Hujjatga taklif yuborish
Audioni tinglash
Hujjat elementidan havola olishOʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishqarori
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFaktoring elektron platformalarining axborot tizimlarida axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikni taʼminlash boʻyicha minimal talablar toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash haqida
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan 2025-yil 13-avgustda roʻyxatdan oʻtkazildi, roʻyxat raqami 3665]
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻzbekiston Respublikasining “Oʻzbekiston Respublikasining Markaziy banki toʻgʻrisida”gi Qonuni hamda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 12-avgustdagi PF-109-son “Faktoring xizmatlari bozorini jadal rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmoniga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bank boshqaruvi qaror qiladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Faktoring elektron platformalarining axborot tizimlarida axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikni taʼminlash boʻyicha minimal talablar toʻgʻrisidagi nizom ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Mazkur qaror Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati hamda Raqamli texnologiyalar vazirligi bilan kelishilgan.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran uch oydan keyin kuchga kiradi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishRais T. ISHMETOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishToshkent sh.,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2025-yil 16-iyul,
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16/2-son
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKelishildi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishDavlat xavfsizlik xizmati raisi B. KURBANOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2025-yil 4-iyul
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishRaqamli texnologiyalar vaziri Sh. SHERMATOV
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2025-yil 23-iyun
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishOʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining 2025-yil 16-iyuldagi 16/2-son qaroriga
ILOVA
ILOVA
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFaktoring elektron platformalarining axborot tizimlarida axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikni taʼminlash boʻyicha minimal talablar toʻgʻrisidagi
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishNIZOM
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishHujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishMazkur Nizom kredit tashkiloti boʻlmagan yuridik shaxslar (bundan buyon matnda tashkilot deb yuritiladi) tomonidan tashkil etiladigan faktoring elektron platformalarida axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikni taʼminlash hamda ularni IT-auditdan oʻtkazish boʻyicha minimal talablarni belgilaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1-bob. Umumiy qoidalar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1. Mazkur Nizomda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishautentifikatsiya — foydalanuvchi, dastur, qurilma yoki maʼlumotlarning haqiqiyligini tasdiqlash tartib-taomili;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaxborot tizimi — axborotni toʻplash, saqlash, izlash, unga ishlov berish hamda undan foydalanish imkonini beradigan, tashkiliy jihatdan tartibga solingan jami axborot resurslari, axborot texnologiyalari va aloqa vositalari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaxborot xavfsizligi — axborot sohasida shaxs, jamiyat va davlat manfaatlarining himoyalanganlik holati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfaktoring elektron platformasi (bundan buyon matnda platforma deb yuritiladi) — Internet butunjahon axborot tarmogʻida joylashtirilgan, faktoring (pul talabnomasidan boshqa shaxs foydasiga voz kechish evaziga moliyalash) bozori ishtirokchilari (moliya agentlari, mijozlar va debitorlar) oʻrtasida yuridik ahamiyatga ega boʻlgan munosabat hamda elektron hujjat almashinuvini tashkil etishga qaratilgan axborot tizimi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishidentifikatsiya — foydalanuvchilarning shaxsini aniqlash maqsadida ularga identifikator (noyob nomlar) tayinlash yoki tayinlangan identifikatorlarni (noyob nomlar) identifikatorlar roʻyxati bilan solishtirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIT-audit — axborot texnologiyalari, avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari hamda maʼlumotlarni qayta ishlash infratuzilmasining ishonchliligi, amaldagi qonunchilik hujjatlari va standartlarga muvofiqligi, shuningdek axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikning taʼminlanganlik darajasini aniqlash maqsadida amalga oshiriladigan mustaqil baholash jarayonlari;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkiberxavfsizlik — kibermakonda shaxs, jamiyat va davlat manfaatlarining tashqi va ichki tahdidlardan himoyalanganlik holati;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishshaxsga doir maʼlumotlar — muayyan jismoniy shaxsga taalluqli boʻlgan yoki uni identifikatsiya qilish imkonini beradigan, elektron tarzda, qogʻozda va (yoki) boshqa moddiy jismda qayd etilgan axborot.