Ushbu Qonun Oʻzbekiston Respublikasi hududida chet el investitsiyalarini amalga oshirishning huquqiy, tashkiliy-iqtisodiy asoslarini hamda tartibini belgilab beradi. Qonun chet ellik investorlar samarali faoliyat yuritishining kafolatlarini taʼminlab beradi, Oʻzbekiston Respublikasi iqtisodiyotini rivojlantirish, uning jahon iqtisodiy tizimiga qoʻshilishiga koʻmaklashish maqsadida chet elning moliyaviy, moddiy, intellektual va boshqa resurslarini, xorijning zamonaviy texnologiyasi va boshqaruv sohasidagi tajribasini jalb etishga va ulardan omilkorlik bilan foydalanishga qaratilgandir.

Oʻzbekiston Respublikasida:

xorijiy davlatlar;

ajnabiy yuridik shaxslar;

xalqaro tashkilotlar;

ajnabiy fuqarolar, fuqarolarning uyushmalari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar;

chet elda doimiy yashaydigan Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari chet ellik investorlar boʻlishlari mumkin.

Chet ellik investorlar foyda (daromad) olish maqsadida tadbirkorlik faoliyati va boshqa turdagi faoliyat obyektlariga qoʻshayotgan mulkiy boyliklarning va ularga nisbatan huquqlarning, shuningdek intellektual mulkka nisbatan huquqlarning barcha turlari chet el investitsiyalari hisoblanadi.

Boyliklarni birlamchi yoki takror qoʻshish shaklining biron-bir tarzda oʻzgartirilishi ularning investitsiya sifatidagi mohiyati oʻzgarishiga olib kelmaydi.

Chet ellik investorlar Oʻzbekiston Respublikasi hududida:

Oʻzbekiston Respublikasining yuridik va jismoniy shaxslari bilan birgalikda barpo etilgan xoʻjalik jamiyatlari va shirkatlarida, banklar, sugʻurta tashkilotlari va boshqa korxonalarda ulush qoʻshib qatnashish;

butunlay investorlarga qarashli boʻlgan xoʻjalik jamiyatlari va shirkatlari, banklar, sugʻurta tashkilotlari va boshqa korxonalarni barpo qilish;

mol-mulk, aksiyalar va boshqa qimmatli qogʻozlar sotib olish;

mustaqil ravishda yoki yuridik va jismoniy shaxslar ishtirokida mulkiy huquqlarni, shu jumladan savdo va xizmat koʻrsatish sohasi obyektlari, shuningdek turar joy binolari bilan birga ular joylashgan yer uchastkalariga mulkdorlik erga (xususan ijara asosida) va tabiiy resurslarga egalik qilish va ulardan foydalanish huquqlarini egallash yoʻli bilan investitsiyalarni amalga oshirishlari mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi hududidagi chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalar deganda aksiyalar (ulushlar, paylar) yoki ustav fondining kamida 30 foizini chet el investitsiyalari tashkil etadigan korxonalar tushuniladi. Ular Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga zid kelmaydigan har qanday tashkiliy-huquqiy shakllarda amal qiladi.

Chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxona uni taʼsis etish orqali, yoki chet el investori tomonidan ilgari chet el investitsiyalari ishtirokisiz taʼsis etilgan korxonada ishtirok etish ulushini (payini, aksiyalarini) yoki shunday korxonani butunlay, shu jumladan xususiylashtirish jarayonida sotib olish orqali tuzilishi mumkin.

Chet el investitsiya ishtirokidagi korxonalarning ishtirochilari bilan albatta chet el yuridik shaxsi boʻladi.

Chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxona Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligida roʻyxatdan oʻtmogʻi lozim va roʻyxatga olingan paytdan boshlab yuridik shaxs xuquqiga ega boʻladi.

Chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxona ushbu Qonun talablariga rioya etgan holda Oʻzbekiston Respublikasi hududida yuridik shaxs huquqiga ega boʻlgan shuʼba korxonalar, filiallar, shuningdek yuridik shaxs boʻlmagan vakolatxonalar va boshqa alohida boʻlimlar ochishi mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasidan tashqarida chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalarning filiallari, vakolatxonalari va boshqa alohida boʻlinmalari ochilishi mumkin.

Chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalar Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga muvofiq ixtiyoriy asoslarda Oʻzbekiston Respublikasi hududida xoʻjalik uyushmalari, konsernlari, konsorsiumlari va boshqa birlashmalar tuzishlari mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasida chet el investitsiyalari davlat huquqiy himoyasi bilan taʼminlanadilar. Chet el investitsiyalarining huquqiy sharoiti Oʻzbekiston Respublikasining shunga oʻxshash yuridik va jismoniy shaxslari uchun belgilangan tegishli sharoitga qaraganda noqulayroq boʻlishi mumkin emas.

Investitsiyalarini ustuvor iqtisodiyot tarmoqlari va mintaqalarga yoʻllaydigan chet el investorlari uchun Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlari bilan qoʻshimcha imtiyozlar belgilanishi mumkin.

Chet ellik investorlar va chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalar Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari bilan taqiqlanmagan va bunday korxonalarning ustavlarida nazarda tutilgan maqsadlarga javob beradigan faoliyatning har qanday turlarini amalga oshirishlari mumkin.

Oʻzbekiston Respublikasi qonunlariga muvofiq litsenziya olish kerak boʻlgan faoliyat turlari bilan shugʻullanish uchun chet ellik investor Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilab beradigan tartibda litsenziya olishi shart.

Chet ellik investor amalga oshiriladigan investitsiyalarning hajmi, turi va yoʻnalishini mustaqil belgilaydi hamda investitsiyalarni amalga oshirish uchun yuridik va jismoniy shaxslarni oʻz xohishiga koʻra jalb etadi.

Chet ellik investor Oʻzbekiston Respublikasi hududida hamda uning tashqarisida investitsiya obyektlari va natijalariga, shu jumladan takroriy investitsiyalar hamda savdo operatsiyalari obyektlari va natijalariga xalqaro huquq normalari va Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga muvofiq egalik qilish, ulardan foydalanish va ularni tasarruf etishga haqlidir.

Chet ellik investorning qaroriga binoan investitsiyalarga, ularning natijalariga egalik qilish, ulardan foydalanish, ularni tasarruf etish huquqlari Oʻzbekiston Respublikasi qonunlarida belgilangan tartibda boshqa yuridik va jismoniy shaxslarga berilishi mumkin. Huquqlar oʻzgaga oʻtkazilgan taqdirda tomonlarning oʻzaro munosabatlari shartnomalar asosida tartibga solinadi.

Chet ellik investorlar va chet el investitsiyasi ishtirokidagi korxonalar qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda va shartlarda yer uchastkalarini sotib olishlari mumkin.

Chet ellik investorlar investitsiya faoliyatini amalga oshirish chogʻida:

Oʻzbekiston Respublikasi hududida amalda boʻlgan qonun hujjatlariga rioya etishlari;

Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga muvofiq soliqlar toʻlashlari va oʻzga toʻlovlarni bajarishlari;

investitsiya loyihalarida sanitariya-gigiyena, ekologiya talablari va Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlaridan kelib chiqadigan oʻzga talablarga rioya etilganligi xususida ekspertiza xulosasini olishlari shart.

Oʻzbekiston Respublikasi oʻz hududida investitsiya faoliyatini amalga oshirayotgan chet ellik investorlarning huquqlari umum eʼtirof etgan xalqaro huquq normalariga muvofiq himoya qilinishiga kafolat beradi.

Oʻzbekiston Respublikasining keyinchalik qabul qilingan qonun hujjatlari investitsiyalash shartlarini yomonlashtiradigan boʻlsa chet el investitsiyalariga nisbatan investitsiyalash paytida amalda boʻlgan qonun hujjatlari uzogʻi bilan oʻn yil davomida qoʻllaniladi. Bu talab mudofaani, milliy xavfsizlikni va jamoat tartibini taʼmin etish, atrof-muhitni muhofaza qilishga doir qonun hujjatlari oʻzgarishiga nisbatan tatbiq etilmaydi.

Oʻzbekiston Respublikasining davlat organlari chet ellik investorlarning huquqlarini kamsituvchi normativ hujjatlar qabul qilgan taqdirda yetkazilgan zarar ana shu idoralardan sud yoʻli bilan undiriladi.

Davlat organlari va ularning mansabdor shaxslari chet ellik investorlarning Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshirayotgan xoʻjalik faoliyatiga aralashishga haqli emaslar.

