Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 1-fevraldagi 75-son “Oʻzbekiston Respublikasi Sanoat xavfsizligi davlat qoʻmitasi toʻgʻrisidagi nizomni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi Sanoat xavfsizligi davlat qoʻmitasi qaror qiladi:

1. Attraksionlardan foydalanish va ularga texnik xizmat koʻrsatish qoidalari ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

2. Quyidagilar:

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Yer qaʼrini geologik oʻrganish, sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2018-yil 17-avgustdagi 16/MTX-1-son buyrugʻi (Adliya vazirligining 2018-yil 30-avgustdagi 6-21/3-14294/6-son xulosasi bilan texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjat deb topilgan) bilan tasdiqlangan Bogʻ attraksionlaridan foydalanishda xavfsizlik texnikasi va ishlab chiqarish sanitariya qoidalari;

Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Yer qaʼrini geologik oʻrganish, sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish davlat inspeksiyasi boshligʻining 2018-yil 25-sentabrdagi 16/MTX-6-son buyrugʻi (Adliya vazirligining 2018-yil 29-sentabrdagi 6-21/3-16121/6-son xulosasi bilan texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjat deb topilgan) bilan tasdiqlangan Attraksionlarni mavsumga tayyorlash va ularni foydalanishga topshirish boʻyicha yoʻriqnoma oʻz kuchini yoʻqotgan deb topilsin.

3. Mazkur qaror rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.

Mazkur Qoidalar attraksionlar uchun texnik talablarni qoʻllash va amalga oshirishda yuzaga keladigan munosabatlarni hamda ushbu talablar bilan bogʻliq loyihalashtirish, montaj qilish, sozlash, saqlash, foydalanish, tashish va utilizatsiya jarayonlari tartibini belgilaydi.

1. Ushbu Qoidalarda quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:

attraksion — jamoat joylarida tashrif buyuruvchilarning koʻngil ochishi uchun vaqtincha yoki doimiy oʻrnatilgan qurilma.

biomexanik taʼsir — attraksion harakati bilan bogʻliq kuchlarning yoʻlovchilarga taʼsiri;

mexanizatsiyalashgan attraksion — insonlarning mushak energiyasidan tashqari boshqa turdagi energiyadan foydalangan holda ilgarilanma yoki aylanma harakat bilan yoʻlovchilarni maʼlum bir trayektoriya yoki cheklangan maydon boʻylab harakatlanadigan attraksion;

mexanizatsiyalashgan ilgarilanma harakatli attraksionlar — yoʻlovchi modullarini yoʻnalishli ilgarilanma harakatlantiradigan attraksionlar;

mexanizatsiyalashgan aylanma harakatli attraksionlar — asosan aylanma (aylanish va (yoki) chayqalish), shu jumladan murakkab harakatlanadigan yoʻlovchi modullik attraksionlar (argʻimchoqlar, karusellar, charxpalak);

mexanizatsiyalashgan murakkab harakatli attraksionlar — yoʻlovchilar modullarini murakkab trayektoriya boʻylab yoki yoʻlovchilarga koʻrsatilayotgan tasvir bilan birgalikda harakatga keltiruvchi attraksion (ilgarilanma-aylanma harakatli attraksionlar, mexanizatsiyalashgan kinoteatr oʻrindiqlari, simulyatorlar, sanoat robotlariga asoslangan attraksionlar);

avtodrom va karting attraksionlari — yoʻlovchi modullarining katta tezlik bilan chegaralangan maydonda yoʻnalishli harakatdan tashqari erkin harakatlanishi mumkin boʻlgan attraksionlar (toʻqnashuvchi avtomobillar, bogʻ yoʻlaklaridagi sayohat avtopoyezdlari, kartinglar, shu jumladan estakadalar, mini-avtomobil tezyurar yoʻllari);

dam berib shishirilgan attraksionlar — tuzilishi bir nechta boʻlimlardan iborat, bir-biriga bogʻlangan va havo nasosi yordamida beriladigan ortiqcha bosim bilan shaklga kiruvchi attraksion;

mexanizatsiyalashmagan suv attraksionlari — suv parklari, suzish havzalari va suv omborlari uchun moʻljallangan attraksionlar (suv oqimlari, suzuvchi platformalar, suvga botgan qurilmalar, tramplinlar);

foydalanishga topshirish — montaj qilish (oʻrnatish) va kapital taʼmirlash ishlari tugatilgandan soʻng attraksionning ishga tushirilishi;

yordamchi vositalar — attraksionlar bilan birgalikda ishlatiladigan bezaklar, dizayn elementlari, toʻsiqlar, yoritgichlar, chodirlar, ayvonlar, himoya ekranlari va pavilonlar;

birlamchi ishga tushirish — attraksionni yoʻlovchilarsiz foydalanish hujjatlariga muvofiq yoʻlovchilarning toʻliq vaznini yuklash bilan sinovdan oʻtkazish;

kritik komponent — attraksionning biron bir tuzilishi, detali yoki yordamchi qurilmasining ishlamay qolishi natijasida halokatli oqibatlarga olib kelishi mumkin boʻlgan qismi;

kritik parametr — buzilishi natijasida halokatli oqibatlarga olib kelishi mumkin boʻlgan attraksion tarkibiy qismining muhim xususiyati;

yoʻlovchi moduli — yoʻlovchilarning harakatlanishi uchun moʻljallangan attraksionning bir qismi (arava, kabina, oʻrindiq);

attraksion pasporti — attraksionni identifikatsiyalaydigan va u haqida kerakli maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan hujjat;

suzish uchun yordamchi vositalar — lat yeyish va foydalanuvchi sogʻligʻiga zarar yetkazish xavfini kamaytirish hamda suv attraksionlarida harakatlanish qulayligini oshirish uchun ishlatiladigan gilamcha, raftlar va h.k.

