1.07.00.00.00 Молия ва кредит тўғрисидаги қонунчилик. Банк фаолияти / 07.24.00.00 Қимматли қоғозлар. Қимматли қоғозлар бозори / 07.24.01.00 Қимматли қоғозлар турлари / 07.24.01.04 Хазина мажбуриятлари;
2.07.00.00.00 Молия ва кредит тўғрисидаги қонунчилик. Банк фаолияти / 07.25.00.00 Қимматли қоғозлар эмиссияси / 07.25.05.00 Қимматли қоғозларни жойлаштириш;
3.07.00.00.00 Молия ва кредит тўғрисидаги қонунчилик. Банк фаолияти / 07.25.00.00 Қимматли қоғозлар эмиссияси / 07.25.06.00 Қимматли қоғозларни муомалага чиқариш;
4.07.00.00.00 Молия ва кредит тўғрисидаги қонунчилик. Банк фаолияти / 07.25.00.00 Қимматли қоғозлар эмиссияси / 07.25.07.00 Қимматли қоғозларни (қоплаш) йўқ қилиш]
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ МОЛИЯ ВАЗИРЛИГИ ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ МАРКАЗИЙ БАНКИ БОШҚАРУВИНИНГ
Қарори
Ўзбекистон Республикасининг давлат ўрта Муддатли ғазна мажбуриятларини жойлаштириш, муомалада юритиш ва тўлаб бериш тартиби тўғрисидаги НИЗОМНИ ТАСДИҚЛАШ ҲАҚИДА
[Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги томонидан 2018 йил 13 июнда рўйхатдан ўтказилган, рўйхат рақами 1327]
LexUZ шарҳи
Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси адлия вазирининг 2019 йил 23 августдаги 354-мҳ-сонли «Идоравий норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни давлат реестридан чиқариш тўғрисида»ги буйруғига (рўйхат рақами 1327-2, 23.08.2019 й.) асосан давлат реестридан чиқарилган.
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2004 йил 10 январдаги 11-сон «Ўзбекистон Республикасининг давлат ўрта муддатли пул мажбуриятларини чиқариш тўғрисида»ги қарорининг 4-банди ижросини бажариш юзасидан қарор қиламиз:
1. Ўзбекистон Республикасининг давлат ўрта Муддатли ғазна мажбуриятларини жойлаштириш, муомалада юритиш ва тўлаб бериш тартиби тўғрисидаги низом иловага мувофиқ тасдиқлансин.
2. Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигида давлат рўйхатидан ўтказилган кундан бошлаб ўн кун ўтгандан сўнг кучга киради.
Молия вазири М. НУРМУРАТОВ
Тошкент ш.,
2004 йил 24 январь,
26-сон
Марказий банк Бошқаруви раиси Ф. МУЛЛАЖОНОВ
Тошкент ш.,
2004 йил 24 январь,
244-В-сон
Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги, Марказий банки Бошқарувининг 2004 йил 24 январдаги 26, 244-В-сон қарори билан «ТАСДИҚЛАНГАН»
Ўзбекистон Республикасининг давлат ўрта Муддатли ғазна мажбуриятларини жойлаштириш, муомалада юритиш ва тўлаб бериш тартиби тўғрисидаги
НИЗОМ
Мазкур Низом Ўзбекистон Республикасининг «Ўзбекистон Республикасининг Марказий Банки тўғрисида»ги, «Қимматли қоғозлар бозори тўғрисида»ги Қонунлари ва Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2004 йил 10 январдаги 11-сонли «Ўзбекистон Республикасининг давлат ўрта муддатли ғазна мажбуриятларини чиқариш тўғрисида»ги қарорига асосан, давлат ўрта муддатли ғазна мажбуриятларини жойлаштириш, муомалада юритиш ва тўлаб бериш тартибини белгилайди.
§ 1. Умумий қоидалар
1. Ушбу Низомда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилган::
а) ДЎМҒМ —Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги (кейинда — Молия вазирлиги деб юритилади) томонидан ҳужжатсиз шаклда (электрон шаклида ҳисоб рўйхатида олиб бориладиган ёзувлар кўринишда) чиқариладиган, бир йилдан беш йилгача муомалада бўладиган, уларнинг эгаларини пул маблағларини Ўзбекистон Республикаси Давлат бюджетига киритганлигини тасдиқловчи ва номинал қийматида тўлаб бериладиган ва белгилаб қўйилган фоизларни даромад кўринишида оладиган номинал қиймати ДЎМҒМ қимматли қоғозларига эгалик қилиш муддатида давлат қимматли қоғози ҳисобланади.
б) Марказий банк — эмитент-Молия вазирлиги номидан давлат бюджети маблағлари ҳисобига Ўзбекистон Республикасининг Марказий банки ДЎМҒМ жойлаштирилиши ва тўланиши бўйича агентлик функцияларини бажаради.
