Ҳужжат кучини йўқотган " " 24.07.2003

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг

ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ПРЕЗИДЕНТИНИНГ «ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИДА МУЛКНИ ДАВЛАТ ТАСАРРУФИДАН ЧИҚАРИШ ВА ХУСУСИЙЛАШТИРИШ ЖАРАЁНИНИ ЯНАДА РИВОЖЛАНТИРИШНИНГ УСТУВОР ЙЎНАЛИШЛАРИ ТЎҒРИСИДА» 1994 ЙИЛ 15 МАРТДАГИ ФАРМОНИНИ БАЖАРИШ ЧОРА-ТАДБИРЛАРИ ТЎҒРИСИДА

LexUZ шарҳи

Мазкур қарор Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2003 йил 24 июлдаги 325-сонли «Ўзбекистон Республикаси Давлат мулки қўмитасининг кадрлар потенциалини мустаҳкамлаш ва фаолиятини ташкил этишни такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарори асосида ўз кучини йўқотган.

Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Ўзбекистон Республикасида мулкни давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш жараёнини янада ривожлантиришнинг устувор йўналишлари тўғрисида» 1994 йил 15 мартдаги Фармонига мувофиқ Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Қуйидагилар тасдиқлансин:

Ўзбекистон Республикасида давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш жараёнларини чуқурлаштириш Давлат дастури 1-иловага мувофиқ;

Ёпиқ турдаги акционерлик жамиятларини очиқ турдаги акционерлик жамиятларига айлантириш тўғрисидаги Низом 2-иловага мувофиқ;

Ўзбекистон Республикаси Давлат мулкини бошқариш ва тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш давлат қўмитаси тўғрисидаги Низом 3-иловага мувофиқ.

2. Ўзбекистон Республикаси Давлат мулки қўмитаси:

1994 йил 1 октябргача давлат бюджети маблағлари ҳисобига ташкил этилган нодавлат (касаба уюшмалари, «Ватанпарвар», матлубот кооперацияси ташкилотлари) ташкилотларнинг рўйхатини ҳамда уларнинг мол-мулки қийматини аниқлаш бўйича зарур ишларни 1994 йил 1 октябргача амалга оширсин ва уларни давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш тартиби тўғрисида республика Ҳукуматига таклифлар киритсин;

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг мажмуилари, Ташқи иқтисодий алоқалар вазирлиги, тегишли вазирликлар, давлат қўмиталари, идоралар, корпорациялар, концернлар ва уюшмалар билан биргаликда бир ой муддатда ёқилғи-энергетика, кон-қазиб олиш, пахтани қайта ишлаш тармоқлари корхоналарини давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш тартиби ва механизми тўғрисида таклифлар киритсин, бунда хорижий инвесторларнинг сармояларини фаол жалб қилиш ва акцияларнинг назорат пакетини давлат ихтиёрида қолдириш назарда тутилсин.

Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги билан биргаликда бир ҳафта муддатда Республика фонд биржаси ва Республика кўчмас мулк биржасининг таъсис ҳужжатларини ишлаб чиқсин ва белгиланган тартибда рўйхатдан ўтказсин;

Вазирлар Маҳкамасининг мажмуилари, уюшмалар, корпорациялар, вазирликлар ва идоралар, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликлари билан биргаликда бир ой муддатда Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг 1991 йил 19 ноябрдаги 426-XII-сон қарорига мувофиқ Ўзбекистон Республикаси давлат мулкини республика ҳамда маъмурий-ҳудудий тузилмалар мулки (коммунал мулк)га бўлиш тартибини ишлаб чиқсин ва тасдиқлаш учун тақдим этсин.

Ўзбекистон Республикаси Давлат мулки қўмитасига давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш қонун билан тақиқланмаган, 1994 йил 1 январдаги ҳолатига кўра асосий фондларининг баланс қиймати 5 млрд сўм-купондан кам бўлган, қиймати 5 млрд сўм-купондан кўп бўлганда эса Вазирлар Маҳкамаси билан келишган ҳолда, давлат мулки объектларининг мулкчилик шаклини ўзгартириш тўғрисида қарорлар қабул қилиш ҳуқуқи берилсин.

3. «Ўзистиқболстат» давлат қўмитаси бир ой муддатда:

вазирликлар, давлат қўмиталари, идоралар, концернлар, уюшмалар, корпорациялар, ҳокимликлар билан биргаликда қурилиши тугалланмаган объектларни кейинчалик хусусийлаштириш учун уларнинг рўйхатини тайёрласин ва Давлат мулки қўмитасига тақдим этсин;

Ўзбекистон Республикаси Давлат мулки қўмитаси билан биргаликда давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш тўғрисидаги статистик ҳисоботларни тақдим этиш тартиби ва шаклини тасдиқласин, бунда мулкчилик шаклини ўзгартиришни дастлабки ҳисобга олиш Ўзбекистон Республикаси Давлат мулки қўмитаси ва унинг ҳудудий органлари томонидан амалга оширилиши назарда тутилсин.

4. Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги:

10 кун муддатда хусусийлаштирилган корхоналар бўйича амортизациядан бюджетга ажратмалар ажратиш тартибини ишлаб чиқсин ва тасдиқлаш учун республика Ҳукуматига киритсин;

20 кун муддатда Ўзбекистон Республикаси Марказий банки билан биргаликда чет эллардаги молия бозорларида Ўзбекистон Республикасининг қийматли қоғозларини жойлаштириш усули тўғрисида таклифлар киритсин;

Ўзбекистон Республикаси Давлат мулки қўмитаси ва «Ўзистиқболстат» давлат қўмитаси билан биргаликда бир ой муддатда Вазирлар Маҳкамасига савдо ва аҳолига маиший хизмат кўрсатиш тармоқларини давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш жараёнида ташкил топган монопол тузилмаларнинг рўйхатини ҳамда уларни майдалаштириш тартибини киритсин.

5. Корхоналари 1994 йилда давлат тасарруфидан чиқариладиган ва хусусийлаштириладиган вазирликлар, давлат қўмиталари, идоралар, уюшмалар, концернлар, корпорациялар корхоналарни очиқ турдаги акционерлик жамиятларига айлантириш жадвалини ишлаб чиқсинлар ва уларга амалий ёрдам берсинлар, мулкчилик шакли ўзгартирилаётган корхоналарнинг акцияларини республикада ва хорижда фонд биржалари орқали сотиш мақсадида реклама проспектларини тайёрласинлар.

6. «Ўздавтелерадио» компанияси, бошқа оммавий ахборот воситалари давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш жараёнларини белгиланган тартибда ёритишни, шунингдек, бозор иқтисодиётига кириш даврида унинг Ўзбекистон учун аҳамиятини тушунтиришни, акциялари эркин сотиладиган корхоналарни реклама қилишни, фуқароларни уларнинг мулк эгаси сифатидаги ҳуқуқларидан хабардор қилишни таъминласинлар.

7. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосарлари зиммасига юклансин.

Вазирлар Маҳкамасининг Раиси И. КАРИМОВ

Тошкент ш.,

1994 йил 29 март,

Вазирлар Маҳкамасининг
1994 йил 29 мартдаги 171-сон қарорига
1-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикасида Давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш жараёнларини чуқурлаштириш

ДАВЛАТ ДАСТУРИ

МУНДАРИЖА

I. Умумий қоидалар ва устуворликлар

II. Кўп укладли иқтисодиётни шакллантириш

2.1. Давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштиришнинг асосий шакллари ҳамда қоидалари

2.2. Хусусийлаштирилаётган объектларни баҳолаш тартиби

2.3. Хорижий инвестициялар жалб қилиш

2.4. Хусусийлаштиришда ер муносабатлари

III. Давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш усуллари

IV. Тадбиркорликни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш чоралари

V. Хусусийлаштиришнинг минтақавий ва тармоқ дастурларига қўйиладиган талаблар

VI. Бозор инфраструктураси муассасалари тармоғини яратиш ва ривожлантириш

6.1. Универсал ахборот-телекоммуникация тизимини ва депозитарийларни ташкил қилиш

6.2. Республика фонд биржаси

6.3. Республика кўчмас мулк савдоси биржаси

6.4. Ўзбекистон хусусийлаштириш банки

6.5. Инвестиция фондлари ва қимматли қоғозлар бозори

VII. Аҳолини муайян тарзда ижтимоий ҳимоя қилиш

VIII. Хусусийлаштириш жараёнини тартибга солувчи қонунлар ва норматив ҳужжатларни такомиллаштириш

IX. Хусусийлаштириш жараёнини реклама-ахборот билан таъминлаш

I. УМУМИЙ ҚОИДАЛАР ВА УСТУВОРЛИКЛАР

Давлат мулкини давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш ижтимоий йўналтирилган бозор иқтисодиётига ва хўжалик юритишнинг янги шаклларига ўтишнинг муҳим йўналиши ҳисобланади.

Хусусийлаштириш иқтисодиётни барқарорлаштириш ва хўжалик ҳаётини эркинлаштириш билан бир қаторда хўжаликни самарали юритиш учун амалий шарт-шароитлар яратиш ва жамиятнинг ижтимоий-сиёсий барқарорлигини таъминлаш имконини беради, Аммо қанчалик муҳимлигига қарамай, бу жараённи қисқа муддатларда амалга ошириш мумкин эмас ва у бир неча босқичдан иборат бўлади.

Хусусийлаштиришнинг 1992-1993 йилларда ўтказилган биринчи босқичида республикада маҳаллий саноат, савдо, транспорт, маиший хизмат, умумий овқатланиш, матлубот кооперацияси, деҳқончилик саноати мажмуининг қайта ишловчи тармоғи корхоналари мулкчиликнинг турли шаклларига айлантирилди, шунингдек, давлат ва идораларга қарашли уй-жой фонди хусусийлаштирилди.

Республикада ўтган йилларда 49 мингдан ортиқ объект ўзининг мулкчилик шаклини ўзгартирди, уларнинг 44,1 фоизи акционерлик, 17,6 фоизи жамоа, 37,0 фоизи хусусий мулкка айлантирилди, 1,3 фоизи ижарага берилди. Маҳаллий саноат, савдо, умумий овқатланиш ва аҳолига маиший хизмат кўрсатиш тизимида хусусийлаштириш жараёни асосан тугалланди.

Тайёрлов ва қайта ишловчи тармоқларда давлат тасарруфидан чиқариш тугалланмоқда, уларда ҳозирги кунга келиб корхоналар умумий сонининг қарийб 96,7 фоизи хусусийлаштирилган.

Шундай қилиб, республикада кичик хусусийлаштиришининг биринчи босқичи тугалланди ва халқ хўжалиги турли тармоқларининг ўртача ҳамда йирик корхоналарини қайта ўзгартиришни назарда тутувчи давлат мулкини давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштиришнинг иккинчи босқичига ўтиш учун замин яратилди.

Ўзбекистон Республикаси давлат мулкини давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш жараёнини чуқурлаштириш давлат дастури Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Иқтисодий ислоҳотларни янада чуқурлаштириш, хусусий мулк манфаатларини ҳимоя қилиш ва тадбиркорликни ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисидаги Фармонига, олдинги йилларда ўтказилган давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш тажрибаси ҳамда натижаларини назарда тутиб, кўп укладли иқтисодиётни барпо этиш ва ривожлантиришга оид қонунчилик ҳамда норматив ҳужжатлар талабларига мувофиқ ишлаб чиқилган бўлиб, Ўзбекистон Республикасида давлат мулкини давлат тасарруфида бўлмаган турли мулкчилик шаклларига айлантиришнинг иккинчи босқичи мақсадлари, устуворликлари, изчиллигини белгилаб беради.

Иккинчи босқич (1994-1995 йилларнинг асосий мақсадлари қуйидагилардан иборатдир:

халқ хўжалиги тармоқларида давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштиришни амалга ошириш кўламларини кенгайтириш;

монопол ишлаб чиқариш хўжалик тузилмаларини майдалаштириш ва рақобатли бозор муҳитини яратиш;

давлат мулкини хусусийлаштириш жараёнида республика аҳолиси кенг қатламларининг, хорижий жисмоний ва юридик шахсларнинг иштирок этишини таъминлаш;

ишлаб чиқаришнинг энг юқори самарадорлигига эришиш;

озиқ-овқат ва халқ истеъмол товарлари тақчиллигини камайтириш орқали республика аҳолисининг эҳтиёжларини қондириш.