2. Mazkur Qoidalar quyidagi attraksionlarga tatbiq etiladi:

a) mexanizatsiyalashgan ilgarilanma harakatli (shu jumladan suvdan foydalaniladigan) attraksionlar;

b) mexanizatsiyalashgan aylanma harakatli attraksionlar;

v) mexanizatsiyalashgan murakkab harakatli attraksionlar;

g) avtodromlar, yoʻllar va kartinglar;

d) dam berib shishirilgan (batutlar) attraksionlar;

e) yoʻlovchilarga I, II va III darajali (darajalar Mazkur Qoidalarning 1-ilovasiga muvofiq belgilanadi) biomexanik taʼsir koʻrsatuvchi attraksionlar;

yo) biomexanik xavfliligi IV darajali va kuchlanishi 36 V dan yuqori boʻlgan elektr uzatmali mexanizatsiyalashgan attraksionlar.

3. Mazkur Qoidalar quyidagi attraksionlarga tatbiq etilmaydi:

a) tashrif buyuruvchilarga minimal (IV daraja) biomexanik taʼsir koʻrsatadigan kuchlanishi 36 V va undan past boʻlgan elektr uzatmali mexanizatsiyalashgan attraksionlar;

b) attraksionlar bilan konstruktiv ravishda bogʻliq boʻlmagan qurilish obyektlari, doimiy minbarlar, obodonlashtirish obyektlari va muhandislik kommunikatsiyalari, shuningdek tashrif buyuruvchilarga xizmat koʻrsatmasdan koʻrgazmalarda namoyish etiladigan attraksionlar;

v) hayvonot bogʻlari, kinoteatrlar, teatrlar, sirklar, sport inshooatlari, oʻyin avtomatlari, bolalar maydonchalari, okeanariumlar, osma yoʻllar, funikulyar va transport koʻtargichlar, sport trenajerlari va uskunalar, velosipedlar, akkumulyatorli bolalar avtomobillari, harbiy maqsadlar uchun moʻljallangan uskunalar, skeybordlar, qayiqlar va motorli qayiqlar, skuterlar, deltaplanlar va boshqa uchish moslamalari (havo sharlari), avto, moto, avia va boshqa transport vositalari hamda bouling uchun uskunalar.

4. Attraksion pasporti attraksionni identifikatsiyalaydigan va u haqida kerakli maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan texnik hujjat hisoblanadi.

5. Attraksionning pasporti attraksionning aniq funksiyalarini belgilashi va batafsil foydalanish tarixini, barcha qilingan taʼmirlash, takomillashtirishlar, sinovlar va tekshirishlar toʻgʻrisidagi qayd etilgan maʼlumotlarni, shu jumladan attraksionni identifikatsiyalash va tekshirish uchun zarur boʻlgan maʼlumotlarni, loyiha hujjatlaridan namunalarni oʻz ichiga oladi. Muvofiqlikni baholash va texnik holatini nazorat qilish boʻyicha tadbirlarni oʻtkazish uchun har bir attraksion uchun pasport mavjud boʻlishi kerak.

6. Attraksion pasportida xavfsiz ishlash va foydalanish uchun zarur boʻlgan quyidagi maʼlumotlar boʻlishi kerak:

a) ishlab chiqaruvchining nomi;

b) biomexanik xavflilik darajasi;

v) attraksion ishlashi va tuzilishining asosiy qismlari tavsifi;

g) yoʻlovchilarga taʼsir koʻrsatishning asosiy biomexanik parametrlari, shuningdek yoʻlovchilarga taʼsir qiladigan tezlanishlarning maksimal ruxsat etilgan va oʻlchangan qiymatlari hamda ularning oʻsish tezligi;

e) yoʻlovchi modullarining harakatlanish tezligiga cheklovlar;

yo) cheklangan resursga ega boʻlgan kritik komponentlar va kritik parametrlar roʻyxati hamda ularning asosiy texnik xususiyatlari;

j) foydalanuvchilar uchun yoshi, boʻyi va vazni boʻyicha umumiy maʼlumotlar;

z) attraksiondan foydalanish uchun maksimal shamol tezligi;

i) poydevor yoki maydon asosiga qoʻyiladigan talablar;

k) qor yukining mumkin boʻlgan cheklovlari;

l) iqlim sharoitiga qoʻyiladigan talablar;

m) zilzila bardoshligiga qoʻyiladigan talablar;

n) attraksionning texnik sinovdan oʻtkazilgan sanasi, sinovni qayerda va qaysi tashkilot tomonidan oʻtkazilgani, sinov natijasi va navbatdagi sinovdan oʻtkazish sanasi;

o) attraksionni soz holatda saqlash va xavfsiz foydalanish qoʻllanmasi;

p) attraksionlarda odamlarning choʻmilishi uchun foydalaniladigan suv sifatiga qoʻyiladigan talablar.