в) дилер — Ўзбекистон Республикаси Марказий банки билан ДЎМҒМ билан операцияларга хизмат кўрсатиш бўйича функцияларни амалга оширишга ва биржа савдоларида қатнашиш ва биржа битимлари тузиш ҳуқуқига эга бўлган банк ёки юридик шахс саналган биржанинг аъзоси;
г) Инвестор — ДЎМҒМни эгалик ва бошқа моддий ҳуқуқий асосда харид қилувчи Дилер бўлмаган исталган юридик шахс. Инвестор ДЎМҒМни сотиб олиш учун амалдаги қонунчиликка асосан дилер билан хизмат кўрсатиш бўйича шартнома тузиши лозим;
д) Ўзбекистон Республикаси валюта биржаси (бундан буён матнларда ЎзРВБ деб юритилади) — Ўзбекистон Республикаси Марказий банки билан тузилган шартнома билан ваколатланган, ДЎМҒМ билан савдо қилиш учун, шу жумладан, аввалдан белгиланган жой ва муддатларда ўрнатилган маълум қоидалар асосида оммавий ва очиқ биржа савдоларини ташкиллаштириш ва ўтказиш орқали Савдо тизимини тақдим этиш учун шартлар яратувчи юридик шахс. ЎзРВБ Дилер ва инвестор функцияларини бажара олмайди;
е) савдо тизими — ЎзРВБнинг ДЎМҒМ билан битимлар бўйича электрон савдолар олиб борувчи, қабул қилинган аризаларнинг рўйхатдан ўтказилишини, битимларнинг автоматик тарзда тузилишини, ДЎМҒМ ва улар бўйича ҳуқуқларнинг сақланишини, шунингдек ДЎМҒМ билан битимлар бўйича клиринг ва ҳисоб-китоблар олиб борилишини, унда савдо иштирокчиларининг иш жойларида жорий маълумотлар тезкор тарзда акс эттирилиши, савдо жараёнларининг баённомаларга киритилиши ва якуний биржа ҳужжатлари расмийлаштирилишини таъминловчи тизим.
ж) «депо» ҳисобварақ — ДЎМҒМни сақлаш ва уларга бўлган ҳуқуқлар ҳисоби бўйича ЎзРВБда очилган ҳисобварақ;
2. ДЎМҒМ тижорат банклари ва юридик шахслар — Ўзбекистон Республикаси резидентлари ўртасида жойлаштирилади ва у РЕПО (қайта сотиб олиш шарти билан қимматли қоғозлар олди-сотди битими) олди-сотди битимларини объекти ва кредитларнинг гаров таъминоти бўлиб хизмат қилиши мумкин.
3. ДЎМҒМнинг номинал қиймати Ўзбекистон Республикаси миллий валютасида ифодаланади ва 1000 (бир минг) сўмга тенг.
4. Дилер ўз номидан ва ўз ҳисобидан, шунингдек инвестор буйруғи билан ва инвестор ҳисобидан ДЎМҒМ билан битимлар тузишда брокерлик функциясини бажариши мумкин. ДЎМҒМни сотиб олиш ёки сотиш учун инвестор аризалари инвестор билан хизмат кўрсатиш бўйича шартнома тузган дилер томонидан тақдим этилади.
5. Дилерлар икки тоифага бўлинади: бирламчи дилер ва иккиламчи дилер.
Бирламчи дилер:
а) Дилер ўз номидан (дилер аризаси) ва ўз ҳисобидан, шунингдек инвестор буйруғи билан ва инвестор ҳисобидан (инвестор аризаси) ким ошди савдосида ДЎМҒМ сотиб олиш ҳуқуқига эга;
б) ДЎМҒМни жойлаштириш бўйича ким ошди савдосида Марказий банк томонидан бирламчи дилер ДЎМҒМ сотиб олиш бўйича ўрнатилган энг кам ҳажмдаги ариза тақдим этишга мажбур;
в) ДЎМҒМ сотиб олиш ва сотиш бўйича котировкалари ташкил этиш йўли билан иккиламчи бозорда ДЎМҒМ қўллаб-қувватлашга мажбур;
г) маблағларни олдиндан захира қилмаган ҳолда ким ошди савдосида ДЎМҒМ сотиб олиш ҳуқуқига эга ва ким ошди савдосини эртасига ким ошди савдосида сотиб олинган ДЎМҒМ учун тўлов тўлашга мажбур.
Иккиламчи дилер иккиламчи бозорда иштирок этиш ва ўз номи ва ўз ҳисобидан ва ўз ҳисобидан, шунингдек инвестор буйруғи билан ва инвестор ҳисобидан иккиламчи бозорда ДЎМҒМ сотиб олиш ҳуқуқига эга.
6.Мазкур Низомнинг 1-иловасига мувофиқ, ҳар бир дилер ва инвесторга битимларни рўйхатга олиш ва ДЎМҒМ ҳисобини юритиш учун ягона рўйхат коди берилади.
Дилернинг рўйхатга олиш коди Марказий банк томонидан берилиб, Марказий банк ва дилер ўртасида тузилган шартномада белгиланади ва ушбу дилернинг ДЎМҒМ бозорида ўз номидан амалга ошириладиган амалиётлари билан боғлиқ барча амалиёт, рўйхатга олиш ва ҳисобга қўйиш ҳужжатларида кўрсатилади.
Инвесторнинг рўйхатга олиш коди ЎзРВБ инвесторига дилер томонидан тақдим этилган инвесторнинг идентификацион карточкаси асосида берилади.
7. ДЎМҒМ муомаласи савдо тизими орқали битимлар тузиш ва шунингдек, амалдаги қонунчиликка ва мазкур Низомга мувофиқ бошқа ҳолатлар натижасида амалга оширилади.
8. ЎзРВБ савдоларни ташкил қилади, битимларни рўйхатга олади, битимлар бўйича ҳисоб-китобларни амалга оширади ва ҳисоботлар тайёрлайди. Дилерлар савдо тизимида ДЎМҒМ бўйича танлов таклифларини киритиш ва бажаришда, савдолар бўйича маълумот олишда тенг имкониятларга эга.
9. ДЎМҒМ бўйича олди-сотди тузиш ЎзРВБ томонидан ўрнатилган регламент ва қоидалар савдо тизими орқали савдо операциялари вақтида амалга оширилади.
10. ДЎМҒМ ҳуқуқлари сотиб олувчининг «депо» ҳисоб рақами бўйича савдо тизимига мувофиқ кирим ёзувлари киритилган вақтдан сотиб олувчига ўтади ва «депо» ҳисоб рақамидан кўчирма билан тасдиқланади.
