Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining “Oʻzbekiston Respublikasining Oila kodeksini amalga kiritish tartibi toʻgʻrisida” 1998-yil 30-apreldagi 608-I-son qarorini bajarish yuzasidan Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:

Fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish qoidalari 1-ilovaga muvofiq;

Oʻzbekiston Respublikasida vasiylik va homiylik toʻgʻrisidagi Nizom 2-ilovaga muvofiq;

Voyaga yetmagan bolalarni farzandlikka va tarbiyaga olish (patronat) toʻgʻrisidagi Nizom 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.

Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetining “Oʻzbekiston SSRning vasiylik va homiylik organlari toʻgʻrisidagi, shuningdek bolalarni tarbiyaga berish (patronat) tartibi va shartlari toʻgʻrisidagi Nizomlarni tasdiqlash haqida” 1970-yil 19-yanvardagi 20-son qarori (OʻzSSR QT, 1970-y., 1-son, 7-modda);

Oʻzbekiston SSR Ministrlar Sovetining “Oʻzbekiston SSR xalq deputatlari rayon, shahar, shahardagi rayon Sovetlari ijroiya komitetlarining ZAGS boʻlimlari va posyolka, qishloq hamda ovul Sovetlari ijroiya komitetlari tomonidan grajdanlik holati aktlarini qayd qilish Qoidalarini tasdiqlash toʻgʻrisida” 1982-yil 16-dekabrdagi 803-son qarori (OʻzSSR QT, 1982-y., 12-son, 46-modda);

1. Fuqarolik holati dalolatnomalarini yozish organlari* oʻz faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga, Oʻzbekiston Respublikasining Oila kodeksiga, Fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish qoidalariga**, FHDY organlarida ish yuritish tartibi haqidagi yoʻriqnomaga va FHDY organlari faoliyatiga taalluqli boshqa qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiradi.

5. Oʻzbekiston Respublikasining chet elda yashovchi fuqarolariga nisbatan mazkur Qoidalarning 4-bandida koʻrsatilgan harakatlarni Oʻzbekiston Respublikasining konsullik muassasalari amalga oshiradi.

Oʻzbekiston Respublikasining chet elda doimiy yoki vaqtincha yashovchi fuqarolarining fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish konsul tomonidan, Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlariga muvofiq (Oʻzbekiston Respublikasining Oila kodeksi, 203-modda) amalga oshiriladi.

29. Uning ota-onasining familiyasi, ismi va millati toʻgʻrisidagi maʼlumotlar bolaning tugʻilishi haqidagi dalolatnoma yozuviga mazkur Qoidalarning 27-bandida sanab oʻtilgan organlarning koʻrsatmalari asosida kiritiladi. Bunday holda bolaning va bolaning ota-onasi sifatida koʻrsatilgan shaxslarning familiyasi bir xilda yoziladi.

31. Bolaning otasi bilan nikohda boʻlmagan ona vafot etgan taqdirda, shuningdek onaning yashash joyi nomaʼlum boʻlganda va otalikni belgilash haqidagi ariza berilmaganda bolaning tugʻilishini qayd etish mazkur Qoidalarning 27-bandida sanab oʻtilgan organlarning arizasi boʻyicha amalga oshiriladi.

73. Oila kodeksining 14 va 15-moddalariga muvofiq, nikohlanuvchilarning oʻzaro roziliklari va ularning nikoh yoshiga yetganliklari nikoh tuzishning asosiy shartlari hisoblanadi.

82. Oila kodeksining 16-moddasiga muvofiq:

90. Agar FHDY organiga ushbu Qoidalarning 82-bandida koʻrsatilgan holatlar mavjudligi haqida ariza tushgan boʻlsa, nikohni qayd etish boshqa muddatga qoldiriladi. Bunda arizachiga belgilangan muddatda zarur dalillarni taqdim etish tavsiya qilinadi. FHDY organi manfaatdor shaxsning iltimosiga koʻra yoki oʻz tashabbusi bilan zarur tekshiruv oʻtkazishi mumkin. Nikohni qayd etish vaqti keyinga surilganligi haqida arizachilar xabardor qilinadi. Nikohni qayd etishga toʻsiq boʻluvchi qonuniy holatlar mavjud boʻlganda FHDY organi uni qayd etishni rad qiladi. Agar mazkur maʼlumotlar tasdiqlanmasa, u holda nikohni qayd etish umumiy asoslarda amalga oshiriladi. Yuqorida qayd etilgan holatlarni tekshirish muddati uch oydan oshmasligi kerak.

96. Oʻzbekiston Respublikasining Oila kodeksiga muvofiq Oʻzbekiston Respublikasi FHDY organlarida Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolarining MDH mamlakatlari, chet el fuqarolari va fuqaroligi boʻlmagan shaxslar bilan nikohini qayd etish hamda chet el fuqarolari oʻrtasidagi nikohni qayd etish umumiy asoslarda amalga oshiriladi.

107. Mazkur Qoidalarning 106-bandida koʻrsatilgan holatda nikohga kirish haqidagi arizaga va nikoh qayd etilganligi haqidagi dalolatnoma yozuviga qayd etishga ruxsat bergan mansabdor shaxsning imzosi qoʻyiladi.

