Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1998-yil 13-maydagi 203-son “Oʻzbekiston Respublikasida umumiy oʻrta taʼlimni tashkil etish toʻgʻrisida”gi va 2008-yil 7-avgustdagi 173-son “Ayrim fanlar chuqur oʻrganiladigan davlat ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasalari faoliyatini takomillashtirish toʻgʻrisida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2008-y., 33-son, 312-modda) hamda 2011-yil 9-sentabrdagi 254-son “Ayrim fanlar chuqur oʻrganiladigan davlat umumtaʼlim muassasalarining ixtisoslashtirilgan sinflari, davlat ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasalari toʻgʻrisidagi nizomga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish haqida”gi (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2011-y., 37-son, 379-modda) qarorlariga muvofiq, davlat umumtaʼlim muassasalarining ixtisoslashtirilgan sinflari (bundan buyon matnda ixtisoslashtirilgan sinf deb yuritiladi), davlat ixtisoslashtirilgan maktablari va maktab-internatlariga (bundan buyon matnda ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasi deb yuritiladi) oʻquvchilar qabul qilish va ularni ushbu ixtisoslashtirilgan sinf hamda ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasidan oʻqishdan chetlatish tartibini belgilaydi.

Mazkur Nizom Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 7-avgustdagi 173-son “Ayrim fanlar chuqur oʻrganiladigan davlat ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasalari faoliyatini takomillashtirish toʻgʻrisida”gi qaroriga muvofiq davlat umumtaʼlim muassasalarining ixtisoslashtirilgan sinflari (bundan buyon matnda ixtisoslashtirilgan sinf deb yuritiladi), davlat ixtisoslashtirilgan maktablari va maktab-internatlariga (bundan buyon matnda ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasi deb yuritiladi) oʻquvchilar qabul qilish va ularni ushbu ixtisoslashtirilgan sinf hamda ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasidan oʻqishdan chetlatish tartibini belgilaydi.

1. Ixtisoslashtirilgan sinf va ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasida hujjatlarni qabul qilish, rasmiylashtirish va tegishli fanlardan ogʻzaki va yozma sinovlar oʻtkazish hamda ota-onalarning murojaatlarini koʻrib chiqish Komissiyasi tuziladi (bundan buyon matnda Komissiya deb yuritiladi).

Komissiya tarkibi 5 nafardan kam boʻlmagan toq miqdorda tashkil etilib, tarkibiga ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasi (ixtisoslashtirilgan sinfi mavjud umumtaʼlim maktabi) direktori, xalq taʼlimi muassasalari faoliyatini metodik taʼminlash va tashkil etish tuman (shahar) boʻlimi vakili hamda umumtaʼlim muassasasi oʻqituvchilari kiritiladi.

Ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasi (ixtisoslashtirilgan sinfi mavjud umumtaʼlim maktabi) direktori Komissiya raisi hisoblanadi.

Bevosita respublika yoki viloyat xalq taʼlimini boshqarish hududiy organlari tasarrufidagi ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasalarida tashkil etilgan Komissiya tarkibiga tegishli boshqarish organi vakili kiritiladi.

2. Ixtisoslashtirilgan sinf va ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasining 2-sinfiga oʻquv yili tamom boʻlgandan keyin 1-sinf oʻquvchilari, ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasining (maktab-internatning) 5-sinfiga oʻquv yili tamom boʻlgandan keyin 4-sinf oʻquvchilari tanlov asosida qabul qilinadi.

1. Ixtisoslashtirilgan sinf va ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasida hujjatlarni qabul qilish, rasmiylashtirish va tegishli fanlardan test sinovlarini oʻtkazish hamda ota-onalarning murojaatlarini koʻrib chiqish Komissiyasi tuziladi (bundan buyon matnda Komissiya deb yuritiladi).

