Ushbu Qonun davlat bojxona xizmati organlari (bundan buyon matnda bojxona organlari deb yuritiladi) faoliyatining huquqiy asoslarini belgilab beradi.

Bojxona organlari Oʻzbekiston Respublikasining yagona bojxona siyosatini amalga oshirish va iqtisodiy manfaatlarini himoya qilish maqsadida tuziladi.

Bojxona nazorati Oʻzbekiston Respublikasining bojxona ishi sohasidagi qonun hujjatlari va xalqaro shartnomalariga rioya etilishini taʼminlash maqsadida bojxona organlari amalga oshiradigan tadbirlar majmuidan iborat.

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasi, Davlat bojxona qoʻmitasining Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahri boʻyicha boshqarmalari, bojxona komplekslari va bojxona postlari bojxona organlaridir.

Bojxona organlari oʻz faoliyatida Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga, ushbu Qonunga, Oʻzbekiston Respublikasining boshqa qonun hujjatlariga va xalqaro shartnomalariga amal qiladilar.

Bojxona organlari qonun hujjatlariga muvofiq oʻz faoliyatini davlat hokimiyati mahalliy organlaridan mustaqil tarzda amalga oshiradilar.

Bojxona organlari oʻz vakolatlari doirasida qabul qiladigan qarorlar barcha yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan ijro etilishi shart.

Bojxona organlari huquqni muhofaza qiluvchi organlar hisoblanadi va davlat budjeti mablagʻlaridan taʼminlanadi, Oʻzbekiston Respublikasi Davlat gerbining tasviri tushirilgan va oʻz nomi bitilgan muhrga ega.

Davlat bojxona qoʻmitasining tuzilishi hamda uning faoliyatini tashkil etish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tasdiqlaydigan nizom bilan belgilanadi.

Bojxona organlarining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:

yuridik va jismoniy shaxslarning huquqlari hamda qonun bilan muhofaza etiladigan manfaatlarini himoya qilish;

Oʻzbekiston Respublikasining iqtisodiy manfaatlarini himoya qilish va oʻz vakolati doirasida uning iqtisodiy xavfsizligini taʼminlash;

bojxona siyosatini ishlab chiqish va amalga oshirishda ishtirok etish;

bojxona haqidagi qonun hujjatlariga rioya etilishini nazorat qilish;

bojxona toʻlovlarini undirish;

bojxona nazoratidan oʻtkazilishi kerak boʻlgan tovarlar va transport vositalari shunday nazoratdan oʻtkazilishini taʼminlash;

bojxona haqidagi qonun hujjatlari buzilishining, shu jumladan kontrabandaning oldini olish, uni aniqlash va ularga chek qoʻyish;

tashqi iqtisodiy faoliyatga doir bojxona statistikasini hamda tovar nomenklaturasini yuritish;

Oʻzbekiston Respublikasi xalqaro shartnomalarining bojxona ishiga oid qismidan kelib chiqadigan majburiyatlar bajarilishini taʼminlash.

Bojxona organlari oʻz vakolatlari doirasida quyidagi huquqlarga egadir:

tovarlar va transport vositalarini, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda esa, jismoniy shaxslarning oʻzini koʻzdan kechirish;

yuridik va jismoniy shaxslardan koʻzdan kechirish uchun tovarlar va transport vositalarini, shuningdek zarur hujjatlarni taqdim etishni talab qilish;

valyuta nazoratini amalga oshirish;

moliya, bank va boshqa tashkilotlardan, shuningdek yuridik va jismoniy shaxslardan eksport-import operatsiyalarini amalga oshirish bilan bogʻliq boʻlgan axborot va hujjatlarni hamda qonun hujjatlarida belgilangan boshqa axborotni olish;

bojxona nazoratidan oʻtkazish maqsadida tovarlar hamda boshqa buyumlardan namuna va nusxalar olish;

bojxona nazoratidan oʻtkazilishi lozim boʻlgan tovarlar saqlanayotgan hududlarga va binolarga belgilangan tartibda kirish;

