | …… | …… |
… | …… | …… | …… | …… | …… |
… | …… | …… | …… | …… | …… |
Изоҳ.
* «Аралаш тақсимот» усули қўлланганда, ушбу ҳажмга анъанавий импорт қилувчилар томонидан фойдаланилмаганлиги сабабли «биринчи келган — биринчи олади» усули асосида тақсимланадиган қисмга ўтказилган қўшимча ҳажмлар ҳам киритилади.
Вазирлар Маҳкамасининг 2026 йил 29 июлдаги 416-сон қарорига
2-ИЛОВА
2-ИЛОВА
Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг ўз кучини йўқотган деб ҳисобланаётган айрим қарорлари
РЎЙХАТИ
1. Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикаси ҳудудига олиб кирилаётган товарларга нисбатан тариф квоталарини қўллаш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида» 2021 йил 2 декабрдаги 728-сон қарори.
2. Вазирлар Маҳкамасининг «Расмий статистика фаолиятини тартибга солувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни тизимлаштириш тўғрисида» 2025 йил 6 октябрдаги 627-сон қарорига 3-илованинг 66-банди.
(Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 30.07.2026 й., 09/26/416/0799-сон)