Устувор йўналишлар қуйидагилардан иборатдир:

қимматли қоғозлар бозорини ривожлантирган ва айни вақтда давлатга тегишли акциялар улушини қисқартирган ҳолда очиқ турдаги акционерлик жамиятларини ташкил этиш орқали иқтисодий ислоҳотлар жараёнига аҳолини кенг жалб қилиш;

кўчмас мулк бозорини шакллантириш, шу жумладан, биринчи навбатда савдо, маиший, коммунал хизмат кўрсатиш, шунингдек, қурилиш объектларини танлов асосида сотиш йўли билан бундай бозорни шакллантириш;

хусусийлаштириш жараёнига улгуржи савдо корхоналарини жалб этиш орқали ишлаб чиқариш воситалари бозорини ташкил қилиш, шунингдек, товар-хом ашё биржалари тизимини ривожлантириш;

шаклланган ишлаб чиқариш ва бошқарув тузилмаларини монополиядан чиқариш, хусусийлаштиришни чеклаш татбиқ этиладиган корхоналар сонини қисқартириш;

тендерлар ва ким ошди савдолари, инвестиция савдолари ўтказиш, шунингдек, мол-мулкни тўғридан-тўғри сотиш орқали хорижий инвестицияларни республика иқтисодиётига жалб этиш;

корхоналарнинг хусусийлаштиришдан кейинги фаолиятини давлат томонидан қўллаб-қувватлаш.

Барча давлат мулки объектлари икки гуруҳга бўлинади:

давлат тасарруфидан чиқариладиган, хусусийлаштириладиган объектлар;

хусусийлаштириш тақиқланган объектлар.

Объектни ушбу гуруҳлардан бирига киритиш учун қуйидагилар асос бўлиб ҳисобланади:

объектларнинг тармоқ мансублиги;

ишлаб чиқарилаётган маҳсулотларнинг, бажарилаётган ишлар ва хизматларнинг ижтимоий-иқтисодий аҳамияти;

давлат мулкини сақлаб қолишнинг мақсадга мувофиқлиги.

Ўзбекистон Республикасининг мутлақ мулки бўлган объектлар ер (қонун ҳужжатларида белгиланган ҳоллар бундан мустасно), унинг қазилма бойликлари, сув, ҳаво бўшлиғи, ўсимлик ва ҳайвонот дунёси, тарих ва маданият ёдгорликлари, республиканинг суверенитетини, унинг ижтимоий ва иқтисодий ривожланишини таъминловчи давлат бюджети маблағлари, республика суғурта жамғармалари, корхоналар ва мулкий фондлар, шунингдек, давлат бюджетидан маблағ билан тўлиқ таъминланадиган муассасалар хусусийлаштирилмайди.

Давлат тасарруфидан чиқариладиган ва хусусийлаштириладиган объектлар реестри ҳар йили Ўзбекистон ҳукумати томонидан тасдиқланади ва аҳолига маълум қилинади.

Мазкур Дастур вазифаларининг оғишмай бажарилиши 1994-1995 йиллардаги иқтисодий ислоҳотнинг ҳал қилувчи омили ҳисобланади, республикада кўп укладли иқтисодиётни ва ҳақиқий бозорни шакллантириш учун шарт-шароитларни таъминлайди.

II. КЎП УКЛАДЛИ ИҚТИСОДИЁТНИ ШАКЛЛАНТИРИШ

2.1. Давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштиришнинг асосий шакллари ҳамда қоидалари

Мулкчилик муносабатларини ўзгартириш, хўжасизликни бартараф этиш ва аниқ эгаликни қарор топтириш Ўзбекистонда ислоҳотни янада ривожлантиришнинг бош йўналиши ҳисобланади.

Давлат тасарруфидан чиқариш жараёнида кўп укладли иқтисодиёт шаклланади. Унда мулкчиликнинг барча турлари давлат, коммунал, жамоат (шу жумладан, диний ташкилотлар) мулки ва хорижий мулклар уйғунлашади.

Хусусийлаштириш жараёнларида иқтисодий мақсадга мувофиқлик ва самарадорлик қоидалари устунлик қилади, ислоҳотни сунъий равишда амалга оширишга ёки сусайтиришга йўл қўйилмайди.

Давлат мулки бўлган объектларни қайта ўзгартириш иқтисодий ислоҳотнинг янги босқичидаги хусусийлаштиришнинг асосий йўналиши ҳисобланади. Майда объектлар учун кўпроқ мулкчиликнинг хусусий шакли ва масъулияти чекланган жамият, ўртачалари учун масъулияти чекланган ва очиқ турдаги акционерлик жамияти, йириклари учун очиқ турдаги акционерлик жамияти тавсия қилинади. Улар учун мулкчиликнинг тавсия этилаётган шаклини танлаш ишлаб чиқариш кўламлари, тармоқ хусусиятлари, ишловчилар сони, асосий фондлар қиймати, ишлаб чиқаришни кооперациялаш ва бошқа объектлар билан алоқалар ҳисобга олинган ҳолда Давлат мулки қўмитаси томонидан амалга оширилади.

Шунингдек, республика даражасидаги тармоқ бошқарувининг мавжуд органлари ва уларнинг минтақавий (вилоят) бўғинлари ҳам ўзгартирилади. Республика тармоқ, давлат ва нодавлат концернлари, уларнинг минтақавий бўлинмалари маъмурий буйруқбозлик тузилма сифатида ихтиёрий асосда тузиладиган иттифоқлар ва уюшмаларга (иттифоқ ёки уюшма ҳар бир аъзосининг улардан чиқиш ҳуқуқи билан) айлантирилиши керак. Иттифоқ ёки уюшма очиқ турдаги акционерлик жамияти тарзида ёки ўз муассисларининг эҳтиёжларига хизмат кўрсатувчи ижро этувчи орган, ёхуд Холдинг (агар унинг ташкил этилиши янги монополияга олиб келмаса) тарзида тузилиши мумкин.

Объектларни хусусийлаштириш шартлари ҳам улар фаолиятининг кўлами ва хусусиятларига боғлиқ бўлади. Асосан савдо, умумий овқатланиш, коммунал ва аҳолига маиший хизмат кўрсатиш соҳаларига кирувчи объектлар, қоидага кўра, кимошди савдосида ёки танлов асосида сотилади. Бу бошқа тармоқларнинг майда ва баъзи ўртача объектларига, ҳажмидан қатъи назар, тугалланмаган қурилиш объектларига (агар баланс эгасида қурилишни тугаллаш учун маблағ йўқ ёки етарли бўлмаса) ҳам тааллуқлидир.

Объектларни танлов бўйича сотишда янги мулкдор томонидан тавсия этиладиган энг фойдали харид шарт-шароитлари ғолибни аниқлашнинг асосий мезони ҳисобланади. Бундай шарт-шароитларга қуйидагилар киради:

асосий ишлаб чиқариш ҳажмларини сақлаб қолиш ва кўпайтириш, товар (иш, хизмат)ларнинг янги турларини ўзлаштириш;

иш жойлари сонини сақлаб қолиш ёки кўпайтириш;

инфраструктурани ривожлантириш;

тақдим этилган тадбиркорлик режасига мувофиқ келувчи бошқа шарт-шароитлар.

Айрим тармоқларнинг ўзига хос хусусиятларини, уларнинг республика иқтисодий имкониятларига ҳамда давлат буюртмасининг бажарилишига қўшган ҳиссаларини ҳисобга олиб, қуйидагилар назарда тутилади:

Устав сармояларини ҳар бир ҳолатда Давлат мулки қўмитаси тақсимлайди, бунда маъмуриятга кўпи билан акцияларнинг 5 фоизи берилади, маъмурият дейилганда раҳбар, унинг ўринбосарлари, бош мутахассислар (шу жумладан, хўжалик ҳисобидаги бўлинмалар даражасида) тушунилади;

акцияларнинг асосий қисмини фонд биржаларида, шу жумладан, хорижий харидорларга сотиш;

акцияларнинг давлатга тегишли қисмини харид қилиш бўйича шу корхоналар негизида олдин ташкил этилган жамиятлар акционерларга имтиёзлар бермаслик;

акцияларни турдош ва бевосита алоқада бўлган корхоналар сирасига кирувчи давлат юридик шахсларга сотиш.

Айрим ҳолларда Давлат мулки қўмитаси хорижий харидорларга устав сармоясининг 100 фоизини сотиши мумкин.

Давлат улуши ҳисобланган акциялар ва эркин савдода сотиб олинмаган акциялар махсус (акционерлик жамиятлари тарзида) ташкил этилган мулкий фондларга берилади.

1994 йилда кенг тармоқли инфраструктураси, ваколатли ширкатлари ва бошқа нодавлат воситачилари бўлган Холдинглар, инвестиция фондлари ва компаниялар фаолият кўрсатиши учун шарт-шароитлар яратиш назарда тутилади.

Холдинг компаниялари акционерлик жамиятларини, мулкчиликнинг жамоа шаклларидаги корхоналарни, масъулияти чекланган хусусий оилавий жамиятларни, тижорат, қўшма, кичик ҳамда идоравий мансублигидан қатъи назар, мулкчиликнинг турли шаклларидаги бошқа корхона ва ташкилотларни бирлаштириш йўли билан ташкил этилади.

Холдинг компаниялари ташкил этиш тўғрисидаги таклифлар Ўзбекистон Республикаси Давлат мулки қўмитаси томонидан киритилади.

Холдинг компанияларининг фаолият кўрсатиши билан боғлиқ масалалар Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланган Низом билан бошқариб борилади.

Консалтинг фирмаларининг ташкил этиладиган тармоқлари корхоналарни хусусийлаштиришга тайёрлашни, бўлғуси инвесторларни корхоналар фаолият кўрсатиш шарт-шароитлари билан таништиришни, харидорлар билан юридик ва молиявий битимлар лойиҳаларини тайёрлашни амалга оширадилар.

Кўрлар, ногиронлар, халқ бадиий ҳунармандчилиги жамиятларининг иқтисодий негизини мустаҳкамлаш мақсадида улар томонидан қайта ўзгартирилган корхоналар мулкидаги давлат улушини акционерлик компанияларининг устав сармоясига имтиёзли ёки текинга бериш назарда тутилади.

Кенг кўламли хусусийлаштиришда хорижий инвесторларнинг иштирок этишини рағбатлантириш учун уларга синган корхоналарнинг акцияларини, активларини рақобатли савдоларда, кўчмас мулкларни кимошди савдосида сотиш, тендерларда, кимошди савдоларида қатнашишлари, давлат корхоналарини тўғридан-тўғри инвестициялаш, концессиялар бериш, хорижий сармояни 100 фоиз жалб этган ҳолда корхоналар қуриш ва шу кабилар кўзда тутилади.

2.2. Хусусийлаштирилаётган объектларни баҳолаш тартиби

Давлат корхоналари ва ташкилотларини мулкнинг бошқа шаклларига қайта ўзгартириш Давлат мулки қўмитаси тасдиқлаган Иш тартибига мувофиқ амалга оширилади, унда, шунингдек, хусусийлаштирилаётган объектлар мулкини баҳолаш тартиби ҳам белгилаб берилган. Мулкни баҳолашни қайта ўзгартиришга оид барча ҳужжатлар туркумини тайёрлаш жавобгарлиги зиммасига юкланган ишчи комиссия амалга оширади.

Корхона ишчи комиссияси материаллари юзасидан эксперт хулосасини шундай фаолиятни амалга ошириш учун рухсатномага эга бўлган консалтинг ёки аудитор хизматлари берадилар. Бу хизматлар мулкни баҳолашда ўзлари фойдаланган материалларнинг тўғрилиги ва сифати учун ишчи комиссия билан бир қаторда жавоб берадилар.

2.3. Хорижий инвестициялар жалб қилиш

Ўзбекистон Республикасидаги хусусийлаштириш жараёнида хорижий юридик ва жисмоний шахсларнинг иштирок этиши қайта ўзгартирилаётган корхоналарда техник ва технологик жиҳозланганлик даражасини ошириш, корхонага менежментнинг янги шаклларини олиб кириш, бошқарув малакаларини такомиллаштириш, «ноу-хау» айирбошлаш, ташқи бозорга чиқиш, шунингдек, битимлар тузиш йўли билан нақд валюта олиш, халқаро алоқаларни кучайтириш ва ривожлантириш, ишлаб чиқариш қувватларини дунё миқёсида бирлаштириш мақсадларида назарда тутилади.

Халқ хўжалигининг барча тармоқларидаги хусусийлаштирилаётган корхоналар акцияларининг бир қисмини сотиш йўли билан хорижий валютани хусусийлаштиришни амалга ошириш назарда тутилади.

Хорижий инвестициялар жалб қилинганда ёқилғи-энергетика комплекси, рангли металларни, қимматбаҳо ва ярим қимматбаҳо тошларни, радиоактив ва нодир ер элементларини қазиб олиш ва қайта ишлаш корхоналарининг акциялари назорат пакетларини давлат ўзида сақлаб қолади. Бу соҳаларда, шунингдек концессион шартномалар тузилиши мумкин.