7. Pasport I, II va III darajadagi biomexanik xavflarning mexanizatsiyalangan attraksionlari va biomexanik xavfning IV darajasi kuchlanishi 36 Vdan yuqori boʻlgan elektr uzatmali attraksionlar uchun ishlab chiqiladi. Boshqa turdagi attraksionlar ishlab chiqaruvchi tomonidan taqdim etilgan texnik hujjatlarga ega boʻladi.

8. Taqdim etilgan attraksionning markirovkasida koʻrsatilgan muhim xususiyatlarga muvofiqligini baholash uchun oʻziga xosligini aniqlash identifikatsiya deb yuritiladi.

9. Attraksionlarning turlari, potensial biomexanik xavf darajasi, yoʻlovchilarga biomexanik taʼsir turlari va qiymatlari attraksionlarni identifikatsiya qilishning belgilari hisoblanadi.

10. Attraksionlarning asosiy qismlarini (konstruksiyalari) almashtirish bilan bogʻliq montaj ishlari attraksionning foydalanish va taʼmirlash hujjatlariga asosan attraksionlarni montaj qilish bilan shugʻullanadigan ixtisoslashtirilgan montaj tashkilotlari tomonidan amalga oshirilishi lozim.

11. Attraksion egasi montajdan oldin attraksionning tuzilishi va jihozlarini ularning holati va toʻliqligini baholash uchun tekshirishi kerak. Agar qabul qilinishi mumkin boʻlmagan nuqsonlar yoki shikastlanishlar aniqlansa, attraksionning ushbu qismlari ishlab chiqaruvchining talablariga javob beradigan qismlarga almashtirilishi kerak. Attraksionning butlovchi qismlari toʻliq emasligi aniqlanganda esa, egasi tomonidan uni toʻldirish choralari koʻrilishi kerak.

12. Attraksionni oʻrnatishda quyidagilarga rioya qilinishi lozim:

a) loyihalashtirish va foydalanish hujjatlarida belgilangan joy, poydevor, attraksion joylashgan boshqa taglik va tuproqqa qoʻyiladigan talablarga muvofiqligiga;

b) attraksionga kirish va chiqish paytida unda hamda uning yonida boʻlgan yoʻlovchilar va tashrif buyuruvchilarning xavfsizligini, shuningdek favqulodda vaziyatlarda xavfsiz foydalanishni taʼminlaydigan tarzda joylashganligiga;

v) attraksionlar orasidagi asosiy yoʻlaklarda maxsus transport vositalariga (yongʻin-qutqaruv, tez yordam va boshqalar) kirishni taʼminlaydigan boʻsh joy yaratilishiga;

g) yaqin atrofdagi yer osti (er usti) muhandislik kommunikatsiyalari (kabel liniyalari, elektr uzatish liniyalari, suv va kanalizatsiya tizimlari va boshqalar) hisobga olinishiga;

d) yoʻlovchilar uchun attraksion xavfsizlik konturlari, tashrif buyuruvchilar va xizmat koʻrsatuvchi xodimlar uchun xavfsiz zonalar foydalanish hujjatlari talablariga javob berishiga;

13. Attraksionni oʻrnatish joyiga olib borish va uni montaj qilishda uning tuzilishi va uskunalari shikastlanishi xavfining oldi olinishi kerak.

14. Attraksionning poydevori loyiha hujjatlariga muvofiq boʻlishi lozim.

15. Attraksionlarni montaj qilish (qismlarga ajratish) jarayonida montaj qilinayotgan joyga (ustaxonalar, bokslar va boshqa) begona shaxslarning kirishi taqiqlanadi.

16. Attraksionning toʻliq ishlashini tekshirish va koʻrikdan oʻtkazish attraksionni oʻrnatish va sozlash ishlari yakunlanganidan soʻng amalga oshiriladi.

17. Attraksionning ishlashini tekshirish va toʻliq texnik koʻrikdan oʻtkazish jarayonida quyidagilar tekshirilishi lozim.

a) foydalanish hujjatlarida koʻrsatilgan montaj qilish shartlariga muvofiqligi;

b) dastlabki tekshirishlar paytida aniqlangan zararlarni, nosozliklarni va kamchiliklarni bartaraf etilganligi;

v) toʻshamalar holati, zichlagichlar va tuproqning xususiyatlari, attraksionning poydevori va ankerli mahkamlagichlarni loyiha va foydalanish hujjatlari talablariga muvofiqligi;

g) barcha asosiy yuk koʻtaruvchi elementlarning montaji muvofiqligi, shu jumladan tortib turuvchi va yuk koʻtaruvchi elementlar kesimlarining shakli hamda oʻlchamlarini foydalanish hujjatlar talablariga mos kelishi;

d) gidravlik va pnevmatik qurilmalar, zinapoyalar, platformalar, toʻsiqlar, qoplamalar, dizayn elementlari hamda boshqa uskunalarni toʻgʻri yigʻilganligi va oʻrnatilganligi;

e) yechiladigan qismlarni, shu jumladan dizayn tarkibiy qismlarini mahkamlashning toʻgʻriligi va ishonchliligi;

yo) elektr taʼminoti simlari va bosim ostidagi quvurlarning xavfsiz joylashganligi.

