Ҳужжат кучини йўқотган " " 01.03.2021
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг
қарори
Хизматчиларнинг асосий лавозимлари ва ишчилар касблари классификаторини янада такомиллаштириш тўғрисида
 LexUZ шарҳи
Мазкур қарор Ўзбекистан Республикаси Президентининг 2020 йил 31 декабрдаги ПҚ-4939-сонли «Малакаларни баҳолаш тизимини тубдан такомиллаштириш ва меҳнат бозорини малакали кадрлар билан таъминлаш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорига асосан 2021 йил 1 мартдан ўз кучини йўқотади.
Бозор иқтисодиёти ва замонавий корпоратив бошқарувнинг замонавий услублари талабларига мувофиқ ишчилар касблари ва хизматчилар лавозимларини таснифлашнинг норматив базасини янада такомиллаштириш, унинг олий ва ўрта махсус, касб-ҳунар таълим муассасаларида янги формациядаги кадрлар тайёрлаш тизими билан ўзаро боғлиқлигини, шунингдек касб-ҳунар таълими шакллари ва дастурларининг турличалигини ҳисобга олган ҳолда кучайтириш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:
1. Хизматчиларнинг асосий лавозимлари ва ишчилар касбларининг янгиланган классификатори иловага мувофиқ тасдиқлансин ва 2017 йил 1 ноябрдан бошлаб амалга киритилсин.
2. Белгилансинки:
касб-ҳунар коллежлари битирувчиларини ишчи касблари бўйича давлат ташкилотларига, шунингдек устав капиталида давлат улуши 50 фоиздан ортиқ бўлган ташкилотларга ишга қабул қилишга, уларга бажариладиган ишларининг турига ва тарификация натижасига кўра камида учинчи малакавий разряд берилади;
Вазирлар Маҳкамасининг 2015 йил 19 июндаги 164-сон қарори билан тасдиқланган Хизматчиларнинг асосий лавозимлари ва ишчилар касблари классификаторига мувофиқ ходимларнинг меҳнат дафтарчалари ва ташкилотларнинг меҳнатга оид муайян ҳужжатларидаги 2017 йил 1 ноябргача амалга оширилган ёзувлар ўз кучини сақлайди.
3.Ўзбекистон Республикаси Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлигига вазирликлар, идоралар, ташкилотлар ва илмий марказларнинг асосланган таклифларидан келиб чиқиб, шунингдек меҳнат бозорида янги касблар ва лавозимлар пайдо бўлишини ҳисобга олиб Классификаторга белгиланган тартибда ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш ҳуқуқи берилсин.
4. Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигининг Ўрта махсус, касб-ҳунар таълими Маркази, 2018/2019 ўқув йилидан бошлаб, касб-ҳунар коллежларида ишчи касблари бўйича тайёрланадиган мутахассисларнинг малакаси камида учинчи малакавий разрядга мувофиқлиги таъминлансин.
5. Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги Халқ таълими вазирлиги ва Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги билан биргаликда:
мазкур қарор билан тасдиқланган Хизматчиларнинг асосий лавозимлари ва ишчилар касблари классификатори асосида Олий таълим йўналишлари ва мутахассисликлари классификатори ва Ўрта махсус, касб-ҳунар таълимининг таълим йўналишлари, мутахассисликлар ва касблар классификатори мунтазам равишда мувофиқлаштирилиши ва уларга қўшимча ва ўзгартиришлар киритилиши таъминлансин;
Олий таълим йўналишлари ва мутахассисликлари классификатори ва Ўрта махсус, касб-ҳунар таълимининг таълим йўналишлари, мутахассисликлар ва касблар классификатори халқаро стандарт таълим классификацияси (МСКО-2011)га мувофиқлаштирилсин;