108. Oila kodeksining 42 va 218-moddalariga muvofiq FHDY organi mulkiy nizolari hamda voyaga yetmagan farzandlari (shu jumladan, farzandlikka olinganlari) boʻlmagan er-xotinlardan nikohdan ajralish toʻgʻrisidagi arizani qabul qiladi.

114. Oila kodeksining 43 va 219-moddalariga muvofiq:

119. Oila kodeksining 47-moddasiga muvofiq nikohdan ajratish toʻgʻrisidagi qonuniy kuchga kirgan sud qarori nusxasi nikohdan ajratilganlik toʻgʻrisidagi guvohnomaga tenglashtiriladi.

Mazkur qoida Oila kodeksi amalga kiritilgandan keyin, yaʼni 1998-yil 1-sentabrdan keyin qonuniy kuchga kirgan sud qarorlariga nisbatan qoʻllaniladi.

138. Oila kodeksining 230-moddasiga muvofiq fuqarolik holati dalolatnoma yozuvlarini tiklash deganda ilgari shunday yozuv boʻlganligini tasdiqlovchi yetarli asoslar boʻlganida yoʻqolgan yozuvlarni qayta tiklab qoʻyish tushuniladi.

Yozuvni tiklashdan manfaatdor taraflar oʻrtasida nizo boʻlsa yozuvni tiklash Oʻzbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksiga asosan amalga oshiriladi.

shahar (Toshkent), viloyat, respublika (Qoraqalpogʻiston)* FHDY arxivining ariza beruvchining tugʻilgan joyi boʻyicha dalolatnoma yozuvining yoʻqligi haqidagi maʼlumotnomasi;

a) “Davlat tili haqida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 15-moddasi asosida tarixiy va milliy anʼanalarga rioya qilish maqsadida familiyasi, ismi, otasining ismini yozdirish istagi boʻlganda;

164. Mazkur Qoidalarning 155-bandi “b” va “v” qismlaridan tashqari barcha hollarda oʻzgartirishlar kiritilganligi uchun belgilangan tartibda davlat boji undiriladi.

“Davlat tili haqida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 15-moddasiga binoan;

182. Oʻzbekiston Respublikasining chet elda doimiy yashovchi fuqarolarining arizalari konsul tomonidan koʻrib chiqiladi. Arizaga mazkur Qoidalarning 167-moddasida koʻrsatilgan hujjatlar ilova qilinishi lozim. Zarur hollarda konsul arizachining iltimosi asosli ekanligini tasdiqlovchi hujjatlarni va oʻzgartirish kiritilishi lozim boʻlgan dalolatnoma yozuvlarini Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi orqali tegishli organlardan talab qilib oladi.

185. Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksining 233-moddasiga muvofiq, agar FHDY organi tomonidan ikki va undan ortiq bir xil yozuvlar borligi aniqlansa, tiklangan yozuvlar ular tuzilgan joydagi FHDY organi tomonidan bekor qilinishi mumkin.

199. Tirik tugʻilib, hayotining birinchi haftasida oʻlgan bolaga nisbatan tugʻilganlik haqidagi dalolatnoma yozuvi mazkur Qoidalarning 198-bandida koʻrsatilganidek toʻldiriladi.

1. Oʻzbekiston Respublikasi Oila kodeksiga binoan vasiylik yoki homiylik ota-ona vafot etganda, ular ota-onalik huquqidan mahrum etilganda, ularning ota-onalik huquqi cheklanganda, ota-ona muomalaga layoqatsiz deb topilganda, ular kasal boʻlganda, ota-ona uzoq muddat boʻlmaganda, ota-ona bolalarni tarbiyalash yoki ularning huquq va manfaatlarini himoya qilishdan boʻyin tovlaganda, shu jumladan, ota-ona tarbiyalash, davolash muassasalari va aholini ijtimoiy himoyalash muassasasi va shunga oʻxshash boshqa muassasadagi oʻzining bolasini olishdan bosh tortganda, bolalar ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan boshqa hollarda, shuningdek, voyaga yetgan, sud tomonidan muomalaga layoqatsiz yoki muomala layoqati cheklangan deb topilgan shaxslarga nisbatan ularni taʼminlash, tarbiyalash va ularga taʼlim berish maqsadida, shuningdek, ularning shaxsiy va mulkiy huquqlari va manfaatlarini himoya qilish uchun belgilanadi.