11.ЎзРВБда ДЎМҒМ бўйича «депо» ҳисоб рақамларини очиш ва юритиш «Давлат қисқа муддатли облигацияларини чиқариш муомалага киритиш ва хизматлари кўрсатиш тўғрисида» Низомга мувофиқ давлат қисқа муддатли облигацияларини юритишга ўхшаш тартибда амалга оширилади (рўйхат рақами № 552 09.11.1998й.)
§ 2. ДЎМҒМ чиқариш ва жойлаштириш тартиби
12. ДЎМҒМ чиқариш Молия вазирлиги томонидан белгиланган фоизли даромад билан алоҳида чиқаришларга бўлиб амалга оширилади.
13. Ушбу Низомнинг 2-иловасидаги шаклга мувофиқ ҳар бир чиқариш идентификация рақамини кўрсатилган махсус ҳужжат билан — глобал гувоҳнома билан расмийлаштирилади.
Глобал гувоҳнома иккита оригинал нусхада чиқарилади, улардан бири Молия вазирлигида, иккинчиси эса Марказий банкда сақланади.
14. Глобал гувоҳнома олинганидан кейин Марказий банк ЎзРВБга ДЎМҒМнинг барча ҳажмини ДЎМҒМни жойлаштириш процедураларини амалга ошириш учун мўлжалланган «ҳисоб рақамига» ўтказиб бериш учун буюртмани беради.
15. Белгиланган фоизли даромадлилик кўрсаткичига эга ДЎМҒМ муомаласининг бутун даврида ёки фойданинг ҳар бир тўлов даври учун алоҳида миқдорда фойда олиш учун бир хил миқдорда рентабелликни белгилаш билан берилади.
Қатъий фоизли даромад кўрсаткичига эга ДЎМҒМ бўйича фоиз устамалари Молия вазирлиги томонидан ҳар бир чиқарилиши учун алоҳида ким ошди савдоси ўтказилгунга қадар белгиланади.
Фоизли даромадларни тўлаш даври ўзида Молия вазирлиги томонидан белгиланувчи ва Марказий банк томонидан ким ошди савдоси ўтказилгунга қадар эълон қилинувчи кунларни, шунингдек тугалланиш вақтига қараб ДЎМҒМ эгасига фоизли даромадлар тўланишини акс эттиради.
16. Ўз кўчини йўқотган.
17. ДЎМҒМнинг асосий жойлаштирилиши Молия вазирлиги номидан Марказий банк томонидан амалга ошириладиган аукцион шаклида амалга оширилади.
Ким ошди савдоси ўтказиш, чиқариш параметрлари ва шартлари тўғрисидаги маълумотлар ушбу Низомнинг 3-иловасига мувофиқ Марказий банк томонидан унинг ўтказилгунига қадар 30 кун ичида эълон қилинади.
Ўзбекистон Республикаси Марказий банкининг эълонига асосан ЎзРВБ ўзининг расмий веб-сайтида ўтказиладиган ким ошди савдоси тўғрисидаги маълумотларни чоп этади.
18. Марказий банк Молия вазирлиги билан биргаликда дилерларга ким ошди савдосида ДЎМҒМ ни харид қилишнинг энг юқори рухсат этилган чегарасини белгилаши мумкин.
19. Ким ошди савдосида аризаларини қабул қилиниши эълон қилинган муддат ичида дилерлар танловсиз аризалар муайян меъёрини ҳисобга олган ҳолда чекланмаган миқдорда танлов аризаларини савдо тизимига киритиш ҳуқуқига эга.
20. Молия вазирлиги сотувчи томонидан рақобатбардош бўлмаган танлов савдоларида аукцион савдолари учун ДЎМҒМини сотиб олиш учун рухсат этилган максимал миқдорга чекловлар белгилайди (рақобатбардош бўлмаган талабларга лимит).
21. Ўз кўчини йўқотган.
22. Ҳар бир танлов таклифида ДЎМҒМнинг миқдори ва нархи кўрсатилади, унга кўра дилерлар уни сотиб олишга тайёр. Нарх ДЎМҒМ номинал қийматининг фоизига яқин фоиз фоизига ўрнатилади.
23. Бевосита бўлмаган таклифда ДЎМҒМни сотиб олиш учун юборилган маблағлар рақобатдош бўлмаган танлов таклифлари учун белгиланган лимитни ҳисобга олган ҳолда кўрсатилиши керак.
24. Савдо тизимига аризаларни қабул қилиш қуйидаги шартлар билан амалга оширилади:
а) ДЎМҒМни сотиб олиш бўйича танлов таклифини қабул қилганда, савдо тизими мазкур ариза кўрсатилган дилернинг пул ҳолати қийматини тақдим этилган аризани тўлиқ қондириш учун талаб қилинадиган пул миқдорига (шу жумладан, УЗРВБ комиссиясига) камайтиради. Натижа салбий бўлса, ушбу дастур ижро учун қабул қилинмайди;
б) ДЎМҒМни сотиб олиш учун рақобатбардош бўлмаган таклифни қабул қилганда, савдо тизими ушбу дастурда кўрсатилган дилернинг пул лавозимини талабномада кўрсатилган маблағлар миқдорига камайтиради. Натижа салбий бўлса, ушбу дастур ижро учун қабул қилинмайди;
в) танлов бўлмаган танлов таклифи сотиб олувчининг ДЎМҒМни харид қилиш ва сотиш бўйича шартнома тузиш учун талабномада кўрсатилган пул миқдори бўйича ўртача оғирлиги ўртача аукцион баҳога киритиш таклифи ҳисобланади. Қабул қилинган ДЎМҒМ сони ушбу талабнома бўйича пул миқдори бўлинишининг бир қисмини бир ДЎМҒМ сотиб олиш учун тўлов миқдори бўйича ҳисоблаб чиқилади,бу ЎзРВБнинг ўртача оғирлиги ва комиссия йиғимини ўз ичига олади.