Хорижий инвесторлар учун хусусийлаштиришнинг қуйидаги усуллари назарда тутилади:

а) акцияларни хорижий инвесторга рақобатли, шу жумладан, инвестицион савдо (тендерлар) орқали, кимошди савдоларида, фонд биржаларида, шунингдек, бевосита музокаралар жараёнида сотиш;

корхоналарнинг акцияларини тўлиқ ёки уларнинг бир қисмини хорижий инвесторларнинг биттасига ёки бир гуруҳига сотиш, бу қўшма корхоналар ёки батамом хорижий сармоя негизидаги корхоналар ташкил этиш имконини беради;

тугатилган (касодга учраган) корхоналарнинг активларини олдиндан белгиланган мезонлари билан кимошди савдосида очиқ рақобатли савдоларда сотиш;

кўчмас мулкни кимошди савдосида ва танлов асосида сотиш;

давлат мулки объектларини инвестиция лойиҳалари бўйича танлов асосида сотиш йўли билан;

б) устав сармоясини кўпайтирган ва давлат корхонасини мулкчиликнинг давлат-акционерлик шаклига айлантирган ва кўпайтирилган устав сармояси акцияларининг бир қисмини хорижий инвесторга сотган ҳолда давлат корхоналарига янги инвестицияларни жорий этиш усули билан;

ишлатиш ва фойдаланиш ҳуқуқи берилган ҳолда мулкни давлат ихтиёрида қолдириш имконини берувчи хорижий инвесторлар билан концессион шартномалар тузиш усули билан (бу усул қазиб олувчи комплекс, электр энергетикаси, сув таъминоти, коммунал хўжалиги корхоналарига нисбатан қўлланилганлиги мақбул);

хусусийлаштирилаётган давлат корхоналари акцияларини хорижий сармоя иштирокида ташкил этилган инвестиция фондлари, суғурта компаниялари, инвестиция банкларига жойлаштириш ва алмаштириш усули билан;

фойдаланишга тайёр қилиб хусусийлаштириш ер давлат мулки эканлигини сақлаб қолган ҳолда янги корхонанинг хорижий инвестор томонидан қурилиши ёки қурилишнинг бир қисми давлат мулки эканлигини сақлаб қолган ҳолда тугалланмаган қурилишни фойдаланишга тайёр қилиб қуриб битказиш усули билан.

Хизмат кўрсатиш соҳаларининг хусусийлаштирилган объектлари бўлган ер участкалари хорижий юридик ва жисмоний шахсларга тўлиқ хусусий мулк қилиб сотилади ёки узоқ муддатли ижарага берилади.

Хорижий инвесторларни давлат мулкини хусусийлаштириш жараёнига жалб қилиш шакли тўғрисидаги қарор давлат ва хўжалик бошқаруви органларининг тақдимномалари бўйича Ўзбекистон Республикаси Давлат мулки қўмитаси томонидан қабул қилинади.

Хорижий инвесторларни давлат мулкини хусусийлаштириш жараёнига жалб қилишга оид тадбирларни амалга ошириш мақсадида мустақил консалтинг, аудитор тармоғи, фирмалар ташкил этилади, шунингдек, худди ана шундай хорижий фирмалар жалб қилинади.

Республика иқтисодиётига хорижий инвестицияларни фаол жалб қилиш мақсадида қуйидаги вазифаларни амалга оширувчи халқаро агентликлар ташкил этилади:

Ўзбекистондаги иқтисодий ислоҳотларнинг қонунчилик ва норматив базалари, давлат мулкини хусусийлаштиришнинг мақсад ва вазифалари, корхона мулкида меҳнат жамоаси, давлат, ички ва хорижий инвесторларнинг тахмин қилинаётган улушларини кўрсатган ҳолда хусусийлаштирилган ва хусусийлаштириш мўлжалланган корхоналар, бўлғуси инвесторнинг инвестиция лойиҳасига қўйиладиган талаблар, хусусийлаштирилаётган корхоналарнинг акцияларини кимошди савдоси (танлов) асосида сотишнинг шарт-шароитлари ва шу кабилар тўғрисидаги буклетларни нашр қилиш, тарқатиш ҳамда реклама қилиш;

бўлғуси хорижий инвесторларнинг сўрови бўйича Ўзбекистонда хусусийлаштириш қандай бораётганлиги тўғрисидаги зарур ахборотни бериш;

бўлғуси хорижий шериклар тўғрисидаги маълумотлар банкини шакллантириш;

тармоқ вазирликлари ва идораларининг ташқи иқтисодий алоқалар бошқарма ва бўлимларининг фаолиятини мувофиқлаштириш.

2.4. Хусусийлаштиришда ер муносабатлари

Давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштиришда савдо ва хизмат кўрсатиш соҳаларининг объектлари жойлашган ер участкаларини сотиш хусусида Давлат мулки қўмитаси Ўзбекистон Республикасининг қонунчилик ва норматив ҳужжатларига қатъий амал қилади. Ерни баҳолашда Ер кадастри маълумотлари ҳисобга олинади.

Хизмат кўрсатиш соҳаси объектларини сотиш танлов асосида хусусий мулк қилиб бериш орқали амалга оширилади. Танлов бўйича сотиладиган савдо ва хизмат кўрсатиш соҳаси объектларининг дастлабки баҳосини белгилашда бу баҳога ер участкасининг баҳоси ҳам киритилади, ер участкаси объектни сотиш бўйича савдо (кимошди савдоси ёки танлов) ўтказиладиган бутун даврда унинг таркибий қисми ҳисобланади.

Умумий фойдаланишдаги ерлар (майдонлар, кўчалар, ўтиш жойлари, йўллар, истироҳат боғлари, хиёбонлар, гулзорлар, чўмилиш жойлари, сув ҳавзалари, табиий ёдгорликлар, миллий ва дендрология боғлари, қўриқхоналар, ботаника боғларининг ерлари, шунингдек, соғломлаштириш ҳамда тарихий-маданий мақсаддаги ерлар ва шу кабилар сотилиши мумкин эмас.

Ер участкаларини сотиш, улар сотиладиган баҳо ва сотиш шартлари, эгалик қилиш, фойдаланиш ва тасарруф қилиш ҳуқуқи билан сотилиши мумкин бўлмаган теграларнинг рўйхати Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси белгилайдиган тартибда аниқланади.

Ер участкасини тасарруф қилиш ҳуқуқи мулкка эгалик қилиш ҳуқуқи тўғрисидаги ҳужжатда қайд этилади.

Берилган ер участкаларидан фойдаланишга киришишга тегишли ер тузиш ташкилотлари томонидан участканинг чегаралари натурада белгиланиб, ердан фойдаланиш ҳуқуқини тасдиқловчи ордер асосида ҳужжатлар берилгандан кейин рухсат этилади.

III. ДАВЛАТ ТАСАРРУФИДАН ЧИҚАРИШ ВА ХУСУСИЙЛАШТИРИШ УСУЛЛАРИ

Давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш усуллари Давлат мулки қўмитаси ва унинг ҳудудий бўлинмалари томонидан белгиланади.

3.1. Давлатнинг барча корхоналари хусусийлаштириш усулига кўра икки гуруҳга ажратилади:

биринчи гуруҳ иқтисодиёт барча тармоқларининг ишловчилар сони 150 кишигача бўлган, асосан кимошди савдолари, танловлар ёки биржа савдоларида сотиладиган майда корхоналарни ўз ичига олади. Давлат мулки қўмитаси томонидан қабул қилинган хусусийлаштириш усули тўғрисидаги қарор Давлат мулки қўмитасига қарашли ташкилотлар томонидан бажарилиши шартдир;

иккинчи гуруҳ, Дастурнинг 3.2-бандида назарда тутилган исталган усулда хусусийлаштирилиши мумкин бўлган қолган барча корхоналарни ўз ичига олади.

Давлат мулки қўмитаси хусусийлаштириш объектини сотиш тўғрисида ахборот билдириши эълон қилингунга қадар хусусийлаштиришнинг тармоқ ва маҳаллий дастурларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритишга ҳақлидир.

3.2. Хусусийлаштиришнинг қуйидаги усулларидан фойдаланиш назарда тутилади:

хусусийлаштириш жараёнида ташкил этилган очиқ турдаги акционерлик жамиятлари акцияларини сотиш;

–– давлат корхоналарини очиқ акционерлик жамиятларига айлантириш ва уларнинг акцияларини белгиланган тартибда сотиш;

–– акционерлик жамиятлари бўлмаган корхоналарни танлов бўйича ва кимошди савдосида сотиш;

–– ишлаб турган, тугатилаётган ва тугатилган корхоналар мол-мулки (активларни, шунингдек, қурилиши тугалланмаган объектларни биржа савдоларида, кимошди савдоларида ва танлов бўйича сотиш;

–– давлат мулки ҳисобланган улуш (пай, акция)ларни кимошди савдосида, танлов бўйича, шу жумладан, қатнашчиларнинг таркиби чекланган танлов бўйича сотиш.

3.3. Хусусийлаштириш жараёнида ташкил этилган очиқ турдаги акционерлик жамиятлари акцияларини сотиш.

Давлат ўз улушини сақлаб қоладиган очиқ турдаги акционерлик жамиятларининг устав сармоясини шакллантиришда асосан акцияларнинг қуйидаги тўртта пакети назарда тутилади:

давлатга тегишли;

меҳнат жамоаларига тегишли;

хорижий шерикка тегишли;

фонд биржаларида ва қимматли қоғозлар бозорларида, шу жумладан, чет элларда эркин сотишга мўлжалланган акциялар.

Давлат ва меҳнат жамоалари акциялари пакетининг улуши Ўзбекистон Республикаси Давлат мулки қўмитаси томонидан белгиланади.

Фуқаролар ёки юридик шахслар томонидан сотиб олинган ёки текинга олинган ҳар қандай акцияларни мулкдор қонунчилик доирасида чеклашларсиз сотиши мумкин.

Қўшимча (иккиламчи) эмиссия ва акцияларни тарқатиш акционерлик жамиятлари томонидан амалдаги қонунчиликка мувофиқ амалга оширилади.

3.4. Акционерлик жамиятлари бўлмаган корхоналарни танлов бўйича ва кимошди савдосида сотиш.

Жисмоний ёки юридик шахслар томонидан хусусийлаштириш объектлари хусусий мулк қилиб сотиб олиниши харидорлардан хусусийлаштирилаётган объектга нисбатан қандайдир шартларни бажариш талаб қилинган ҳолларда танлов бўйича сотиш ҳисобланади. Танлов шартлари Ўзбекистон Республикасида давлат корхоналарини танлов бўйича давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш тартибига мувофиқ белгиланади.

3.4.1. Кимошди савдосида (танлов бўйича) хусусийлаштирилган давлат корхоналарининг эгалари бўлган жисмоний ва юридик шахсларга бу корхоналар эгаллаб турган ҳамда улар харид қилган мулк таркибига кирмаган одамлар яшамайдиган хоналар, бинолар, иморатларни ижарага олиш бўйича узоқ муддатли (10 йилгача бўлган муддатга) шартномалар тузиш ҳуқуқи берилади. Юқорида кўрсатилган хоналар, бинолар, иморатларнинг ижара шартномаларини илгари тузилганларга нисбатан ўзгартиришга фақат томонларнинг келишувига кўра, агарда шартнома шартларида бошқача ҳол назарда тутилмаган бўлса, йўл қўйилади.

Савдо ва хизмат кўрсатиш соҳасининг хусусийлаштирилган объектлари эгалари шу корхоналар эгаллаб турган ер участкаларини мулк қилиб сотиб олиш ҳуқуқига эгадирлар.

3.4.2. Корхоналар ва ташкилотларнинг, шу жумладан, тугатилаётган ва тугатилган корхоналар ва ташкилотларнинг мол-мулки (активлари) кимошди савдосида ва Республика кўчмас мулк савдоси биржасида ҳамда унинг филиалларида Давлат мулки қўмитаси томонидан тасдиқланадиган Низомга мувофиқ сотилади.

3.4.3. Ишлаб турган давлат корхоналарининг мол-мулкини (активларини) сотиш фақат Давлат мулки қўмитасининг рухсати билан у белгилаган тартибда сотилади.

3.4.4. Тугалланмаган қурилиш объектлари активларини хусусийлаштириш:

бу объектларнинг активларини биржа савдоларида, кимошди савдоларида, танлов бўйича сотиш йўли билан;

кейинчалик акциялар сотиладиган давлат сармояси 100 фоиз бўлган очиқ акционерлик жамияти таъсис этиш йўли билан амалга оширилади. Тугалланмаган қурилиш объектларининг активларини сотишдан олинган пул даромадларини тақсимлаш Давлат мулки қўмитаси томонидан тасдиқланган Низомга мувофиқ амалга оширилади.

IV. ТАДБИРКОРЛИКНИ ДАВЛАТ ТОМОНИДАН ҚЎЛЛАБ-ҚУВВАТЛАШ ЧОРАЛАРИ

Хусусийлаштиришдан кейинги даврда корхоналарнинг барқарор ишлашини таъминлаш учун давлат қуйидаги чора-тадбирлар мажмуини ишлаб чиқади;

махсус инвестиция фондлари ва банклар ташкил этади;

хусусийлаштиришдан тушган маблағларни жамлайди ва улардан хусусийлаштирилган корхоналарни ривожлантириш дастурини қўллаб-қувватлашда фойдаланади;

давлатга тегишли акциялар бўйича дивидендларни корхона уларни техника билан қайта жиҳозлашга ва асосий фондларни янгилашга йўналтиради;

халқ хўжалигининг бирмунча қулай тартибда давлат тасарруфидан чиқариладиган устувор тармоқларини аниқлайди;

барқарор хўжалик алоқаларига эга бўлган миллатлараро компаниялар, бирлашмалар ва тузилмаларни ташкил этиш учун шарт-шароитлар яратади;

божхона тўловларини ва солиқларнинг баъзи турларини пасайтириш ёки бекор қилиш, квоталаш ҳамда лицензиялаш ҳажмларини камайтириш тарзидаги турли имтиёзларни аниқлайди, белгилайди ва ҳоказо;

тадбиркорларни ҳуқуқий ва иқтисодий ҳимоя қилишни кафолатлайди.

