Раҳбар кадрлар аттестацияси уларнинг «Таълим тўғрисида»ги Қонун, Кадрлар тайёрлаш миллий дастури, Давлат таълим стандартлари, Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2004 йил 9 июлдаги «2004—2009 йилларда Мактаб таълимини ривожлантириш Давлат умуммиллий дастурини амалга ошириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги 321-сонли қарори, республикада амалга оширилаётган сиёсий, ижтимоий-иқтисодий ислоҳотларнинг бажарилишини таъминлашдаги фаоллиги, таълим муассасасида олиб борилаётган маънавий-маърифий ишлар сифати ва эгаллаб турган лавозимларига мувофиқлигини холис баҳолаш, таълим муассасаларида таълим-тарбия жараёнини такомиллаштириш мақсадида ўтказилади.

Педагог кадрлар аттестацияси уларнинг касб маҳоратлари ўсишини рағбатлантириш, таълим-тарбия, янги педагогик технологияларни яратиш ва уни таълим-тарбия жараёнида қўллаш, маънавий-маърифий йўналишлардаги меҳнати натижаларини холис баҳолаш, эгаллаб турган ёки даъвогарлик қилаётган тоифа ва лавозимларига мувофиқлигини аниқлаш, таълим муассасаларида таълим-тарбия жараёни сифатини ошириш мақсадида ўтказилади.

I. Умумий қоидалар

1. Педагог ва раҳбар кадрлар аттестацияси 5 йилда бир марта ўтказилади.

2. Педагог ва раҳбар кадрлар аттестацияси Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Давлат тест маркази (кейинги ўринларда — ДТМ) таркибидаги Кадрлар тайёрлаш сифатини назорат қилиш, педагог кадрлар ва таълим муассасалари аттестацияси бошқармаси ҳамда Халқ таълими вазирлиги (кейинги ўринларда — вазирлик) билан биргаликда ишлаб чиқилган жадваллар асосида ташкил этилади ва ўтказилади.

3. Халқ таълими тизими аттестациядан ўтказиладиган раҳбар кадрлари таркибига қуйидагилар:

Халқ таълими вазирлигининг, шу жумладан болалар спортини ривожлантириш жамғармасининг бошқарма ва бўлим бошлиқлари, уларнинг ўринбосарлари;

педагогика институтларининг проректорлари, ўқув ва услубий бўлим раҳбарлари, факультет деканлари ва декан ўринбосарлари, кафедра мудирлари ва ўринбосарлари;

Халқ таълими вазирлиги тасарруфидаги республика ташкилотлари раҳбарлари;

Қорақалпоғистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги, Тошкент шаҳар халқ таълими бош бошқармаси, вилоятлар халқ таълими бошқармалари, туман (шаҳар) халқ таълими бўлимлари (кейинги ўринларда — ҳудудий бўлинмалар) раҳбарлари, ўринбосарлари, бўлим бошлиқлари;

Қорақалпоғистон Республикаси, Тошкент шаҳар, вилоятлар педагогларни қайта тайёрлаш ва малакасини ошириш институти ректори ва проректорлари, кафедра мудирлари ва ўринбосарлари;

умумий ўрта, мактабгача, мактабдан ташқари ва ихтисослаштирилган таълим муассасалари раҳбарлари ва ўринбосарлари киради.

4. Халқ таълими вазирлиги тасарруфидаги республика ташкилотлари ва халқ таълими тизими бошқарув органлари мутахассислари мазкур Низомнинг раҳбар кадрлар учун белгиланган тартиб асосида аттестациядан ўтказилади.

5. Халқ таълими тизими педагог кадрлари таркибига профессор-ўқитувчи, ўқитувчи, услубчи, тарбиячи, психолог, дефектолог, логопед, спорт инструктори, мусиқа ва тўгарак раҳбарлари киради.

6. Халқ таълими вазирлиги томонидан камида 1 ой олдин аттестациядан ўтувчиларга аттестацияга оид расмий хабар, ҳужжатлар ва дастур юборилади.

II. Педагог ва раҳбар кадрлар аттестациясини ташкил этиш

7. Ўриндошлик бўйича ишлаётган педагоглар асосий иш жойида аттестациядан ўтказилади.

8. Халқ таълими вазирлиги, ҳудудий бўлинмалар педагог ва раҳбар кадрлар аттестацияси жараёнини ташкил этишга масъул ҳисобланади.

9. Халқ таълими вазирлиги, ҳудудий бўлинмалар ва таълим муассасалари раҳбарлари аттестациядан ўтувчиларни аттестация тартиб ва қоидалари билан таништиради, аттестациядан ўтувчилар рўйхатини тузади ҳамда тегишли буйруқларини қабул қилади.