18. Attraksionni mazkur Qoidalarga muvofiq toʻliq koʻrikdan oʻtkazish va tekshirish vaqtida aniqlangan nomuvofiqliklar bartaraf etilgandan soʻng foydalanish hujjatlarida boshqacha tartib belgilanmagan boʻlsa, kamida 15 ta ishchi siklida yoʻlovchilarsiz attraksion sinovlari oʻtkaziladi.

19. Attraksionni sinov tariqasida ishlatish paytida quyidagilar tekshiriladi:

a) attraksion harakat trayektoriyasining barcha nuqtalarida boshqa qismlariga nisbatan xavfsizlik konturining oʻlchamlariga rioya qilishi;

b) dasturlanadigan, avariyali va blokirovka qiluvchi boshqaruv tizimlarining toʻgʻri ishlashi;

v) xavfsiz ishlashga taʼsir qiluvchi alohida qismlarning belgilangan tezlik chegaralari, tezlanishlari va massasiga rioya qilishi;

g) gidravlik yoki pnevmatik tizimlarda ishlaydigan ishchi bosim koʻrsatkichlari;

d) tugallovchi oʻchirgichlarni sozlash, attraksionning qiyalik burchaklarini nazorat qilish vositalari, ortiqcha yukdan himoya qiluvchi qurilmalar (masalan, bosim tushirish klapanlari);

e) himoya va xavfsizlik vositalari;

yo) tormoz tizimining ish qobiliyati;

j) erdan koʻtarilish yoki agʻdarilishiga qarshi barqarorligi.

20. Favqulodda toʻxtatish qurilmalarini, qulflash va boshqa himoya vositalarini favqulodda vaziyatlarda toʻgʻri ishlashiga aniqlik kiritish uchun favqulodda vaziyatlar simulatsiya qilinishi kerak.

21. Attraksionni oʻrnatish, shuningdek rekonstruksiya qilish yoki sozlash ishlarini yakunlagan tashkilot attraksion egasi bilan birgalikda mazkur Qoidalarning 2-ilovasiga muvofiq attraksionning texnik tayyorligi dalolatnomasini tuzadi.

22. Attraksionning ishlash muddatini uzaytirish texnik diagnostikasining vazifalari quyidagilardan iborat:

a) attraksionning texnik holatini tekshirish;

b) nomuvofiqliklar, nuqsonlar, nosozliklarni izlash va ularning sabablarini aniqlash;

v) taʼmirtalab attraksionlarni tayanch konstruksiyalarining kritik komponentlari va elementlarini aniqlash;

g) taʼmirlashdan keyingi qoʻshimcha tekshirish (agar taʼmirlash zarur boʻlsa);

d) putur yetkazmaydigan nazorat usullari yordamida tuzilmalarni tekshirish;

e) attraksionning qoldiq resursini va uning xizmat muddatini uzaytirish imkoniyatini aniqlash;

yo) ekspluatatsiya hujjatlarida koʻrsatilgan attraksionning statik va dinamik sinovlari;

j) attraksionning ekspluatatsiya hujjatlarida koʻrsatilgan texnik xususiyatlarga muvofiqligini aniqlash;

23. Attraksionning belgilangan xizmat muddati tugaganligi sababli foydalanishdan toʻxtatilganda, shu jumladan, avariya tufayli va modifikatsiya ishlaridan (kapital taʼmirdan) soʻng attraksion qayta foydalanishga topshirilganda, ushbu Qoidalar talablariga muvofiq nazorat tekshiruvi oʻtkazilishi kerak.

24. Attraksionlarga texnik xizmat koʻrsatish kundalik, davriy va mavsumiy profilaktika ishlarini oʻz ichiga olishi kerak.

25. Kundalik texnik xizmat koʻrsatish attraksion ishlari boshlanishidan oldin olib boriladi. Natijalar boʻyicha attraksionlardan xavfsiz foydalanishga javobgar shaxs (ushbu javobgar shaxs boʻlmaganda ushbu vazifalar yuklatilgan shaxs) attraksionni kundalik foydalanishga ruxsat beradi.

26. Attraksionlarga davriy texnik xizmat koʻrsatish attraksion egasi yoki attraksionni ijaraga olgan shaxs tomonidan tasdiqlangan reja-jadvalga muvofiq amalga oshiriladi.

27. Mavsumiy texnik xizmat koʻrsatish attraksionlarni mavsumlararo uzoq muddatli saqlashga tayyorgarlik koʻrish yoki mavsumiy foydalanish boshida amalga oshiriladi.

28. Mavsumiy foydalaniladigan attraksionlarning toʻliq texnik shahodat sinovi attraksion mavsumdan tashqari saqlangandan soʻng ishga tushishidan oldin bajariladi. Bunda quyidagilar amalga oshiriladi:

a) sozlash ishlari;

b) statik va dinamik sinovlarni oʻtkazish;

v) attraksion elektr jihozlarini erga zaminlash va izolatsiyasi qarshiligini oʻlchash;

g) ishga tushirish va sozlash ishlarini olib borish;

d) attraksionlarning metall konstruksiyalarini putur yetkazmay nazoratdan oʻtkazish;

e) aniqlangan nuqsonlarni bartaraf etish.