Олдинги таҳрирга қаранг.

(4.1. банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 1995 йил 26 декабрь 475-сонли қарори асосида ўз кучини йўқотган)

4.2. Давлатга тегишли акциялар бўйича дивидендлардан фойдаланиш

Давлатга тегишли акциялар бўйича олинган дивидендлар 1994 йилда Давлат мулки қўмитаси томонидан, шартнома асосида, ташкил этилган акционерлик жамиятларини таъминлашга йўналтирилади.

Ушбу маблағлардан белгиланган мақсадда фойдаланилмаган тақдирда улар белгиланган тартибда корхоналардан олиб қўйилади.

4.3. Молия-саноат гуруҳларини ташкил этиш

Турли хил молия-саноат гуруҳлари, бирлашмалари ва корпорацияларини ташкил этиш давлат томонидан ҳар томонлама қўллаб-қувватланади. Бундай тузилмалар МДҲ мамлакатлари ва жаҳон ҳамжамияти интеграцияси жараёнларини кучайтириш, хўжалик алоқалари учун зарур бўлган барча амалий хизматлар мажмуини кўрсатиши, уларнинг барқарор ва узоқ муддатли бўлишини таъминлаши, клиринг асосидаги ўзаро ҳисоб-китоблар масалаларини ҳал этиши керак.

4.4. Халқ хўжалигининг устувор тармоқларини қўллаб-қувватлаш

Ёқилғи-энергетика, кимё, кон қидириб топиш, пахтани қайта ишлаш мажмуилари тармоқлари бўйича, кўплаб инвестиция, шу жумладан, валюта маблағларини жалб этган ҳолда, давлат тасарруфидан чиқаришнинг махсус дастурлари тасдиқланмоқда. Ушбу тармоқларнинг хорижий инвестициялари учун имтиёзли тартиб белгиланади, инвесторларни жалб этишда давлат кафолатчи бўлади.

V. ХУСУСИЙЛАШТИРИШНИНГ МИНТАҚАВИЙ ВА ТАРМОҚ ДАСТУРЛАРИГА ҚЎЙИЛАДИГАН ТАЛАБЛАР

Минтақавий ва тармоқ (вилоят, шаҳар, туман) дастурларига қўйиладиган умумий талаблар Давлат дастуридан келиб чиқади ва қуйидагилардан иборат бўлади:

5.1. Хусусийлаштиришнинг минтақавий ва тармоқ дастурлари республика хусусийлаштириш дастурининг устувор йўналишларини ҳисобга олган ҳолда тузилиши керак.

5.2. Хусусийлаштиришнинг минтақавий ва тармоқ дастурларига атроф муҳитни муҳофаза қилиш тадбирлари албатта киритилиши керак, яъни ҳудудга экологик зарар етказадиган корхоналар ҳимоя иншоотларини яратиб, уларни ишга туширгандан кейингина хусусийлаштирилиши ёки бу корхона тугатилиб, унинг мулки қисмлаб кимошди савдолари орқали ёки экология талабларини назарда тутган ҳолда танлов асосида сотилиши мумкин.

5.3. Хусусийлаштиришнинг ҳудудий ва тармоқ дастурлари асосий қоидаларининг рўёбга чиқарилиши қонун бўйича ҳудуд ёки тармоқдаги давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш жараёни учун масъул бўлган бўлинмалар ҳамда мансабдор шахсларнинг жавобгарлик тартиби асосида жадал ва сифатли амалга оширилиши лозим.

Хусусийлаштиришнинг минтақавий дастурлари ҳокимликлар томонидан ҳар йили Давлат мулки қўмитасининг ҳудудий бошқармалари билан биргаликда ишлаб чиқилиши ва қуйидагиларга қаратилган бўлиши керак:

бозор инфраструктурасининг янги субъектларини яратиш ва янги турдаги тадбиркорларни тарбиялаш;

маҳаллий бозорни товарлар ва хизматлар билан бойитиш;

минтақанинг ҳаётини таъминлаш ва ҳудуд манфаатларига алоқадор муаммоларни ҳал қилиш.

Хусусийлаштиришнинг маҳаллий дастурлари мазкур минтақанинг республика халқ хўжалигидаги ижтимоий-иқтисодий хусусиятини ҳисобга олиши ва давлат тасарруфидан чиқариш ҳамда хусусийлаштириш жараёнининг ўзини амалга оширишда шу минтақада яшовчи аҳолининг барча қатламларини ижтимоий ҳимоя қилишни таъминлаши керак.

Хусусийлаштиришнинг маҳаллий дастури муҳокамаси оммавий бўлиши, унинг лойиҳаси маҳаллий матбуот органларида эълон қилиниши, маҳаллий радио ва телевидение орқали эшиттирилиши, кўрсатилиши лозим.

Хусусийлаштиришнинг минтақавий ва тармоқ дастурлари қайта ўзгартирилиши лозим бўлган аниқ объектлар рўйхатини, уларни хусусийлаштиришдан кутилаётган маблағлар тўғрисидаги маълумотларни ўз ичига олиши керак.

Тармоқ дастурларини ишлаб чиқишда қуйидагилар назарда тутилиши зарур:

мавжуд аҳволни сифат ва миқдорий жиҳатдан таҳлил қилиш, бозор муносабатларига ўтиш шароитларидаги стратегия ҳамда тактикани белгилаш;

давлат тасарруфидан чиқариладиган ва хусусийлаштириладиган корхоналар рўйхати;

ишлаб турган ёпиқ турдаги акционерлик жамиятларини очиқ турдаги акционерлик жамиятларига айлантириш бўйича таклифлар тайёрлаш;

бошқарувнинг иқтисодий ва шартномавий усулларига ўтиш масалаларини назарда тутган ҳолда акционерлик жамиятларининг намунавий уставидан фойдаланиш;

минтақанинг ва умуман республиканинг манфаатларини ҳисобга олган ҳолда давлат мулкини хорижий шериклар ва инвесторларга сотиш имкониятларига алоҳида эътибор бериш.

Хусусийлаштириш жараёнида корхоналарни бирлашмалар таркибидан, таркибий бўлинмаларнинг корхоналар таркибидан чиқиши тўғрисидаги қарор республика Вазирлар Маҳкамаси тасдиқлаган низомга мувофиқ қабул қилинади.

Таркибий бўлинмаларнинг корхоналар таркибидан ажралиб чиқиши тўғрисидаги қарор технологик мажмуа бирлигини бузмаслиги керак.

ДАВЛАТ КОРХОНАЛАРИНИ ХУСУСИЙЛАШТИРИШНИНГ ТАРМОҚ ХУСУСИЯТЛАРИ

1. Саноат

Йирик корхоналар асосан очиқ турдаги акционерлик жамиятлари тарзида хусусийлаштирилади.

Ўрта ва майда корхоналар хусусий мулк, жавобогарлиги чекланган жамият тарзида хусусийлаштирилиб, хорижий инвесторларга қўшма корхоналар ташкил қилиш учун тавсия этилади, акциялаштирилади.

Республика минтақалари учун ҳаётий муҳим маҳсулотларни ишлаб чиқаришда устуворликка эга бўлган кимё саноати корхоналари очиқ турдаги акционерлик жамиятларига айлантирилади ёки танлов асосида мазкур ишлаб чиқаришни ривожлантириш ёки унинг самарадорлигини оширишнинг энг мақбул вариантини таклиф этган юридик ва жисмоний шахсларга танлов асосида сотилади.

Энергетика вазирлиги, «Ўртаосиёкўмир», Давлат геология ва минерал ресурслар қўмитаси корхоналарининг халқ хўжалигини ёқилғи-энергетика ва минерал ресурслар билан барқарор ҳамда узлуксиз таъминлаш бўйича уларга бўлган талаблар, уларни қазиб олиш ва қайта ишлаш устидан назоратнинг зарурлиги каби хусусиятларидан келиб чиқиб, ушбу босқичда уларнинг ёрдамчи ишлаб чиқариш бўлинмаларини давлат тасарруфидан чиқариб, улар учун махсус дастурлар ишлаб чиқиш, акцияларнинг назорат пакетини давлатда қолдириш мақсадга мувофиқдир.

Кимё ва пахтани қайта ишлаш корхоналари учун махсус дастурлар ишлаб чиқилади.

2. Қурилиш мажмуи, транспорт ва алоқа

Қурилиш мажмуи, транспорт ва алоқа давлат корхоналарини қайта ўзгартириш асосан очиқ турдаги акционерлик жамиятларига айлантириш тарзида амалга оширилиб, акциялар меҳнат жамоалари аъзоларига, давлат тасарруфида бўлмаган жисмоний ва юридик шахсларга, хорижий фирма ва компанияларга тарқатилади. Акцияларни акционерлар ўртасида тақсимлашни, акцияларнинг назорат пакетини белгилашни Ўзбекистон Республикаси Давлат мулки қўмитаси амалга оширади.

Тугалланмаган қурилиш объектлари, қайси идорага қарашлилигидан қатъи назар, бошқа мол-мулк билан бир қаторда кимошди савдосига ёки танлов бўйича сотишга қўйилади.

Монополияга қарши сиёсатнинг мақсадга мувофиқлиги ва унга риоя қилиш зарурлигини ҳисобга олиб, акциялардаги давлат улушини камайтириш ва уни фонд биржалари орқали эркин сотиш назарда тутилади.

3. Ижтимоий соҳа

Ижтимоий ва хизмат кўрсатиш соҳаси объектларини қайта ўзгартиришнинг асосий шакллари жавобгарлиги чекланган жамият хусусий мулки ва очиқ турдаги акционерлик жамиятларидир.

Савдо ва маиший хизмат объектларини хусусийлаштиришда ёпиқ турдаги акционерлик жамиятларини очиқ турдаги акционерлик жамиятларига айлантириш, шунингдек, танлов асосида шу объектлар жойлашган ер участкаларини хусусий мулк қилиб сотиш назарда тутилади.

4. Деҳқончилик саноати мажмуи

Деҳқончилик саноати мажмуидаги қайта ўзгартиришлар шакли давлатда қоладиган ерга эгалик ҳуқуқи билан белгиланади. Ер ижарадаги жамоаларга, уюшмаларга, деҳқон (фермер) хўжаликларига, фуқароларга боғ-узумчилик хўжаликлари аъзоларига, амалдаги қонунга мувофиқ етиштирилган маҳсулотга эгалик қилиш ҳуқуқи билан вақтинча ёки доимий фойдаланиш учун шартнома бўйича ажратилади.

Иқтисодиётнинг деҳқончилик жабҳасидаги давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш қуйидаги йўналишлар бўйича давом эттирилади:

жамоа хўжаликларида кооперациянинг бошланғич хусусиятини тиклаш. Жамоа аъзолари ишлаб чиқариш воситалари ва етиштириладиган маҳсулотларнинг эгалари бўладилар. Жамоа ҳар бир аъзосининг мулкдаги улушини аниқлаш (пай, акцияларни қайта тақсимлаш) бўйича низом ишлаб чиқилади;

давлат хўжаликларини жамоа хўжаликларига, акционерлик жамиятларига ва бошқа ташкилий-ҳуқуқий шаклларга (мол-мулкни сотиб олиш ёки жамоага текин бериш асосида) айлантириш;

деҳқон (фермер) хўжаликларини йирик хўжаликлар (жамоа хўжаликлари, давлат хўжаликлари) билан интеграцияда ривожлантириш ва улар негизида деҳқонларнинг ижарадаги, кооператив ва хўжаликни юритишнинг бошқа шаклларидаги уюшмалари тарзидаги кўп укладли хўжаликларни ташкил этиш;

қишлоқ хўжалиги хом ашёси билан ишловчи давлатнинг қайта ишловчи корхоналарини очиқ турдаги акционерлик жамиятларига айлантириш.

VI. БОЗОР ИНФРАСТРУКТУРАСИ МУАССАСАЛАРИ ТАРМОҒИНИ ТАШКИЛ ЭТИШ ВА РИВОЖЛАНТИРИШ

Маданиятли бозор иқтисодиётига хос бўлган динамизм, ҳаракатчилик, юқори самарадорлик бозор инфраструктураси муассасалари тармоғи томонидан таъминланади. Бозорнинг ҳамма қатнашчилари: сотувчилар, харидорлар ва воситачилар учун зарур бўлган оммавий хизматлар билан тез, ишончли, қулай ва арзон тарзда таъминлаш уларнинг вазифаси ҳисобланади. Бунга товарлар, акциялар ва кўчмас мулклар олди-сотдиси, объектларни инвестициялаш, уларга кредит хизмати кўрсатиш, қимматли қоғозларни муомалага чиқаришни ва уларнинг ҳаракатини ташкил этиш киради. Юқорида қайд этилган ишларга бўлган эҳтиёжларни қондириш учун фонд, кўчмас мулк биржалари, инвестиция фондлари, ишлаб чиқариш воситалари сотиладиган улгуржи савдо корхоналари, хусусийлаштириш банки, универсал ахборот-телекоммуникация тизими жадал суръатда ташкил қилинади.