10. Аттестациядан ўтувчи раҳбарлар таълимни бошқарув органига; педагоглар таълим муассасаси раҳбариятига қуйидаги ҳужжатларни тақдим этади:

маълумотнома-сўровнома;

маълумоти, тоифаси, илмий даража ва унвони ҳақидаги ҳужжатлар, малака оширганлик ҳақидаги гувоҳнома, қайта тайёрлаш муассасаларида олган мутахассислиги ҳақидаги гувоҳнома нусхалари (мавжуд бўлса);

сўнгги 5 йилда нашр этилган илмий, ўқув-услубий ишлари, ихтиролари ва мақолалари рўйхати (мавжуд бўлса);

аттестациядан ўтувчининг охирги 5 йилдаги ўқув, услубий, илмий ва маънавий-маърифий йўналишлар бўйича олиб борган ишлари ҳисоботи;

таълим муассасасини ривожлантириш борасидаги ишлари ва келгусидаги режалари ҳақида қисқача маълумот (раҳбарлар учун).

Комиссияга тақдим этилган раҳбарлар тўғрисидаги ҳужжатлар таълимни бошқарув органи раҳбарияти (педагогика институтларида ректор), педагоглар тўғрисидаги ҳужжатлар таълим муассасаси (ёки бўлим) раҳбарлари томонидан имзоланади. Ҳужжатлардаги маълумотларнинг ҳақиқийлигига имзо қўйган масъул шахс жавобгар ҳисобланади.

11. Ишга меҳнат шартномаси асосида янги қабул қилинган раҳбарлар ва педагоглар камида бир йилдан кейин аттестациядан ўтказилади.

Ҳомиладор аёллар ва уч ёшга тўлмаган боласи бор аёллар аттестациядан ўтказилмайди.

12. Педагог кадрлар таянч маълумоти ёки қайта тайёрлаш муассасаларида олган мутахассислиги бўйича аттестациядан ўтади.

13. Таълим муассасаларида фаолият кўрсатаётган хорижий давлат фуқаролари аттестацияга жалб қилинмайди.

III. Аттестация комиссияларининг таркиби

14. Халқ таълими тизими бошқарув органлари раҳбар кадрларини аттестация қилиш комиссиялари таркиби Халқ таълими вазирлиги ва ДТМ ходимларидан иборат бўлиб, вазирлик буйруғи билан тасдиқланади. Комиссия раиси — вазирлик раҳбарларидан, комиссия раиси ўринбосари ДТМ раҳбарларидан тайинланади.

15. Республика бўйсунувида бўлган умумий ўрта, мактабгача ва мактабдан ташқари таълим муассасалари, махсус мактаб (мактаб-интернат), меҳрибонлик уйлари педагог кадрларини аттестациядан ўтказиш комиссиялари таркиби Халқ таълими вазирлиги вакиллари, таълим муассасаси раҳбарларидан иборат бўлиб, вазирлик томонидан ДТМ билан келишилган ҳолда тузилади. Комиссия раиси вазирлик ходимларидан тайинланади.

16. Халқ таълими тизими таълим муассасалари раҳбар кадрлари ва педагогика институтлари профессор-ўқитувчиларини аттестация қилиш комиссиялари таркиби Халқ таълими вазирлиги ва ДТМ ходимларидан иборат бўлиб, ДТМ буйруғи билан тасдиқланади. Комиссия раиси — ДТМ ходимларидан, комиссия раиси ўринбосари вазирлик ходимларидан тайинланади.

17. Ҳудудий бўлинмалар бўйсунувида бўлган умумий ўрта, мактабгача ва мактабдан ташқари таълим муассасалари, махсус мактаб (мактаб-интернат), меҳрибонлик уйлари педагог кадрлари аттестациясини ташкил этиш мақсадида вилоятлар ДТМ ходими (комиссия раиси), Ҳудудий бўлинмалар вакилларидан иборат мувофиқлаштирувчи ҳудудий комиссиялар ДТМ томонидан вазирлик билан келишилган ҳолда тузилади.

18. Мувофиқлаштирувчи ҳудудий комиссиялар томонидан ҳар бир туман (шаҳар)ларда педагог кадрлар аттестацияси комиссияси тузилади.

Мувофиқлаштирувчи ҳудудий комиссиялар ДТМ ва вазирлик билан келишилган ҳолда аттестация комиссиясининг таркибига ўзгартириш киритиш ҳуқуқига эга. Киритилган ўзгартиришлар ҳақида ДТМ ва вазирликка маълумот берилади.

19. Аттестация комиссиясининг таркиби 7 кишидан иборат бўлади. Комиссия аъзоларининг 5 нафари қатнашганда унинг фаолияти ваколатли ҳисобланади.

20. Аттестация комиссияларининг фаолият кўрсатиш муддати Халқ таълими вазирлиги ва ДТМ томонидан биргаликда белгиланади.

