Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining
qarori
Yovvoyi hayvonlarni saqlash tartibini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida
Oʻzbekiston Respublikasining “Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish toʻgʻrisida”gi Qonuniga muvofiq yovvoyi hayvonlarni saqlash tartibini takomillashtirish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
1. Oʻzbekiston Respublikasining “Hayvonot dunyosini muhofaza qilish va undan foydalanish toʻgʻrisida”gi Qonunining 43-moddasiga muvofiq jismoniy shaxslar tomonidan yarim erkin sharoitlarda, sunʼiy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlanishi taqiqlangan yovvoyi hayvonlarning roʻyxati, shuningdek, mazkur roʻyxatga kiritilgan yovvoyi hayvonlarni yuridik shaxslar tomonidan saqlash tartibi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanishi maʼlumot uchun qabul qilinsin.
2. Quyidagilar:
Jismoniy shaxslar tomonidan yarim erkin sharoitlarda, sunʼiy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlanishi taqiqlangan yovvoyi hayvonlar roʻyxati 1-ilovaga muvofiq;
Jismoniy shaxslar tomonidan yarim erkin sharoitlarda, sunʼiy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlanishi taqiqlangan yovvoyi hayvonlar roʻyxatiga kiritilgan yovvoyi hayvonlarni yuridik shaxslar tomonidan saqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizom 2-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
3. Shunday tartib oʻrnatilsinki, unga muvofiq:
a) 2025-yil 1-yanvardan boshlab:
Jismoniy shaxslar tomonidan yarim erkin sharoitlarda, sunʼiy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlanishi taqiqlangan yovvoyi hayvonlar roʻyxatiga (keyingi oʻrinlarda — roʻyxat) kiritilgan yovvoyi hayvonlarni jismoniy shaxslar tomonidan yarim erkin sharoitlarda, sunʼiy yaratilgan yashash muhitda yoki tutqunlikda saqlash;
yovvoyi hayvonlarni davlat va mobil sirklarida (shapitolar) saqlash hamda ulardan sirk tomoshalarini oʻtkazish maqsadlarida foydalanish taqiqlanadi;
b) roʻyxatga kiritilgan yovvoyi hayvonlar Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining ruxsatnomalari asosida belgilangan tartibda faqat yuridik shaxslar tomonidan tashkil etilgan hayvonot bogʻlari va (yoki) pitomniklarda (terrarium, okeanarium, serpentariy va boshqalar) saqlanishi mumkin.
Bunda roʻyxatdagi Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan yovvoyi hamda zaharli hayvonlar qonunchilikka muvofiq maxsus pitomniklarda saqlanadi.
4. Belgilansinki, jismoniy shaxslar, shuningdek, davlat va mobil sirklar (shapitolar) ixtiyoridagi roʻyxatga kiritilgan yovvoyi hayvonlar:
shartnoma asosida yovvoyi hayvonlar saqlash uchun hayvonot bogʻlari va (yoki) pitomniklarga pulli yoki bepul topshirilishi;
Oʻzbekiston faunasiga mansub boʻlganda, ular uchun mos boʻlgan tabiiy yashash muhitiga, Oʻzbekiston faunasiga mansub boʻlmaganda esa, Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqariga qonunchilikda belgilangan tartibda chiqarib yuborilishi mumkin.
5. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi Ichki ishlar vazirligi, Milliy gvardiya hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari bilan birgalikda roʻyxatga kiritilgan jismoniy shaxslar ixtiyoridagi, shuningdek, davlat va mobil sirklarda (shapitolar) saqlanayotgan yovvoyi hayvonlarni 2026-yil 1-yanvarga qadar hayvonot bogʻlari va (yoki) pitomniklarga topshirilishini taʼminlasin.
6. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi Tashqi ishlar vazirligi hamda Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligi bilan birgalikda yovvoyi hayvonlarni hayvonot bogʻlaridagi reabilitatsiya markazlarida saqlash uchun xalqaro va donor tashkilotlarning begʻaraz koʻmak mablagʻlarini jalb etish choralarini koʻrsin.
7. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi Ichki ishlar vazirligi, Milliy gvardiya, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari bilan birgalikda roʻyxatga kiritilgan yovvoyi hayvonlarni noqonuniy saqlash holatlarining oldini olish boʻyicha nazorat tadbirlarini kuchaytirsin hamda aniqlangan huquqbuzarliklar yuzasidan qonunchilikda belgilangan tartibda choralar koʻrilishini taʼminlasin.
8. Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi manfaatdor vazirliklar va idoralar bilan birgalikda ikki oy muddatda:
yovvoyi hayvonlarni yarim erkin sharoitlarda, sunʼiy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlash boʻyicha minimal talablarni tasdiqlasin;
oʻzlari qabul qilgan normativ-huquqiy hujjatlarni ushbu qarorga muvofiqlashtirsin.
9. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vaziri A.A. Abduxakimov zimmasiga yuklansin.
Oʻzbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV
Toshkent sh.,
2024-yil 5-noyabr,
736-son
Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 5-noyabrdagi 736-son qaroriga
1-ILOVA
Jismoniy shaxslar tomonidan yarim erkin sharoitlarda, sunʼiy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlanishi taqiqlangan yovvoyi hayvonlarning
ROʻYXATI

Hayvonlarning sistematik taksonlari va turlarining nomi

T/r

Oʻzbek tilidagi nomi

Rus tilidagi nomi

Lotin tilidagi nomi

I. Zaharli hayvonlar

1.