6.1. Универсал ахборот-телекоммуникация тизимини ва депозитарийларни ташкил қилиш

Бозор иқтисодиётини барпо қилишда молия бозори энг муҳим аҳамиятлардан бирини касб этади. Иқтисодиётни таркибий қайта қуриш, бу жараёнда фуқароларнинг шахсан иштирок этишларини таъминлаш учун аҳоли ҳамда корхоналарнинг банд бўлмаган маблағларини сафарбар қилишнинг янги механизми зарур бўлади.

Қимматли қоғозларнинг маҳаллий минтақавий бозорларини ягона тизимга уюштириш, уларнинг тузилмаларини бу тизим доирасида уйғунлаштириш, рўйхатга олиш, қимматли қоғозлар билан савдо қилиш, ҳисобга олиш ва ҳисоботнинг ягона қоидаларини қарор топтириш ҳар бир инвесторга республикадаги исталган эмитентнинг ўзига зарур бўлган қимматли қоғозларини харид қилишини таъминлайдиган ягона ахборот маконининг яратилишини талаб қилади.

Буларнинг барчаси оқибат натижада қимматли қоғозлар бозоридаги нархларнинг барқарорлашувини, талаб ва таклифлар мувозанатини назарда тутади.

Қимматли қоғозлар бозорида фондларнинг умумреспублика интеграциялашган тизими ва кўчмас мулк биржасининг тармоқланган минтақавий инфраструктураси, давлат назорати остида қимматли қоғозларни чиқариш жараёнлари билан қатнашиши зарурдир.

Қимматли қоғозлар бозорида содир бўлиши мумкин бўлган салбий ҳодисаларни бартараф этишнинг ижобий имкониятларини амалга ошириш мақсадида Давлат мулки қўмитаси ҳузурида Ўзбекистон умумдавлат ахборот-телекомуникация фонди тизими (УУТФТ)ни шакллантириш назарда тутилган. Тизим қимматли қоғозларнинг ликвид (нақд пулга айлантириладиган) бозорини таъминлаши, эмитентларга самарали ишлаб чиқаришни ривожлантириш учун зарур бўладиган маблағларни қисқа муддатларда жалб қилишларига, инвесторларга эса ўз маблағларини фойдали тарзда жойлаштиришларига имконият яратиши керак. Фонд бозорининг қатнашчилари эмитент ва инвесторларнинг манфаатларини уйғунлаштиришдан тегишли даромадларни оладилар.

Бу улкан ахборот тизими электрон алоқа ёрдамида республиканинг вилоятлари, йирик шаҳарларини бир-бирлари билан боғлаши, битимлар тузиш вақтида эмитентлар, молиявий активлар олди-сотдисининг нархлари ва ҳажмлари тўғрисида тўлиқ ахборот бериши керак.

Механизмни ишлаб чиқиш ва амалда жорий қилиш икки босқичда амалга оширилади;

Биринчи босқичда қимматли қоғозларни дастлабки тарқатиш механизмининг яратилиши таъминланиши, қимматли қоғозларнинг республика ва минтақавий даражаларда электрон-ҳисоблаш тармоқлари ва депозитарийлар ёрдамида қимматли қоғозларнинг ҳаракатини таъминловчи электрон комплекслар билан талаб даражасида жиҳозлаш амалга оширилиши керак.

Иккинчи босқичда қимматли қоғозларнинг иккиламчи бозори механизмининг шаклланиши таъминланади, бунинг учун қуйидагилар зарур бўлади:

тегишли қонун ёки норматив ҳужжатлар билан қимматли қоғозлар фонд муомаласининг ягона механизмини яратиш мақсадида фонд операцияларининг унификацияланган қоидаларини тасдиқлаш;

барча даражаларни маҳаллий ҳисоблаш тармоқлари ва телекоммуникация асбоб-ускуналари тизимлари билан тўлиқ жиҳозлаш;

минтақа ва республика биржа ҳамда кимошди савдоларида электрон савдоларини ташкил этиш;

минтақавий депозитарийларнинг марказий республика депозитарийси билан ўзаро алоқа тизимини ишлаб чиқиш;

инвестиция фондларининг бухгалтерия ҳисоби юритилишини назорат қилиш механизмини ишлаб чиқиш;

депозитарий маълумотларини ҳисобга олиш асосида ахборот-маълумотнома аналитик тизимини ишлаб чиқиш.

Депозитлар тармоқларини ташкил этиш қисқа муддатда қуйидагиларни амалга ошириш имконини беради:

акциялар ва бошқа қимматли қоғозларнинг нақд пулсиз эмиссиясини таъминлаш. Бу акциялаштирилаётган корхоналар маблағларини анча тежайди;

қимматли қоғозлар эмиссияси ҳажмлари, уларнинг муомалада бўлиши тўғрисида ягона ахборот базасини яратиш, фонд бозорининг аҳволи ва ривожланиш тенденцияларини назорат қилиш учун давлат органларини ахборот-маълумотнома материаллар билан таъминлаш;

акционерлар реестрини ягона технологик асосда юритишни ташкил этиш;

акцияларни дастлабки жойлаштиришни таъминлаш ва иккиламчи бозорнинг тезкор фаолият кўрсатиши учун шарт-шароитлар яратиш;

фонд биржасида ва биржадан ташқари операцияларда акцияларни харид қилиш сотишда солиштириш операцияларини битишув тузилгандан кейинги иш кунидан кечикмай бажарилишини таъминлаш;

қимматли қоғозлар эмиссияларини нақд пулсиз шаклда жойлаштиришда қалбакилик ва йўқолишдан юз фоиз кафолатлаш, фонд биржасида таъминланмаган ва рўйхатдан ўтказилмаган акцияларнинг пайдо бўлишидан тўлиқ ҳимоя қилишни назорат этиш;

мавжуд технологиялар ҳисобига қимматли қоғозларга эгалик қилишдан келиб чиқадиган ҳуқуқларни (сотиш, инъом қилиш, гаровга бериш, мерос қилиб қолдириш кабиларни) амалга ошириш бўйича топшириқларни бажаришнинг оддий ва ишончли механизмини яратиш.

Депозитарий тўғрисидаги Низом Ўзбекистон Республикаси Давлат мулки қўмитаси томонидан Молия вазирлиги билан биргаликда тасдиқланади.

6.2. Республика фонд биржаси

Республика фонд биржаси бозор муносабатларини шакллантириш чора-тадбирларини амалда рўёбга чиқариш, иқтисодий ислоҳотларни янада чуқурлаштириш, хусусий мулкни ҳимоя қилишни таъминлаш, тадбиркорликни рағбатлантириш, юридик ва жисмоний шахсларга, шунингдек, хорижий инвесторларга давлат мулкини ҳусусийлаштириш жараёнида бевосита қатнашиш учун имконият яратиш мақсадида ташкил этилади.

Қуйидагилар биржанинг асосий вазифалари ҳисобланади:

қимматли қоғозларнинг муомалада бўлиши учун зарур шарт-шароитларни яратиш, уларнинг бозор нархларини аниқлаш ва улар тўғрисидаги ахборотларни тегишли равишда тарқатиш, қимматли қоғозлар бозори қатнашчиларининг малакасини юқори даражада тутиш;

юридик ва жисмоний шахсларга қимматли қоғозлар ёрдамида зарур пул маблағларини жалб қилиш ва уларнинг айланувчанлигини тартибга солиш имкониятларини яратиш.

Биржа ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикасининг қонунларига, уставга ва бошқа норматив ҳужжатларга амал қилади.

6.3. Республика кўчмас мулк савдоси биржаси

Республика кўчмас мулк савдоси биржаси кўчмас мулкнинг очиқ бозорини барпо қилиш, тадбиркорликни ва рақобатни рағбатлантириш, хусусийлаштириш жараёнини такомиллаштириш ва жадаллаштириш, юридик ва жисмоний шахсларга, шунингдек, хорижий фуқароларга мулкни хусусийлаштириш жараёнида бевосита иштирок этиш учун имконият яратиш мақсадида ташкил этилади.

Қуйидагилар биржанинг асосий вазифалари ҳисобланади:

кўчмас мулк савдосини ташкил қилиш, бозор нархларини белгилаш ва улар тўғрисидаги ахборотни тегишли равишда тарқатиш орқали республиканинг барча минтақаларидаги ва унинг ташқарисидаги жисмоний ҳамда юридик шахслар билан фойдали тижорат битимларини тузиш учун шарт-шароитлар ташкил қилиш.

Биржа ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикасининг қонунларига, уставга ва бошқа норматив ҳужжатларга амал қилади.

6.4. Ўзбекистон хусусийлаштириш банки

Тадбиркорларни, қайта ўзгартирилган ва хусусийлаштирилган корхоналарни молиявий қўллаб-қувватлаш мақсадида Давлат мулки қўмитаси хусусийлаштириш тушумларидан тўпланган маблағларнинг бир қисмидан, шунингдек, халқаро хорижий ва республикадаги юридик ва жисмоний шахслар маблағларидан фойдаланиб, халқаро хусусийлаштириш банки («Ўзхусусийлаштиришбанкни ташкил қилади).

«Ўзхусусийлаштиришбанкининг:

хусусийлаштирилган мулк субъектлари, шу жумладан, хорижий инвесторларга қисми ёки тўлиқ тегишли бўлган субъектларга нисбатан инвестиция кредит фаолияти билан шуғулланиши;

сармояни (давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштиришдан олинган маблағлар, акцияларни эркин сотишдан олинган даромадлар, давлатга тегишли акциялардан олинган дивидендлар, давлат мулкини ижарага беришдан олинган ижара тўловларининг бир қисмини) халқ хўжалигини таркибий қуриш дастури (топшириқда белгиланган тартибда тасдиқланган йўналиш ва объектлар бўйича қўйишни тартибга солиши;

хусусийлаштирилган корхоналарни суғурта қилинган мол-мулкни гаровга қўйиш ёки бошқа кафолатлар орқали кредит билан таъминлашни амалга ошириши;

уларнинг халқаро фондлар ва хорижий инвесторлардан тушадиган мақсадли маблағларини тўплаши ҳамда улардан хусусийлаштириш ва тадбиркорликни қўллаб-қувватлашда фойдаланиши;

тезда самара берадиган, Ўзбекистоннинг экспорт имконияти ўсишига, импортнинг ўрнини босадиган ишлаб чиқаришларни барпо этиши;

корхоналарни сотиб олиш ҳисобига ҳосил бўладиган ва корхоналарни қўллаб-қувватлашга мўлжалланган маблағлар улушини тўплаши ҳамда улардан белгиланган мақсадда фойдаланиши;

Жаҳон банки, Европа тикланиш ва тараққиёт банки, халқаро валюта фонди ва бошқа ташкилотлар билан хусусийлаштириш ҳамда тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш масалалари бўйича ҳамкорлик қилиши назарда тутилсин.

6.5. Инвестиция фондлари ва қимматли қоғозлар бозори

Оммавий хусусийлаштириш Ўзбекистон Республикасининг барча фуқароларига корхоналар акцияларини харид қилиш йўли билан мулкка эгалик ҳуқуқини таъминлаш имконини яратади.

Хусусийлаштириш қатнашчиларига танлов эркинлигини таъминлаш ва ўз маблағларини акцияларга муваффақиятсиз қўйишдан қутулиши мумкин бўлган йўқотишлар таваккалини камайтириш мақсадида тижорат асосида ўз акцияларини эркин сотиш учун тавсия қиладиган акционерлик жамиятлари билан муайян инвесторлар ўртасидаги воситачилар сифатида ишловчи инвестиция фондларининг тизими шакллантирилади.

Инвестиция фондларининг фаолияти рухсатнома (лицензиялар) асосида амалга оширилади.

Инвестиция фондларини таъсис қилиш ва уларнинг фаолияти Ўзбекистон Республикаси Ҳукумати томонидан тасдиқланадиган инвестиция фондлари тўғрисидаги махсус низом билан тартибга солиб борилади.

Давлат тузилмалари ва давлат тасарруфида бўлмаган юридик ҳамда жисмоний шахслар инвестиция фондларининг таъсисчилари бўлишлари мумкин.

Инвестиция фондларининг акциялари ва хусусийлаштирилаётган корхоналар акциялари билан амалга ошириладиган олди-сотди операцияларига солиқ солинмайди.

Барча турдаги инвестиция фондлари ўзлари чиқарган акцияларини Давлат мулки қўмитаси акционер ҳисобланувчи давлат акциялари улушига алмаштириш ҳуқуқига эга эмаслар. Давлат тасарруфида бўлмаган инвестиция фондлари миллий ва эркин алмаштириладиган валютада давлат акцияларини харид қилишлари мумкин.