Komissiya tarkibi 5 nafardan kam boʻlmagan toq miqdorda tashkil etilib, tarkibiga ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasi (ixtisoslashtirilgan sinfi mavjud umumtaʼlim maktab) direktori, tuman (shahar) xalq taʼlimi boʻlimi vakili, umumtaʼlim muassasasi oʻqituvchilari hamda ota-onalarning vakillari kiritiladi.

Ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasi (ixtisoslashtirilgan sinfi mavjud umumtaʼlim maktabi) direktori Komissiya raisi hisoblanadi.

Bevosita respublika yoki viloyat xalq taʼlimini boshqarish hududiy organlari tasarrufidagi ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasalarida tashkil etilgan Komissiya tarkibiga tegishli boshqarish organi vakili kiritiladi.

Farzandlari ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasiga qabul qilish boʻyicha sinovda qatnashayotgan shaxslar komissiya tarkibiga kiritilmaydi.

2. Ixtisoslashtirilgan sinf va ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasining 5-sinfiga oʻquv yili tamom boʻlgandan keyin 4-sinf oʻquvchilari, ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasining (maktab-internatning) 7-sinfiga oʻquv yili tamom boʻlgandan keyin 6-sinf oʻquvchilari tanlov asosida qabul qilinadi.

4. Ixtisoslashtirilgan sinf va ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasining 2-sinfi uchun hujjatlar 1 — 31-iyul kunlari hamda 5-sinfi uchun hujjatlar 1 — 20-iyul kunlari qabul qilinadi.

5-sinfga oʻquvchilar qabuli boʻyicha buyurtmanoma Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi tomonidan umumlashtirilib, 25-iyul kuniga qadar Davlat test markaziga taqdim etiladi.

5. Tanlovda ishtirok etish uchun oʻquvchilardan quyidagi hujjatlar qabul qilinadi:

Ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasi (ixtisoslashtirilgan sinfi mavjud umumtaʼlim maktabi) direktori nomiga ariza;

tugʻilganlik toʻgʻrisidagi guvohnomaning nusxasi;

086-U shakl boʻyicha tibbiy maʼlumotnoma;

3 x 4 hajmdagi 6 ta fotosurat;

psixologik-pedagogik diagnostika daftari asosida oʻquvchining qiziqishlari, oʻquv fanlarini oʻzlashtirishi haqida tasdiqlangan tavsifnoma;

yashash joyidagi fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organidan maʼlumotnoma;

taʼlim yoʻnalishi boʻyicha oʻquvchining isteʼdod va iqtidorini koʻrsatuvchi ishlaridan namunalar, agar ular mavjud boʻlsa (nashr etilgan yoki qoʻlyozma sifatida yozilgan sheʼrlar, hikoyalar, rasmlar va boshqalar).

6. Ixtisoslashtirilgan sinf va ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasining 2-sinfi hamda ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasining (maktab-internatning) 5-sinfi uchun tanlovlar 5 — 20-avgust kunlari oraligʻida oʻtkaziladi.

4. Komissiya tomonidan ixtisoslashtirilgan sinf va ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasiga hujjatlar har yili 1 — 30-iyun kunlari qabul qilinadi.

Oʻquvchilarni qabul qilish boʻyicha tanlovga buyurtma har yili Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi tomonidan hujjatlarni qabul qilish jarayoni yakunlangan kundan boshlab 5 kun muddat ichida Davlat test markaziga taqdim etiladi.

5. Tanlovda ishtirok etish uchun oʻquvchilardan quyidagi hujjatlar qabul qilinadi:

ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasi (ixtisoslashtirilgan sinfi mavjud umumtaʼlim maktabi) direktori nomiga ariza;

tugʻilganlik toʻgʻrisidagi guvohnomaning nusxasi;

3 x 4 hajmdagi 2 ta fotosurat.

6. Ixtisoslashtirilgan sinf va ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasining 5-sinfi hamda ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasining (maktab-internatning) 7-sinfi uchun tanlovlar Davlat test markazi tomonidan Xalq taʼlimi vazirligi bilan kelishilgan muddatda oʻtkaziladi.