Yirik skolopendra

Gigantskaya skolopendra

Scolopendra gigantea

2.

Qizil olov chumoli

Krasniy ognenniy muravey

Solenopsis invicta

3.

Buldog-chumoli

Chyorniy muravey-buldog

Myrmecia pilosula

4.

Qizil chumoli

Krasniy amerikanskiy muravey-jnets ili Borodatiy muravey-jnets

Pogonomyrmex barbatus

5.

Oʻq chumoli

Muravey pulya

Paraponera clavata

6.

Osiyo yirik qovoq arisi

Aziatskiy gigantskiy shershen

Vespa mandarinia

7.

Chayonlarning zaharli turlari

Yadovitie vidi skorpionov

Scorpiones

8.

Qoraqurt

Karakurt

Latrodectus tredecimguttatus

9.

Qirollik babuin oʻrgimchagi

Korolevskiy pauk-babuin

Pelinobius muticus

10.

Amerika sayr qiluvchi oʻrgimchagi

Amerikanskiy stranstvuyushiy pauk

Cupiennius salei

11.

Braziliya sayr qiluvchi oʻrgimchagi

Brazilskiy stranstvuyushiy pauk

Phoneutria fera

12.

Sidney oʻrgimchagi

Sidneyskiy Leykopautinniy ili voronkoviy pauk

Atrax robustus

13.

Olti koʻzli qum oʻrgimchagi

Shestiglaziy peschaniy pauk

Sicarius hahni

14.

Chili oʻrgimchagi

Korichneviy pauk otshelnik

Loxosceles reclusa

15.

Tosh baliq

Riba-kamen (Borodavchatka)

Synanceia verrucosa

16.

Qizil arslon baliq

Krilatka-zebra ili riba-zebra ili polosataya krilatka

Pterois volitans

17.

Qoziqdum skatlar

Xvostokolovie ili skati-xvostokoli

Dasyatidae

18.

Qoʻngʻir fugu baligʻi

Takifugu ili fugu

Takifugu rubripes

19.

Kirpi baligʻi

Dlinnoiglaya riba-yoj

Diodon holocanthus

20.

Aspidlar oilasiga mansub barcha turdagi ilonlar (kobra, aspida, krayt va boshqalar)

Vse vidi semeystva Aspidovie (kobra, aspidi, krayt i drugiye)

Elapidae

21.

Qora ilonlar oilasiga mansub barcha turdagi ilonlar (qora ilonlar, efa, koʻlvor ilon va boshqalar)

Vse vidi semeystva Gadyukovie (gadyuka, efa, gyurza i drugiye)

Viperidae

22.

Uzun tishli suv ilonlar

Dlinnozubie uji

Rhabdophis

23.

Bumslang

Bumslang

Dispholidus typus

24.

Komodo echkemari

Komodskiy varan

Varanus komodoensis

II. Yirtqich hayvonlar

25.

Kulrang akulalar oilasiga mansub barcha turlar

Vse vidi semeystva serix akul

Carcharhinidae

26.

Bolgʻa boshli akulalar oilasiga mansub barcha turlar

Vse vidi semeystva molotogolovie akuli ili akuli-moloti ili molot-ribi

Sphymidae

27.

Kulrang buqa akula

Tuporilaya akula ili seraya bichya akula, ili akula-bik

Carcharhinus leucas

28.

Murenadoshlar oilasiga mansub barcha turlar

Vse vidi semeystva Murenovie

Muraenidae

29.

Arra tumshuq skatlar oilasiga mansub barcha turlar

Vse vidi semeystva pilorilie skati

Pristidae

30.

Katta barrakuda

Bolshaya barrakuda

Sphyraena barracuda

31.

Afrika yoʻlbars baligʻi

Afrikanskaya tigrovaya riba

Nydrocynus vittatus

32.

Timsohlarning barcha turlari va kichik turlari

Vse vidi i podvidi krokodilov

Crocodilia

33.

Kayman toshbaqasi

Kaymanovaya cherepaxa

Chelydra serpentina

34.

