T/r

BAHOLASH KOʻRSATKICHLARI

Eng yuqori ball

Umumiy baholashdagi ulushi

1.

Umumiy koʻrinishi (rivojlanishi)

100

0,25

Tana tuzilishi garmonik, mutanosib

Zot tipiga xos yaxshi koʻrinishga va jinsiy dimorfizmga ega

Turishi tetik, tanasining barcha qismlari nuqsonsiz

Suyaklari mustahkam, dagʻal emas, boshi va oyoqlari yengil

Son va yagʻrinida ortiqcha goʻsht qoplami yoʻq

2.

Tanasining hajmi

100

0,20

Balandligi yetarlicha

Tanasining oʻrta qismi chuqur va uzun, ammo keng emas, qovurgʻalari uzun, ular egri holatda pastga va orqaga yoʻnalgan, kuragi uzun egri holatda, pastga va oldinga yoʻnalgan

3.

Sut belgilari

100

0,20

Tanasi burchaksimon, boʻshlik va dagʻallik belgilari yoʻq

Boshi quruq, koʻzlari chaqnagan va quloqlari harakatchan

Boʻyni yetarlicha uzunlikda, oʻrtacha yollarga ega va ovqatni oshqozonga oʻtish yoʻli aniq koʻrinadi

Yagʻrini yaxshi ifodalangan, keng emas

Orqa qismi tekis

Qovurgʻalari keng va keng joylashgan

Kuragi koʻkrak qafasiga zich birikkan

Och biqini chuqur, aniq ifodalangan

Terisi yupqa, mayin, serharakat

Jun qoplami mayin va silliq

4.

Tanasining orqa qismi

100

0,15

Beli tekis, tor va keng

Sagʻri uzun, keng, biroz orqaga egilgan

Tos-son birikmalari, orqa doʻng suyak eni balandligi darajasidan biroz pastda, lekin oʻtirgʻich tepaligidan yuqorida joylashgan

Dumi uzun va ingichka, uning ildizi orqa doʻng suyak eni darajasida joylashgan

Urugʻdonlari yaxshi rivojlangan

5.

Oyoqlarining sifati

100

0,20

Oyoqlari mustahkam, ingichka va dagʻal emas

Sakrash boʻgʻinlari yaxshi ifodalangan, quruq

Tuyoqlarning oldingi devorlari 45° burchakda egilgan, old devorlari baland, tovoni tekis

Jami:

100

1,00

Zoti

Tirik vazni (kg)

10

oy

11

oy

12

oy

13

oy

14

oy

15

oy

16

oy

17

oy

18

oy

24

oy

3

yosh

4

yosh

5 va undan yuqori

yosh

Qora-ola

280

305

330

355

380

405

430

455

480

575

730

820

880

Golshtin

290

315

340

365

390

415

440

465

490

585

750

840

900

Qizil choʻl

260

280

300

325

350

375

400

425

445

525

650

730

800

Shvits

290

315

340

365

390

415

440

465

490

585

740

830

900

Bushuyev

225

245

260

280

300

320

335

355

375

450

610

670

750

T/r

Baholash koʻrsatkichlari

Eng yuqori baho (ball)

Umumiy bahodagi salmogʻi

1.

Tanasining hajmi

100

0,10

Tanasining oʻrta qismi sigirning balandligiga nisbatan uzunroq, uning hajmi, mustahkamligi va kuchi koʻzga tashlanadi

Kuragi uzun va chuqur, koʻkrak qafasi va yagʻringa nisbatan tekis joylashgan

Koʻkrak qafasi chuqur va keng, uning oldingi qovurgʻalari boʻrtib chiqqan

Koʻkrak asosi keng va oyoqlariga nisbatan yetarli masofada

Koʻkrak hajmi katta va toʻliq

Orqa qismi kuchli va toʻgʻri

Beli keng va tekis

Oʻrta qismi bochkasimon shaklda

Qovurgʻalari uzun, chuqur va keng

Sagʻri uzun va keng

Orqa doʻng suyaklari keng va yaqqol ifodalangan

Oʻtirgʻich suyaklari va doʻngi keng joylashgan

Tos-son birikmalari orqa doʻng suyak eni va oʻtirgʻich doʻngi markazidan baland va keng joylashgan

2.

Sut tipining ifodalanganligi

100

0,15

Tanasining shakli burchaksimon, unda boʻshliq va dagʻallik belgilari yoʻq

Boshi quruq, koʻzlari katta va chaqnagan, quloqlari serharakat

Boʻyni uzun va ingichka

Yagʻrini yaxshi ifodalangan

Umurtqalari quruq va yaqqol ifodalangan

Qovurgʻalari qayishgan, yassi, uzun, egilgan va keng joylashgan

Och biqini chuqur va aniq ifodalangan

Orqa doʻng suyak eni va oʻtirgʻich doʻngi keng joylashgan, quruq

Orqa sonlari birmuncha keng qoʻyilgan va birikishida yelin uchun yetarli boʻshliq mavjud

Oyoq suyaklari tekis, mustahkam, dagʻal emas

Yelini hajmdor, kosasimon shaklda, tanaga mustahkam joylashgan, sogʻilgandan keyin yaxshi boʻshab qoladi

Terisi boʻsh, mayin, serharakat

Jun qoplami mayin, yaltiroq

3.