8. Ixtisoslashtirilgan sinf va ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasining 2-sinfiga oʻquv yili tamom boʻlgandan keyin 1-sinf oʻquvchilari Komissiya tomonidan tegishli fanlar boʻyicha oʻtkaziladigan ogʻzaki va yozma sinov hamda Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi hududiy organlarining vakillari ishtirokida Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligining hududiy organlari tomonidan oʻtkaziladigan psixologik-pedagogik diagnostika natijalari asosida qabul qilinadi.

9. Tegishli fanlar boʻyicha oʻtkaziladigan ogʻzaki va yozma sinovlar hamda psixologik-pedagogik diagnostika materiallari va metodikasi boshlangʻich taʼlim sohasidagi yetakchi mutaxassislarni jalb etgan holda Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi tomonidan shakllantiriladi.

Ogʻzaki va yozma sinovlar Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi hududiy organlarining vakillari ishtirokida Komissiya tomonidan, psixologik-pedagogik diagnostika Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi hududiy organlarining vakillari ishtirokida Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligining hududiy organlari tomonidan oʻtkaziladi.

10. Ixtisoslashtirilgan sinfi mavjud umumtaʼlim muassasasi va ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasida tanlovlar oʻtkaziladigan kunlarning aniq muddati Komissiya tomonidan tasdiqlanadigan jadvalda koʻrsatiladi.

11. Ogʻzaki va yozma sinovlar hamda psixologik-pedagogik diagnostika mazkur muassasada taʼlim olib boriladigan tilda hamda umumtaʼlim fanlari boʻyicha umumiy oʻrta taʼlimning davlat taʼlim standartlari va dasturlari asosida Komissiya tomonidan tasdiqlanadigan jadval asosida har bir sinfda bir vaqtda oʻtkaziladi. Yozma sinovlar 45 daqiqa va ogʻzaki sinovlar har bir oʻquvchi uchun 5 daqiqa hamda psixologik-pedagogik diagnostika 45 daqiqa davom etadi.

12. Komissiya tomonidan 2-sinfga qabul uchun taʼlim sohalari boʻyicha quyidagi fanlardan ogʻzaki va yozma sinovlar oʻtkaziladi:

filologiya — muassasada taʼlim olib boriladigan tildan diktant (25 ta soʻz), yod bilgan sheʼrini yoki 25 ta soʻzdan iborat matnni ifodali oʻqish;

matematika — matematikadan yozma ish (3 ta misol va 2 ta masala), masala matnini oʻqib, ogʻzaki yechimini aytish;

inson va jamiyat — muassasada taʼlim olib boriladigan tildan diktant (25 ta soʻz), yod bilgan sheʼrini yoki 25 ta soʻzdan iborat matnni ifodali oʻqish.

13. Tegishli fanlar boʻyicha ogʻzaki va yozma sinovlarning hamda psixologik-pedagogik diagnostikaning har biridan 70 foizdan kam boʻlmagan natija koʻrsatgan oʻquvchilar orasidan ballar reytingi boʻyicha belgilangan kvotaga muvofiq qabul qilinadi. Ogʻzaki va yozma sinov natijalari yaxlit, psixologik-pedagogik diagnostikasi esa alohida baholanadi.

14. Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi ixtisoslashtirilgan sinf, ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasida ogʻzaki va yozma sinovlarni hamda psixologik-pedagogik diagnostikani tashkillashtirish, baholashning reytingli tizimini ishlab chiqish va joriy etishni Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 5-avgustdagi 372-son “Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi faoliyatini takomillashtirish toʻgʻrisida”gi qaroriga (Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2004-y., 31-son, 356-modda) muvofiq amalga oshiradi.

15. Ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasining (maktab-internatning) 5-sinfiga oʻquvchilar Davlat test markazi tomonidan tegishli fanlar boʻyicha oʻtkaziladigan test sinovlari hamda Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi hududiy organlarining vakillari ishtirokida Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligining hududiy organlari tomonidan oʻtkaziladigan psixologik-pedagogik diagnostika natijalari asosida tanlab olinadi.

16. Test sinovi materiallari va metodikasi Davlat test markazi tomonidan, psixologik-pedagogik diagnostika materiallari va metodikasi — boshlangʻich va umumiy oʻrta taʼlim sohasidagi yetakchi mutaxassislar jalb etilgan holda Sogʻliqni saqlash vazirligi ishtirokida Xalq taʼlimi vazirligi tomonidan shakllantiriladi. Test savollarining murakkablik darajasi taʼlim sohalaridan kelib chiqib belgilanadi.

16. Test sinovi materiallari va metodikasi Davlat test markazi tomonidan shakllantiriladi. Test savollarining murakkablik darajasi tegishliligi boʻyicha taʼlim dasturlaridan kelib chiqib belgilanadi.

18. Ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasining (maktab-internatning) 5-sinfi uchun test sinovlari 60 daqiqa davom etadi. Psixologik-pedagogik diagnostika sinovlari ham 60 daqiqa davom etadi.

18. Oʻquvchilarni ixtisoslashtirilgan sinf va ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasining 5 va 7-sinflariga qabul qilish boʻyicha test sinovlari uchun 60 daqiqa vaqt beriladi.

19. 5-sinfga qabul uchun taʼlim sohalari boʻyicha Davlat test markazi tomonidan quyidagi fanlardan test sinovlari oʻtkaziladi:

filologiya — muassasada taʼlim olib boriladigan til va adabiyotdan 20 ta, matematikadan 10 ta, jami 30 ta test savoli;

ijtimoiy bilimlar — muassasada taʼlim olib boriladigan til va adabiyotdan 20 ta, matematikadan 10 ta, jami 30 ta test savoli;

matematika — matematikadan 20 ta, muassasada taʼlim olib boriladigan til va adabiyotdan 10 ta, jami 30 ta test savoli;

tabiiy bilimlar — matematikadan 20 ta, muassasada taʼlim olib boriladigan til va adabiyotdan 10 ta, jami 30 ta test savoli;

maʼnaviyat — muassasada taʼlim olib boriladigan til va adabiyotdan 20 ta, matematikadan 10 ta, jami 30 ta test savoli;

sanʼat — muassasada taʼlim olib boriladigan til va adabiyotdan 20 ta, matematikadan 10 ta, jami 30 ta test savoli;

texnologiya — matematikadan 20 ta, muassasada taʼlim olib boriladigan til va adabiyotdan 10 ta, jami 30 ta test savoli.

19. Oʻquvchilarni 5 va 7-sinfga qabul qilish uchun Davlat test markazi tomonidan quyidagi fanlarning tegishliligi boʻyicha bittasidan test sinovlari oʻtkaziladi:

filologiya — muassasada taʼlim olib boriladigan til va adabiyotdan 20 ta, matematikadan 10 ta, jami 30 ta test savoli;

ijtimoiy fanlar — muassasada taʼlim olib boriladigan til va adabiyotdan 20 ta, matematikadan 10 ta, jami 30 ta test savoli;

aniq fanlar — matematikadan 20 ta, muassasada taʼlim olib boriladigan til va adabiyotdan 10 ta, jami 30 ta test savoli;

tabiiy fanlar — matematikadan 20 ta, muassasada taʼlim olib boriladigan til va adabiyotdan 10 ta, jami 30 ta test savoli;

xorijiy tillar — muassasada taʼlim olib boriladigan xorijiy til (ingliz, nemis, fransuz)dan 20 ta, ona tili va adabiyotdan 10 ta, jami 30 ta test savoli;

texnologiya — matematikadan 20 ta, muassasada taʼlim olib boriladigan til va adabiyotdan 10 ta, jami 30 ta test savoli.