Davriy texnik shahodat sinovi quyidagi hollarda oʻtkaziladi:

a) attraksionni foydalanishga qabul qilishdan oldin montaj va ishga tushirish uchun sozlash ishlari yakunlangach;

b) attraksionni qayta tiklashda;

v) attraksionni modernizatsiya qilishda;

g) attraksionni texnik diagnostika qilishda;

d) attraksionning kritik tarkibiy qismlarini va (yoki) tayanch konstruksiyasini taʼmirlashda;

e) 12 oydan koʻproq vaqt davomida foydalanilmaganda;

yo) qismlarga ajratilganda va yangi joyga montaj qilishda.

29. Qisman texnik shahodat sinovi attraksionning kritik komponentlariga yoki tayanch konstruksiyalariga taʼsir qilmaydigan taʼmirlashdan keyin amalga oshiriladi.

30. Texnik shahodat sinovlari attraksiondan foydalanish qoʻllanmasi va mazkur Qoidalar talablariga muvofiq attraksionlarni soz holatda saqlash va xavfsiz foydalanish uchun masʼul boʻlgan mutaxassis boshchiligida amalga oshiriladi.

31. Attraksionni tayyorlash va uni texnik tekshiruvdan oʻtkazish uchun taqdim etish attraksionlarning soz holati va ulardan xavfsiz foydalanish uchun masʼul boʻlgan mutaxassis tomonidan tashkil etiladi.

32. Tashqi tekshiruv vaqtida aniq bir nuqson aniqlanganda, nuqson bartaraf qilinadi va uning bartaraf etilganligi toʻgʻrisida dalolatnoma tuziladi.

33. Ishga tushirish-sozlash ishlari attraksion pasporti va foydalanish qoʻllanmasi koʻrsatmalariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.

34. Attraksionning tayyorgarlik ishlaridan soʻng, har bir attraksion uchun attraksion egasi va attraksionlarning soz holati va ulardan xavfsiz foydalanish uchun masʼul boʻlgan mutaxassis tomonidan mazkur Qoidalarning 3-ilovasiga muvofiq attraksionlarning mavsumga tayyorligi toʻgʻrisidagi dalolatnoma tuziladi.

35. Attraksionlarni saqlash ushbu Qoidalarga va attraksionlarning foydalanish hujjatlariga muvofiq aniq attraksion uchun amalga oshirilishi kerak.

36. Attraksionlar mavsumiy ishi tugallangan kundan boshlab 10 kundan kechiktirmay mavsumiy saqlashga qoʻyilishi kerak.

37. Saqlash paytida elektr uzatmaga ega boʻlgan barcha attraksionlar elektr taʼminoti manbalaridan uzilishi kerak.

38. Operator kabinalari quvvatsizlantirilishi, qulflangan va muhrlangan boʻlishi shart.

39. Agar attraksionning olinadigan qismlari (dekorativ elementlar, yoritgichlar, oʻrindiqlar, xavfsizlik kamarlari, elektr jihozlari, uzatma kamarlari va boshqalar) boʻlsa, ular foydalanish hujjatlari talablariga muvofiq demontaj qilinishi va saqlanishi lozim.

40. Avtodromlar koʻrinishidagi attraksionlar yopiq xonalarda gʻildiraklari yer yuzasidan tagliklarda koʻtarilgan holda (tayanchsiz) saqlanishi kerak. Agar gʻildiraklarda pnevmatik shinalar boʻlsa, unda ulardagi bosim odatdagidan 70% gacha kamaytirilishi lozim.

41. Toʻsiqlar, elektr shkaflar va kabinalar eshiklari qulflangan boʻlishi shart.

42. Attraksionlarni mavsumdan tashqari saqlash uchun joylashtirish mazkur Qoidalarning 4-ilovasiga muvofiq rasmiylashtirilishi kerak.

43. Suv attraksionlari pasporti quyidagi maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi:

a) ishlab chiqarish sanasi;

b) attraksionning umumiy xususiyatlari;

v) asosiy texnik parametrlari, shu jumladan oʻlchamlari va ogʻirligi (massasi) (umumiy va asosiy tarkibiy qismlarining ogʻirligi);

g) attraksionning tarkibiy qismlarini loyihalash, ishlab chiqarish va oʻrnatishda ishtirok etgan tashkilotlarning nomlari va manzillari, ular tomonidan bajarilgan ishlarning turlari (poydevorlar, metall konstruksiyalar, suv gorkasining plastik elementlari, basseyn, suv aylanmasi va suv tayyorlash tizimlari va boshqalar);

d) loyiha hujjatlaridan koʻchirmalar va sogʻliqqa zarar yetkazish xavfi darajasini tavsiflovchi parametrlarning qiymatlari (foydalanuvchining qulashi mumkin boʻlgan balandligi, suv gorkasi yoʻlida foydalanuvchining maksimal tezligi, basseyn chuqurligi);

e) xavfsizlikka oid muhim oʻlchamlar koʻrsatilgan asosiy chizmalar;

yo) ishlab chiqaruvchining kafolatlari va attraksionning u tomonidan belgilangan xizmat muddati;

j) attraksion toʻplamiga qiruvchi ehtiyot qismlar va jihozlar roʻyxati;

z) texnik holatning davriy tekshiruvlari, texnik xizmat koʻrsatish, modifikatsiyalash va taʼmirlash ishlari boʻyicha hisobotlar;

i) sinov bayonnomalari;

k) attraksionning xavfsizlik talablariga muvofiqligini tasdiqlovchi hujjatlar (muvofiqlik sertifikatlari, sanitariya-gigiyena xulosalari va h.k.).