25. Кириш вақти мобайнида диллерга мурожаат қилиш учун дилерга мурожаат қилишингиз мумкин. Шу билан бирга, танлов таклифи бекор қилингандан кейин, дилернинг тақдим этган аризаларининг умумий ҳажмида рақобатбардош бўлмаган талабномалар нисбати рақобатбардош бўлмаган талабномалар сонидан ошмаслиги керак.
ДЎМҒМни (рақобатбардош ёки рақобатбардош бўлмаган) харид қилиш учун ҳар қандай аризани қайтариб олишда, савдо тизими ушбу ариза кўрсатилган пул ҳолати қийматини ушбу талабни тўлиқ қондириш учун талаб қилинадиган пул миқдори билан оширади. Савдо тизими илованинг вақтини аниқлайди.
27. Аризаларни қабул қилиш ва ечиш аризалар қабул қилинганидан кейин — соат 11.30 да бекор қилинади.
28. Аризалар киритилгандан кейин дилернинг ҳар бир вакили ЎзРВБ вакили томонидан ушбу Низомнинг 4-иловасига мувофиқ икки нусхада киритилган аризаларни реестрини олади.
29. Қабул қилинган аризаларнинг реестрида ҳеч қандай хатолик бўлмаса, реестрнинг нусхаси Марказий банк ва дилернинг вакиллари томонидан имзоланади (ҳар бир томон учун биттадан).
30. Аризалар йиғиш натижалари бўйича ушбу Қоидаларга 5-сонли иловага биноан қабул қилинган талабномаларнинг жамланган рўйхати тузилади. У ЎзРВБ вакили томонидан имзоланади ва Марказий банк вакили томонидан Молия вазирлигига топширилади ҳамда аукционга аризаларни тўлдириш тугаганлиги тўғрисида хабарнома 13.00гача маълум қилинади.
31. 15.00гача Молия вазирлиги белгиланган тартибда ички бозорни сотиш учун чегирилган баҳони ва барча танлов таклифларининг (бундан кейин — ўртача ўлчанган баҳо) ўртача баҳосини белгилайди ва аризаларни қондириш учун Марказий банкка топширади.
Агар ДЎМҒМни сотиб олиш учун берилган талабномалар миқдори ушбу нархнинг ҳажмидан ошса, Молия вазирлиги сотиб олиш учун аризаларни топшириш вақтига қараб аниқланган ДЎМҒМни топшириш доирасидаги ариза(лар)ни қондиради.
32. 15.30 гача Марказий банк савдо тизимига барча ДЎМҒМни кесилган нархда сотиш учун ариза киритади.
33. Танлов савдолари таклиф қилинган нарх таклиф қилинган нархдан паст нархдан кам бўлмаса, қондирилади. Шу билан бирга, танлов таклифлари тўлиқ қондирилди.
34. Танлов таклифи бўлмаган танлов таклифлари танлов таклифлари бўйича ким ошди савдоси пайтида қондирилган, ўртача баҳода қондирилади. Шу билан бирга, агар беллашувга ариза топширилмаган бўлса, ушбу талабномада кўрсатилган пул муомаласи ушбу дастур учун пул маблағларининг фарқини ошириб, ДЎМҒМни сотиб олиш учун сарфланган ва ҳақиқатда сарфланган маблағлар миқдорида оширилади.
36. ДЎМҒМни жойлаштириш натижалари бўйича ЎзРВБ ҳисоб-китоб ҳужжатларини жойлаштириш натижалари асосида тайёрлайди.
37. Аукцион натижаларига кўра, Марказий банк ушбу Низомнинг 6-иловасида келтирилган шаклда ДЎМҒМ кейинги сонини жойлаштириш тўғрисида расмий эълон тайёрлайди.
Тендер савдолари натижалари тўғрисидаги маълумотлар ЎзРВБ расмий сайтида эълон қилинади.
ЎзРВБда тузилган битимлар тўғрисидаги маълумотлар (облигацияларнинг номи, миқдори, котировкаси (нархи), битим тарихи) учинчи шахсларга ошкор қилинмайди. Тузилган битим тўғрисидаги маълумотлар судларга, тергов органларига ва тергов органларига юборилади — жиноят иши қўзғатилган бўлса.
§ 3. ДЎМҒМнинг иккиламчи бозорла айланиш тартиби
38. ДЎМҒМнинг иккиламчи бозорда чақируви ДЎМҒМ бўйича савдолар, шу жумладан, гаровга қўйилган ДЎМҒМни савдо тизими орқали сотиш бўйича битимларни жойлаштириш йўли билан ким ошди савдосига қўйилади.
39. Марказий банк, Молия вазирлиги номидан, иккиламчи бозорда, рўйхатдан ўтмаган ДЎМҒМларини бир қисмини қўшимча равишда жойлаштиришни ва илгари берилган ДЎМҒМларининг қўшимча эмиссиясини, шунингдек ДЎМҒМ муддатидан олдин қайта сотиб олишни амалга оширади.
40. ДЎМҒМда савдолар бошланишидан олдин дилерлар ЎзРВБ ҳисобига ДЎМҒМ режалаштирилган харидларини амалга ошириш учун зарур бўлган маблағларни ўтказишлари керак.