VII. АҲОЛИНИ МУАЙЯН ТАРЗДА ИЖТИМОИЙ ҲИМОЯ ҚИЛИШ

Иқтисодий ислоҳотлар жараёнида аҳолининг турли қатламларини муайян тарзда ижтимоий ҳимоя қилишнинг хусусиятлари қуйидагилардан иборатдир:

1. Ижтимоий адолатни таъминлашга тақсимот жараёни ёрдамида эришилади. Бюджет маблағлари ҳисобига ёрдам кўрсатиб туриладиган аҳолининг энг муҳтож ва камхарж қатламларини қўллаб-қувватлашнинг турли дастурларини ишлаб чиқиш.

Энг муҳим озиқ-овқат моллари, болалар ва кексалар учун мўлжалланган моллар учун давлат томонидан дотация берилади.

2. Хусусийлаштиришнинг бошланғич босқичида ҳомиладорларни, ногиронларни ишдан бўшатиш бўйича чеклашлар, халқ истеъмол моллари ишлаб чиқарадиган корхонанинг йўналишини сақлаб қолиш, Ўзбекистон Республикаси Президентининг Фармони билан белгиланадиган энг кам иш ҳақидан паст бўлмаган даражада иш ҳақи тўланишини таъминлаш ва шу кабиларни назарда тутувчи аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш чоралари мажмуи.

Қўшимча ишчи ўринлари ташкил этиш, шунингдек, кадрларни қайта тайёрлаш бўйича махсус дастурларни ишлаб чиқиш.

3. Ижтимоий ҳимоя қилишнинг уй-жойларни хусусийлаштиришда ифодаланган муайян йўналишлари. Уй-жойларни иш ҳақи маошларининг ягона тариф сеткаси билан лимитланган ўқитувчилар, фан, маданият, соғлиқни сақлаш ва бошқа бюджет ташкилотлари ходимларининг бепул олиши.

4. Меҳнат жамоаларининг қуйидагиларга бўлган ҳуқуқий устунлиги:

акцияларнинг имтиёзли пакетларига;

юқори даражада эскирган асосий фондларни бепул беришга;

корхонадаги ижтимоий инфраструктура объектларидан (ишхоналар, душхоналар, кийимхоналар, тиббий жойлар, профилакторийлар ва шу кабилардан) бепул (сотиб олмасдан) фойдаланиш имкониятига;

мол-мулкнинг сотиб олиш қийматидан асосий сотиб олишга корхонанинг ишлаб чиқариш фондидан қилинган харажатлари ҳажмида чегиришга;

ер участкаларини савдо ва хизмат кўрсатиш соҳаси объектлари учун сотишга;

шахсий ёрдамчи хўжалик учун ер олишга;

қишлоқ хўжалигида давлат хўжаликлари, фермалар, боғлар, узумзорлар ва шу кабилар мол-мулкини имтиёзли хусусийлаштириш имкониятига.

Мулкдорлар ўртасидаги мулкий низолар Ўзбекистон Республикаси қонунчилик ва норматив ҳужжатлари билан белгиланган тартибда ва шартларда ҳал этилади.

VIII. ХУСУСИЙЛАШТИРИШ ЖАРАЁНИНИ ТАРТИБГА СОЛУВЧИ ҚОНУНЛАР ВА НОРМАТИВ ҲУЖЖАТЛАРНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ

Давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш жараёнларини тартибга солувчи қатор қонун ва норматив ҳужжатларга мазкур Дастурнинг I-VII бўлимларига мувофиқ белгиланган тартибда ўзгартириш ва қўшимчалар киритилади.

Жумладан, қуйидаги қонун ва низомлар ўзгартиришни ва қайта ишлашни талаб қилади:

«Давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш тўғрисида», «Ижара тўғрисида», «Мулкчилик тўғрисида», «Корхоналар тўғрисида», «Чет эл инвестициялари тўғрисида», «Монополистик фаолиятни чеклаш тўғрисида», «Хўжалик жамиятлари ва ширкатлар тўғрисида», «Гаров тўғрисида», «Қимматли қоғозлар ва фонд биржаси тўғрисида» янги қонунлар жорий қилиниши зарур. Улар орасида «Хўжалик субъектларининг синиши тўғрисида» ва бошқалар бор.

Республикамиздаги давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш жараёнларини чуқурлаштириш бўйича низомлар, норматив ҳужжатлар тадрижий асосда, йўналишлар бўйича ишлаб чиқилмоқда ва тасдиқланмоқда.

8.1. Давлат корхоналарини хусусийлаштиришда таркибий сиёсатни амалга ошириш учун норматив базалар тайёрлаш.

Тегишли ҳужжатлар билан:

хусусийлаштирилиши керак бўлган корхоналарнинг давлат реестри, бошқарувнинг республика ва минтақавий тузилмаларини уюшмаларга ва хўжалик бирлашмаларининг бошқа шаклларига айлантириш, уюшмалар ва иттифоқларнинг уставларини Ўзбекистон Республикаси қонунларига мувофиқлаштириш, Ўзбекистон Республикаси бюджетидан маблағ билан таъминланадиган давлат корхоналари ва ташкилотлари рўйхати, халқ хўжалиги тармоқларида ва нарх белгилаш соҳасида монополистик фаолиятни чеклаш тартиби тартибга солиб борилади.

Хусусийлаштиришнинг минтақавий дастурлари, улгуржи савдо тизими, давлат кадастрларининг ягона тизими, Холдинг компаниялари тўғрисидаги низом, пай ва акцияларни қайта тақсимлаш, ҳақиқий мулкдорларни аниқлаш тартиби тасдиқланади.

8.2. Давлат корхоналарини очиқ турдаги акционерлик жамиятларига айлантиришга доир чора-тадбирлар давлат мулки бўлган объектларни давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш, корхоналар акцияларини чиқариш ва сотиш, асосий фондларни ҳисобдан чиқариш, ёпиқ акционерлик жамиятларини уларнинг очиқ турларига айлантириш, алоҳида объектлар ва корхоналарни хўжалик жамиятлари ва ширкатлари таркибидан чиқариш тартибини, очиқ турдаги акционерлик жамиятининг намунавий Уставини белгилайди.

8.3. Қимматли қоғозлар бозорини ривожлантириш ва кўчмас мулклар ҳамда ишлаб чиқариш воситалари бозорларини ташкил этиш бўйича чора-тадбирлар:

(фонд, товар-хом ашё, кўчмас мулк) биржалари, инвестиция фондлари, қурилиши тугалланмаган объектларни сотиш бўйича танловлар тўғрисидаги низомларни;

ахборотларнинг республика телекоммуникация тизимини яратиш дастурини;

хўжалик субъектларининг синиши тўғрисидаги қонунни ишлаб чиқишни назарда тутади.

8.4. Хорижий инвестицияларни хусусийлаштириш жараёнига жалб этиш. Бу ишда ютуққа эришиш учун хорижий фуқароларнинг келиши ва Ўзбекистон ҳудудида юришининг, хорижий инвестиция жалб этилган корхоналарни рўйхатдан ўтказишнинг соддалаштирилган тартиби жорий қилинади, хорижий юридик ва жисмоний шахслардан солиқ олиш тартибга солинади, уларнинг хусусийлаштиришда қатнашиши учун кенг имкониятлар очилади, «Хорижий инвестициялар тўғрисида»ги Қонун такомиллаштирилади.

8.5. Тармоқ хусусиятига эга бўлган корхоналарни хусусийлаштиришнинг ўзига хос жиҳатлари Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари билан мустаҳкамланган тегишли дастурлар ва услубномаларда ҳисобга олинади.

8.6. Аҳолини ижтимоий ҳимоя қилиш чоралари акционерларнинг ҳуқуқларини ва хусусий жамғармаларни ҳимоя қилиш тартибини, корхоналарни хусусийлаштирилгандан кейин қўллаб-қувватлаш чоралари тизимини белгилайди.

8.7. Ислоҳот ғояларини тарғиб қилиш ахборот воситалари орқали маҳаллий аҳолига ҳамда хорижий инвесторларга етказиладиган ислоҳотлар ва кенг кўламда хусусийлаштириш тўғрисидаги махсус ишлаб чиқилган дастурлар орқали амалга оширилади.

IX. ХУСУСИЙЛАШТИРИШ ЖАРАЁНИНИ РЕКЛАМА-АХБОРОТ БИЛАН ТАЪМИНЛАШ

Барча ахборот воситалари ва органлари Давлат мулки қўмитаси ҳамда унинг ҳудудий бошқармалари билан биргаликда куйидаги вазифаларни ҳал эта бориб, оммавий хусусийлаштириш дастурининг ҳар томонлама ёритилишини таъминлайдилар:

1. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг хусусийлаштириш ва умуман иқтисодий ислоҳотлар дастури бўйича қарорларининг кенг ижтимоий қўллаб-қувватланишини таъминлаш.

2. Ўзбекистон Республикаси фуқароларига уларнинг акционер сифатидаги ҳуқуқлари ҳамда бозор иқтисодиётига ўтиш жараёнида Ўзбекистон учун хусусийлаштиришнинг умумий аҳамияти тўғрисида маълумотлар бериш.

3. Жойларда Давлатнинг хусусийлаштириш дастурини қўллаб-қувватлаётган тузилмалар ва ташкилотлар фаолияти тўғрисидаги ахборотлар.

4. Хусусийлаштириш дастурида қатнашиш шаклларини, бу жараённи ўтказиш механизмларини, унда қатнашишда фуқаролар олдига қўйиладиган талабларни, ижтимоий ҳимоя қилиш чораларини аҳолига тушунтириш.

5. Хусусийлаштирилган объектларни қўллаб-қувватлашга қаратилган жамоатчилик билан минтақа даражасидаги алоқаларни ташкил этишга оид ташаббусларга ёрдам бериш.

6. Қайта ўзгартиришларнинг бориши, марказдаги ва жойлардаги хусусийлаштиришнинг роли, хусусийлаштирилаётган корхоналарнинг акцияларини харид қилиш тартиби, инвестиция фондлари, кўчмас мулк билан савдо қилувчи биржалар, фонд биржалари, танлов ва кимошди савдолари ўтказиладиган вақт ва жой ҳамда уларда сотишга қўйиладиган корхоналар тўғрисида маҳаллий ва хорижий матбуотда мунтазам равишда ахборотлар бериб бориш:

ҳамма даражадаги бюджетлардан дотация олувчи барча оммавий ахборот воситалари ўзларига берилаётган дотациянинг 20 фоизигача суммада мулкчиликнинг барча даражаларида хусусийлаштирилаётган объектлар тўғрисидаги ахборотларни текин эълон қилишга мажбурдирлар.

Мазкур дастурнинг барча бошқарув ва ҳокимият органлари томонидан бажарилиши мажбурийдир.

Дастурни амалга ошириш жараёнида унга ўзгартиришлар ва қўшимчалар киритилиши мумкин.

Вазирлар Маҳкамасининг
1994 йил 29 мартдаги 171-сон қарорига
2-ИЛОВА

Ёпиқ турдаги акционерлик жамиятларини очиқ турдаги акционерлик жамиятларига айлантириш тўғрисида

I. УМУМИЙ ҚОИДАЛАР

1. Ёпиқ турдаги акционерлик жамиятларини уларнинг очиқ турдагиларига айлантиришнинг асосий мақсади кенг аҳоли қатламларини, Ўзбекистон Республикаси, МДК мамлакатлари ва бошқа хорижий давлатларнинг нодавлат юридик ва жисмоний шахсларини давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш (акционерлаштириш) жараёнига жалб этиш йўли билан иқтисодий ислоҳотни чуқурлаштириш ҳисобланади,

2. Мазкур Низом давлат ўзига тегишли акциялар пакети билан унинг аъзоларидан бири ҳисобланган ёпиқ турдаги акционерлик жамиятларини ўзгартириш тартибини белгилайди.

3. Меҳнат жамоалари ўзларига тегишли бўлган акциялар улушини сотиб олган ёки сотиб олиш учун биринчи бадални тўлаган бўлса, тегишли ҳокимликларда белгиланган тартибда (агар ҳукумат қарорларида бошқача тартиб назарда тутилмаган бўлса) рўйхатдан ўтказилган ёпиқ, турдаги акционерлик жамиятлари очиқ турдаги акционерлик жамиятларига айлантирилиши керак.

4. Ёпиқ турдаги акционерлик жамиятларини уларнинг очиқ турдагиларига айлантириш жараёнида Устав фонди ўзгартирилади, у қайта тузиш вақтидаги амалдаги меъёрий ҳужжатларга мувофиқ, асосий воситаларнинг қийматини қайта ҳисоблаш натижасидаги суммага ошади (агар бундай қайта ҳисоблаш илгари амалга оширилмаган бўлса).

5. Ёпиқ турдаги акционерлик жамиятларини уларнинг очиқ турдагиларига айлантириш акционерларнинг умумий йиғилиши қарори асосида давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш жараёнларини чуқурлаштириш давлат дастурига ёки унинг асосида тузилган минтақавий ва тармоқ дастурларига мувофиқ амалга оширилади.