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2-bob. Axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikni taʼminlash boʻyicha amalga oshiriladigan tashkiliy choralar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish2. Tashkilotlar platformani taʼminlaydigan axborot tizimlari (bundan buyon matnda axborot tizimlari deb yuritiladi) hamda resurslarida axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikni taʼminlash maqsadida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olisha) axborot xavfsizligi siyosatini ishlab chiqadi va tasdiqlaydi. Bunda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaxborot tizimlari va resurslarida axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikni taʼminlash boʻyicha talablar belgilanishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishbelgilangan talablar tashkilotning har bir xodimiga tanishtirilishi hamda ushbu talablarga xodimlarning qatʼiy rioya qilishi taʼminlanishi lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishb) axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikni taʼminlash boʻyicha masʼul xodimni (bundan buyon matnda masʼul xodim deb yuritiladi) tayinlaydi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishc) konfidensial, shu jumladan bank sirini tashkil etuvchi va shaxsga doir maʼlumotlarning daxlsizligini taʼminlaydi hamda ulardan foydalanish tartibini ishlab chiqadi. Bunda, ushbu tartibda:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkonfidensial, shu jumladan bank sirini tashkil etuvchi va shaxsga doir maʼlumotlar bilan ishlashda xavfsizlik, konfidensiallik va yaxlitlikni taʼminlash boʻyicha talab va qoidalarni ishlab chiqish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishxodimlar bilan konfidensial, shu jumladan bank sirini tashkil etuvchi va shaxsga doir maʼlumotlar oshkor etilishining oldini olish boʻyicha majburiyatnomalar (shartnomalar) tuzish va ushbu maʼlumotlardan foydalanish huquqlarini xodimlarning lavozim majburiyatlaridan kelib chiqib belgilash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkonfidensial maʼlumotlar roʻyxatini shakllantirish va tasdiqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkonfidensial maʼlumotlar bilan ishlashga ruxsat berilgan xodimlar roʻyxatini shakllantirish va tasdiqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkonfidensial maʼlumotlar bilan ishlash tartibini ishlab chiqish va tasdiqlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtashqi saqlovchi qurilmalar va texnik vositalarni nazorat qilinadigan hududdan tashqariga ruxsatsiz olib chiqilishini oldini olish choralari nazarda tutilishi lozim;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishd) axborot tizimlarida yuzaga keladigan xavflarni baholash hamda boshqarish boʻyicha talablarni belgilaydi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishe) axborot tizimlarida yuzaga kelgan yoki kelishi mumkin boʻlgan toʻxtalishlar, uzilishlar, axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik hodisalarini aniqlash, oldini olish, bartaraf etish va ular toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni saqlash hamda roʻyxatini yuritish tartibini ishlab chiqadi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3. Masʼul xodim oʻz faoliyatida:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaxborot tizimlari va resurslarida axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikni taʼminlash boʻyicha belgilangan talablarning tashkilot boʻlinmalari va xodimlar tomonidan bajarilishini nazorat qilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaxborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikni taʼminlash tizimini tashkil qilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishish jarayonida xodimlarga konfidensial, shu jumladan bank sirini tashkil etuvchi va shaxsga doir maʼlumotlarni sir saqlash majburiyati va oʻz majburiyatlarini buzganligi uchun javobgarligi toʻgʻrisida tushuntirish ishlarini olib borishi hamda ushbu maʼlumotlar saqlanishini nazorat qilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaxborot tizimlariga oʻzgartirishlar kiritilishini nazorat qilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishfoydalanuvchilarning axborot resurslarida ishlash huquqlari va chegaralarini belgilashni tashkil etishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaxborot tizimlariga kirishni nazorat qilishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaxborot tizimlari va axborot resurslaridan ruxsatsiz foydalanishni cheklashi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaxborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikni taʼminlash yuzasidan ichki meʼyoriy hujjatlarni ishlab chiqishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaxborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikni taʼminlash masalalarida rahbariyatga takliflar berishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaxborotning saqlanishi ustidan umumiy nazoratni tashkil etishni taʼminlashi kerak.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4. Tashkilotlar tizimli ravishda axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikni taʼminlash sohasiga ixtisoslashgan oʻquv kurslarida masʼul xodimlarni oʻqitish ishlarini tashkil etishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish3-bob. Axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikni taʼminlash hamda IT-audit oʻtkazishga doir minimal talablar
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish5. Tashkilotlar oʻz faoliyatida axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikni taʼminlashda axborot tizimlari va resurslarida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik hodisalarini aniqlash, oldini olish va bartaraf etish choralarini koʻrishlari lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish6. Foydalanuvchilarning platformaga kirishi himoyalangan protokollardan foydalangan holda Internet butunjahon axborot tarmogʻi orqali amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishFoydalanuvchi va server oʻrtasidagi barcha oʻzaro axborot almashinuvi faqat himoyalangan Transport Layer Security (TLS) protokolidan (1.3 yoki undan yuqori versiya) foydalangan holda amalga oshirilishi shart.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish7. Platforma foydalanuvchilari oʻrtasida almashinadigan maʼlumotlar va hujjatlarning haqqoniyligini tasdiqlash elektron raqamli imzo kalitlari orqali amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish8. Platforma Oʻzbekiston Respublikasida joylashgan va Tactically Integrated Emergency Response (TIER) talablariga javob beruvchi maʼlumotlarni qayta ishlash markazlari yoki tashkilotning server xonalarida joylashtiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish9. Tashkilotlarning shaxsga doir maʼlumotlar bazasi Shaxsga doir maʼlumotlar bazalarining davlat reyestrida roʻyxatdan oʻtkazilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish10. Tashkilotlar axborotni shakllantirish, uzatish, saqlash va unga ishlov berishning barcha bosqichlarida konfidensial, shu jumladan bank sirini tashkil etuvchi va shaxsga doir maʼlumotlarni uzluksiz himoya qilish uchun quyidagi choralarni koʻrishlari lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishidentifikatsiya, autentifikatsiya va avtorizatsiya qilish tizimini joriy etish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtizimga ruxsatsiz kirishning oldini olish usullarini (login, parol, koʻp faktorli autentifikatsiya (KFA) va boshqalar) qoʻllash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmaʼlumotlar bazasi administratorining paroli kamida 12 ta belgidan kam boʻlmasligini taʼminlash, bunda parolning belgilari sifatida pastki va yuqori registr harflari, raqamlar va maxsus belgilardan (@, #, $, &, % va boshqalar) foydalanish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishhujjatlar va identifikatsiya maʼlumotlarini qalbakilashtirish, ruxsatsiz koʻchirish, oʻzgartirish, oʻchirish hamda uchinchi shaxslarga taqdim etishdan himoyalash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaxborot tizimlaridagi dasturiy taʼminotlarning nazorati va hisobini yuritish hamda dasturiy taʼminot versiyalari, apparat-dasturiy qurilmalar va dasturiy vositalarning uzluksiz ishlashini taʼminlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaxborot tizimlarini aktual holatda (oxirgi versiyada) boʻlishini taʼminlash, bunda dasturiy taʼminotning yangi versiyasini tekshiruvdan oʻtkazgandan soʻng axborot tizimiga joriy etish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishkorporativ tarmoqda ilova serverlari va foydalanuvchilar oʻrtasidagi barcha axborot almashinuvini Transport Layer Security (TLS) protokoli (1.3 yoki undan yuqori versiya) orqali amalga oshirish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaxborot tizimlarini asosiy va zaxira aloqa kanallari bilan taʼminlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishserverlarda ish faoliyati uchun zarur boʻlmagan portlarni yopish va xizmatlarni toʻxtatish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaxborot tizimiga ruxsatsiz kirish yoki axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik hodisalari sodir etilganda, ularni tahlil qilish asosida himoya tizimlarini mustahkamlab borish choralarini koʻrish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaxborot tizimiga tashqi axborot tizimlarini integratsiya qilishda yaratiladigan veb-servis (WebAPI) metodlaridan foydalanish jarayonida avtorizatsiyadan oʻtkazish uchun berilgan token orqali ishlashni yoʻlga qoʻyish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishKeyingi tahrirga qarang.