Tasqara (grif) toshbaqa

Grifovaya cherepaxa

Macrochelys temminckii

35.

Lochinsimonlar turkumiga mansub barcha turlar va kenja turlar

Vse vidi i podvidi Sokoloobraznix

Falconiformes

36.

Yapaloqqushsimonlar turkumiga mansub barcha turlar va kenja turlar

Vse vidi i podvidi Sovoobraznix

Strigiformes

37.

Yoʻlbars va uning barcha kenja turlari

Vse podvidi tigra

Panthera tigris

38.

Sher va uning barcha kenja turlari

Vse podvidi lva

Panthera leo

39.

Yovvoyi mushuklar (Osiyo mushugi, Oltin mushuk, marmar mushuk, otselot yaguarundi, toʻqay mushugi, silovsin, qoraquloq, serval, manul)

Dikiye koshki (Aziatskaya koshka, Zolotaya koshka, mramornaya koshka, otselot, yaguarundi, kamishoviy kot, ris, karakal, serval, manul)

Felidae

40.

Qoplonlarning barcha kenja turlari

Vse podvidi leoparda (Pantera)

Panthera pardus

41.

Gepard va uning barcha kenja turlari

Vse podvidi geparda

Acinonyx jubatus

42.

Yaguar va uning barcha kenja turlari

Vse podvidi yaguara

Panthera onca

43.

Puma va uning barcha kenja turlari

Vse podvidi pumi

Puma concolor

44.

Qor qoploni

Irbis ili snejniy bars ili snejniy leopard

Panthera uncia

45.

Tutunli qoplonlarning barcha turlari va kenja turlari

Vse vidi i podvidi dimchatix leopardov

Rod Neofelis

46.

Boʻrilar, chiyaboʻrilar, tulkilarning barcha turlari va kenja turlari

Vse vidi i podvidi volka, shakala, lisi

Canidae

47.

Sirtlonlarning barcha turlari va kenja turlari

Vse vidi i podvidi semeystva giyenovie

Nyaenidae

48.

Asalxoʻr

Medoyed, ili lisiy barsuk

Mellivora capensis

49.

Rosomaxa

Rosomaxa

Gulo gulo

50.

Ayiqlar oilasining barcha turlari va kenja turlari

Vse vidi i podvidi semeystva medvejix

Semeystvo Ursidae

III. Inson sogʻligʻi va hayoti uchun xavfli hayvonlar

51.

Elektr skatlar

Elektricheskiye skati

Torpediniformes

52.

Elektr ugor

Elektricheskiy ugor

Electrophorus electricus

53.

Elektr laqqa baliq

Elektricheskiy som

Malapterurus electricus

54.

Oddiy piranya

Obiknovennaya piranya

Pygocentrus nattereri

55.

Yirik boʻgʻma ilonlar oilasiga mansub barcha turlar (toʻrli piton, Qora yoʻlbars piton, yorqin rangli yoʻlbars piton, ulkan (yashil) anakonda

Krupnie vidi semeystva udavovix (setchatiy pion, tyomniy tigroviy piton, svetliy tigroviy piton, gigantskaya (zelenaya) anakonda)

Python reticulatus, Python bivittatus, Python molurus, Eunectes murinus

56.

Kazuarlarning barcha turlari

Vse vidi kazuarovix

Casuarius

57.

Fillar oilasiga mansub barcha turlar va kenja turlar

Vse vidi i podvidi slonovix

Elephantidae

58.

Nosoroglar oilasining barcha turlari va kenja turlari

Vse vidi i podvidi nosorogovix

Rhinocerotidae

59.

Otlarning barcha turlari va kenja turlari (xonaki otlar va eshaklar bundan mustasno)

Vse vidi i podvidi loshadinix (za isklyucheniyem domashnix loshadey i oslov)

Equidae

60.

Oddiy begemot

Obiknovenniy begemot

Nippopotamus amphibius

61.

Bizon, zubr, Afrika buyvoli

Bizon, zubr, Afrikanskiy buyvol

Bison bison, Bison bonasus, Syncerus caffer

62.

Gorillalarning turlari va kenja turlari

Vse vidi i podvidi gorill

Gorilla

63.

Orangutanlarning barcha turlari va kenja turlari

Vse vidi i podvidi orangutanov

Pongo

64.

Pavianlarning barcha turlari

Vse vidi pavianov

Papio

65.

Shimpanzening barcha turlari

Vse vidi shimpanze

Pan

66.

Gibbonlar oilasining barcha turlari

Vse vidi semeystvo gibbonovie

Nylobatidae

67.