6. Давлат ва хўжалик бошқаруви органлари уч ой муддатда хизматчиларнинг лавозимлари ва ишчилар касблари тармоқ тариф-малака маълумотномаларига ушбу қарордан келиб чиқувчи ўзгартириш ва қўшимчаларни киритсинлар ва маълумотноманинг бир нусхасини (қоғозда ҳамда электрон шаклда), маълумотлар базасини шакллантириш учун Ўзбекистон Республикаси Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлигига юборсинлар.
7. Вазирлар Маҳкамасининг «Хизматчиларнинг асосий лавозимлари ва ишчилар касблари классификаторини тасдиқлаш тўғрисида» 2015 йил 19 июлдаги 164-сон қарори (Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2015 й., 6-сон, 48-модда) 2017 йил 1 ноябрдан бошлаб ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.
8. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари Ж.А.Қўчқоров, бандлик ва меҳнат муносабатлари вазири А.А. Хаитов ҳамда олий ва ўрта махсус таълим вазири И.У. Мажидов зиммасига юклансин.
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири А. АРИПОВ
Тошкент ш.,
2017 йил 4 октябрь,
795-сон
Вазирлар Маҳкамасининг 2017 йил 4 октябрдаги 795-сон қарорига
ИЛОВА
Хизматчиларнинг асосий лавозимлари ва ишчилар касблари
КЛАССИФИКАТОРИ
1-боб. Умумий қоидалар
1. Хизматчиларнинг асосий лавозимлари ва ишчилар касбларининг ушбу классификатори (кейинги ўринларда ХАЛИКК-2017 деб аталади) хизматчиларнинг асосий лавозимлари ва ишчилар касбларини тизимлаштириш, ишчиларнинг малака разрядлари диапазонини ва хизматчиларнинг лавозимлари тоифаларини белгилаш, шунингдек таълимнинг йўналиши ва даражасига қўйиладиган талабларни аниқлаш учун мўлжалланган.
ХАЛИКК-2017 Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2015 йил 19 июндаги 164-сон қарори билан тасдиқланган Хизматчиларнинг асосий лавозимлари ва ишчилар касблари классификатори ўрнига ишлаб чиқилган.
2. Ушбу ХАЛИКК-2017 дан:
турли ҳуқуқий шаклдаги ташкилотларнинг меҳнат шартномалари ва штат жадвалларини тузишда, ходимларнинг меҳнат дафтарчаларига ёзувларни киритишда, меҳнат шартномалари бўйича буйруқларни расмийлаштиришда, лавозимлар ва касбларни ходимларнинг тегишли тоифаларига киритишда, пенсияга доир имтиёзлар ҳуқуқини аниқлашда хизматчиларнинг лавозимлари ва ишчиларнинг касблари номларини стандартлаштириш ва бирхиллаштириш;
ходимларнинг малака тоифасини ҳисобга олган ҳолда кадрларни самарали равишда жой-жойига қўйиш;
ишлаб чиқариш ва бошқарувнинг ҳозирги даражасидан ва ривожланиши истиқболларидан келиб чиқиб, замонавий бозор иқтисодиёти талабларига жавоб берадиган, янгича фикрлайдиган кадрларни аниқ мақсадни кўзлаб тайёрлаш;
турли ташкилий-ҳуқуқий шакллардаги ташкилотларда кадрларни тайёрлаш ва қайта тайёрлаш бўйича ўқув дастурларини тузиш;
меҳнатни ҳисобга олиш, таҳлил қилиш ва унинг статистикасини юритиш;
ходимлар билан ишлашни ташкил этиш соҳасида ахборотни қайта ишлаш;
банд аҳолини фаолият (машғулот) турлари бўйича тақсимлаш;
халқаро даражада ижтимоий-меҳнат соҳасидаги статистика маълумотларини таққослаш учун фойдаланилади.
Классификатор, шунингдек, тармоқ тариф-малака маълумотномаларини белгиланган тартибда ишлаб чиқиш учун асос бўлади.
3. Ишчилар касблари ва хизматчилар лавозимлари ХАЛИКК-2017 нинг таснифлаш объектлари ҳисобланади.
4. Ушбу ХАЛИКК-2017:
хизматчилар лавозимлари ва ишчилар касблари номларидан фойдаланиш юзасидан — ходимларнинг меҳнат дафтарчаларига ёзувларни қайд этишда, меҳнат шартномалари тузишда, буйруқларни расмийлаштиришда, хизматчиларнинг лавозимларини ходимлар тоифаларига киритишда мажбурий ҳисобланади;