IV. Аттестацияни ўтказиш тартиби

21. Раҳбар кадрлар аттестацияси қуйидагича ташкил этилади:

раҳбар кадрлар таълимга оид меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатлар, раҳбарлик қобилияти ва маънавий-маърифий йўналишлар бўйича тест синовидан ўтказилади;

раҳбарнинг охирги аттестациядан кейинги даврлардаги ўқув-илмий, маънавий-маърифий ишлар бўйича фаолияти таълим муассасасининг ривожланиш суръати ҳақидаги аниқ статистик маълумотлар асосида ўрганилади ва таҳлил қилинади;

жамоа ўртасида социологик сўровлар ўтказилади;

касбий ва мансаб вазифаларида белгиланган масалалар бўйича суҳбатдан ўтказилади. Суҳбат жараёнида берилган савол ва жавоблар махсус (саҳифаланган, боғланган, муҳрланган) журналга қайд этилади.

Раҳбарнинг умумий бали тест, суҳбат натижалари, раҳбар фаолиятини белгиловчи кўрсаткичларга қўйилган балл ҳамда жамоа томонидан берилган баҳолар йиғиндисидан иборат бўлади.

22. Раҳбар кадрлар учун тест саволлари тўплами: Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси, «Таълим тўғрисида»ги Қонун, Кадрлар тайёрлаш миллий дастури, Давлат таълим стандартлари, Меҳнат кодекси ва бошқа таълим соҳасига оид меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатлар, миллий истиқлол ғояси ва маънавият асослари, янги педагогик технологиялар, бошқарув санъатига оид психологик тестлар, раҳбарлик фаолиятига оид молиявий масалаларни ўз ичига олади.

23. Таълим муассасасини ривожлантириш суръатини белгиловчи кўрсатгичларга битирувчиларнинг билим даражаси, таълим муассасасидаги ўқув-услубий, илмий-тадқиқот ишларининг ташкил этилиш даражаси, ўқувчиларнинг халқаро ва республика олимпиадалари, спорт мусобақалари, маънавий-маърифий йўналишлар бўйича кўриклардаги натижалари, битирувчиларининг ишга (ўқишга) жойлашиши, ўқитувчилар, иқтидорли ва кам таъминланган ўқувчиларни ижтимоий ҳимоялаш бўйича олиб борилган ишлар, таълим муассасаси моддий-техник базаси, фан ва ишлаб чиқариш билан интеграцияси, хорижий таълим муассасалари билан ҳамкорлик масалалари киритилади.

24. Социологик сўровлар раҳбарнинг хулқ-атвори, инсонпарварлиги, жамоани бошқара олиш қобилияти, ташкилотчилиги, ташаббускорлиги, фидоийлиги, масъулиятлилиги, қатъиятлилиги, ходимлар манфаати йўлида жонкуярлиги, адолатлилиги, ўзига ва ўзгаларга нисбатан талабчанлиги каби фазилатларини аниқлашга қаратилади.

25. Педагог кадрлар аттестацияси жараёнида қуйидаги ишлар амалга оширилади:

педагог кадрлар ўз мутахассислиги ҳамда меъёрий-ҳуқуқий ва маънавий-маърифий йўналишлар бўйича тест синовидан, суҳбатдан ўтказилади;

педагог ўқитаётган фан бўйича ўқувчиларнинг, талабаларнинг билими, ўзлаштириш даражаси ўрганилади;

талабалар ўртасида социологик сўровлар ўтказилади.

Педагогнинг умумий бали тест, суҳбат натижалари, ўқувчиларининг билим даражаси, илмий, ўқув-методик ишлари ва ихтиролари, ижодий ишлари, иш стажи, педагогнинг комиссия томонидан ўрганилган касбий маҳорати ва раҳбарият томонидан берилган баҳолар йиғиндисидан иборат бўлади.

Махсус мактаблар, мактабгача ва мактабдан ташқари таълим муассасалари, маданият, санъат, спорт соҳалари педагог кадрлари, муҳандис-педагог кадрлар ва ишлаб чиқариш усталари ўз мутахассислиги бўйича суҳбатдан ўтказилади.

26. Педагог кадрлар учун меъёрий-ҳуқуқий ва маънавий-маърифий йўналишлар бўйича тест саволлари тўплами: Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси, «Таълим тўғрисида»ги Қонун, Кадрлар тайёрлаш миллий дастури, Давлат таълим стандартлари, миллий истиқлол ғояси ва маънавият асослари, янги педагогик технологияларга оид масалалардан иборат бўлади.

27. Ҳар бир таълим тури бўйича педагог ва раҳбар кадрлар учун аттестация жараёнида алоҳида тест саволлари банки, социологик сўровлар, таълим муассасасининг ривожланиш суръати ва аттестациядан ўтувчининг меҳнат фаолияти самарасини белгиловчи ўзига хос кўрсаткичлардан фойдаланилади.

V. Педагогика институтлари, ҳудудий бошқармалар ва туман, шаҳар халқ таълими бўлимлари раҳбариятининг аттестация жараёнини ташкил этишга оид вазифалари

28. Аттестация ўтказилиши ҳақида тегишли буйруқларини чиқаради. Аттестациядан ўтувчи раҳбарларнинг сонини аниқлайди ва улар ҳақидаги маълумотномани вазирликка тақдим этади.