21. Test sinovlari va psixologik-pedagogik diagnostika sinovlarining har biridan 70 foizdan kam boʻlmagan natija koʻrsatgan oʻquvchilar orasidan ballar reytingi boʻyicha belgilangan kvotaga muvofiq qabul qilinadi.

21. Test sinovlari natijalariga koʻra oʻquvchilar ballar ketma-ketligi boʻyicha belgilangan kvotaga muvofiq qabul qilinadi.

Prezident maktablariga saralash tanlovlarida qatnashib, ajratilgan qabul kvotasidan keyingi eng yuqori natija koʻrsatgan oʻquvchilar orasidan ballar ketma-ketligi asosida ixtisoslashtirilgan davlat umumtaʼlim maktablarining 5-sinfiga va maktab-internatlarining 7-sinfiga qoʻshimcha qabul kvotasi doirasida oʻquvchilar saralash test sinovlari oʻtkazilmasdan qabul qilinadi.

Ota-ona yoki ota-ona oʻrnini bosuvchi shaxslar nazoratisiz va qarovisiz qolgan, ijtimoiy jihatdan xavfli ahvolda boʻlgan oilalarda yashayotgan, shuningdek davlat va jamoatchilik yordamiga muhtoj boʻlgan boshqa voyaga yetmaganlar ularning xulq-atvori, psixologik portreti, yoshi, iqtidori, qobiliyati, qiziqishlari va boshqa omillarni inobatga olgan holda, voyaga yetmaganlar ishlari boʻyicha hududiy idoralararo komissiyalar tavsiyasiga asosan Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi, Toshkent shahar xalq taʼlimi bosh boshqarmasi, viloyatlar xalq taʼlimi boshqarmalarining yoʻllanmasi asosida ayrim fanlar chuqur oʻrganiladigan davlat ixtisoslashtirilgan maktab-internatlariga joylashtiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi voyaga yetmaganlar ishlari boʻyicha hududiy idoralararo komissiyalar tavsiyasiga asosan yuborilayotgan voyaga yetmaganlar uchun ayrim fanlar chuqur oʻrganiladigan davlat ixtisoslashtirilgan maktab-internatlariga qabul kvotasidan tashqari 5 foizgacha qoʻshimcha kvotalar ajratadi.

26. Tanlovlardan oʻtmagan oʻquvchilarning hujjatlari (5-bandning sakkizinchi xatboshisi bundan mustasno) ota-onalariga qaytarib berilmaydi.

30. Ixtisoslashtirilgan sinf yoki ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasalarida boʻshab qolgan oʻrinlarga tanlovda ishtirok etib, taʼlim sohalari boʻyicha tegishli fanlardan 70 foizdan ortiq natija koʻrsatgan, lekin oʻtish bali yuqori boʻlganligi sababli qabul qilinmay qolgan oʻquvchilar ballar reytingi boʻyicha ketma-ketlikda qabul qilinadi.

30. Ixtisoslashtirilgan sinf yoki ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasalarida boʻshab qolgan oʻrinlarga tanlovda ishtirok etib, tegishli fanlardan yuqori natija koʻrsatgan oʻquvchilar ballar reytingi boʻyicha ketma-ketlikda qabul qilinadi.

Mazkur bandda belgilangan talablar faqatgina ixtisoslashtirilgan sinf va ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasining 2-sinfi hamda ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasining (maktab-internatning) 5-sinfi oʻquv yilining birinchi yarim yilligi boʻyicha qoʻllaniladi.

Mazkur bandda belgilangan talablar faqatgina ixtisoslashtirilgan sinf va ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasining 5-sinfi hamda ixtisoslashtirilgan umumtaʼlim muassasasining (maktab-internatning) 7-sinfi oʻquv yilining birinchi yarim yilligi boʻyicha qoʻllaniladi.