Битим бўйича ишлар бажарилишини ташкил этиш, шу жумладан ушбу Қонун 21-моддасининг қоидаларига мувофиқ ҳисоб-китоб юритиш ва ҳисобот беришни инвесторнинг топшириғига биноан оператор амалга оширади. Фаолият соҳаси кўрсатиб ўтилган ишларни ташкил этиш билан чекланадиган бундай оператор сифатида инвестор томонидан ана шу мақсадларда Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ташкил этиладиган филиаллар ёки юридик шахслар ёхуд ана шу мақсадлар учун инвестор томонидан жалб этиладиган юридик шахслар, шу жумладан Ўзбекистон Республикаси ҳудудида фаолият юритаётган чет эллик юридик шахслар иштирок этишлари мумкин. Бунда инвестор операторнинг ҳаракатлари учун худди ўз ҳаракатлари сингари давлат олдида мулкий жавобгар бўлади.

14-модда. Харажатларни қоплаш

Инвестор битим бўйича ишларни бажариш давомида йўл қўйиладиган даражада қилган ўз харажатларининг ўрни қопланиши ҳуқуқига эга.

Йўл қўйиладиган даражадаги харажатлар деганда инвестор ёки операторнинг ушбу Қонунда белгиланган тартибда тасдиқланган навбатдаги йилдаги ишларни бажариш учун бюджетда назарда тутилган харажатлари тушунилади. Йўл қўйиладиган даражадаги харажатларнинг энг юқори миқдори битим билан белгиланади.

Инвесторларга фойдаланишга берилган ер қаъри участкаларида фойдали қазилма конларини аниқлаш ва қидиришга сарфланган йўл қўйиладиган даражадаги харажатларни қоплаш инвестор томонидан унга фойдаланиш учун ажратилган ер қаъри участкасида қазиб олинган (ишлаб чиқарилган) маҳсулотнинг бир қисми (бундан буён матнда компенсация маҳсулоти деб юритилади) ҳисобидан, келишилган жадвал бўйича, тижорат мақсадида қазиб олиш бошланган кун тўғри келадиган календарь йилидан бошлаб, тижорат мақсадидаги қазиб олиш бошлангунга қадар қилинган харажатлар тўла қопланганидан кейин эса бу харажатлар қилинган календарь йилида амалга оширилади. Бу ҳолда битимда фойдали қазилмаларни тижорат мақсадида қазиб олиш бошлангандан кейинги давр учун ўрни қопланадиган, йўл қўйиладиган харажатларнинг энг юқори миқдори белгилаб қўйилади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Ушбу Қонун 5-моддасининг учинчи қисмига мувофиқ инвесторларга фойдаланишга берилган ер қаъри участкаларида йўл қўйиладиган даражадаги харажатларнинг ўрнини қоплаш тижорат мақсадида кавлаб олиш бошланган кун тўғри келадиган календарь йилдан бошлаб компенсация маҳсулоти ҳисобидан амалга оширилади. Инвесторнинг жорий календарь йилда ўрни қопланмаган йўл қўйиладиган даражадаги харажатлари битим амал қилишининг бутун муддати давомида кейинги календарь йилларда қопланади. Бундай ҳолларда битимда ўрни қопланадиган йўл қўйиладиган даражадаги харажатларнинг энг юқори миқдори белгилаб қўйилади.

(14-модданинг тўртинчи қисми Ўзбекистон Республикасининг 2003 йил 30 августдаги 535-II-сон Қонуни таҳририда — Олий Мажлис Ахборотномаси, 2003 й., 9-10-сон, 149-модда)

Инвестор ёки оператор томонидан тўланадиган:

Олдинги таҳрирга қаранг.

қонунчиликда назарда тутилган солиқлар ва бошқа мажбурий тўловлар;

(14-модда бешинчи қисмининг иккинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 21 апрелдаги ЎРҚ-683-сонли Қонуни таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 21.04.2021 й., 03/21/683/0375-сон)

тижорат таваккалчиликлари ва бошқа таваккалчиликларни ихтиёрий суғурталашга қаратилган маблағлар;

Олдинги таҳрирга қаранг.

қонунчиликка мувофиқ тўланадиган, Ўзбекистон Республикасининг мақсадли жамғармаларига ўтказилган маблағлар;

(14-модда бешинчи қисмининг тўртинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 21 апрелдаги ЎРҚ-683-сонли Қонуни таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 21.04.2021 й., 03/21/683/0375-сон)

Ўзбекистон Республикаси фуқароси бўлмаган ходимларнинг ижтимоий эҳтиёжлари учун қилинган ажратмалар;

битим тузишга қадар ахборот олишга сарфланган маблағлар;

Олдинги таҳрирга қаранг.