ишга қабул қилишда ходимлар маълумотининг энг паст даражаси, ишчилар касблари бўйича малака разрядларини белгилаш юзасидан — Ўзбекистон Республикаси Президенти ва Вазирлар Маҳкамасининг қарорлари билан ташкил этилган давлат корхоналари, муассасалари ва ташкилотларида (кейинги ўринларда давлат ташкилотлари деб аталади), хўжалик бошқаруви органларида, шунингдек устав капиталида давлат улуши 50 фоиздан ортиқ бўлган ташкилотларда қўлланилиши мажбурий ҳисобланади, бошқа ташкилотлар учун эса — тавсия хусусиятига эга.
таълим йўналиши юзасидан — барча ташкилотлар учун тавсия хусусиятига эга.
5. ХАЛИКК-2017да тегишли тарифлар билан биргаликда қуйидаги асосий атамалардан фойдаланилади:
а) хизматчи лавозими — ходимнинг функционал вазифалари, лавозим ҳуқуқлари ва жавобгарлик хусусияти билан белгиланадиган унинг хизмат мавқеи;
б) ишчи касби — касбга ўқиш ёки амалиёт натижасида эгалланган жами билимлар ва кўникмалар билан белгиланадиган ишчининг меҳнат фаолияти тури;
в) хизматчилар — ташкилотда ҳужжатларни тайёрлаш ва расмийлаштиришни, ҳисоб ва назоратни, бошқарув функцияларини, шунингдек хўжалик хизматини амалга оширадиган лавозимни эгаллаган мутахассислар;
г) мутахассислар — ишлаб чиқариш ва маъмурий жараёнларни режалаштирувчи, лойиҳалаштирувчи ва назорат қилувчи, мураккаб техникага хизмат кўрсатувчи, ҳужжатларни ишлаб чиқувчи, ходимларни бошқарувчи, ташкилот фаолияти жараёнларини, шу жумладан, уларга фармойиш берувчи ваколатлар берилмаган ҳолда тартибга солувчи, таълим берувчи ва соғломлаштирувчи, ижодий ва илмий фаолиятни, шу жумладан, бошқа ўзига хос функцияларни амалга оширувчи ходимлар. Мутахассислар бошқарув ва ишлаб чиқариш ходимларига тегишли бўлиши, фармойиш бериш ва ижро этиш функцияларини бажаришлари мумкин;
д) ишчилар — меҳнат қуроли ёрдамида меҳнат жараёнида ишлов берилиши керак бўлган материалларга (меҳнат предметига) таъсир кўрсатадиган, асосан жисмоний меҳнат билан шуғулланадиган, маҳсулот яратадиган, машиналарни кузатадиган, созлайдиган ва сақлайдиган, меҳнат предметлари жойини ўзгартирадиган, меҳнатнинг нормал шароитларини сақлаб турадиган, товарлар ва хизматларнинг ишлаб чиқариш технологияси билан белгиланадиган бошқа функцияларни бажарадиган ходимлар;
е) ходимлар тоифаси — хизматчининг меҳнати мазмунининг тавсифлари ва кўрсаткичлари тизими:
бошқарув ходимлари — бошқарув функцияларини амалга оширувчи, ходимларга раҳбарлик қилувчи, зарур қарорларни ишлаб чиқувчи ва қабул қилувчи, ташкилот фаолиятини режалаштирувчи, назорат қилувчи ва жараёнларни тартибга солувчи, зарур қарорлар қабул қилиш учун маълумотлар тайёрловчи ходимлар. Бошқарув ходимлари ташкилотнинг ўз олдига қўйган мақсадлар ва вазифаларга эришиши учун зарур ташкилий-техник шартларни, юкланган функциялар ва ишлаб чиқариш дастурлари бажарилишини таъминлайдилар. Бошқарув ходимлари раҳбарларга ва бошқарув ходимлари мутахассисларига бўлинади;
ишлаб чиқариш ходимлари — ташкилотнинг асосий маҳсулотлари (хизматлари)ни ишлаб чиқариш, шунингдек ишлаб чиқариш дастурида белгиланган қўшимча маҳсулотлар (хизматлар)ни ишлаб чиқариш жараёнида бевосита қатнашадиган ходимлари. Ишлаб чиқариш ходимлари таркибига ишлаб чиқариш жараёнида бевосита қатнашадиган мутахассислар ҳам киради;