bojxona haqidagi qonun hujjatlarining buzilishiga doir materiallarni belgilangan tartibda koʻrib chiqish hamda jismoniy va yuridik shaxslarni qonun hujjatlariga muvofiq javobgarlikka tortish;

bojxonaga oid huquqbuzarliklarning bevosita predmeti boʻlgan tovarlar va transport vositalarini qonun hujjatlarida belgilangan hollarda va tartibda ushlab turish hamda olib qoʻyish;

surishtiruv oʻtkazish va tezkor-qidiruv faoliyatini amalga oshirish;

bojxonaga oid huquqbuzarliklarni aniqlashga xizmat qiladigan texnikaviy va maxsus vositalarni qoʻllash.

Bojxona organlari qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa huquqlarga ham egadirlar.

Bojxona organlari:

yagona davlat bojxona siyosatini roʻyobga chiqarishda ishtirok etishga;

bojxona haqidagi qonun hujjatlariga rioya etilishi, bojlar toʻgʻri hisoblanishi, toʻliq va oʻz vaqtida toʻlanishini nazorat qilishga;

davlat xavfsizligini, jamoat tartibini saqlash, fuqarolarning hayoti va sogʻligʻini himoya qilish, atrof muhitni muhofaza etish chora-tadbirlari amalga oshirilishiga koʻmaklashishga;

bojxona haqidagi qonun hujjatlarini qoʻllanish boʻyicha belgilangan tartibda uslubiy koʻrsatmalar va normativ hujjatlar ishlab chiqish hamda ularni nashr etishga;

yuridik va jismoniy shaxslarni tovarlar va transport vositalarini olib oʻtish hamda bojxona chegarasidan oʻtish vaqtidagi huquqlari va majburiyatlari toʻgʻrisida oʻz vaqtida xabardor qilishga;

faoliyat turlari bilan shugʻullanish huquqini beradigan maxsus ruxsatnomalarni (litsenziyalarni) qonun hujjatlarida belgilangan tartibda berishga;

oʻz xizmat vazifalarini bajarishlari natijasida oʻzlariga maʼlum boʻlib qolgan davlat siri va tijorat siri hisoblangan axborotni oshkor etmaslikka majburdirlar.

Bojxona organlari qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa vazifalarni ham bajaradilar.

Bojxona organlari oʻz zimmalariga yuklatilgan vazifalarni davlat boshqaruvining boshqa organlari va davlat hokimiyati mahalliy organlari bilan hamkorlikda bajaradilar. Mazkur organlar bojxona nazoratini amalga oshirish hamda bojxona haqidagi qonun hujjatlarining buzilishiga qarshi kurashda bojxona organlariga koʻmaklashishlari shart.

Bojxona organlari oʻz zimmalariga yuklatilgan vazifalarni bajarish maqsadida boshqa organlar va tashkilotlar bilan aniqlangan huquqbuzarliklar boʻyicha mavjud materiallar toʻgʻrisidagi axborotni, shuningdek boshqa axborotni qonun hujjatlarida va bitimlarda belgilangan tartibda oʻzaro almashadilar.

Bojxona organlari oʻz vakolatlari doirasida chiqaradigan hamma uchun majburiy tusdagi normativ hujjatlar tegishli vazirliklar, idoralar bilan kelishilishi va qonun hujjatlarida belgilangan tartibda roʻyxatdan oʻtkazilishi lozim.

Bojxona organlari qonun hujjatlarida belgilangan tartibda oʻz vakolatlariga kiradigan ayrim harakatlarning boshqa organlar va tashkilotlar tomonidan bajarilishiga yoʻl qoʻyadilar.