41. Сотувчи(инвестор)нинг «депо» нинг бошланғич позицияси ЎзРВБ да депо ҳисобининг «асосий» қисмида, шунингдек, гаровга қўйилган ДЎМҒМни амалга ошириш учун мўлжалланган «савдо учун блокланган» кичик ҳисоб рақамидаги ДЎМҒМ миқдоридир.
42. Сотиб олиш-сотиш битимларининг битимлари дилерлик ДЎМҒМларини сотиш ёки харид қилиш учун дилерларнинг рақобатбардош ва рақобатбардош бўлмаган иловалари асосида амалга оширилади.
Шу билан бир вақтда, танлов таклифлари иккита турга эга бўлиши мумкин: котировкаларда сақланадиган танлов таклифи ва котировкаларни сақламасдан танлов таклифи.
Танлов таклифи бўлмаган таклифлар котировкаларни сақламасдан иловалар бўлиб, уларнинг асосида кафолатланган ДЎМҒМни амалга ошириш учун битимлар тузилади.
43. Дилерлар вакиллари ДЎМҒМни сотиб олиш (сотиш) учун савдо тизимига рақобат таклифларини киритадилар, бу битимнинг йўналишини, ДЎМҒМ сонини, сотиб олувчининг (сотувчининг) нархини ва кодини кўрсатади. Дилерлар вакиллари ДЎМҒМни сотиб олиш (сотиш) учун савдо тизимига рақобат таклифларини киритадилар, бу битимнинг йўналишини, ДЎМҒМ сонини, сотиб олувчининг (сотувчининг) нархини ва кодини кўрсатади.
Ариза бериш пайти савдо вақти савдо тизимида белгиланади.
44. Қабул қилинган ДЎМҒМни сотиш, сотувчи (инвестор) нинг «депо» ҳисобварағидаги «блокланган гаров» кичик бўлимига мос келадиган «савдо учун блокланган» кичик ҳисобдан амалга оширилади.
45. ДЎМҒМни сотиб олиш учун сотувчидан ариза келиб тушганда, савдо тизими монетар ҳолатнинг қийматини тақдим этилган аризани тўлиқ қондириш учун талаб қилинадиган пул миқдори (комиссия тўлови учун зарур бўлган миқдорлар) миқдорини камайтиради. Натижа салбий бўлса, ушбу дастур ижро учун қабул қилинмайди.
46. Агар ДЎМҒМни сотиш учун сотувчидан ариза топширилса, савдо тизими депозитнинг қийматини талабномани тўлиқ қондириш учун зарур бўлган ДЎМҒМ сонига камайтиради. Натижа салбий бўлса, ушбу дастур ижро учун қабул қилинмайди.
47. Аризаларнинг қондирилиши сотиш учун битимлар тузиш шаклида амалга оширилади.
48. Буюртма бериш вақтидаги котировкаларда сақланадиган танлов таклифи нарх шартлари ва жорий котировканинг ўртасидаги фарқ туфайли қониқтирилмаса, буюртма навбатга қўйилади.
49. Аризалар қуйидаги шартларга бўйсунади:
а) аризанинг ҳажми унинг устуворлигига таъсир этмайди;
б) ариза бериш вақтидан қатъи назар, ундан қулайроқ нархга эга бўлган ариза камроқ қулай нархга эга бўлган аризадан олдинроқ қондирилади;
в) агар нархлар тенг бўлса, илгари топширилган ариза ундан кейинги ариза тақдим этилганидан кейин қондирилади;
г) агар битим тузиш тўғрисидаги ариза фақат қисман қондирилса, унинг бажарилмаган қисми алоҳида-алоҳида ариза ҳисобланади.
50. Тўлдирилган операцияни бажариш натижалари бўйича дилернинг аризасини қондириш (тўлиқ ёки қисман) қондирилгандан сўнг, ушбу сотувчининг қимматли қоғози сифатида хизмат қилувчи пул лавозимидаги қимматли қоғозлар ва депозитлар қийматлари қайта ҳисоблаб чиқилади.
51. Сотувчининг ҳар қандай аризаси, агар у бу муддат билан қониқмаган бўлса, сотувчидан ким ошди савдосидан олиб қўйилиши мумкин.
52. Тўлдирилмаган дилерлик дастурини олиб ташланганда, пул маблағлари миқдори ёки ушбу иловани таъминлаш учун сақланган ДЎМҒМ сонининг миқдори қуйидаги иловаларни таъминлаш орқали ушбу сотувчига хизмат кўрсатадиган пул лавозимининг қийматини оширади.
53. Савдо якунида савдо тизими барча қониқарсиз таклифларни бекор қилади ва барча дилерларнинг барча позицияларининг якуний қийматларини ҳисоблаб чиқади. Савдо тизими ушбу Низомнинг 7-иловасига мувофиқ ҳар бир сотувчининг шахсий ҳисобварағидан (ҳисобига) ўтказилиши лозим бўлган маблағларнинг аниқ балансини, шунингдек «депо» ҳисобидан кўчирилиши ёки «депо» ҳисобига ўтказилиши лозим бўлган ДЎМҒМ балансининг аниқ балансини белгилайди. ҳар бир сотувчи (инвестор) савдо тизимида.
54. Депо ҳисобварақлари ва шахсий ҳисоб-китоблар бўйича ҳисоб-китоблар учун асос савдо тизими томонидан савдолар тизимида тузилган битимларнинг нусхалари икки нусхада тузилади ва ушбу Низомнинг 8-иловасига мувофиқ амалга оширилади.
Баённоманинг биринчи нусхаси дилерга мўлжалланган бўлиб, битимлар фактлари ва уларнинг шартларини тасдиқловчи ҳужжат бўлиб хизмат қилади, иккинчидан, дилернинг имзоси билан, ЎзРВБ билан битимлар бўйича ҳисобот ҳужжатларининг асосий ҳужжати сифатида қолади. Ушбу хулосаларни ЎзРВБ ваколатли ходими томонидан имзоланади.