Kengurular oilasiga kiruvchi barcha turlar

Vse vidi kengurovix

Macropodidae

Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 5-noyabrdagi 736-son qaroriga
2-ILOVA
Jismoniy shaxslar tomonidan yarim erkin sharoitlarda, sunʼiy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlanishi taqiqlangan yovvoyi hayvonlar roʻyxatiga kiritilgan yovvoyi hayvonlarni yuridik shaxslar tomonidan saqlash tartibi toʻgʻrisida
NIZOM
1-bob. Umumiy qoidalar
1. Mazkur Nizom jismoniy shaxslar tomonidan yarim erkin sharoitlarda, sunʼiy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlanishi taqiqlangan yovvoyi hayvonlar roʻyxatiga kiritilgan yovvoyi hayvonlarni yuridik shaxslar tomonidan saqlash tartibini belgilaydi.
2. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:
yovvoyi hayvonlar — quruqlikda, suvda, atmosferada va tuproqda tabiiy erkin holatida yashovchi yovvoyi hayvonlar (sut emizuvchilar, qushlar, sudralib yuruvchilar, amfibiyalar, baliqlar, mollyuskalar, hasharotlar);
zaharli hayvonlar — organizmida doimiy yoki vaqti-vaqti bilan boshqa organizmlar uchun zaharli boʻlgan moddalarni ishlab chiqaradigan va saqlaydigan hayvonlar;
okeanarium — suv hayvonlari saqlanadigan yirik akvarium yoki suv havzasi;
pitomnik — yovvoyi hayvonlarni maʼlum maqsadlar uchun saqlashga moʻljallangan va doimiy inson nazorati ostida boʻlgan hudud (joy);
serpentariy — ilonlarni saqlash uchun moʻljallangan hamda harorati, namligi va yorugʻligi inson nazorati ostida boʻlgan maxsus joy;
terrarium — amfibiya, sudralib yuruvchilar, hasharotlar va boshqa umurtqasiz hayvonlarni saqlash uchun zarur sharoitlar yaratilgan joy.
3. Jismoniy shaxslar tomonidan yarim erkin sharoitlarda, sunʼiy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlanishi taqiqlangan yovvoyi hayvonlar roʻyxatiga kiritilgan yovvoyi hayvonlar (keyingi oʻrinlarda — yovvoyi hayvonlar) Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining (keyingi oʻrinlarda — Ekologiya vazirligi) ruxsatnomalari asosida belgilangan tartibda faqat yuridik shaxslar tomonidan tashkil etilgan hayvonot bogʻlari va (yoki) pitomniklarda (terrarium, okeanarium, serpentariy va boshqalar) saqlanishi mumkin.
Bunda roʻyxatdagi Oʻzbekiston Respublikasi Qizil kitobiga kiritilgan yovvoyi hamda zaharli hayvonlar qonunchilikka muvofiq maxsus pitomniklarda saqlanadi.
4. Yovvoyi hayvonlarning biologik turi va individual ehtiyojlarini hisobga olib, ular yashash uchun qulay sharoitlarda saqlanishi shart.
5. Yovvoyi hayvonlarni saqlash joylari mazkur Nizomga ilovadagi jismoniy shaxslar tomonidan yarim erkin sharoitlarda, sunʼiy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlanishi taqiqlangan yovvoyi hayvonlar roʻyxatiga kiritilgan yovvoyi hayvonlarni yuridik shaxslar tomonidan saqlash boʻyicha minimal talablarga javob berishi lozim.
2-bob. Yovvoyi hayvonlarni saqlash boʻyicha talablar
6. Yovvoyi hayvonlarga egalik qilishning qonuniyligini tasdiqlovchi hujjatlar va ularni saqlash sharoitlari, shu jumladan, jihozlangan qafaslar, akvariumlar, terrariumlar, suzish havzalari, toʻsiqlar va boshqa maxsus joylar va (yoki) binolar (keyingi oʻrinlarda — saqlash joylari) mavjud boʻlganda saqlanishi mumkin.
7. Yovvoyi hayvonlarni saqlash quyidagi talablarga javob berishi lozim:
yovvoyi hayvonlarni saqlash joylarida oʻz maydoni va hajmiga koʻra ularning hayoti uchun qulay shart-sharoitlar, shu jumladan, chiqindilardan tozalash, shamollatish hamda ortiqcha suvni chiqarib tashlaydigan drenaj tizimlari mavjud boʻlishi;
yovvoyi hayvonlar saqlash joylari veterinariya, veterinariya-sanitariya qoidalari va normalariga javob berishi;