Bojxona haqidagi qonun hujjatlariga rioya etilishini taʼminlash maqsadida banklar va boshqa moliya-kredit tashkilotlari:

xoʻjalik yurituvchi subyektlar tomonidan budjet oldidagi majburiyatlarning bojxona toʻlovlariga oid qismining bajarilishi toʻgʻrisidagi bojxona organlarining xulosasiga binoan ana shu subyektlarning hisob-kitob va boshqa hisobvaraqlarini yopishlari mumkin;

belgilangan muddatlarda toʻlanmagan bojxona toʻlovlari va jarima summalarini xoʻjalik subyektlaridan soʻzsiz tartibda undirib olish toʻgʻrisidagi bojxona organlarining farmoyishlarini (inkasso topshiriqlarini) bajaradilar;

xoʻjalik subyektlarining soʻmlardagi mablagʻlari yetishmasa va valyuta hisobvaraqlarida mablagʻlari mavjud boʻlsa, bojxona organlarining taqdimnomasiga binoan mazkur valyuta mablagʻlarini valyuta birjasida sotish kunidagi kurs boʻyicha budjet oldidagi qarzni qoplash uchun zarur hajmlarda soʻzsiz sotishni amalga oshiradilar.

Xoʻjalik yurituvchi subyektlarning aybi bilan bojxona toʻlovlari va jarima summalarini toʻlash kechiktirilgan boʻlsa, shuningdek xoʻjalik yurituvchi subyektlar yoki bojxona organlarining bojxona toʻlovlarini oʻtkazish yoki qaytarish toʻgʻrisidagi topshiriqlari bank yoki moliya-kredit muassasalarining aybi bilan bajarilmagan boʻlsa (bajarish kechiktirilgan boʻlsa), xoʻjalik subyektlaridan, bank yoki moliya-kredit muassasalaridan belgilangan tartibda penya undiriladi.

Bojxona organlarining mansabdor shaxslari xizmat vazifalarini bajarish vaqtida davlat hokimiyatining vakillari hisoblanadilar va ularning bojxona haqidagi qonun hujjatlariga rioya etish borasidagi talablarini barcha yuridik va jismoniy shaxslar bajarishi shart.

Bojxona organlari mansabdor shaxslarining qonuniy faoliyatiga aralashishga hech kim haqli emas. Bojxona organlari mansabdor shaxslarining qonuniy talablarini bajarmaslik, ularning oʻz xizmat vazifalarini bajarishiga toʻsqinlik qilish, oʻz xizmat vazifalarini bajarishlari munosabati bilan ularning shaʼni va qadr-qimmatini haqoratlash, ularga qarshilik koʻrsatish, tahdid, zoʻrlik qilish yoki ularning hayotiga, sogʻligʻiga va mol-mulkiga tajovuz qilish qonun hujjatlarida belgilangan javobgarlikka sabab boʻladi.

Bojxona organlarining mansabdor shaxslari xizmat vazifalarini bajarish vaqtida qonun hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda tabel oʻqotar qurolini hamda maxsus vositalarni saqlash, olib yurish va qoʻllash huquqiga egadirlar.

Bojxona organlarida xizmatni oʻtash, bojxona organlarining mansabdor shaxslarini ragʻbatlantirish va ularga nisbatan intizomiy jazo choralarini qoʻllanish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasining raisi Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti tomonidan tayinlanib, keyinchalik Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi tomonidan tasdiqlanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasi raisining oʻrinbosarlari, Davlat bojxona qoʻmitasi Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahri boshqarmalarining va ixtisoslashtirilgan bojxona majmualarining boshliqlari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasi raisining taqdimnomasiga binoan Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan tayinlanadilar.

Bojxona organlarining ushbu moddaning birinchi va ikkinchi qismlarida sanab oʻtilmagan mansabdor shaxslari Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasi belgilaydigan tartibda tayinlanadilar.