55. Транзакциялар реестрининг кўчирма нусхалари асосида савдо тизими икки нусхада қуйидаги ҳисоб-китоб ҳужжатларини шакллантиради:
а) дилернинг шахсий ҳисобидан кўчирма;
б) дилерлик мажбуриятлари;
в) амалга оширилган операциялар бўйича «депо» ҳисобига ҳисобот.
Аукцион тугагандан сўнг, ҳисобот ҳужжатлари ЎзРВБнинг масъул ходимлари томонидан имзоланади ва тасдиқланади.
56. Савдо тизимида бухгалтерия ҳужжатлари келиб тушганидан сўнг, ҳар бир дилернинг депо ҳисобварақларидаги савдо тизимидаги шахсий ҳисобварақлардаги пул маблағлари ва ДЎМҒМ ҳисобварақларида балансларни келишиш амалга оширилади. Таққослашдан сўнг бухгалтерия ҳужжатларини биринчи нусхаси дилернинг вакили, иккинчи нусхаси эса ЎзРВБ да сақланади.
57. Тегишли битимлар асосида ҳар бир дилер ЎзРВБга қуйидаги ҳуқуқларни беради:
а) тегишли ҳисоб-китоб ҳужжатларини тузиш ҳуқуқи;
б) ўз ҳисобидан пул маблағларини савдо тизими томонидан яратилган бухгалтерлик ҳужжатларига ўтказиш ҳуқуқини;
в) ДЎМҒМни ўзининг «депо» ҳисобварағига, шунингдек унга хизмат кўрсатган сармоядорларга савдо тизимида яратилган бухгалтерлик ҳужжатлари билан таъминлаш ҳуқуқини беради.
58. Дилерлик вакили томонидан транзакциялар реестрининг кўчирма нусхасини имзоламаганлиги унинг битимларини тузатиш ва тўлашни тақиқлаш учун асос бўлиб хизмат қилмайди. Бундай ҳолларда низолар қонун ҳужжатларида ва ЎзРВБ ва дилер ўртасидаги шартномада белгиланган тартибда ҳал этилади.
59. Ҳисобот ҳужжатлар ЎзРВБ томонидан 10 йил давомида сақланади. Ушбу Низомнинг 9-иловасига мувофиқ тузилган барча дилерлар бўйича битимларнинг консолидацияланган реестри аукцион тугаганидан кейин Марказий банкка тақдим этилади.
60. ЎзРВБ дилерларга ушбу Низомнинг 10-иловасига мувофиқ ҳар бир биржа савдоларининг натижалари тўғрисида хабар беради.
61. Техник нуқсонлар ёки савдоларни амалга оширишга тўсқинлик қиладиган бошқа сабаблар бўлса, савдо тўхтатилиши мумкин. Савдо тўхтатилгандан сўнг 1 соат ичида қайта тикланмаса, жорий кун учун савдо ҳисоб-китобларни амалга оширмаган ҳолда амалга оширилади. Савдони тўхтатиш ва тугатиш тўғрисидаги қарор Марказий банк томонидан қабул қилинади.
§ 4. Пул ўтказмалари ва ДЎМҒМ билан тузилган битимлар бўйича ҳисоб-китоблар тартиби
62. Савдо тизимида ишлаб чиқарилган ДЎМҒМ билан тузилган битимлар учун инвесторларнинг пул ҳисоб-китоблари фақат дилерлар орқали амалга оширилади. Дилерлар ўртасида нақд пулсиз ҳисоб-китоблар нақдсиз усулда амалга оширилади.
63. ДЎМҒМ билан тузилган битимлар бўйича ҳисоб-китоблар ЎзР МБнинг Тошкент шаҳар бўйича Марказий банки ҳисоб-китоб марказида (кейинги ўринларда — ҲКМ) махсус ҳисобварақ орқали амалга оширилади.
Дилерларнинг маблағлари ҳисобини юритиш бу ҳисобларни юритиш тартибини тартибга солувчи икки томонлама битимлар асосида шахсий ҳисобларда амалга оширилади.
64. Аукцион ёки савдо кунида соат 9.00 гача ҲКМ дилерлар маблағлари ҳисобидан (хусусан, ҳар бир дилер учун) ЎзРВБга маълумот беришлари керак. ЎзРВБ ҳисобварағида ҲКМ баёнотларини олганидан сўнг, унда кўрсатилган суммалар дилерларнинг шахсий ҳисоб рақамларига ўтказилади.
65. ДЎМҒМ тўлаб беришда савдоларда сотишдан келиб тушган пул маблағлари, ЎзРВБ комиссия мукофотини чегириб ташлаган ҳолда,шунингдек ДЎМҒМдан олинадиган фоизлар бўйича олинган даромадлар дилерларнинг шахсий ҳисоб варақларига ўтказиб берилади.
Ушбу маблағлар савдо тизимидаги дилерларнинг ҳисобварақларида сақланади.
66. Шахсий ҳисобварақларда сақланадиган маблағлар блокланади ва барча савдо сессияси давомида дилерларнинг ҳисобварағидан ўтказилиши мумкин эмас.
67. ДЎМҒМ билан савдо сессиясида тузилган битимлар натижалари бўйича дилерлар ва уларнинг инвесторларининг (клиринглаш) ўзаро мажбуриятларини белгилаш, аниқлаш ва тўлаш фондлар бўйича амалга оширилади ва ҳар бир дилер аниқ мажбуриятлари савдо сессиясининг натижалари бўйича аниқланади.