saqlanayotgan yovvoyi hayvonlarga individual identifikatsiya belgilari (yorliq, halqa, mikrochip) oʻrnatilganligi;
yovvoyi hayvonlar saqlash joylari ularning hayotiy faoliyatini taʼminlaydigan qurilmalar (uyalar, boshpanalar) bilan jihozlanganligi va barcha jihozlar, shu jumladan, elektr jihozlari hayvonlarga shikast yetkazmasdan oʻrnatilganligi;
yovvoyi hayvonlar saqlash joylari yomgʻir, qor, shamol yoki quyosh nurlari tushishidan boshpana bilan taʼminlangan boʻlishi;
yovvoyi hayvonlar saqlash joylarining harorat rejimi, shamollatish tizimi va yoritilishi hayvonlarning turiga muvofiq taʼminlanganligi;
yovvoyi hayvonlar doimiy ravishda yetarli miqdorda toza ichimlik suvi bilan taʼminlanganligi;
yovvoyi hayvonlarga noqulaylik (stress) va jarohat yetkazmasdan ularni boqish va parvarish qilish, shuningdek, yovvoyi hayvonlar kasallikka chalinganda, ularni veterinariya sohasidagi mutaxassislar ishtirokida davolash uchun sharoitlar yaratilganligi;
yovvoyi hayvonlarning kasalliklarga qarshi emlab borilishi;
yovvoyi hayvonlar maʼlum bir turning ehtiyojlarini va har birining individual ehtiyojlarini hisobga olgan holda, ozuqa ratsioniga muvofiq oziqlantirilishi.
8. Yovvoyi hayvonlar boshqa hayvonlarga zarar yetkazishining oldi olinishini, shuningdek, xodimlar va tashrif buyuruvchilar uchun xavfsizlik sharoitlarini taʼminlagan holda saqlanadi.
9. Yovvoyi hayvonlar hisobi har yili 1-yanvar va 1-iyul holatiga koʻra Ekologiya vazirligining hududiy boʻlinmalari tomonidan yuritiladi va bu toʻgʻrisida dalolatnomalar rasmiylashtiriladi. Bunda dalolatnoma uch nusxada tuzilib, Ekologiya vazirligining hududiy boʻlinmasi va yuridik shaxs vakillari tomonidan imzolanadi hamda uning bir nusxasi oʻzida qoldirilib, ikkinchi hamda uchinchi nusxalari yuridik shaxs va Ekologiya vazirligiga taqdim etiladi.
10. Yovvoyi hayvonlarni saqlashda quyidagilarga yoʻl qoʻyilmaydi:
yovvoyi hayvonlarni davlat hisobiga qoʻymasdan saqlash;
yovvoyi hayvonlarni belgilanmagan joylarda saqlash;
Ekologiya vazirligining hududiy boʻlinmalari vakillari ishtirokisiz hayvonot bogʻlari va pitomniklarda saqlanayotgan yovvoyi hayvonlarni oʻzboshimchalik bilan tabiatga chiqarib yuborish;
kasalliklarga qarshi emlanmagan yovvoyi hayvonlarni saqlash;
yovvoyi hayvonlarni tajovuz xatti-harakatlarga undash;
bir-biriga xavf soladigan hayvonlar turlarini bitta yoki yaqin joyga joylashtirish;
yovvoyi hayvonlarni belgilangan talablarga rioya etmagan holda saqlash oqibatida ularning oʻlimiga olib kelish holatlariga yoʻl quyish;
yovvoyi hayvonlarni jamoat joylarida olib yurish va ularni sayr qildirish, shuningdek, maxsus qafassiz boshqa joylarga tashish;
yovvoyi hayvonlardan foydalangan holda, foto surʼat va video tasvirlarga tushirish xizmatlarini koʻrsatish;
telekoʻrsatuvlarda va boshqa tadbirlarda hayvonlarni namoyish etish maqsadida olib borish yoki boshqa shaxslarga foydalanishga berish;
yovvoyi hayvonlarni jismoniy shaxslarga berish, sotish, sovgʻa qilish va (yoki) boshqacha tarzda realizatsiya qilish.
11. Yovvoyi hayvonlarni jonsizlantirishga quyidagi hollarda yoʻl qoʻyiladi:
yashab ketishga qodir boʻlmagan hayvonning azob chekishini toʻxtatish zarur boʻlganda, basharti azoblanishni boshqa usulda toʻxtatish mumkin boʻlmasa;
hayvon quturgan taqdirda;
odamlar yoki hayvonlarning hayoti va sogʻligʻiga xavf solayotgan hayvonni zararsizlantirish uchun.
Bunda ushbu holatlar vujudga kelganda, yovvoyi hayvonlarni insoniylik tamoyillari asosida faqatgina veterinariya mutaxassisi tomonidan jonsizlantiriladi.
3-bob. Yovvoyi hayvonlarni saqlovchi yuridik shaxslarning huquq va majburiyatlari
12. Yovvoyi hayvonlarni saqlashda yuridik shaxslar kuyidagi huquqlarga ega:
yovvoyi hayvonlarga qonunchilik hujjatlariga muvofiq egalik qilish;
yovvoyi hayvonlarni saqlash va urchitish (koʻpaytirish);
yovvoyi hayvonlarni ovlash va tabiatga qoʻyib yuborish;
yovvoyi hayvonlarni Oʻzbekiston Respublikasi hududiga belgilangan tartibda olib kirish va uning hududidan olib chiqish;
yovvoyi hayvonlarni sotib olish, sotish, sovgʻa qilish va (yoki) boshqa tarzda realizatsiya qilish;
yovvoyi hayvonlarni namoyish qilish, ular ishtirokida koʻrgazma, ekologik va maʼrifiy ishlarni amalga oshirish.
13. Yovvoyi hayvonlarni saqlashda yuridik shaxslar:
yovvoyi hayvonlarni davlat hisobiga qoʻyish uchun belgilangan tartibda Ekologiya vazirligi yoki uning hududiy boʻlinmalariga murojaat qilishi;
yovvoyi hayvonlarni belgilangan talablarga muvofiq holda saqlashi;
yovvoyi hayvonlarni maʼlum bir turi va har birining ehtiyojlarini hisobga olgan holda, ozuqa ratsioniga muvofiq oziqlantirishi;
yovvoyi hayvonlar ularning biologik xususiyatlariga muvofiq saqlanishi, ularga nisbatan insoniylik tamoyillari asosida munosabatda boʻlishni, ozuqasiz va suvsiz qoldirmaslikka, kasallangan holatlarda esa malakali veterinariya yordami koʻrsatilishini taʼminlashi;
yovvoyi hayvonlar saqlash joylari va ularga tutash hududni veterinariya-sanitariya va zoogigiyena talablariga muvofiq saqlashi;
yovvoyi hayvonlarni koʻzdan kechirish, diagnostik tadqiqotlar va davolash-profilaktika ishlarini amalga oshirishi hamda emlash uchun veterinariya mutaxassislariga imkoniyat yaratib berishi;
yovvoyi hayvonlarni saqlash talablariga rioya etish yuzasidan Ekologiya vazirligi va uning hududiy boʻlinmalarining koʻrsatmalarini bajarishi;
yovvoyi hayvonlar insonlarning hayoti va sogʻligʻiga, ularning mol-mulkiga, shuningdek, boshqa hayvonlarga zarar yetkazishining oldini olishi;
yovvoyi hayvonlar inson yoki hayvonlarga har qanday jarohatlarni yetkazganda, ularga dastlabki tibbiy yordam koʻrsatish uchun tibbiyot muassasasiga (veterinariya poliklinikasiga) olib borishi;
yovvoyi hayvonlar toʻsatdan nobud boʻlishi, bir necha hayvonning bir vaqtda kasallanishi yoki ular oʻzlarini odatdan tashqari holatda tutishi toʻgʻrisida veterinariya mutaxassislarini xabardor qilishi;
veterinariya mutaxassislari yetib kelgunga qadar sogʻlom yovvoyi hayvonlarni kasallik belgilari borligiga shubha qilinayotgan yovvoyi hayvonlardan, shuningdek, kasallik tufayli nobud boʻlgan deb shubha qilinayotgan yovvoyi hayvonlarning jasadlarini alohida saqlashi;
nobud boʻlgan hayvonlarning jasadini qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda tegishli vakolatli organlar tomonidan krematsiya qilinishini taʼminlashi shart.
4-bob. Yakunlovchi qoidalar
15. Mazkur Nizom talablariga rioya etish ustidan nazorat Ekologiya vazirligi va uning hududiy boʻlinmalari tomonidan Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qoʻmitasi, davlat veterinariya nazorati va ichki ishlar organlari bilan birgalikda amalga oshiriladi.
16. Ushbu Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar.
 LexUZ sharhi
Qarang: Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksining 90, 92, 921-moddalari.
Jismoniy shaxslar tomonidan yarim erkin sharoitlarda, sunʼiy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlanishi taqiqlangan yovvoyi hayvonlar roʻyxatiga kiritilgan yovvoyi hayvonlarni yuridik shaxslar tomonidan saqlash tartibi toʻgʻrisidagi nizomga
ILOVA
Jismoniy shaxslar tomonidan yarim erkin sharoitlarda, sunʼiy yaratilgan yashash muhitida yoki tutqunlikda saqlanishi taqiqlangan yovvoyi hayvonlar roʻyxatiga kiritilgan yovvoyi hayvonlarni yuridik shaxslar tomonidan saqlash boʻyicha
MINIMAL TALABLAR