6. Қуйидагилар ёпиқ турдаги акционерлик жамиятларини уларнинг очиқ турдагиларига айлантириш ташаббуси билан чиқишлари мумкин:

Ўзбекистон Республикаси Давлат мулки қўмитаси (унинг ҳудудий бошқармалари) ёки давлатга тегишли бўлган акциялар пакетига мувофиқ равишда акционерлик жамиятини бошқаришга вакил қилинган орган;

қайта ташкил этилган корхона акционерларининг камида учдан бир қисми (меҳнат жамоалари аъзолари).

7. Корхоналар ва ташкилотларни белгиланган тартибда, илгари меҳнат жамоаси аъзолари топширилган аризаларига кўра тегишли тартибда ёпиқ турдаги жамиятларига айлантириш бўйича қарор қабул қилинмаган акционерлик жамияти очиқ турдаги жамиятга айланади.

8. Давлатга тегишли акциялари бўлмаган ёпиқ акциядорлик жамиятлари (меҳнат жамоаси аъзоларининг) умумий йиғилиши қарорига мувофиқ очиқ турдаги акциядорлик жамиятига айлантирилиши мумкин.

II. ЎЗГАРТИРИШ ТАРТИБИ

9. Давлат мулки қўмитаси ёки акционерлик жамиятини бошқаришга вакил қилинган орган давлатга тегишли акциялар пакетига мувофиқ, ёпиқ турдаги жамиятни очиқ турдаги жамиятга айлантириш бўйича уни қайта рўйхатдан ўтказиш учун Уставга зарур ўзгартиришлар киритиш таклифи билан акционерларнинг умумий йиғилишини ўтказишни ташкил этади. Ушбу йиғилиш акцияларнинг меҳнат жамоалари аъзолари томонидан сотиб олинмаган қисмини акционерлик жамияти қатнашчилари ўртасида қайта тақсимлаш ҳамда акцияларни фонд биржаси ёки унинг филиаллари орқали сотишдан иборат бошқа масалалар ҳам кўриб чиқилиши мумкин.

10. Уставга киритилган ўзгартиришлар ҳар бир инстанцияда 10 кундан ортиқ бўлмаган муддатда корхона жойлашган ердаги ҳокимликда, бошқа рўйхатдан ўтказадиган ва фаолият турига лицензия берадиган органларда рўйхатдан ўтказилади.

11. Ёпиқ турдаги акционерлик жамиятини ўзгартириш натижасида очиқ турдаги акционерлик жамияти таъсис этилгандан (Уставга киритилган ўзгартиришлар рўйхатдан ўтказилгандан) кейин қийматли қоғозлар (акциялар) қайта давлат рўйхатидан ўтказилади. Қимматли қоғозлар (акциялар)ни қайта рўйхатдан ўтказиш, ҳисобга олиш ва уларнинг ҳаракатини назорат қилишни:

уларнинг умумий қиймати юз миллион сўм-купонгача бўлганда Қорақалпоғистон Республикаси Молия вазирлиги, вилоятлар ва Тошкент шаҳар молия бошқармалари;

умумий суммаси юз миллион сўм-купондан юқори бўлган қийматли қоғозлар (акциялар)ни қайта рўйхатдан ўтказишда Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги амалга оширадилар.

Қимматли қоғоз акцияларни қайта рўйхатдан ўтказиш учун эмитент қуйидаги ҳужжатларни тақдим этади:

қимматли қоғозларни қайта рўйхатдан ўтказиш учун эмитентнинг аризаси;

акционерларнинг умумий йиғилиши баёни нусхаси, жамият жойлашган ердаги ҳокимликда рўйхатдан ўтказилган акционерлик жамияти Уставига киритилган ва нотариус томонидан тасдиқланган ўзгартиришлар;

қайта рўйхатдан ўтказилиши керак бўлган акцияларнинг тўлиқ пакети. Қайта рўйхатдан ўтказишга оид ҳужжатлар 10 календарь кундан кўп бўлмаган муддатда кўриб чиқилади. Эмитентга қимматли қоғозлар (акциялар)нинг қайта рўйхатдан ўтказилганлигини тасдиқловчи, қайта рўйхатдан ўтказиш санаси ва давлат номери кўрсатилган далолатнома берилиши керак. Тақдим этилган акцияларга «қайта рўйхатдан ўтказилган» деган тўртбурчак муҳр қўйилади.

Агар қайта тузиш билан бир пайтда устав маблағи ўзгартирилса, унда ёпиқ турдаги акционерлик жамиятининг аввал чиқарган акциялари қайта рўйхатдан ўтказилмайди. Акционерлик жамияти томонидан янги қийматли қоғозларни чиқариш таъминланади, бундай тақдирда эски акциялар йўқ қилинади. Янгидан чиқарилган акцияларни рўйхатдан ўтказиш ушбу Низомда белгиланган акцияларни қайта рўйхатдан ўтказиш тартиби билан бир хилдир.

III. МЕҲНАТ ЖАМОАЛАРИНИ ЁПИҚ ТУРДАГИ АКЦИОНЕРЛИК ЖАМИЯТЛАРИГА АЙЛАНТИРИШ ҲАҚИДА АРИЗА БЕРГАН КОРХОНА ВА ТАШКИЛОТЛАР НЕГИЗИДА ОЧИҚ ТУРДАГИ АКЦИОНЕРЛИК ЖАМИЯТЛАРИНИ ТАШКИЛ ЭТИШ ТАРТИБИ

12. Агар ҳукумат қарорига мувофиқ ёки унимсиз Меҳнат жамоаси томонидан корхонани ёпиқ турдаги акционерлик жамиятига айлантириш тўғрисида илгари ариза берилган бўлса, Давлат мулки қўмитаси томонидан акция улушлари белгиланган ҳамда Меҳнат жамоалари аъзоларига уларни сотиш нархлари қўйилган ҳолда уни ёпиқ турдаги акционерлик жамиятига айлантириш тўғрисида қарор чиқарилган бўлса ва у ҳали рўйхатдан ўтказилмаган бўлса, Давлат мулки қўмитаси қуйидаги ҳолларда корхонани очиқ турдаги акционерлик жамиятига айлантириш тўғрисида қарор қабул қилиши мумкин:

ўзларига тегишли акциялар улушига мувофиқ кўпчилик овоз билан қабул қилинган ташкил этилаётган жамият қатнашчилари (давлат ва меҳнат жамоаси аъзолари)нинг умумий йиғилиши қарори асосида меҳнат жамоаси аъзолари (корхона) томонидан сотиб олиш учун керак бўлган сумма тўланган ҳолда;

сотиб олиш учун керак бўлган сумма тўланмаган ҳолда ––мустақил равишда. Меҳнат жамоасининг меҳнат жамоаси умумий йиғилиши баённомасидан кўчирма билан тасдиқланиб Давлат мулки қўмитасига тақдим этилган розилиги фақат Давлат мулки давлат қўмитаси томонидан белгиланган акциялар улушини сотиб олишга талаб этилади. Қарор, агар унга меҳнат жамоаси аъзоларининг камида 2/3 қисми овоз берган бўлса, қабул қилинган ҳисобланади.

13. Агар Меҳнат жамоаси аъзолари томонидан ариза берилганидан сўнг Давлат мулки давлат қўмитаси томонидан қайта тузиш ҳақида қарор қабул қилинмаган (ордер бериш ҳақида буйруқ чиқмаган) бўлса, Давлат мулки қўмитаси (ҳудудий бошқарма) Меҳнат жамоасига корхонани очиқ турдаги акционерлик жамиятига айлантирилаётганлиги тўғрисида хабар қилади ҳамда ташкил этилаётган жамият акцияларининг бир қисмини сотиб олишни таклиф қилади. Меҳнат жамоаси аъзоларининг розилиги 12 банднинг учинчи хатбошида белгиланган тартибга мувофиқ расмийлаштирилади.

14. Агар Меҳнат жамоаси томонидан ариза берилгандан сўнг қайта тузиш комиссияси тузилмаган бўлса, унда Давлат мулки қўмитаси меҳнат жамоасига Давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш жараёнларини чуқурлаштириш бўйича давлат дастури, минтақавий ва тармоқ дастурларига мувофиқ илгари қабул қилинган қарорни қайта кўриб чиқишни таклиф этади. Меҳнат жамоаси аъзолари рози бўлмаган тақдирда Давлат мулки қўмитаси меҳнат жамоасига ташкил этилаётган жамият акцияларининг бир қисмини сотиб олиш ҳуқуқини берган ҳолда корхонани акционерлик жамиятига айлантиришни мустақил равишда амалга оширади, Меҳнат жамоасининг розилигини расмийлаштириш 12-банднинг учинчи хатбошида белгиланган тартибга мувофиқ амалга оширилади.

Вазирлар Маҳкамасининг
1994 йил 29 мартдаги 171-сон қарорига
3-ИЛОВА

Ўзбекистон Республикаси Давлат мулкини бошқариш ва тадбиркорликни қўллаб- қувватлаш давлат қўмитаси тўғрисида

1. Ўзбекистон Республикаси Давлат мулкини бошқариш ва тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш давлат қўмитаси (Давлат мулки қўмитаси) Ўзбекистон Республикаси Президентининг 1994 йил 7 февралдаги Фармони билан иқтисодий ислоҳотларни янада чуқурлаштириш, давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш жараёнларини тезлаштириш, шунингдек, республикада тадбиркорликни ривожлантириш ва қўллаб-қувватлашни таъминлаш мақсадида Ўзбекистон Республикаси Давлат мулкини бошқариш ва хусусийлаштириш қўмитаси ва Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги ҳузуридаги Давлат мулки жамғармаси негизида ташкил этилган давлат бошқаруви органи ҳисобланади.

Давлат мулки қўмитаси Вазирлар Маҳкамаси тасарруфида бўлади ва Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашига ҳисоб беради.

Қўмита ўз фаолиятида Ўзбекистон Республикаси Конституциясига ва қонунларига, Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг қарорлари ва бошқа қарорларга, Ўзбекистон Республикаси Президентининг фармонларига, Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари ва фармойишларига, давлатлараро битимларга ҳамда мазкур Низомга амал қилади.

2. Давлат мулки қўмитасининг бош вазифалари қуйидагилар ҳисобланади:

давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш, бозор муносабатларининг шаклланиши жараёнида Ўзбекистон фуқароларининг мулкий ҳуқуқларини ва республиканинг давлат манфаатларини ҳимоя қилишни таъминлаш;

кўп укладли иқтисодиётни шакллантириш ва тадбиркорликни қўллаб-қувватлашда ягона сиёсат ўтказиш, давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш, республикада шахсий бизнесни ривожлантириш дастурларини ишлаб чиқиш ва устуворликларни белгилаш;

давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш, тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш жараёнига ташкилий ва услубий раҳбарлик қилиш;

давлат мулки объектларини мулкчиликнинг бошқа шаклларига айлантиришдан тушган маблағларни устувор умумдавлат вазифаларини ҳал этишга ва аҳолини ижтимоий ҳимоя қилишга, бозор инфраструктурасини яратиш ҳамда бошқа мақсадларга жалб этиш;

давлат мулки объектларини давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштиришда чет эл инвестицияларини жалб этиш, шунингдек, улардан фойдаланишнинг усул ва шаклларини белгилаш;

инвестиция банклари, фондлар, консалтинг ва аудиторлик хизматлар, Холдинг компаниялари, фонд биржалари, кўчмас мулк биржалари ва бошқа бозор тузилмаларини ташкил этиш орқали ишлаб чиқариш воситалари, кўчмас мулк, қийматли қоғозлар бозорини яратиш;

аҳолини, шунингдек, юридик ва жисмоний шахсларни, шу жумладан, хорижий юридик ва жисмоний шахсларни асосан очиқ турдаги акционерлик жамиятларини ташкил этиш ва меҳнат жамоаси аъзоларига акциялар сотиш орқали иқтисодий ислоҳотлар жараёнига янада кенгроқ жалб этиш;

давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш жараёнида ишлаб чиқариш ва бошқарув тизимларининг монополиясини чеклаш;

хусусийлаштирилгандан сўнг тадбиркорликни қўллаб-қувватлашни таъминлаш;

давлат мулкини давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштиришни чуқурлаштириш юзасидан дастурлар ишлаб чиқиш, кўриб чиқиш учун Вазирлар Маҳкамасига тақдим этиш ва Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгаши томонидан тасдиқланган дастурларни амалга ошириш.