қонунчилик бузилганлиги муносабати билан жарималар ва неустойкалар;

(14-модда бешинчи қисмининг еттинчи хатбошиси Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 21 апрелдаги ЎРҚ-683-сонли Қонуни таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 21.04.2021 й., 03/21/683/0375-сон)

битим бўйича ишларни бажариш пайтида технологияларни бузганлик натижасида қилинган харажатлар;

инвесторга тегишли маҳсулот реализация қилиниши муносабати билан қилинган харажатлар;

ихтиёрий хайриялар ва бадаллар;

битимда белгиланган чеклашлардан ортиқча моддалар бўйича қилинган харажатлар йўл қўйиладиган даражадаги харажатлар жумласига кирмайди.

Инвестор ёки операторнинг битимни ижро этиш пайтидаги йўл қўйиладиган даражадаги харажатларининг таркиби Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан белгиланади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Навбатдаги календарь йили учун қонунчиликка мувофиқ ҳисоблаб чиқарилган йўл қўйиладиган даражадаги харажатлар миқдори бошқарув қўмитаси томонидан тасдиқланиши керак. Календарь йил якунларига кўра йўл қўйиладиган даражадаги харажатлар тасдиқланган миқдордан ортиб кетиши, белгиланган тартибда кейинчалик қопланиши учун, бошқарув қўмитаси томонидан асослантирилиши ва тасдиқланиши лозим.

(14-модданинг еттинчи қисми Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 21 апрелдаги ЎРҚ-683-сонли Қонуни таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 21.04.2021 й., 03/21/683/0375-сон)

Йўл қўйиладиган даражадаги харажатларни қоплаш тартиби битим шартларида назарда тутилади.

15-модда. Маҳсулот тақсимоти

Қазиб олинган (ишлаб чиқарилган) маҳсулот давлат билан инвестор ўртасидаги битимга мувофиқ тақсимланмоғи лозим бўлиб, битимда:

қазиб олинган (ишлаб чиқарилган) маҳсулотнинг умумий ҳажмини ва унинг қийматини аниқлаш;

қазиб олинган (ишлаб чиқарилган) маҳсулотнинг компенсация маҳсулоти сифатида инвесторга мулк қилиб бериладиган қисмини (шу жумладан унинг энг юқори ёки энг паст миқдорини) аниқлаш;

қидириш ишларининг ва ер қаъри участкасини бошқача тарзда тадқиқ этишнинг натижаларини инвесторга фойдаланишга беришга қилган харажатларини қоплаш учун қазиб олинган (ишлаб чиқарилган) маҳсулотнинг давлатга бериладиган қисмини аниқлаш;

фойдага қолган маҳсулотни (бундай деганда қазиб олинган ёки ишлаб чиқарилган маҳсулотнинг ушбу Қонуннинг қоидаларига мувофиқ ер ости бойликларидан фойдаланганлик учун тўловларни тўлашга ишлатиладиган бир қисми, компенсация маҳсулоти, шунингдек давлат томонидан қилинган харажатларини қоплаш учун давлатга бериладиган бир қисми чегирилганидан кейинги ҳолати тушунилади) тақсимлаш;

қазиб олинган (ишлаб чиқарилган) маҳсулотнинг давлатга тегишли қисмини ёки шу баҳодаги эквивалентини унга бериш;

қазиб олинган (ишлаб чиқарилган) маҳсулотнинг инвесторга тегишли қисмини ёки шу баҳодаги эквивалентини унга бериш шартлари ва тартиби назарда тутилиши керак.

16-модда. Маҳсулотга бўлган мулк ҳуқуқи

Давлат компенсация маҳсулотини, шунингдек фойдага қолган маҳсулотнинг битим шартларига мувофиқ инвестор улуши ҳисобланувчи қисмини инвесторга мулк қилиб беради.

Битим шартларига мувофиқ инвесторнинг мулкига ўтадиган маҳсулот ҳеч қандай чеклашларсиз Ўзбекистон Республикасидан ташқарига олиб чиқиб кетилиши ёки инвестор томонидан ички бозорда битимда белгиланган шартлар ва тартибда реализация қилиниши мумкин.

Ўзбекистон Республикасида фавқулодда ҳолатлар юзага келган тақдирда, давлат камида ўттиз кун олдин инвесторни хабардор қилиб, инвесторнинг маҳсулотини зарур ҳажмда олиш ҳуқуқига эга. Бу ҳолда маҳсулотни олиш ва инвесторнинг эҳтимол тутилган зарарларини қоплаш шартлари битимда белгилаб қўйилади.

17-модда. Мол-мулк ва ахборотга бўлган мулк ҳуқуқи

Инвестор томонидан янги яратилган ёки олинган, битим бўйича ишларни бажариш учун фойдаланиладиган мол-мулк, агар битимда бошқача қоида назарда тутилган бўлмаса, инвесторнинг мулки ҳисобланади.

LexUZ шарҳи

Қаранг: Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2016 йил 1 мартдаги 61-сон «Маҳсулот тақсимотига оид битимлар доирасида сотиб олинган ёки янги ташкил этилган мол-мулкни хорижий инвесторга бериш тартиби тўғрисида»ги қарори, Ўзбекистон Республикаси «Инвестициялар ва инвестиция фаолияти тўғрисида»ги Қонунининг 10-моддаси.