I. Yovvoyi hayvonlarni saqlash uchun volyerlar

Yovvoyi hayvon turlari

Guruhdagi soni

Ochiq volyer

Ichki volyer

Har bir qoʻshimcha hayvon uchun

Tavsiya etiladigan maydon va balandligi

maydon

(m2)

hajmi

(m3)

maydon

(m2)

hajmi

(m3)

ochiq volyer

(m2)

ichki volyer

(m2)

1. Sut emizuvchi hayvonlar uchun volyerlar oʻlchami

Xaltalilar:

Oʻrta kenguru, vallabi

4

200

600

15

-

15

3

Katta kenguru (kulrang, malla rang)

4

300

900

20

-

30

4

Primatlar:

Pavianlar

5

50

200

30

150

4

4

balandligi 4-5 m

Gibbonlar

3

50 — 100

500

40

240

8

8

120 m2 ochiq volyer, balandligi 6-7 m

Shimpanze, orangutanlar, babunlar

3

150

800

50

200

8

8

balandligi 4 — 6 m

Gorillalar

3

150

800

50

200

10

10

balandligi 4 — 6 m

Yirtqich sut emizuvchilar:

Itsimonlar:

Kichik tulkilar (korsak, katta quloqli)

2

30

-

8

20

4

1

Tulkilar (karagan, Turkiston tulkisi)

2

60

-

-

-

10

-

Chiyaboʻri, qizil boʻri

4

100

-

-

-

15

-

Yoldor boʻri

2

150

-

20

60

20

2

Boʻri turlari

4

200

-

15

45

20

-

Ayiqlar:

Malay ayigʻi

2

100

-

50

150

20

-

Ayiqlar (qoʻngʻir, Ximoloy)

2

150

-

-

-

20

-

Katta panda

1

300

100

400

Oq ayiq

1

150

-

15

-

-

-

Susarlar:

Rosomaxa

2

120

-

30

-

-

-

Asalxoʻr

2

60

-

30

-

4

4

Viverralar:

Yaguarundi

2

50

150

20

60

5

5

balandligi — 2,5-3 m. dan kam boʻlmagan

Mushuksimonlar:

Kichik mushuksimonlar (manul, qoplonli mushuk

2

20

60

10

30

4

4

Silovsin, serval, qoraquloq, tutunli qoplonlar

2

85

250

20

80

10

10

Puma, yaguar, qoplon, qor qoploni

2

200

1000

50

250

15

12

Yoʻlbars, sher

2

200

60

180

20

15

Gepard

2

200

-

40

120

20

-

Sirtlonlar:

Yerboʻri

2

100

-

20

60

10

6

Sirtlon

2

200

-

20

-

20

-

Xartumlilar:

Fil erkagi

1

150

200

1400

100

1 bosh hayvon uchun 500 m2 dan kam boʻlmagan

Fil urgʻochisi

2

500

200

1400

100

guruh uchun 2000 m2 dan kam boʻlmagan

Toqtuyoqlilar:

Tekislik zebrasi, kulon, Prjeval oti, Osiyo yovvoyi eshagi

4

1000

50

150

100

Togʻ zebrasi, Afrika yovvoyi eshagi

4

1000

-

100

-

100

-

Nosorog

2

500

-

100

300

150

-

Juft tuyoqlilar:

Begemot

2

500

-

200

1000

50

10

Buyvol, bizon, zubr

2

500

-

120

360

80

-

2. Qushlar uchun volyerlar oʻlchami

Tuyaqushlilar:

Kazuar

2

125 + 125

-

60+60

180+180

50

6

Lochinsimonlar:

Yirik burgutlar va tasqaralar, joʻrchi

2 — 6

450 — 500

2 000

-

-

10

balandligi 4 — 10 m

Kichik burgutlar, sorlar, boʻktargilar va boshqalar

2

20

60

-

-

8

Yirik lochinlar (krechet, oddiy lochin, itolgʻi, sahro lochini)

2

20

60

-

-

4

Urta va kichik lochinlar (jigʻiltoy, turumtoy, miqqiy)

2

10

30

-

-

2

Yapaloqqushlar:

Yirik yapaloqqushlar, ukki

2

20

50

-

-

6

Urta va kichik yapaloqqushlar

2

10

25

-

-

3

II. Yovvoyi hayvonlarni saqlash uchun suv havzalari

Su g emizuvchilar uchun suv havzalari oʻlchami

Hayvon turlari

Guruhdagi soni

Maydon

(m2)

Chuqurligi

(m)

Hajmi

(m3)

Har bir qoʻshimcha hayvon uchun

Amur yoʻlbarsi

1

10

1

10

10

Ayiqlar

2

10

1

10

2

Oq ayiq

1

80

2

160

20

Osiyo nosorogi

2

10

1

10

5

Mitti begemot

2

20

0,8

16

-

Begemot

2

30

1,5

45

8

III. Sudralib yuruvchi hayvonlar uchun volyerlar

Hayvon turlari

Guruhdagi soni

Quruqlik maydon

(m2)

Suv havzasi maydon

(m2)

Hajmi

(m3)

Balandligi

(m)