44. Qabul sinovlari davomida quyidagi talablarga muvofiq tekshiruvlar amalga oshirilishi lozim:

a) attraksion qurilmasining toʻlaligicha chizmalar va boshqa texnik hujjatlarga muvofiqligini tekshirish;

b) attraksionning ekspluatatsiya qilish va texnik xizmat koʻrsatish jarayonida xavfsizlik talablari toʻliqligini aniqlash maqsadida foydalanish hujjatlarini butligini tekshirish va tahlil qilish.

v) foydalanuvchi uchun muayyan attraksionda xavfsiz xatti-harakatlar qoidalari boʻyicha matnli va grafik axborot materiallarining mavjudligi va toʻliqligini tekshirish;

g) attraksion poydevori qurilish ishlari loyiha hujjatlariga muvofiqligi boʻyicha dalolatnomalarning mavjudligini tekshirish;

d) attraksionning poʻlat konstruksiyalarining loyiha hujjatlari talablariga muvofiqligini tekshirish;

e) attraksionlarga kirish va ulardan chiqish zonalarining zinapoyalar, tushish joylari, qiya yuzalar, attraksionga kirishni taʼminlaydigan maydonchalar, toʻsiqlar va panjaralar bilan jihozlanganini tekshirish (ushbu zonalarning uskunalari odamlarning ehtimolli yigʻilib qolishlarini hisobga olgan holda, yuk koʻtarish qobiliyati va ishonchliligini taʼminlash boʻyicha loyiha hujjatlari talablariga, shuningdek yiqilish, qoqilish, toyib ketish, tiqilib qolish tufayli jarohatlarning oldini olish boʻyicha xavfsizlik talablariga javob berishi kerak);

yo) plastik tushirish trassasi yuzasini yoriqlar, siniqlar, qatlamga ajrashlar va boshqa shikastlanishlar, shuningdek tugunlar tutashgan joylarda foydalanuvchi uchun xavfli notekisliklar mavjudligi jihatdan tekshirish;

j) tushirish trassasi boʻgʻinlari tutashgan joylarda flanetsli va boltli ulanish sohalarida yoriqlar va boshqa shikastlanishlar mavjudligini tekshirish.

z) suv gorkasidan tushish davomida, shu jumladan, finish qismida xavfsizlik konturlarining oʻlchamiga rioya etilishini tekshirish;

i) murakkab konfiguratsiyaga ega boʻlgan suv gorkasi yoʻli boʻylab foydalanuvchilarning harakatini kuzatish imkoniyatini tekshirish;

k) suv gorkasining sirpanish yoʻliga suv uzatib berish uskunasini uzatilayotgan suv miqdorini foydalanish hujjatlarida koʻrsatilgan suv miqdori normasidan oshirish rejimida tekshirish;

l) sirpanish yoʻli boʻylab harakatlanish jarayonida foydalanuvchi tanasi holatining barqarorligini baholash imkonini beruvchi sinov tushishlarni amalga oshirish.

45. Agar attraksionda tushish va suzish uchun yordamchi vositalardan foydalanish koʻzda tutilgan boʻlsa, ular xavfsizlik talablariga muvofiqligi sinovlaridan oʻtkazilishi kerak.

46. Qabul sinovlari natijalari suv parki maʼmuriyati tomonidan tasdiqlangan dalolatnoma bilan rasmiylashtiriladi. Dalolatnomaga sinov bayonnomalari ilova qilinadi.

47. Suv attraksionlarini joylashtirishda quyidagilarga amal qilinishi lozim:

a) xavfsiz kirish/chiqish va foydalanuvchilarni evakuatsiya qilish sharoitlarini mavjudligiga;

b) favqulodda vaziyatlarda shoshilinch xizmat avtomobillarini oʻtishiga sharoitning mavjudligiga;

v) turli suv tepaliklari xavfsizlik konturlari oʻzaro kesishmasligiga;

g) bolalar uchun moʻljallangan suv attraksionlarining kattalar uchun moʻljallangan koʻngilochar zonalardan alohida ajratilganligiga.

48. Qurilishi tugallangan va foydalanishga topshirilishi kerak boʻlgan suv attraksionlari tasdiqlangan loyihaga asosan amalga oshirilishi kerak.

49. Xar bir suv attraksionidan foydalanishga ruxsat berishda suv attraksionining oʻzi hamda suv parkining muhandislik uskunalari, muhandislik tarmoqlari va kommunikatsiyalarini ishga yaroqli texnik holati tekshirilishi lozim.

Mavsumiy ekspluatatsiya rejimida ishlaydigan suv parklarida tekshiruvlar mavsum boshlanishidan oldin, yil davomida ishlaydigan suv parklarida esa maʼmuriyat tomonidan belgilangan jadvalga muvofiq amalga oshiriladi.