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish11. Veb-servis (WebAPI) metodlari orqali axborot tizimlariga murojaat qiluvchi tashqi axborot tizimlari faqat oldindan autentifikatsiyadan oʻtgan va ishonchli deb topilgan foydalanuvchilar nomidan, amal qilish muddati tugamagan JWT (JSON Web Token) vositasida identifikatsiya va avtorizatsiya qilinishi shart.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishVeb-servis tomonidan qabul qilinadigan JWT token quyidagi talablarga javob berishi shart:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish1.3 yoki undan yuqori versiyadagi TLS protokoli orqali uzatilgan boʻlishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishamal qilish muddati 30 daqiqadan oshmasligi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishRS256 yoki ES256 raqamli imzo algoritmlaridan foydalanilgan boʻlishi;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishmajburiy atributlari (iss, sub, aud, iat, exp, jti) toʻliq va toʻgʻri koʻrsatilgan boʻlishi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish12. Veb-servis tomonidan taqdim etilgan JWT tokenning haqiqiyligi, amal qilish muddati hamda foydalanuvchining rollari va vakolatlari majburiy ravishda tekshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishToken yaroqsiz, muddati tugagan yoki notoʻgʻri boʻlgan hollarda soʻrov rad etilishi va mos xatolik kodi bilan javob qaytarilishi shart.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish13. Refresh-token orqali yangilangan JWT tokenlar mazkur Nizomning 10 va 11-bandlarida koʻrsatilgan xavfsizlik talablariga toʻliq muvofiq boʻlishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishRefresh-tokenning amal qilish muddati 12 soatdan oshmasligi shart.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish14. Autentifikatsiya va avtorizatsiya jarayonida foydalanuvchi 3 daqiqa davomida faol emasligi aniqlansa, tizim uni avtomatik tarzda tizimdan chiqaradi hamda unga tegishli barcha tokenlar darhol bekor qilinadi (deaktivatsiya qilinadi).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish15. Veb-servislar orqali axborotga kirish faqat oldindan belgilangan rollar va vakolatlar doirasida amalga oshirilishi lozim. Har bir kirish holati majburiy ravishda qayd etilishi shart.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish16. Aloqa kanallari orqali nazorat qilinadigan hududdan tashqariga chiquvchi konfidensial axborotlar Oʻzbekiston Respublikasida sertifikatlangan axborotni kriptografik himoya qilish vositalari bilan shifrlanishi zarur (qoʻshimcha tarmoq himoyasini taʼminlashda qoʻllaniladigan IPSec va boshqa shu kabi vositalar bundan mustasno).
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishAxborot tizimlaridan imtiyozli (administratorlik) foydalanish huquqiga ega xodimlarning masofaviy ulanishi faqat Privileged Access Management (PAM) tizimi orqali amalga oshirilishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish17. Tashkilot axborot tizimlarida axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikni taʼminlash uchun yangi avlod tarmoqlararo ekranlar qurilmalarining (next generation firewall) apparat-dasturiy vositalarini hamda tarmoqdagi hujumlarni aniqlash va oldini olish uchun tajovuzlarni aniqlash va oldini olish tizimlarini (IDS/IPS) joriy etishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish18. Platformani tashqi axborot tizimiga integratsiya qilishda oʻzaro maʼlumot almashish uchun Oʻzbekiston Respublikasida sertifikatlangan axborotni kriptografik himoya qilish vositalari yoki himoyalangan IPSec tunnel orqali ulanish hamda ular orqali maʼlumot almashinuvini yoʻlga qoʻyish lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish19. Tashkilot axborot tizimlarida faqat litsenziyalangan antivirus dasturidan foydalanishi, ularning rusumlari va bazalari aktualligi hamda yangilanib borilishini taʼminlash uchun quyidagi choralarni amalga oshirishi shart:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishantivirus dasturlarining avtomatik tarzda ishlashini taʼminlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishinternet va korporativ tarmoqlar orqali kelgan axborotlarni antivirus dasturi orqali tekshirish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish20. Platformani amaliyotga joriy etishdan oldin uning ishlab chiqilgan (modernizatsiya qilingan) barcha funksiyalarini test-sinov ishlari uchun moʻljallangan serverlarda toʻliq tekshiruvdan oʻtkazish shart.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish21. Axborot tizimining uzluksiz va barqaror ishlashini taʼminlash maqsadida quyidagi choralar koʻrilishi lozim:
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishaxborot tizimi bilan bogʻliq tarmoq va boshqa qurilmalar nosoz holatga kelganda, ularni ish jarayoniga keltirish va uzluksiz ishlashini taʼminlash;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishtexnik nosozliklarda va favqulodda vaziyatlar yuz berganda maʼlumotlarning zaxiraga olingan (backup) nusxalarini qayta tiklash rejasini ishlab chiqish;
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishoperatsion tizimlar, dasturiy taʼminotlar, axborot tizimlarining dasturlari, maʼlumotlar (maʼlumotlar bazasi, sozlamalari, elektron bayonnomalar) nusxalarini zaxiraga (backup) olish va elektron arxivda saqlash hamda ularni qayta tiklash tartibini (mexanizmini) ishlab chiqish, amalga oshirish va ularning hisobini yuritish hamda nazoratini olib borish.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish22. Axborot tizimi maʼlumotlariga kirish, qayta ishlash, ularni saqlash, taqdim etish jarayoni hamda AKT-infratuzilmasi, axborot tizimi administratori va foydalanuvchilarining harakatlari (IP-manzil, MAC-manzil) toʻgʻrisidagi maʼlumotlar elektron bayonnomalarda (log-fayl) avtomatik tarzda shakllantirilishi hamda ushbu elektron bayonnomalar kamida besh yil davomida saqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish23. Platforma faoliyati tugatilganda, unda mavjud elektron arxiv maʼlumotlari davlat arxivlariga topshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish24. Platforma boshqa tadbirkorlik subyektiga oʻtkazilganda, arxiv maʼlumotlar oʻtkazilayotgan tadbirkorlik subyektining elektron arxiviga topshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish25. Platformani tashqi axborot tizimlari bilan integratsiya qilish axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikni taʼminlash talablarga muvofiq holda tashkil etilishi zarur.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish26. Platforma hamda AKT-infratuzilmasini texnik qoʻllab-quvvatlash Oʻzbekiston Respublikasi hududidan tashqaridagi autsorsing tashkilotlari xizmatiga berilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish27. Platforma hamda AKT-infratuzilmasida axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikni taʼminlash ishlari autsorsing tashkilotlari xizmatiga berilmaydi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish28. Tashkilotlar Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki (bundan buyon matnda Markaziy bank deb yuritiladi) bilan axborot almashinuvida axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikni taʼminlashi shart.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish29. Tashkilotlar axborot tizimlarida axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikning taʼminlanganlik darajasini har yili mustaqil IT-audit orqali baholashlari shart. IT-audit oʻtgan hisobot davri uchun joriy yilning birinchi yarim yilligida amalga oshiriladi.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olishIT-audit natijalari hujjatlashtirilishi va kamida besh yil davomida tashkilotda saqlanishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish30. Tashkilotlar axborot tizimidagi axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik talablarining buzilishi bilan bogʻliq hodisalar toʻgʻrisida Markaziy bankka zudlik bilan yozma yoki elektron shaklda xabar berishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish31. Tashkilotlar platforma foydalanuvchilari tomonidan firibgarlik holatlari yuzaga kelishini oldini olish boʻyicha tashkiliy va texnik choralarni belgilash hamda ularni nazorat qilishga majburdir.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish32. Tashkilotlar platformada firibgarlik holatlari aniqlangan taqdirda, bir kun muddatda tahlil qilingan toʻliq maʼlumotlarni Markaziy bank “CERT-CBU” kiberxavfsizlik markaziga taqdim etishi lozim.
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish4-bob. Yakuniy qoida
Hujjatga taklif yuborishAudioni tinglashHujjat elementidan havola olish33. Mazkur Nizom talablarining buzilishida aybdor boʻlgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar boʻladilar.
(Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 14.08.2025-y., 10/25/3665/0749-son; 03.08.2026-y., 10/26/3914/0809-son)