техник ходимлар — функциясига бошқарув ходимлари фаолиятига техник хизмат кўрсатиш ҳамда ишлаб чиқариш ва технологик жараёнларни таъминлаш ишларини бажариш (нашр этиш, кўпайтириш ва архив ишларини бажариш, кутубхона иши, ҳужжатларни етказиб бериш, компьютер техникасига хизмат кўрсатиш, идора, котиблик ишларини ва бошқа ишларни бажариш) кирадиган ходимлар;
хизмат кўрсатувчи ходимлар — функциясига бинолар ва ҳудудларга техник хизмат ва хўжалик хизмати кўрсатиш, уларни қўриқлаш, бошқарув ходимларига транспорт хизмати кўрсатиш, ташкилотнинг бошқарув ва ишлаб чиқариш ходимларига хизмат кўрсатиш бўйича бошқа ишлар, шу жумладан, ижтимоий-маиший хизмат кўрсатиш кирадиган ходимлар. Хизмат кўрсатувчи ходимларга мутахассислар ва ишчилар тоифасига мансуб бўлмаган аҳолига маиший хизмат кўрсатиш ходимлари ҳам киради;
ж) ходим маълумотининг энг паст даражасига қўйиладиган талаблар — «Таълим тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига мувофиқ хизматчи ёки ишчи касби бўйича ишга киришда, қоидага кўра, бажариладиган ишлар ва функционал вазифаларнинг ўзига хослигидан келиб чиқиб талаб қилинадиган маълумотнинг энг паст даражаси. Ишга қабул қилишда маълумот йўналишига қўйиладиган талаблар қонун ҳужжатлари талаблари ҳисобга олинган ҳолда давлат органлари, хўжалик бошқаруви органлари ва ташкилотлар томонидан белгиланиши мумкин;
з) ишчиларнинг малакавий разрядлари диапазони — ишчи томонидан бажариладиган фаолиятнинг аниқ турига хос бўлган ишларнинг энг паст разрядидан энг юқори разрядигача бўлган оралиқ. Тариф разрядларининг диапазонида белгиланган аниқ тариф разрядлари ишнинг мураккаблигини ва унинг учун талаб этиладиган ишчи малакасини белгилайди;
и) таълим йўналиши — таълим муассасасида битирувчи томонидан тегишли даражадаги таълим дастури бўйича эгалланган ва улар томонидан касбий ёки лавозим фаолиятининг муайян тури бажарилишини таъминлайдиган базавий ва фундаментал билимлар, ўқув ва кўникмалар йиғиндиси.
2-боб. ХАЛИКК-2017нинг тузилмаси
6. Ушбу ХАЛИКК-2017 қуйидаги бўлимлардан иборат:
1-бўлим — «Ишчиларнинг асосий касблари таснифи» — Ишлар ва ишчи касблари ягона тариф-малака маълумотномасига мувофиқ ишчилар касбларининг, шунингдек ҳуқуқ ва мажбуриятлари ушбу ХАЛИКК-2017га 1-иловага* мувофиқ иқтисодиёт тармоқларида касблар таркибини тартибга солувчи уставлар, махсус иловалар ва тегишли қарорларда назарда тутилган ишчилар касбларининг номларини ўз ичига олади;
2-бўлим — «Хизматчиларнинг асосий лавозимлари таснифи» — иқтисодиётда ва ушбу ХАЛИКК-2017га 2-иловада* кўрсатилган ташкилотларнинг ташкилий-таркибий схемаларида қўлланиладиган фаолият номларини ўз ичига олади.
* 1 — 2-иловалар рус тилидаги матнда берилган.
7. 1-бўлим ишчилар касбларининг тартиб рақамларини уларнинг ортиб бориши тартибида, алифбо бўйича ишчилар касблари номларини ва Ўзбекистон Республикаси Машғулотларнинг миллий стандарт классификатори бўйича уларга мувофиқ кодларни (кейинги ўринларда ММСК деб аталади), малакавий разрядлари диапазонларини (кейинги ўринларда МРД деб аталади), Ўрта махсус, касб-ҳунар таълими мутахассисликларини тайёрлаш йўналишлари, касблар ва мутахассисликлар классификатори (кейинги ўринларда ЎМКТМТЙМК деб аталади) бўйича кодларни ўз ичига олади.
1-бўлимнинг жадвали қуйидаги шаклга эга:

Т/р

Касбнинг номи

ММСК
бўйича код

МРД

Таълимнинг энг паст даражаси

ЎМКТМТЙМК
бўйича код

8. 2-бўлим хизматчилар лавозимларининг тартиб рақамларини уларнинг ортиб бориши тартибида, алифбо бўйича хизматчиларнинг лавозимлари номларини ва уларга мувофиқ бўлган ММСК кодларини, ходимларнинг тоифалари кодларини, таълимнинг энг паст даражасини, шунингдек ЎМКТМТЙМК ҳамда Олий таълим йўналишлари ва мутахассисликлари классификатори (кейинги ўринларда ОТЙМК деб аталади) бўйича кодларни ўз ичига олади.
2-бўлимнинг жадвали қуйидаги шаклга эга:

Т/р

Лавозимлар номи

ММСК
бўйича код

Ходимлар тоифаси

Таълимнинг энг паст даражаси

ОТЙМК

бўйича код

9. ММСК касблари ва йўналишлари кодлари Халқаро меҳнат ташкилотининг Машғулотларнинг халқаро стандарт классификатори ISCO-88 га мувофиқдир ва тўртта рақамдан иборат бўлади:
биринчи рақам ўзида йириклаштирилган гуруҳни ифодалайди;
иккинчи рақам кичик гуруҳни ифодалайди;
учинчи рақам таркибли гуруҳни ифодалайди;
тўртинчи рақам базавий гуруҳни ифодалайди.
Масалан:

Код

2

Асосий гуруҳ: мутахассислар — профессионаллар

Код

2

1

Кичик гуруҳ: физика, математика ва техника фанлари соҳасида мутахассислар — профессионаллар

Код

2

1

3

Кичик гуруҳ: компьютерлар бўйича мутахассислар — профессионаллар

Код

2

1

3

1

Бошланғич: тизимларнинг ишлаб чиқувчилари ва таҳлилчилари

10. Ишчилар касблари малака разрядларининг диапазони (МРД) белгиланган тартибда давлат ва хўжалик бошқаруви органлари томонидан ишлаб чиқилган Ишчилар касбларининг ягона тариф-малака йўриқномаларига ҳамда тармоқ тариф-малака йўриқномалари ишчиларнинг касблари бўйича уларнинг мураккаблигига кўра (меҳнат шароитларини ҳисобга олмасдан) ишчилар касблари бўйича ишларнинг энг кам ва энг юқори разрядларини «1» дан «8» гача оралиқда белгилайди, бунда: «1» разряд — ходимдан паст малакани талаб қиладиган энг оддий ишларни, «8» разряд эса — ишчидан энг юқори касбий малакани ва тажрибани талаб қиладиган алоҳида мураккаб ва ноёб иш турларини ифодалайди. Аксарият ҳолларда ишчининг энг юқори малака разряди олтинчи разряддан ошмайди.
Айрим ишчи касблари бўйича малакавий разрядлари диапазони аниқланмайди (тегишли устунда «--» белги билан белгиланади).
11. ЎМКТМТЙМК ва ОТЙМК бўйича кодлар Таълимнинг халқаро стандарт классификациясига асосланган ва еттита рақамдан иборат:
биринчи рақам таълим дастурининг даражаси кодини белгилайди: «3» коди — ўрта махсус касб-ҳунар таълими, «5» ва «5А» кодлари — тегишли равишда «бакалавр» ва «магистр» академик даражалари учун; «2» ва «1» кодлари — тегишли равишда, шу жумладан, ишлаб чиқаришда («2») ва махсус касбий тайёргарликни талаб этмайдиган («1») қисқа муддатли касб тайёргарлиги даражаси учун;
иккинчи рақам — билимлар соҳаси коди;
учинчи рақам — таълим соҳаси коди;
тўртинчи ва бешинчи рақамлар — таълим йўналиши коди;
олтинчи ва еттинчи рақамлар — мутахассисликлар коди (ОТЙМКда кўрсатилмаган мутахассисликлар кодлари «00» рақамлари билан белгиланади).
Масалан:

Код

3

Таълим даражаси — ўрта махсус касб-ҳунар таълими

Код

3

1

Билим соҳаси — гуманитар фанлар ва санъат

Код

3

1

4

Таълим соҳаси — санъат

Код

3

1

4

08

Таълим йўналиши — саноат турлари бўйича санъатшунослик

Код

3

1

4

08

01

Мутахассислик — музей ходими

ХАЛИКК-2017 да кўрсатилган ҳар бир касб ёки лавозимга ОТЙМК ва ЎМКТМТЙМК бўйича бир ёки бир неча кодлар мувофиқ бўлиши мумкин.
2-бўлимда хизматчиларнинг айрим лавозимлари бўйича, «ОТЙМК ва ЎМКТМТЙМК бўйича код» устунида «5Ахххххх» коди кўрсатилган, у Олий таълим йўналишлари ва мутахассисликлари классификаторларига мувофиқ «Магистр» даражасини англатади.
Изоҳ: «хххххх» белгилари 0 дан 9 гача бўлган исталган сонни билдиради.
«ЎМКТМТЙМК, ОТЙМК бўйича код» устунида «-» белгиси кўрсатилган ҳолатларда маълумоти йўналишига нисбатан талаблар қўйилмайди.
12. Ходимларнинг хизматчилар лавозимларига тегишли тоифалари қуйидаги қисқартмалар билан белгиланган:
Б — бошқарув ходимлари;
М — мутахассислар;
Т — техник ходимлар;
X — хизмат кўрсатувчи ходимлар;
И — ишлаб чиқариш ходимлари.
13. Маълумотининг энг паст даражаси қуйидаги қисқартмалар билан белгиланган:
О/М — олий маълумотли, у «бакалавр» ва «магистр» даражаларини ўз ичига олади;
ЎМКҲТ — ўрта махсус, касб-ҳунарга доир маълумотли;
ТҚ — маълумоти даражасига талаб қўйилмайди.
3-боб. ХАЛИКК-2017ни қўлланиш хусусиятлари
14. Хизматчиларнинг айрим лавозимлари бажариладиган функцияларга кўра бошқарув ва ишлаб чиқариш ходимларига тегишли бўлиши мумкин.
Агар давлат ва хўжалик бошқаруви органи тузилмасида ишлаб чиқариш бўлинмалари ажратиб кўрсатилмаган бўлса, у ҳолда ходимларнинг «Мутахассислар» тоифасига киритилган лавозимлар бошқарув ходимларига тенглаштирилади, тегишли норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда истисно шаклида кўрсатилган айрим лавозимлардан ташқари.
15. Давлат ва хўжалик бошқаруви органларида техник ва хизмат кўрсатувчи ходимларнинг нормативдаги сонини аниқлашда техник ва хизмат кўрсатувчи ходимларнинг айрим лавозимлари ва касблари ишлаб чиқариш ходимлари жумласига киритилиши мумкин, агар ушбу лавозимлар ва касблар мазкур давлат ва хўжалик бошқаруви органининг ишлаб чиқариш бўлинмалари штатлар тузилмасига киритилган бўлса.
16. Хизматчиларнинг айрим лавозимлари ва ишчиларнинг касблари бўйича ХАЛИКК-2017 да кўрсатилмаганлар белгиланиши мумкин:
а) ҳосила лавозимлар ва касблар, шу жумладан:
ишчилар касблари бўйича — «катта» ва «ёрдамчи»;
хизматчилар лавозимлари бўйича — ўринбосар, ёрдамчи, биринчи, иккинчи, учинчи, тўртинчи, бешинчи, бош, етакчи, катта, кичик, олий маълумотли, ўрта махсус маълумотли, касб-ҳунарга доир маълумотли, сменали, бригадали, вилоят, туман, участка, кон ва ҳоказо.
Хизматчиларнинг айрим лавозимлари бўйича ҳосила лавозимлар бир лавозим доирасида ташкилот раҳбари томонидан белгиланади.
Ҳосила лавозимни (касбни) белгилашда ходимларнинг лавозим вазифаларини бажаришдаги мустақиллиги даражаси, унинг қабул қилинадиган қарорларнинг тўғрилиги юзасидан жавобгарлиги, ташаббускорлиги, меҳнатининг самарадорлиги ва сифати, шунингдек амалий фаолияти тажрибаси ҳисобга олинади.
Ҳосила лавозимларга ва касбларга ХАЛИКК-2017 да кўрсатилган лавозимлар ва касблар бўйича фаолият мазмуни хусусиятларини аниқлаштириш йўли билан ҳосил қилинган лавозимлар ва касблар ҳам киритилади. Ушбу ҳолатда унинг асосида ушбу ҳосила лавозим (касб) ҳосил қилинган ХАЛИКК-2017 да кўрсатилган лавозим (касб) классификация объекти ҳисобланади;
б) лавозимнинг малака тоифалари: олий, биринчи, иккинчи, учинчи.
Хизматчиларнинг лавозимлари бўйича малака тоифалари, қоидага кўра, қонунчиликда белгиланган тартибда ўтказиладиган аттестация натижалари бўйича белгиланади;
в) класслилиги ва класс даражалари.
Улар бўйича класслилик ва класс даражалари белгиланадиган лавозимлар рўйхати, шунингдек уларни белгилаш тартиби қонун ҳужжатларида белгиланади.
17. 2-бўлимнинг «Лавозимнинг номи» устунида хизматчиларнинг айрим лавозимлари бўйича такрорланадиган (эквивалент) ном кўрсатилган.
Масалан:

Т/р

Лавозим номи

ММСК бўйича код

Ходимлар

тоифаси

Маълумотининг энг паст даражаси

ЎМКТМТЙКМ

ва ОТЙМК бўйича коди

Кимё-лабораторияси бошлиғи (мудири)

1239

Б

О/М

5320300

Ушбу ҳолатда ташкилотларнинг меҳнат шартномаларини ва штат жадвалларини тузишда, ходимларнинг меҳнат дафтарчаларига ёзувларни киритишда, меҳнат муносабатлари бўйича буйруқларни расмийлаштиришда, лавозимлар ва ходимларнинг тегишли тоифаларига киритишда, пенсия имтиёзларига бўлган ҳуқуқни аниқлашда лавозимнинг тўғри номи ҳам асосий, ҳам такрорланадиган (эквивалент) ном ҳисобланади.
18. Ишга қабул қилишда талаб қилинадиган маълумотнинг энг паст даражасини белгилашда:
олий таълим муассасаларини «бакалавр» ва «магистр» даражаси билан тамомлаган шахслар олий маълумотли ходимлар жумласига киритилади;
академик лицейларни ва касб-ҳунар коллежларини, техникумларни, касб-ҳунар-техника, тиббиёт, педагогика ёки бошқа билим юртларини тамомлаган шахслар ўрта махсус касб-ҳунар маълумотига эга ходимлар жумласига киритилади.
19. Айрим ҳолатларда классификаторда белгиланган маълумотнинг энг паст даражасига ёки йўналишига эга бўлмаган, лекин етарли даражада амалий тажрибага эга бўлган, ўзларига юкланган лавозим вазифаларини тўлиқ ҳажмда ва сифатли бажарадиган ходимлар маълумотнинг тегишли даражасини ёхуд маълумотнинг бошқа йўналишини талаб қиладиган лавозимга қабул қилиниши мумкин, агар қонунчиликда бошқа тартиб назарда тутилмаган бўлса.
20. Давлат ва хўжалик бошқаруви органлари томонидан айрим ишчи касбларига аввал ўрнатилган тартибда қабул қилинган ҳуқуқий ҳужжатларга мувофиқ корхоналарда қўлланаётган ишларнинг разрядлари 1-бўлимнинг «МРД» устунида кўрсатилгандан юқорироқ ўрнатилган бўлса, аввал ўрнатилган ишчи касбларининг малакавий разряд диапазонлари сақлаб қолинади.
4-боб. ХАЛИКК-2017га ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш
21. ХАЛИКК-2017га ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш (актуаллаштириш) вазирликлар, идоралар, ташкилотлар, шунингдек фуқаролар (кейинги ўринларда фойдаланувчилар деб аталади) таклифлари асосида Ўзбекистон Республикаси Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги томонидан амалга оширилади.
ХАЛИКК-2017ни актуаллаштириш учун фойдаланувчилар Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги номига қуйидаги маълумотлар илова қилинган буюртманомани юборадилар:
a) ХАЛИКК-2017га киритиш ёки ХАЛИКК-2017 дан чиқариб ташлаш учун тавсия этилаётган лавозимлар ва касбларнинг номи;
б) киритиш учун тавсия этилаётган ҳар қайси касб ва лавозим бўйича:
тариф-малака тавсифномаларининг ёки фаолият мазмунининг тавсифи;