Oʻzbekiston Respublikasida chet el investitsiyalari natsionalizatsiya qilinishi mumkin emas.

Chet el investitsiyalari rekvizitsiya qilinishi mumkin emas, tabiiy ofatlar, avariyalar, epidemiyalar, epizootiyalar bundan mustasno. Rekvizitsiya qilish haqidagi qaror Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilinadi. Bunday hollarda chet ellik investorga toʻlanadigan tovon koʻrilgan zararga mutanosib boʻlishi kerak.

Chet ellik investorlarning qonuniy faoliyatlari natijasida olgan foyda va boshqa mablagʻlarini chet el valyutasida chet elga hech qanday cheklashsiz oʻtkazishlari kafolatlanadi.

Chet ellik investorlarning Oʻzbekiston Respublikasida olgan foydasi respublika hududida takror investitsiya qilinishi yoki mulk egasining ixtiyoriga koʻra oʻzgacha tarzda ishlatilishi mumkin. Chet ellik investorlar respublika banklarida hech qanday cheklashsiz har qanday valyutada hisob raqamlariga ega boʻlishlari mumkin.

Chet ellik investorlar oʻz hisob raqamlaridagi milliy pul birligidagi mablagʻdan ichki valyuta bozorida chet el valyutasi xarid qilib olishda foydalanishlari mumkin.

Chet ellik investorlarning investitsiyalarini va tavakkal harakatlarini sugʻurtalash ixtiyoriylik asosida amalga oshiriladi.

Oʻzbekiston Respublikasida chet el investitsiyalarining sugʻurta himoyasi sugʻurta tizimi vositasida taʼminlanib, uning tarkibiga davlatning rasmiy sugʻurta agenti boʻlmish Oʻzbekiston Respublikasi Milliy sugʻurta kompaniyasi hamda chet el sugʻurta tashkilotlari ishtirokidagi qoʻshma sugʻurta kompaniyalari kiradi.

Chet el investitsiyalarini sugʻurtalovchi sugʻurta tashkilotlari Oʻzbekiston Respublikasining majburiyatlari boʻyicha javobgar boʻlmaydilar. Oʻzbekiston Respublikasi sugʻurta tashkilotlarining majburiyatlari boʻyicha javobgar boʻlmaydi, tomonlarning shartnomasida qayd etilgan hollar bundan mustasno.

Chet el investitsiyalarini sugʻurtalash tizimi chet ellik investorlarni:

mol-mulk ekspropriatsiyalanishidan (tortib olinishidan), shuningdek mol-mulk tortib olinishiga, mol-mulkning oʻzini yoki undan orttiriladigan daromadni nazorat qilishdan mahrum boʻlishga olib keladigan har qanday qonuniy yoki maʼmuriy choralardan (oʻz hududida iqtisodiy faoliyatni tartibga solish maqsadlarida mamlakat tomonidan umumiy qoʻllash uchun joriy etiladigan, huquqni kamsitmaydigan choralar bundan mustasno);

urush yoki fuqarolar gʻalayonlaridan;

sugʻurta tashkiloti bilan investor oʻrtasidagi shartnoma munosabatlariga mamlakat maʼmurlarining aralashuvidan;

milliy valyutani boshqa valyutalarga konvertatsiyalash va uni mamlakatdan tashqariga chiqarishga doir mamlakat maʼmurlari tomonidan cheklashlar joriy etilishidan;

investorlarning ayrim guruhlari uchun huquqni kamsitadigan ruhdagi yangi qonun-qoidalar joriy etilishidan;

boshqa turdagi tavakkallardan sugʻurtalashni taʼminlaydi.

Chet el investorlarining faoliyatini sugʻurta vositasida himoyalash sugʻurta tashkilotlarining aktivlari bilan taʼminlanadi, bu aktivlarning bir qismi chet el banklariga qoʻyilishi mumkin va chet el investorlariga ularning investitsiyalari har taraflama himoyalanishini kafolatlaydi.

Chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalarning chet el valyutasidagi barcha xarajatlari ularning oʻz valyuta tushumlari hisobidan, shuningdek chet el valyutasini olishning Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlarida ruxsat etilgan boshqa manbalari hisobidan taʼminlanishi kerak. Ularning valyuta bilan oʻz xarajatlarini oʻzi qoplashi tuzilayotgan birlashmalar, konsorsiumlar va boshqa tashkiliy tuzilmalar doirasida ham taʼminlanishi mumkin.

Chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxona Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlariga muvofiq oʻzi ishlab chiqargan mahsulotni litsenziyasiz eksport qilishga va oʻzining ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun mahsulot import qilishga haqlidir. Oʻzi ishlab chiqargan, eksportga yetkazib beriladigan mahsulotlar hamda oʻzining ehtiyojlari uchun korxona tomonidan import qilinadigan mahsulotlar roʻyxatini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilaydi.

Oʻzi ishlab chiqargan mahsulotni eksport qilishdan olingan valyuta tushumlari belgilangan soliqlar va oʻzga toʻlovlar toʻlanganidan keyin butunlay korxonaning egaligida qoladi.

Oʻzbekiston Respublikasiga chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonaning oʻz ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun va ajnabiy xodimlarning shaxsiy ehtiyojlari uchun olib kiriladigan mol-mulk boj poshlinasi toʻlashdan ozod qilinadi.

Chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalar, shuningdek chet ellik investorlar Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga muvofiq soliqlar va boshqa toʻlovlar toʻlaydilar.

Chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalar Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonun hujjatlari talablariga rioya etayotganligini maxsus nazorat vazifalarini bajaruvchi soliq organlari va davlatning boshqa organlari oʻz vakolatlari doirasida nazorat qiladilar.

Korxonalar mazkur organlarga nazorat qilish uchun oʻz faoliyatlari toʻgʻrisidagi zarur axborotlarni taqdim etadilar. Nazorat qiluvchi organ tijorat siri saqlanishini taʼminlashi shart. Tijorat sirini oshkor qilish qonun bilan jazolanadi.

Chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxona Oʻzbekiston Respublikasining amaldagi qonun hujjatlarida belgilangan tartibda hisob va hisobot yuritadi.

Chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxona oʻziga qarashli mol-mulkdan oʻzining barcha turdagi majburiyatlarini, shu jumladan qarz mablagʻlarini jalb etishini taʼminlovchi vosita sifatida foydalanishi mumkin. Uning savdo va xizmat koʻrsatish sohasi obyektlari, shuningdek turar joy binolari bilan birga ular joylashgan yer uchastkalariga mulkdorlik huquqi, binolarga, inshootlarga, asbob-uskunalarga nisbatan mulkiy huquqlari, shuningdek boshqa mulkiy huquqlari uning oʻz majburiyatlarini taʼminlovchi vosita sifatida amal qilishi mumkin, yerga va boshqa tabiat resurslariga egalik qilish hamda ulardan foydalanish huquqi bundan mustasno.

Chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalar korxona hujjatlari bilan tasdiqlangan topshiriqlarga muvofiq yaratiladigan intellektual mulk obyektlari xususida oʻz xodimlari bilan shartnomalar tuzadi.

Ixtirolarni patentlash va sanoat namunalarini joriy etish chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalar tomonidan Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlarida belgilangan tartibda amalga oshiriladi.

Chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalar xodimlarining mehnat munosabatlari Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlari bilan tartibga solinadi.

Chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalarning ishchi va xizmatchilari, maʼmuriyati, nazorat kengashi aʼzolari tarkibiga ajnabiy fuqarolar kirishi mumkin.

Chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonaning ajnabiy xodimlari mehnatiga haq toʻlashga, ularga mehnat taʼtili berishga, ularning pensiya taʼminotiga doir masalalar har bir xodim bilan yakka tartibda tuzilgan mehnat shartnomalarida (kontraktlarda) hal etilishi lozim. Bu xodimlar oladigan ish haqlari va qonuniy yoʻl bilan topilgan boshqa daromadlarini hech qanday cheklashsiz boshqa davlatlarga oʻtkazishlari mumkin.

Chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalarning xodimlarini ijtimoiy sugʻurta qilish va ularning ijtimoiy taʼminoti (ajnabiy xodimlarning pensiya taʼminoti bundan mustasno) Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari bilan tartibga solinadi.

Chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxona ajnabiy xodimlarning pensiya taʼminoti uchun ana shu xodimlar doimiy istiqomat qiladigan mamlakatlarning tegishli fondlariga valyutada mablagʻlar oʻtkazadi.

Chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxona Oʻzbekiston Respublikasi xodimlarining va ajnabiy xodimlarning davlat ijtimoiy sugʻurtasi boʻyicha ajratmalarni hamda Oʻzbekiston Respublikasi xodimlarining pensiya taʼminotiga ajratmalarni amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq toʻlaydi.

Chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalar korxona fondlarining roʻyxati, ularni tuzish va tasarruf etish tartibini mustaqil tarzda belgilaydi.

Chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxona mustaqil ravishda Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda qayta tashkil etilishi yoki tugatilishi mumkin.

Davlat roʻyxatidan oʻtgan sanadan boshlab belgilangan tartibda bir yil davomida oʻz ustav fondini taʼsis hujjatlarida nazarda tutilgan miqdorlarda boʻlishini taʼminlamagan chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxona tashkil etilmagan deb hisoblansin.

Chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxona aktivlariga korxona tugatilgan vaqtda ularning real qiymatiga qarab soliq solinishi kerak. Aktivlarning qolgan qismi, agar taʼsis hujjatlarida boshqacha tartib koʻzda tutilgan boʻlmasa, chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonaning qatnashchilari oʻrtasida ularning korxona mol-mulkidagi ulushlariga mutanosib ravishda taqsimlanadi.

Chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxona qayta tashkil etilgan yoki tugatilgan taqdirda ishdan boʻshatilayotgan xodimlarga qonun hujjatlariga muvofiq ularning huquq va manfaatlariga rioya etilishi kafolatlanadi.

Chet ellik investor chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonadan chiqqanda yoki bu korxona tugatilgan taqdirda korxona mol-mulkidagi oʻz ulushini bozor qiymatiga muvofiq pul yoki tovar shaklida qaytarib olish huquqiga ega boʻladi. Bunda boshqa qatnashchilarga chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonadan chiqayotgan ajnabiy qatnashchining ulushini sotib olish huquqi beriladi.

Chet ellik investorlarga va chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalarga shartnoma shartlarida koʻrsatilgan muddatga ijaraga yer berilishi mumkin.

Binolar va inshootlarga egalik qilish huquqi boshqa shaxsga oʻtganda shu obyektlar bilan birga yer uchastkasidan foydalanish huquqi ham Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlarida belgilanadigan tartib va shartlar asosida oʻtadi.

Chet ellik investorlarga mol-mulkni ijaraga berish ijaraga beruvchi tomonidan shartnomalar asosida hamda qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.

Chet ellik investorlarga tabiat resurslarini qidirish, olish va ulardan foydalanish hamda boshqa xoʻjalik faoliyatini amalga oshirish uchun konsessiya berish chet ellik investorlar Oʻzbekiston Respublikasi davlat boshqaruvining vakolatli organlari bilan qonun hujjatlarida belgilab qoʻyilgan tartibda tuzadigan konsessiya shartnomalari asosida amalga oshiriladi.

Konsessiyalarga Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlarida man etilmagan hamda tuzilayotgan konsessiya shartnomalari maqsadlariga javob bera oladigan faoliyatning barcha sohalari va turlarida yoʻl qoʻyiladi.

Chet ellik investorlar bilan Oʻzbekiston Respublikasining davlat organlari oʻrtasidagi nizolar, agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari va bitimlarida boshqacha tartib nazarda tutilmagan boʻlsa, Oʻzbekiston Respublikasi sudlarida koʻrilishi kerak.

Chet ellik investorlar va chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalar bilan Oʻzbekiston Respublikasi korxonalari, jamoat birlashmalari hamda boshqa yuridik va jismoniy shaxslari oʻrtasidagi, investorlar bilan chet el investitsiyalari ishtirokidagi korxonalar oʻrtasidagi ular faoliyati bilan bogʻliq masalalarga doir nizolar Oʻzbekiston Respublikasi xoʻjalik sudlarida, shuningdek tomonlarning kelishuviga muvofiq hakamlar va xolislar tekshiruvi tartibida chet elda qarab chiqilishi kerak.

Basharti, Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomalari yoki bitimlarida chet el investitsiyalari toʻgʻrisidagi Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlaridagidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnomaning yoki bitimning qoidalari qoʻllaniladi.