Ушбу модданинг биринчи қисмида кўрсатилган мол-мулкка бўлган мулк ҳуқуқи мазкур мол-мулкнинг қиймати тўла қопланган кундан эътиборан ёки битим бекор қилинган кундан ёхуд тарафлар томонидан келишилган бошқа кундан эътиборан битимда назарда тутилган шартлар ва тартибда инвестордан давлат ихтиёрига ўтади. Шу билан бирга битимнинг амал қилиш муддати давомида битим бўйича ишларни бажариш учун инвесторга бундай мол-мулкдан текинга фойдаланиш мутлақ ҳуқуқи берилади ҳамда инвестор фойдаланишида турган мол-мулкни сақлашга доир чиқимлар ва унинг тасодифан нобуд бўлиш ёки тасодифан бузилиш эҳтимоли хавфи инвесторнинг зиммасида бўлади.

Битимни амалга ошириш мақсадида бошқарув қўмитаси билан келишган ҳолда инвесторларга вақтинча фойдаланиш учун (тасарруф этиш ҳуқуқисиз) давлатнинг ёки вакил қилинган компаниянинг мулки бўлган асосий фондлар (бинолар, иншоотлар ва бошқа объектлар) текинга бериб турилиши мумкин.

Барча бошланғич геологик, геофизик, геокимёвий, экологик ва бошқа ахборот, уни талқин этиш натижалари ва ҳосила маълумотлар, шунингдек битим бўйича ишларни бажариш жараёнида инвестор томонидан олинган тоғ жинслари ва рудаларнинг намуналари, шу жумладан керн, қатлам суюқликлари давлат мулки ҳисобланади.

Олдинги таҳрирга қаранг.

Инвестор битимда назарда тутилган махфийлик шартларига риоя этган ҳолда, ушбу модданинг тўртинчи қисмида кўрсатилган ахборот, маълумотлар ва намуналардан битим бўйича ишларни бажариш мақсадида текин фойдаланиш ҳуқуқига эга. Ахборот, маълумотлар ва намуналардан фойдаланиш тартиби, шунингдек уларни Ўзбекистон Республикасидан ташқарига олиб чиқиш ва Ўзбекистон Республикасига олиб кириш тартиби қонунчиликка мувофиқ битимда белгилаб қўйилади.

(17-модданинг бешинчи қисми Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 21 апрелдаги ЎРҚ-683-сонли Қонуни таҳририда — Қонунчилик маълумотлари миллий базаси, 21.04.2021 й., 03/21/683/0375-сон)

18-модда. Битимни ижро этиш чоғида фойдали қазилмаларни ташиш, сақлаш ва қайта ишлаш

Инвестор шартнома асосида, жаҳон бозори конъюнктурасини ҳисобга олган ҳолда қувур транспорти ва транспортнинг бошқа турлари объектларидан, фойдали қазилмаларни сақлаш ва қайта ишлаш объектларидан фойдаланишга бирон бир камситувчи шартларсиз эркин киришиш ҳуқуқига эга.

Битим бўйича ишларни бажариш учун зарур бўлган фойдали қазилмаларни сақлаш, қайта ишлаш ва ташиш объектлари Ўзбекистон Республикасида бўлмаган тақдирда, инвестор шундай объектларни қуриш ҳуқуқига эга.

19-модда. Тугатиш жамғармаси

Битим бўйича ишлар тугалланганидан кейин барча иншоотлар, қурилмалар ва бошқа мол-мулкни тугатиш ёки консервациялаш бўйича, шунингдек битим бўйича ишлар бажарилган ҳудудни чиқиндилардан тозалаш бўйича ишларни амалга ошириш мақсадида инвестор тугатиш жамғармасини тузади.

Тугатиш жамғармаси банкдаги ҳисобварақдан иборат бўлади. Инвесторга фойдаланишга бериб қўйилган ҳар бир ер қаъри участкаси бўйича тугатиш жамғармасининг маблағлари мол-мулкни тугатиш, консервациялаш ва қолдириш воситаларининг ҳисоблаб чиқарилган қийматини эътиборга олган ҳолда, битимга мувофиқ бошқарув қўмитаси томонидан тасдиқланган миқдорда ва тартибда, шунингдек тугатиш жамғармаси маблағларини бошқаришдан инвестор оладиган даромадлар ҳисобига шакллантирилади.

20-модда. Битимни ижро этиш чоғидаги солиқлар ва тўловлар

Олдинги таҳрирга қаранг.

Инвесторлар, шунингдек уларнинг пудратчилари ва иккиламчи пудратчилари Ўзбекистон Республикасида белгиланган барча турдаги солиқлар ва битимларда белгиланган ер қаъри участкаларида излаш ва қидириш ишларини бажариш билан боғлиқ бошқа мажбурий тўловларни тўлашдан озод қилинадилар.

(20-модданинг биринчи қисми Ўзбекистон Республикасининг 2008 йил 31 декабрдаги ЎРҚ-197-сонли Қонуни таҳририда — ЎР ҚҲТ, 2008 й., 52-сон, 513-модда)

Олдинги таҳрирга қаранг.