3. Давлат мулки қўмитаси ўзига юклатилган вазифаларга мувофиқ:

Ўзбекистон Республикасининг давлат мулки бўлган мол-мулкдан унинг ҳудудида ва чет элда самарали фойдаланилиши ва сақланиши устидан назоратни таъминлайди;

давлат тасарруфидан чиқариш, хусусийлаштириш ва тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш жараёнларини тартибга солувчи қонунлар, қонунчилик ва норматив актлар лойиҳаларини ишлаб чиқишда белгиланган тартибда иштирок этади;

акционерлик жамиятлари, шу жумладан, хорижий жамиятлар қатнашган жамиятларда сармоясидаги давлатга тегишли акциялар (улушлар, пайлар)га эгалик функциясини амалга оширади ва шу акциялар бўйича мулк эгаси сифатида давлатнинг ваколатларини рўёбга чиқаради;

корхоналар ва ташкилотларни давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш шаклларини белгилайди, зарур норматив ҳужжатлар, хусусийлаштириш комиссияларини тузиш, ашёвий рўйхатдан ўтказиш ва давлат мулки қийматини баҳолаш тартибини ишлаб чиқади ва тасдиқлайди;

сотувчи вазифасини бажаради, давлат мулки объектлари хусусийлаштирилаётганда танловлар ва кимошди савдолари ташкил қилади;

меҳнат жамоаларининг, нодавлат юридик шахслар ва Ўзбекистон Республикаси фуқароларининг, шу жумладан, хорижий юридик ва жисмоний шахсларнинг давлат мулки объектларини давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш жараёнида қатнашиш ҳақидаги талабномаларини рўйхатдан ўтказади ҳамда улар бўйича қарор қабул қилади;

акционерлик ва бошқа хўжалик жамиятлари ёки ширкатлар таъсис этади, улар давлат корхоналари негизида ташкил этилганда давлат мулки бўлган мулкни ижарага берувчи (шу жумладан, сотиб олиш ҳуқуқи билан) сифатида иш кўради.

Давлат мулки қўмитаси ва унинг ҳудудий бўлинмалари кадрларини қайта тайёрлаш ва малакасини оширишни, уларнинг раҳбарлари ва мутахассисларини аттестациядан ўтказишни амалга оширади;

юридик ва жисмоний шахсларнинг хусусийлаштириш ва тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш масалалари бўйича ариза ва шикоятларини белгиланган тартибда кўриб чиқади.

LexUZ шарҳи

3-банд Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2002 йил 26 мартдаги 97-сонли «Давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш дастурлари амалга оширилишини, хорижий инвестицияларни жалб этишни фаоллаштирилишини таъминлашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги қарори билан ўнинчи хатбоши билан тўлдирилган. Қарорнинг рус тилидаги матнига қаранг.

4. Давлат мулки қўмитасига қуйидаги ҳуқуқлар берилади:

ўз ваколатлари доирасида давлат мулки объектларини давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш жараёнларини тартибга солувчи меъёрий ва методик ҳужжатларни тасдиқлаш, ноширлик фаолиятини амалга ошириш;

белгиланган тартибда Вазирлар Маҳкамасига ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларига давлат органлари томонидан амалдаги қонунчиликни бузган ҳолда давлат мулкига эгалик қилиш ҳуқуқини ўзгартириш тўғрисида қабул қилинган ҳужжатларни бекор қилиш, шунингдек, айбдор мансабдор шахсларни жавобгарликка тортиш тўғрисида тақдимномалар киритиш;

вазирликлар, давлат қўмиталари, идоралар, ҳокимликлар, уюшмалар, шунингдек, бевосита бирлашмалар, корхоналар ва ташкилотлардан ўз фаолияти учун зарур бўлган маълумотномалар, статистика ва ахборот материалларини олиш;

давлат корхоналари қайта ўзгартирилаётганда меҳнат жамоаларига, шу жумладан, уларнинг балансида бўлган ижтимоий инфраструктура ва атроф муҳитни муҳофаза қилиш объектларини амалдаги қонунчиликка мувофиқ текин ва имтиёзли бериш тўғрисида қарор қабул қилиш;

давлат тасарруфидан чиқариладиган ёки хусусийлаштириладиган объект фаолияти ўзаро мажбуриятлари ва шартлари тўғрисида муайян даврга битимлар тузиш;

давлат мулки объектларини давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштиришдан тушадиган маблағлар, ижара тўловлари, давлат томонидан янгидан таъсис этиладиган акционерлик жамиятларининг акцияларини сотишдан тушган даромадларни Давлат мулки қўмитаси ва унинг ҳудудий бошқармаларининг махсус счётларида жамлаш ва улардан Вазирлар Маҳкамаси томонидан қабул қилинган тартибга мувофиқ фойдаланиш;

давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштиришдан Давлат мулки қўмитасининг ҳисоб счётига келиб тушаётган маблағлардан унинг 5,5 фоизини бошқарув ва тақсимлаш функциялари билан боғлиқ бўлган харажатларни қоплаш учун фойдаланиш;

акция эгаси Давлат мулки қўмитаси ҳисобланган акциялар бўйича олинган дивидентлардан давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш бўйича тайёргарлик ишларини ташкил этиш ва давлат мулкини тақсимлаш, бошқарув ва тижорат операцияларини бажариш бўйича хизмат кўрсатиш харажатларини қоплаш учун махсус йиғим миқдорида фойдаланиш;

давлатга тегишли акцияларни сотиш, шунингдек, уларни давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш махсус жамғармаларининг, Холдинг компанияларнинг акцияларига, шу жумладан, халқаро бозорда алмаштириш операцияларини амалга ошириш;

Олдинги таҳрирга қаранг.

(4-банднинг ўн иккинчи хатбоши Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2001 йил 31 декабрь 490-сонли қарори асосида ўз кучини йўқотган— ЎР ҚҲТ, 2001 й., 22-24-сон, 159-модда;)

акционерлик жамиятлари, бошқа хўжалик жамиятлари, ширкатларнинг акциялари (улушлари, пайлари)ни сотиб олиш;

махсус илмий-тадқиқот, аудиторлик, маслаҳат (шу жумладан, хорижий ташкилотлардан шартнома асосида) ва бошқа ташкилотлардан мустақил экспертлар ва мутахассисларни белгиланган тартибда меъёрий-услубий ҳужжатларни ишлаб чиқиш ва экспертизадан ўтказиш учун жалб этиш;

янги мулк эгасига мулкка эгалик қилиш ҳуқуқини берувчи ордер бериш; у тегишли реестр юритади ва «Ўзистиқболстат» давлат қўмитасига корхона ва ташкилотларнинг миллий регистрига киритиш учун мулкчилик шакли ўзгарганлиги ҳақида ахборот йўллайди.

5. Давлат мулки қўмитаси ва унинг топшириғи бўйича инвестиция жамғармалари ёхуд у томонидан вакил қилинган бошқа орган ўзининг ваколатли вакилларини акцияларнинг бир қисми давлат мулки ҳисобланган акционерлик жамиятлари бошқарувига вакил қилиб юборади.

Кўрсатилган ваколатли вакиллар, давлатга тегишли акциялар улушига мувофиқ, директорларни тайинлаш ва озод қилишда, йил якунлари бўйича жамият фаолияти натижаларини тасдиқлашда, навбатдаги йилга операциялар режасини тасдиқлашда ҳамда акция эгаларига юклатилувчи бошқа ишларда қатнашадилар.

6. Давлат мулки қўмитаси белгиланган тартибда ўзининг тузилма бўлинмаларини давлат мулкини бошқариш ва тадбиркорликни кўллаб-қувватлаш ҳудудий бошқармаларини тузади ва улар фаолиятига раҳбарлик қилади. Ҳудудий бўлинмалар Қорақалпоғистон Республикасида, вилоятларда ва Тошкент шаҳрида тузилади, бевосита Давлат мулки қўмитасига бўйсунадилар ҳамда амалий фаолиятда тегишли ҳокимликлар билан яқиндан ҳамкорлик қиладилар, юридик шахс ҳисобланадилар, банкда ўз ҳисоб-китоб счётига ва Давлат герби тасвири туширилган ўз номи ёзилган муҳрга эга бўладилар.

Ҳудудий бошқармаларнинг раҳбарлари Давлат мулки қўмитаси раиси томонидан лавозимга тайинланадилар ва лавозимдан озод этиладилар.

7. Давлат мулки қўмитасининг ўз ваколатлари доирасида қабул қилган қарорлари, шу жумладан, республика давлат мулки объектларини давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш дастурларини бажариш бўйича қарорлари, мулкчилик шаклларидан қатъи назар, вазирликлар, идоралар, уюшмалар, бирлашмалар, корхоналар, ташкилотлар, маҳаллий бошқарув органлари ва фуқаролар томонидан бажарилиши мажбурий ҳисобланади.

8. Давлат мулки қўмитасига Ўзбекистон Республикаси Президенти томонидан тайинланадиган, кейинчалик Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгаши томонидан тасдиқланадиган Раис Бош вазирнинг ўринбосари бошчилик қилади.

Давлат мулки қўмитаси Раиси Қўмитага юклатилган вазифаларнинг ва ўз функцияларининг амалга оширилиши учун шахсан жавоб беради. Давлат мулки қўмитаси марказий аппарати ва унинг ҳудудий бошқармалари таркибий бўлинмалари раҳбарларининг фаолиятнинг алоҳида йўналишларига раҳбарлик қилишлари учун шахсий жавобгарликлари даражасини белгилайди, марказий аппарат ходимларини лавозимга тайинлайди ва лавозимдан озод қилади.

Давлат мулки қўмитаси Раиси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тайинланадиган беш нафар ўринбосарга, шу жумладан, бир нафар биринчи ўринбосарга эга бўлади.

Давлат мулки қўмитасида таркибида Қўмита раиси (ҳайъат раиси), лавозими бўйича раис ўринбосарлари, шунингдек, бошқа раҳбар ходимлар бўлган 9 кишидан иборат ҳайъат тузилади. Давлат мулки қўмитаси ҳайъати аъзоларининг шахсий таркиби Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади.

Давлат мулки қўмитаси марказий аппаратининг тузилмаси ва ходимлари сони Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади.

Давлат мулки қўмитаси раиси ходимлар сони ва меҳнатга ҳақ тўлаш фонди доирасида тасдиқланган тузилмага ўзгартириш киритиш, ходимларнинг белгиланган умумий сони доирасида Қорақалпоғистон Республикаси, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳудудий бошқармалари ходимлари сони ва меҳнатга ҳақ тўлаш фондини белгилаш ҳуқуқига эгадир.

Давлат мулки қўмитаси марказий аппарати бошқармалари ва бўлимлари, унинг ҳудудий бошқармалари, ўзига қарашли ташкилотлар ва тузилмалари тўғрисидаги низомлар Давлат мулки қўмитаси раиси томонидан тасдиқланади,

Моддий-маиший таъминот ва тиббий хизмат кўрсатиш шарт-шароитлари бўйича Давлат мулки қўмитаси ва унинг ҳудудий бошқармалари ходимлари Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси, Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши ва маҳаллий бошқарув органларининг тегишли ходимлари тоифаларига тенглаштириладилар.

9. Давлат мулки қўмитаси органларининг ходимлари хизмат бурчларини бажаришда ҳокимият органлари вакили мақомига эга бўладилар ва унинг муҳофазасида бўладилар.

Хизмат фаолиятини амалга ошириш билан боғлиқ ҳолда Давлат мулки қўмитаси ходими ҳалок бўлган тақдирда ҳалок бўлганнинг оиласига республика бюджети маблағлари ҳисобидан 50 ойлик иш ҳақи миқдорида бир йўла нафақа тўланади, кейинчалик бу сумма айбдор шахслардан ундириб олинади.

Давлат мулки қўмитаси ходимларига касб фаолияти билан шуғулланишни истисно қилувчи оғир тан жароҳати етказилган тақдирда уларга республика бюджети маблағлари ҳисобидан 25 ойлик иш ҳақи миқдорида бир йўла нафақа берилади, кейинчалик бу сумма айбдор шахслардан ундириб олинади.

Давлат мулки қўмитаси ходимларига унча оғир бўлмаган тан жароҳати етказилганда уларга республика бюджети маблағлари ҳисобидан 5 ойлик иш ҳақи миқдорида бир йўла нафақа тўланади, кейинчалик бу сумма айбдор шахслардан ундириб олинади.

Давлат мулки қўмитаси ходимларига кўп йил ишлаганлиги ва умумий меҳнат стажи учун йиллик мукофот ойлик ҳисобидан қуйидаги миқдорда белгилансин: 3 йилдан 5 йилгача 0,6; 5 йилдан 10 йилгача 0,8; 10 йилдан 15 йилгача 1,0; 15 йилдан 20 йилгача 1,2; 20 йилдан юқориси 1,5. Тўлов йиллик иш якунига қараб берилади.

10. Давлат мулки қўмитаси ва унинг ҳудудий бўлинмаларининг ходимлари, иш фаолияти даврида ва эгаллаб турган лавозимни бўшатгандан сўнг 2 йил давомида тижорат ишлари билан шуғулланиш ва хизмат бурчини бажаришдан шахсий фойда олиш ҳуқуқига эга эмаслар.

Давлат мулки қўмитаси юридик шахс ҳисобланади, банкда ўз ҳисоб-китоб счётига, Ўзбекистон Республикаси Давлат герби тасвирланган ва ўз номи ўзбек ва рус тилларида ёзилган муҳрга эга бўлади.