Har bir qoʻshimcha hayvon uchun

quruqlik maydon

(m2)

suv havzasi, maydon

(m2)

Yirik toshbaqalar

2

30

-

-

-

5

Suv toshbaqalari (kayman, grif va boshqalar)

2

1-2

16

32

-

-

8

Timsoh, gavial

2

10

20

20

2

5

5

Missisipi alligatori, qora kayman, yirik timsoh turlari

2

10

20

20

2

5

5

Kaymanlar, Xitoy alligatori

2

8

8

8

1,5

2

2

Timsoh va kaymanlarning kichik turlari

2

6

6

6

1,5

2

2

Yirik echkemarlar (komodo)

2

24

2

1

2

10

0,5

Echkemarlarning boshqa turlari

2

6

1

0,2

2

2

0,2

Boʻz echkemar

2

3

-

-

1

1

-

Yirik pitonlar (toʻrli, qora yoʻlbars, toʻrsimon va boshqalar)

2

umumiy uzunligidan 2/3 x 1/2

-

-

umumiy uzunligidan 1/2, 2,2 m gacha

yer sathidan 1/7

-

Anakonda

2

umumiy uzunligidan 2/3 x 1/2

umumiy uzunligidan 1/4 x 1/4, eng kami 1 m2

suv havzasining maydoni umumiy uzunligidan 0,1

umumiy uzunligidan 1/2, 2,2 m gacha

yer sathidan 1/7

0,2

Boshqa boʻgʻma ilonlar (Kuba, gilamsimon piton va boshqalar)

2

umumiy uzunligidan 2/3 x 1/3

-

-

umumiy uzunligidan 1/2, 2,2 m

yer yuzasidan 1/7

-

Zaharli ilonlar

Aspidlar oilasiga mansub barcha turdagi ilonlar (kobra, aspid, krayt va boshqalar)

1

umumiy uzunligidan 2/3 x 1/2

umumiy uzunligidan 1/4 x 1/4

-

umumiy uzunligidan 1/2

yer sathidan 1/7

-

Qora ilonlar oilasiga mansub barcha turdagi ilonlar (qora ilon, efa, qulvor ilon, bush ilon) (1,2 mdan uzun)

2

umumiy uzunligidan 2/3 x 1/2

-

-

umumiy uzunligidan 1/2

yer sathidan 1/7

Orqa joʻyakli ilonlar (uzun tishli suvilonlar, bumslang va boshqalar)

2

umumiy uzunligidan 2/3 x 1/2

umumiy uzunligidan 1/4 x 1/4

suv havzasining maydoni umumiy uzunligidan 0,1

umumiy uzunligidan 1/2

yer sathidan 1/7

IV. Suvda yashovchi hayvonlarni (baliqlar) saqlash talablari

Hayvon turlari

Baliq oʻlchami

(sm)

Guruhdagi soni

Bir juft uchun hajm

(litr)

Katta barrakuda

80 — 120

1

400

Mushuksimon va boshqa yirik boʻlmagan akula turlari

50

2

800 dan ortiq

Akulalar (kulrang, bolgʻaboshli, kulrang buqa akula, va boshqalar)

100

2

3000 dan

Murena

60 — 100

1

200 — 800

Krilatka-zebra

30 — 35

2-3

450 dan

Fugu

15

5

300

Elektr ugori

3 dan ortiq

1

450 — 500

Elektr laqqa baligʻi

1 — 3

1

250 dan

Elektr skat

50 — 150

1

1000

Qoziqdum skat, arra tumshuq skat

70

1

1000

Kirpi baligʻi (Riba-yoj)

15 — 40

2

820

Riba-kamen (Borodavchatka ujasnaya)

25

1

120

Afrika yoʻlbars baligʻi

180

1

2000 — 3000

Oddiy piranya

15 — 30

5 — 8

400 — 500

V. Umurtqasizlarni saqlash talablari

Hayvon turlari

Guruhdagi soni

Uzunligi

(sm)

Eni

(sm)

Balandligi

(sm)

Chayonlarning zaharli turlari (rang-barang, Kavkaz)

20 — 50

40

30

30

Tropik chayon

10

40

30

30

Yirik skolopendra

1

30

20

30

Mayda oʻrgimchak (qoraqurt va boshqalar)

1

15

15

15

Yirik va mayda oʻrgimchaklar (tarantul va boshqalar)

1

30

30

30

Osiyo yirik qovoq arisi

500 gacha

50

50

30

Chumolilar fermasi (yirik chumoli turlari)

500 tagacha

25

20

6

Chumolilar fermasi (mayda chumoli turlari)

1000 tagacha

16

15

6

Ona chumoli (probirka)

30 tagacha

15

1,6

1,6

Yirik hashoratlar

10 — 100

100

60

60

(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 06.11.2024-y., 09/24/736/0893-son)