ХАЛИКК-2017да кўрсатилган кодлар, шу жумладан ММСК, ЎМКТМТЙКМ ва ОТЙМК бўйича кодлар, ишчилар касблари учун — разрядлар диапазони ва хизматчилар лавозимлари учун — ходимларнинг тоифаси;
в) ҳар қайси касб ёки лавозимни ХАЛИКК-2017 га киритишнинг ёки ХАЛИКК-2017 дан чиқариб ташлашнинг зарурлиги асосланган тушунтириш хати.
22. ХАЛИКК-2017 актуаллаштириш бўйича берилган буюртманомалар Ўзбекистон Республикаси Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги томонидан рўйхатдан ўтказилган кундан бошлаб 3 ой мобайнида, экспертларни жалб этган ҳолда кўриб чиқилади. Тавсия этилаётган ўзгартириш ва қўшимчалар қабул қилинган тақдирда Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги ХАЛИКК-2017 га ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида белгиланган тартибда буйруқ чиқаради, рад этилган тақдирда эса — фойдаланувчига асосланган рад этиш хатини юборади.
ХАЛИКК-2017га киритилган ўзгартириш ва қўшимчалар Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлигининг тегишли буйруғи Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигида давлат рўйхатидан ўтказилган пайтдан бошлаб кучга киради.
23. Агар ходимларнинг меҳнат дафтарчаларида ёки ташкилотнинг меҳнат муносабатларини белгиловчи маҳаллий ҳужжатларида ХАЛИКК-2017 да мавжуд бўлмаган касблар ва лавозимлар кўрсатилган бўлса ёки бирор-бир белгилари бўйича ХАЛИКК-2017 да кўрсатилган касблар ва лавозимларга мувофиқ бўлмаган касблар ва лавозимлар кўрсатилган бўлса, Ўзбекистон Республикаси Бандлик ва меҳнат муносабатлари вазирлиги ушбу касблар ва лавозимларнинг ХАЛИКК-2017 да кўрсатилганларга ўхшашлигини белгилаши мумкин. Ушбу ҳолатда ХАЛИКК-2017 га ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш талаб қилинмайди.
5-боб. Норматив ҳаволалар
24. ХАЛИКК-2017 доирасида қуйидаги норматив ҳаволалардан фойдаланилади:
O`z DSt 6.01.2:2007. Ўзбекистон Республикасининг техник-иқтисодий ва ижтимоий ахборотларни таснифлаш ва кодлаштириш ягона тизими. Классификаторларни ишлаб чиқиш ва юритиш тартиби;
Oʻz DT 008:2000. Ўзбекистон Республикасининг машғулотлар миллий стандарт классификатори;
Олий таълим давлат таълим стандарти. Олий таълим йўналишлари ва мутахассисликлари классификатори;
Ўрта махсус, касб-ҳунар таълимининг таълим йўналишлари, мутахассисликлар ва касблар таснифлагичи;
Машғулотларнинг Халқаро Стандарт Классификатори (МХСК-88);
Таълимнинг Халқаро Стандарт Классификацияси (ТХСК), ЮНЕСКО, 1997 йил.

(Қонун ҳужжатлари маълумотлари миллий базаси, 11.10.2017 й., 09/17/795/0080; 18.12.2018 й., 09/18/1025/2338-сон; 13.12.2019 й., 10/19/3202/4154-сон; 15.04.2020 й., 09/20/217/0426-сон)