68. Дилернинг аниқ мажбуриятлари ўз ичига улар томонидан сотиб олинган ДЎМҒМ учун пул маблағлари ва Дилер томонидан сотилган ДЎМҒМ учун тўловларни чегириб ташлаб, ЎзРВБ нинг комиссия тўловларини олади.
69. Харидор — Дилерлар ҳисобварақларидаги пул маблағларини ечиб олиш ва сотувчи — Дилерлар шахсий ҳисобварақларига ўтказиш дилерлар билан тузилган шартномалар асосида ЎзРВБ томонидан якуний ҳисоб-китоб битимларига мувофиқ амалга оширилади.
70. Марказий банки томонидан белгиланган талабларга мувофиқ чиқарилган ва ўтказилган ҳисоб бўйича ЎзРВБ ҳисоб ҳужжатлар асосида ҲКМ ЎзРВБни амалга оширади.
71. Марказий банкнинг ДЎМҒМ операциялари бўйича ҳисоб-китоблари ҲККМ ЎзРВБни орқали амалга оширилади.
73. ДЎМҒМ эгаларига фоиз тўлаш шаклидаги фоиз даромадлари фоизлар даромадларини тўлаш ҳар бир муддати тугагандан сўнг амалга оширилади.
Фоизларни тўлаш миқдори Марказий банк билан келишилган ҳолда Молия вазирлиги томонидан белгиланган ДЎМҒМнинг номинал қиймати бўйича ҳисобланган фоизлар шаклида белгиланади.
74. ЎзРВБ фоизларни тўлаш муддатининг охирги иш куни бўйича савдолар ёпилгандан сўнг депозит ҳисобварақлари бўйича баланс ва фоизларни тўлаш муддати тугагандан сўнг ҳар бир эганинг ҳисобланган фоиз даромадларини Марказий банкка тақдим этади.
75. ДЎМҒМ бўйича фоизлар тўловлари кейинги иш кунида, фоизларни тўлаш муддати тугагандан сўнг Марказий банк томонидан ҲККМ ЎзРВБнинг ҳисобварағига маблағ ўтказиш йўли билан амалга оширилади.
76. Инвесторлар томонидан фоизларни тўлаш бўйича ҳисоб-китоблар дилерлар томонидан тузилган шартномаларга мувофиқ амалга оширилади.
77. Фоизларни тўлаш учун маблағлар тушганидан сўнг ЎзРВБ ушбу маблағларни савдо тизимидаги дилерларнинг шахсий ҳисоб рақамларига ўтказади. Дилерлар инвесторларнинг реестри ва ўзларининг ДЎМҒМларига мувофиқ банкларда талаб мавжуд бўлган депозит ҳисобварағига жорий фоизлар бўйича тўловлар учун фоизлар миқдорини ҳисоблаб чиқадилар.
§6. Облигацияларни тўлаш тартиби
78. Марказий банк ушбу Низомнинг 11-иловасига мувофиқ, кейинги эмиссия суммаларини тўлаб бериш тўғрисидаги маълумотни муддатидан олдин 7 кундан кечиктирмасдан эълон қилади.
79. ДЎМҒМни тўлаб бериш куни маҳаллий вақт билан соат 9.00 дан 10.00 гача амалга оширилади.
80. Тўлаш бошлангунига қадар, Савдо тизими Дилерлар (Инвесторлар) ДЎМҒМини «депо» ҳисобварағидаги «блокланган» бўлимдан худди ўша «депо» ҳисобварағнинг «асосий» бўлимига ўтказишни амалга оширади.
81. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки номиналга тенг қийматда тўланадиган ДЎМҒМнинг бутун ҳажмини сотиб олиш учун Савдо тизимида ариза киритади.
§ 7. Марказий банкнинг ДЎМҒМ бозорида ваколатлари
82. Агентлик,дилерлик ва назорат органи вазифасини бажарувчи марказий банк қуйидаги ҳуқуқларга эга:
а) ДЎМҒМнинг жойлашишини ва айланишини кузатиб боради ва савдо тизимига қўйиладиган талабларни белгилайди;
б) ташкилотлар билан дилерлик вазифаларини бажариш учун шартномалар тузиш;
в) ДЎМҒМ жойлаштириш учун ким ошди савдосини ўтказиш қоидаларини белгилайди ва Молия вазирлиги номидан кимошди савдосини ўтказади;
д) Молия вазирлиги номидан давлат бюджети маблағлари ҳисобидан, ГСКО қарзларини тўлаш ва фоизларни тўлашни амалга ошириш;
е) ушбу Низом ёки амалдаги қонунчилиги асосан бузилиши аниқланса, ДЎМҒМ билан операциялар қиладиган ҳар қандай дилернинг ишини тўхтатиб қўйиш;
ж) иккиламчи бозорда операцияларни амалга оширади.
§ 8. ДЎМҒМ бозорида ахборотни ошкор қилиш
83. ДЎМҒМ бозорининг расмий маълумотлар таркибига ушбу Низомнинг 3, 6, 10, 11-сон иловаларида келтирилган ва оммавий ахборот воситаларида чоп этилган маълумотлар киради.
84. Ушбу Низомнинг мақсадлари учун савдо тизимида сақланган ва расмий таркибга киритилмаган барча маълумотларни сир ҳисобланади, шу жумладан, Марказий банкка келиб тушадиган ДЎМҒМ бўйича олди-сотди битимлари тўғрисидаги шартлар, дилерлар ва инвесторларнинг «депо» ҳисобларидаги қолдиқ маълумотлар.
85. Махфий маълумотлар, шунингдек давлат ва банк сирини ўз ичига олган маълумотлар қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқ тақдим этилади.