Bojxona organlarining mansabdor shaxslariga ular egallab turgan lavozimlarga hamda necha yil ishlaganliklariga qarab quyidagi maxsus unvonlar beriladi:

kichik boshliqlar tarkibi — bojxona xizmatining starshinasi;

oʻrta boshliqlar tarkibi — bojxona xizmatining kichik leytenanti, bojxona xizmatining leytenanti, bojxona xizmatining katta leytenanti, bojxona xizmatining kapitani;

katta boshliqlar tarkibi — bojxona xizmatining mayori, bojxona xizmatining podpolkovnigi, bojxona xizmatining polkovnigi;

oliy boshliqlar tarkibi — bojxona xizmatining general-mayori, bojxona xizmatining general-leytenanti, bojxona xizmatining general-polkovnigi.

Maxsus unvonlar berish va ulardan mahrum etish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.

Bojxona organlarining mansabdor shaxslari gʻayriqonuniy xatti-harakatlari yoki harakatsizliklari uchun qonun hujjatlarida nazarda tutilgan tarzda javobgar boʻladilar.

Bojxona organi mansabdor shaxsining yuridik va jismoniy shaxslarga yetkazgan zarari qonun hujjatlarida nazarda tutilgan tartibda qoplanishi lozim.

Notoʻgʻri undirilgan bojxona toʻlovlari va jarima summalari qaytarilishi lozim, bojxona organlarining gʻayriqonuniy xatti-harakatlari tufayli yetkazilgan zarar esa, qonun hujjatlarida belgilangan tartibda qoplanadi.

Davlat bojxona organlari mansabdor shaxslarining ijtimoiy himoya qilinishini kafolatlaydi.

Bojxona organlari mansabdor shaxslarining hayoti va sogʻligʻi davlat budjeti mablagʻlari hisobidan majburan shaxsiy sugʻurta qilinishi lozim.

Oʻz mansab vazifalarini bajarishlari munosabati bilan bojxona organlarining mansabdor shaxslariga tan jarohati yetkazilgan yoki ular halok boʻlgan, shuningdek ularning mol-mulki yoʻq qilingan yoki unga zarar yetkazilgan taqdirda buning uchun moddiy tovon toʻlash tartibi va miqdori qonun hujjatlari bilan belgilanadi.

Bojxona organlari xodimlari va ular oila aʼzolarining pensiya taʼminoti harbiy xizmatni, ichki ishlar organlaridagi xizmatni oʻtagan shaxslar va ularning oila aʼzolari uchun qonun hujjatlarida belgilangan shartlar va normalar boʻyicha amalga oshiriladi. Bojxona organlari mansabdor shaxslariga bojxona organlarida xizmatni oʻtashning oʻziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda pensiya tayinlash uchun ishlagan yillarini hisoblab chiqarish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi. Bojxona organlari mansabdor shaxslari va ular oila aʼzolarining pensiya taʼminotini tashkil etish Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasining pensiya xizmati zimmasiga yuklatiladi.

Bojxona organlari xodimlarining ish haqi mansab maoshidan, maxsus unvonlar va ishlagan yillari uchun ustamalardan hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan joriy etilgan tartibda belgilanadigan boshqa qoʻshimcha haqlardan iboratdir.

Bojxona organlarining mansabdor shaxslari bepul formali kiyim-bosh bilan taʼminlanadilar. Bojxona organlari mansabdor shaxslari kiyim-boshining bichimi, farqlovchi belgilari va kiyim-bosh bilan taʼminlash normalari qonun hujjatlarida belgilanadi. Formali kiyim-boshni kiyib yurish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasi tomonidan belgilanadi.

Bojxona organlarida maxsus fond tashkil etilishi mumkin. Bunday fondni tashkil etish tartibi qonun hujjatlari bilan belgilanadi.

Oʻzbekiston Respublikasi Davlat bojxona qoʻmitasi Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlariga va xalqaro shartnomalariga muvofiq bojxona ishi, kontrabandaga, giyohvand vositalar, psixotrop moddalarning gʻayriqonuniy muomalasiga qarshi kurash masalalari hamda oʻz vakolati doirasidagi boshqa masalalar boʻyicha xorijiy davlatlarning bojxona va boshqa organlari hamda xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni amalga oshiradi.