50. Muayyan suv attraksionini texnik holatini tekshirish va shartli texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha ishlar bunday attraksionlarga texnik xizmat koʻrsatish boʻyicha mutaxassislar tomonidan amalga oshirilishi kerak.

51. Shartli texnik xizmat koʻrsatish ishlarining mazmuni va oʻtkazilish muddatlari boʻyicha farqlanadigan quyidagi turlardan iborat:

a) kundalik tekshirish jarayonida xizmat koʻrsatish;

b) davriy texnik xizmat koʻrsatish;

v) texnik holatni toʻliq tekshirish jarayonida xizmat koʻrsatish.

52. Suv attraksionlarining kundalik tekshiruvlarida attraksionning tarkibiy qismlarining texnik holatiga asosiy eʼtibor qaratilishi va bunda quyidagilar tekshirilishi lozim:

a) toʻshamalar, yoʻlaklar, kirish va chiqish joylari hamda shikast yetkazuvchi sirtlarning mavjudligi va mahkam oʻrnatilganligi;

b) suv tepaligining foydalanuvchi sirpanadigan sirpanish trassasi;

v) suv tepaligining sirpanish trassa qurilmasining qismlari tutashgan joylari;

g) attraksion qurilmasining foydalanuvchiga tegib turadigan himoya qoplamasi;

d) sirpanish/suzish uchun yordamchi vositalar (raftlar, gilamchalar va h.k.lar);

e) basseynlarning suv quyish va tushirish qurilmalari qopqoqlarining mahkam oʻrnatilganligi;

yo) foydalanuvchilarni attraksionga kirishini boshqarish tizimining ishga yaroqliligi.

53. Suv tepaligini kundalik tekshiruvida instruktor sinov tarzda uch marta tepalikdan tushishi lozim.

54. Muhandislik-texnik asbob-uskunalari, elektr jihozlari, suv tozalash uskunalari va boshqalarni har kuni tekshirish ushbu tizimlardan foydalanish hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

55. Kundalik tekshirish natijasida aniqlangan barcha oʻzgarishlar va tuzatishlar yakunlangandan soʻng foydalanuvchilarning attraksionga kirishiga ruxsat beriladi.

56. Suv attraksionlariga davriy texnik xizmat koʻrsatish va tekshirish ushbu Qoidalar talablari va muayyan suv attraksionidan foydalanish hujjatlariga muvofiq amalga oshirilishi kerak.

57. Attraksionga davriy texnik xizmat koʻrsatish mexanik, elektr ustasi va suv tayyorlash uskunalari boʻyicha mutaxassislardan iborat xizmat koʻrsatuvchi xodimlar tomonidan amalga oshiriladi.

58. Metall konstruksiyalarning texnik holatida yoriqlar, deformatsiyalar va mexanik yemirilishlar mavjud boʻlganda, tekshirish har oyda amalga oshirilishi lozim.

59. Suv tepaliklari trassasining ustki qoplamasining texnik holati maksimal darajada tekshirilishi lozim.

60. Tushish trassasining foydalanuvchi harakatining trayektoriyasi boʻylab ikki tutashgan qismlari ulangan joyda “pogʻona”ning balandligi pastga qarab 3,0 mm dan oshmasligi kerak.

61. Har bir ishlatilayotgan suv attraksionining texnik holati har yili toʻliq tekshiruvdan oʻtkazilishi kerak.

62. Mavsumiy foydalanish rejimida ishlaydigan suv parklarida toʻliq tekshiruvlar mavsum boshlanishidan oldin, yil davomida ishlaydigan suv parklarida esa maʼmuriyat tomonidan belgilangan jadvalga muvofiq amalga oshiriladi.

63. Toʻliq tekshiruvning asosiy obyektlari quyidagilar hisoblanadi:

a) suv attraksionining metall konstruksiyalari (tayanch ustunlar, braxetlar, kronshteynlar, birikmalar va boshqalar);

b) toʻsiqlar, oʻtish joylari, toʻshamalar, kirish va chiqish joylari;

v) qurilma elementlarining burama kertikli va boshqa ajraluvchi birikmalari;

g) foydalanuvchilarni hoʻl yuzada yiqilishdan himoya qiluvchi tutqichlar va boshqa yordamchi qurilmalari va sirpanishga qarshi qoplamalari;

d) attraksion qurilmalarining foydalanuvchi bilan aloqada boʻlgan joylari va himoya qoplamalari;

e) suv tepaligining foydalanuvchi sirpanadigan tushish trassasi yuzasi va tushish yoʻli qurilmasi elementlari ulangan joylari;

yo) basseynlar uchun uskunalar (suv quyish va toʻkish qurilmalari qopqoqlari, toshqin lotoklari);

j) suzish va tushish uchun yordamchi qurilmalari;

z) elektr jihozlari;

i) suv tayyorlash tizimining uskunalari;

k) xizmat koʻrsatuvchi xodimlarning aloqa vositalari, suv parkiga tashrif buyuruvchilar va attraksion foydalanuvchilarining xulq-atvorini nazorat qilish va ogohlantirish vositalari;

l) foydalanuvchilar uchun suv attraksionida xavfsizlikni taʼminlash boʻyicha axborotning mavjudligi va toʻliqligi.