§ 9. Низоларни кўриб чиқиш
86. Дилерлар ва ЎзРВБ ўртасида юзага келадиган низолар ЎзРВБда махсус тузилган комиссия томонидан ҳал этилишга рухсат этилади.
87. Комиссия қароридан норози бўлган тақдирда, томонлар иқтисодий судига мурожаат қилиш ҳуқуқига эга.
88. Комиссия томонидан низоларни кўриб чиқиш учун йиғимлар ундириш тақиқланади.
a) Рўйхатга олиш рақами ДЎМҒМ билан муомала қилувчи ҳар бир дилер ёки инвесторга берилади.
б) Мазкур Низомга мувофиқ дилер коди Марказий банк томонидан Марказий банк билан тузилган шартнома асосида дилерлик вазифаларини бажарувчи ташкилотга берилади. Дилер кодини ўзгартириш ёки бошқа ташкилотга бериш фақат Марказий банк томонидан амалга оширилиши мумкин.
в) Инвесторнинг рўйхатга олиш коди ЎзРВБ инвесторига дилер томонидан тақдим этилган инвесторнинг идентификацион карточкаси асосида берилади.
2. Дилернинг рўйхатга олиш коди.
а) Дилернинг рўйхатга олиш коди учта гуруҳга бўлинадиган ўнта муҳим рақамлардан иборат: Х0Х1Х2Х3Х4Х5Х6Х7Х8Х9.
б) Биринчи гуруҳ Х0, бозор рақамини кўрсатади.
в) Иккинчи гуруҳ, Х1Х2ХЗХ4, Марказий банк билан тузилган битим бўйича унга берилган дилернинг тартиб рақамини кўрсатади.
г) учинчи гуруҳ, Х5Х6Х7Х8Х9, ҳар доим 00000 га тенг.
3. Инвесторнинг рўйхатга олиш рақами
а) Инвесторнинг рўйхатга олиш коди учта гуруҳга бўлинадиган ўнта муҳим рақамлардан иборат: Х0Х1Х2Х3Х4Х5Х6Х7Х8Х9
б) Биринчи гуруҳ Х0, бозор рақамини кўрсатади.
в) Иккинчи гуруҳ, Х1Х2ХЗХ4, Марказий банк билан тузилган битим бўйича унга берилган дилернинг тартиб рақамини кўрсатади.
г) Учинчи гуруҳ Х5Х6Х7Х8Х9, хизмат кўрсатиш шартномасини тузишда дилер томонидан инвесторга берилган тартиб рақамини кўрсатади.
4. Марказий банкнинг рўйхатга олиш рақами
а) Марказий банкнинг рўйхатга олиш рақами — 1000100000.
б) дилер билан хизмат кўрсатиш шартномасини тузган инвесторнинг рўйхатга олиш рақами 10001Х5Х6Х7Х8Х9 бўлса, бу ерда Х5Х6Х7Х8Х9 ушбу илованинг 3-бандининг «г» кичик бандига мувофиқ рақамланади.
ДЎМҒМ чиқаришни жойлаштириш бўйича (чиқариш ХХХХХ, муддат ХХХ кунлар) ким ошди савдоси якунлари тўғрисида расмий ҳисобот қуйидаги маълумотларни ўз ичига олади:
1.Ўтказиш жойи ва санаси
2. Ким ошди савдосида иштирок этувчи ташкилотлар сони.
3. Топширилган аризалар сони ва аризаларнинг жами пул ҳажми.
4. Топширилган аризаларининг баҳо кўлами.
5. ДЎМҒМни савдоси энг кам ва ўрта муаллақ баҳолари ўлчами
6. Таъминланган аризалар сони ва уларнинг жами қийматдаги фоизи.
7. Сотилган ДЎМҒМнинг сондаги миқдори
8. Энг кам ва ўрта муаллақ баҳолари бўйича даромад.
10-устунча — ЎзРВБ нинг хизматлари учун комиссиянинг сўмдаги қиймати.
9-устунчада сумма «+» белги билан кўрсатилади, если она подлежит зачислению на счет дилера или со знаком «-», если она подлежит списанию со счета дилера.
ЖАМИ қаторида 9 ва 10 устунчаларнинг арифметик қиймати кўрсатилади.
Ушбу билан Ўзбекистон Республикаси Марказий банки Молия вазирлиги ва Марказий банк ўртасидаги 20___й. __________ «___» _______ №___ сон шартномага асосида ҳаракат қилиб, навбатдаги ДЎМҒМ чиқарилиши қайтарилиши 20__й. «___» _________ ўтказилиши тўғрисида эълон қилади.: а) Чиқариш рақами; б) Чиқариш ҳажми ________ млн сум.; в) ДЎМҒМнинг номинал баҳоси 1000 (минг) сум.; Қайтариш Тошкент шаҳрида 20___й. «_____» _______ куни соат ___ _____________________манзилда ташкил қилинади. №___ чиқарилиш ДЎМҒМ қайтаришда олинган маблағни чиқарилиш №____ ДЎМҒМни сотиб олиш учун фойдаланиш мумкин. Қайтариш билан боғлиқ саволлар бўйича хизмат кўрсатиш шартномаси тузилган ДЎМҒМ га эгалик қилувчи дилерга мурожаат қилиш кўзда тутилади.
Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлигининг 2017 йил 27 ноябрдаги172-сон, Ўзбекистон Республикаси Марказий банки Бошқарувининг 2017 йил 27ноябрдаги 244-В-1-сон01/12-18/04-сон (рўйхат рақами 1327-1, 2017 йил 27 декабрь) қарорлари билан киритилган ўзгартириш ва қўшимчалар билан.