7. Oʻzbekiston Respublikasining Oila kodeksi va boshqa qonun hujjatlariga binoan vasiylik va homiylik organlari quyidagi vazifalarni amalga oshiradilar:

a) ota-onasining qaramogʻidan mahrum boʻlgan bolalarni aniqlaydilar, ularni hisobga oladi va ota-ona qaramogʻidan mahrum boʻlgan har bir holatidan kelib chiqib, bolalarni joylashtirish shakllarini tanlaydilar (149-modda);

b) bola manfaatlari uchun zarur hollarda unga vasiy yoki homiy tayinlaydilar (177, 179-moddalar);

v) tuman, shahar hokimiga voyaga yetmagan bolalarni farzandlikka olish yuzasidan tavsiyanomalar tayyorlaydilar (151-modda);

g) bolalarni oilaga tarbiyaga olish (patronat) toʻgʻrisida kelishuv tuzadilar va uni bekor qiladilar (195, 196-moddalar);

e) vasiylikdagi va homiylikdagi shaxsning taʼminoti uchun mablagʻlar yetarli boʻlmagan hollarda, uning taʼminoti uchun nafaqa tayinlaydilar (186-modda);

j) vasiy yoki homiydan oʻz zimmasiga yuklangan majburiyatlarni insofsizlik yoki eʼtiborsizlik bilan bajarishi natijasida vasiylikdagi shaxsga yetkazilgan mulkiy zararni toʻlashni talab qiladilar (191- modda);

z) homiyni homiylik qilishdan ozod qiladilar, vasiy va homiyni oʻz majburiyatlarini bajarishdan chetlatadilar (187, 188-moddalar);

i) vasiy yoki homiyning xatti-harakatlari ustidan tushgan shikoyatlarni koʻrib chiqadilar (193-modda);

n) ota-onalar oʻrtasida paydo boʻladigan bolaning ismi va (yoki) familiyasiga aloqador kelishmovchiliklarni, shuningdek bolalarning taʼlim va tarbiyasiga taalluqli masalalarni hal qiladilar (69, 75-moddalar);

o) vasiy va homiy majburiyatlarining bajarilishi va huquqlarining amalga oshirilishi ustidan yilda kamida 2-marta nazoratni amalga oshiradilar, oilaga tarbiyaga berilgan bolalarning turmush sharoitlarini va ularning tarbiyalanishini kuzatib boradilar va bu haqda tegishli maʼlumotnomalar tuzadilar (182, 200-moddalar);

p) sud qaroriga asosan bedarak yoʻqolgan deb topilgan fuqaroning mulkini ishonchli boshqarib turuvchi shaxsni aniqlaydilar va u bilan shartnoma tuzadilar (Fuqarolik kodeksining 34-moddasi);

r) ota-onalar va bolalar oʻrtasida kelishmovchiliklar paydo boʻlgan hollarda bolalarning huquqlari va manfaatlarini himoya qilish uchun vakil tayinlaydilar (74-modda);

s) belgilangan tartibda ota-onalik huquqidan mahrum qilish toʻgʻrisida daʼvo taqdim etadilar, sudlarda ota-onalik huquqidan mahrum qilish yoki ularning huquqini cheklash toʻgʻrisida, shuningdek, ota-onalik huquqlarini tiklash toʻgʻrisidagi ishlar koʻrib chiqilayotganda ishtirok etadilar (80, 82, 83 moddalar);

t) voyaga yetmagan shaxsni toʻla muomalaga layoqatli deb eʼlon qiladilar (emansipatsiya) (Fuqarolik kodeksining 28-moddasi);

9. Vasiylik va homiylik organlari oʻz faoliyatlarida Oʻzbekiston Respublikasining Oila kodeksiga, boshqa qonun hujjatlariga, mazkur Nizomga, shuningdek, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi va joylardagi davlat hokimiyati organlari qarorlariga amal qiladilar.

16. Ota va onalari haqidagi maʼlumotlar boʻlmagan hollarda ota va ona haqidagi yozuvlar “Fuqarolik holati dalolatnomalarini qayd etish qoidalari”ga va mazkur Nizomga binoan vasiylik va homiylik organi koʻrsatmasi boʻyicha yozib qoʻyiladi.

25. Vasiylik va homiylik organi Oila kodeksining 168 va 169-moddalarida belgilangan hollarda farzandlikka olishni bekor qilish toʻgʻrisida yoki farzandlikka olishni haqiqiy emas deb topish haqida daʼvo arizasi bilan sudga murojaat qilishi mumkin.

43. 14 yoshdan 18 yoshgacha boʻlgan homiylikdagi voyaga yetmagan shaxslar oʻz ish haqlarini, nafaqalarini, stipendiyalarini va boshqa daromadlarini mustaqil ravishda tasarruf qilishga haqlidir. Etarli asoslar boʻlganda vasiylik va homiylik organi ularning bu mablagʻlarni mustaqil tasarruf qilish huquqini cheklash yoki bu huquqdan mahrum qilish yuzasidan sudga murojaat etishi mumkin, Fuqarolik kodeksining 22-moddasining ikkinchi qismida va 28-moddasida nazarda tutilgan hollar bundan mustasno.

6. Vasiy yoki homiy etib voyaga yetgan har ikki jinsdagi fuqarolar ularning roziligi bilangina, mazkur Nizomning 36-bandining I qismida nazarda tutilgan holatlar hisobga olingan holda, tayinlanishi mumkin.

sobiq farzandlikka oluvchilar agar farzandlikka olganligi Oila kodeksining 169-moddasiga muvofiq bekor qilingan boʻlsa;

1. Voyaga yetmagan bolalarni farzandlikka olish Oʻzbekiston Respublikasining Oila kodeksi va ushbu Nizomga muvofiq amalga oshiriladi.