64. Toʻliq texnik tekshiruvi natijalari boʻyicha suv attraksionining holati “foydalanishga yaroqli” yoki “foydalanishga yaroqsiz” deb baholanadi.

65. Toʻliq tekshirish natijasida suv attraksionining texnik holati foydalanishga yaroqsiz deb topilganda, taʼmirlash toʻgʻrisida yoki suv attraksionini hisobdan chiqarish toʻgʻrisida qaror qabul qilinishi kerak.

66. Texnik holatini toʻliq tekshirish natijalari dalolatnoma shaklida rasmiylashtirilgan boʻlishi va suv attraksionining ekspluatatsiya boʻyicha yoʻriqnomasi bilan birga saqlanishi kerak.

67. Suv attraksionini taʼmirlashda, taʼmirlangan mahsulotning texnik xususiyatlarini dastlabki loyihadan chekinishga olib kelmasligiga alohida eʼtibor berilishi kerak.

68. Kapital taʼmirdan oʻtgan suv attraksioni uchun uning oldingi ekspluatatsiyasi shartlarini hisobga olgan holda xizmat muddati qayta belgilanadi.

69. Taʼmirlash ishlaridan soʻng suv attraksionining foydalanuvchilar uchun moʻljallangan yuzalarini yuvish va dezinfeksiya qilish kerak.

70. Kapital taʼmirdan soʻng suv attraksioni sinovdan oʻtkazilishi kerak.

71. Taʼmirlash haqida maʼlumot suv attraksioni texnik pasportiga kiritilishi lozim.

72. Attraksionning tarkibiy qismlariga (konstruksiya va mexanizmlariga) kiritiladigan oʻzgarishlar modifikatsiyalar deb hisoblanadi.

73. Modifikatsiyadan keyin ishga tushirishdan oldin, attraksion texnik holatini toʻliq tekshirish kerak.

74. Modifikatsiya hisoboti suv attraksioni pasporti bilan birga saqlanishi kerak.

75. Dam berib shishirilgan attraksionlar mahkamlash tugunlariga ega boʻlishi kerak.

76. Dam berib shishirilgan attraksionlar erga qattiq (ankerli) yoki ballastli mahkamlash tizimi yordamida oʻrnatilishi lozim.

77. Har bir dam berib shishirilgan attraksionlar kamida 6 ta mahkamlash tuguniga ega boʻlishi kerak.

78. Arqonlash elementlari mahkamlash tugunlariga oʻz-oʻzidan ajralib ketishni istisno qiladigan usullar bilan ulanishi kerak.

79. Elektr kabellari tashrif buyuruvchilarga tegib ketish ehtimolidan himoyalangan boʻlishi kerak.

80. Ventilyator elektr taʼminoti kuchlanishi, chastotasi, oborotlar soni, ishlatadigan quvvati, ventilyator modeli, zavod raqami, ishlab chiqarish yili va ishlab chiqaruvchisi koʻrsatilgan markirovkaga ega boʻlishi kerak.

81. Ventilyator tuzilishi tana, kiyim qismlari yoki begona narsalarni ventilyatorning harakatlanuvchi elementlariga tushishi xavfi bilan bogʻliq xatarlarni istisno etadigan himoya elementlarga ega boʻlishi kerak.

82. Ventilyator qurilmasi devor tomonidan kamida 1,2 m masofada va ochiq tomondan kamida 2,5 m masofada joylashgan boʻlishi kerak.

83. Har bir dam berib shishirilgan attraksionlarda qurilmaning nomi va zavod raqami, tashrif buyuruvchining maksimal boʻyi (yoki massasi) (m, kg), tashrif buyuruvchilarning maksimal soni (kishi), maksimal ekspluatatsiya yuklamasi, ekspluatatsiya vaqtidagi cheklovlari kabi maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan ishlab chiqaruvchining axborot yozuvi joylashtirilishi kerak.

Damlama attraksionlarining ochiq havoda ishlashiga ruxsat berilgan maksimal shamol tezligi 38 km/soatdan oshmasligi kerak (Mazkur Qoidalarning 5-ilovasi (Bofort shkalasi boʻyicha shamol kuchi).

84. Sinov obyektida foydalanish hujjatlarida koʻrsatilgan minimal bosimdan 20 — 25 foizdan yuqori bosim hosil qilinishi kerak. Bosim nazorati manometr yordamida amalga oshirilishi kerak.

85. Sinov obyekti tashqi yuklama boʻlmaganida 10 daqiqa davomida belgilangan bosimga bardosh berishi kerak.

86. Sinov obyektida sinovdan soʻng hech qanday buzilish, shikastlanish va yigʻma birikmalarning ajralib ketishi hamda qoldiq deformatsiyalar boʻlmasligi kerak.

87. Statik chidamlilik boʻyicha sinovdan oʻtkazishda taqlidchilar soni sinov obyekti uchun maksimal tashrif buyuruvchilar soniga va ularning maksimal massasiga mos kelishi kerak.

88. Sinov obyekti 10 daqiqa davomida qoʻllanilgan yuklamani erga tekkizmasdan ushlab turishi kerak.