Oyoqlarining sifati

100

0,15

Tuyoqlari qisqa, dumaloqsimon, ularning orqa devori chuqur, tovoni tekis, baqaylari kuchli, oʻrtacha uzunlikda

Oldingi oyoqlari toʻgʻri va keng joylashgan, tuyoqlari tiq

Orqa oyoqlari perpendikulyar shaklda, yonidan qaralganda sakrash boʻgʻinigacha toʻgʻri qoʻyilgan va orqasidan qaralganda keng joylashgan

Sakrash boʻgʻinlari aniq ifodalangan, yaxshi shaklda, dagʻal emas, quruq. Suyaklari tekis, kuchli, mustahkam, paylari yaxshi seziladi

4.

Yelinining sifati

100

0,40

Yelini simmetrik, uzun, keng va chuqur, yon tomonidan qismlarga ajralganligi koʻzga tashlanadi, tanasiga nisbatan gorizontal holatda joylashgan

Yelinining markaziy qismi tanasi bilan yaxshi bogʻlangan, kuchli rivojlangan, yelin sakrash boʻgʻimlaridan yuqorida qulay joylashgan

Yelin tuzilishi yumshoq, elastik, sogʻib boʻlingandan keyin darrov boʻsh holatga keladi

Yelinning oldingi qismlari mustahkam, uzun, keng va tanaga tekis joylashgan

Yelinning orqa qismlari tanaga zich birikkan, ular chuqur va keng, sakrash boʻgʻimlaridan yuqorida va oldingi qismlari bilan bir xil darajada joylashgan

Soʻrgʻichlar bir xil oʻlchamda, oʻrtacha uzunlikda va diametrda, silindrsimon shaklda, bir-biridan oʻrtacha masofada joylashgan

Sut venalari uzun, shoxlangan shaklda koʻzga tashlanadi

5.

Umumiy koʻrinishi (zot tipiga xosligi inobatga olinadi)

100

0,20

Muskullari yaxshi rivojlangan, ona mollarga xos kuchli

Boʻyi baland, oyoqlari oʻrtacha, tanasi choʻziq

Boshi nisbatan quruq, tanasiga mutanosib, burun oynasi keng va teshiklari yirik, jagʻlari mustahkam, koʻzlari katta, peshonasi doʻng va keng, quloqlari oʻrtacha va serharakat

Boʻyni uzun va nisbatan ingichka, tomoqlari va koʻkrak osti qismi yaxshi ifodalangan

Tanasining oldingi qismi — gavda tuzilishi mustahkam va sut mahsuldorlik yoʻnalishidagi zotlarga xos

Yagʻrini yaxshi ifodalangan, oʻtkir koʻrinishda, umurtqa asosi kuragiga birikkan

Kuraklari zich birikkan va koʻkrak qismiga bir tekis joylashgan

Koʻkragi chuqur va keng, umurtqalari aniq ifodalangan

Qovurgʻalari keng joylashgan, suyaklari keng, yassi, uzun. Och biqinidagi chuqurlik aniq ifodalangan

Orqa qismi tekis, beli keng va tekis

Sagʻri uzun, keng va tekis

Orqa doʻng suyak eni keng, koʻzga yaxshi tashlanadi, boʻrtib chiqmagan

Oʻtirgʻich doʻngi keng, quruq, yogʻ va goʻsht toʻqimalari toʻplanmagan

Tos-son birikmalari orqa doʻng suyak eni markazida baland va keng joylashgan. Sonlari keng joylashgan va ular yelin uchun yetarli boʻshliqni taʼminlaydi

Dumining negizi orqa chizigʻi bilan bir xil darajada joylashgan, dagʻal emas. Dumi ingichka

Oldingi oyoqlari oʻrtacha uzunlikda, tik holatda va keng qoʻyilgan

Orqa oyoqlari yon tomonidan qaralganda perpendikulyar va orqadan qaralganda tik holatda koʻrinadi

Sakrash boʻgʻinlari aniq ifodalangan, dagʻal emas, quruq

Tuyoqchalari mustahkam, oʻrtacha uzunlikda

Tuyoqlari qisqa va dumaloqsimon, ularning orqa devori baland va tovoni tekis

Yelini hajmdor, mustahkam birikkan, kosasimon shaklda, soʻrgʻichlar oraligʻidagi masofa oʻrtacha, tik joylashgan, yelin sogʻilgandan keyin yaxshi boʻshab qoladi

Terisi erkin, yupqa va harakatchan. Jun qoplami mayin, yaltiroq

Jami:

100

1,00

Zoti

Tirik vazni (kg)

10 oy

11 oy

12 oy

13 oy

14 oy

15 oy

16 oy

17 oy

18 oy

24 oy

1-tugʻish

2-tugʻish

3 va

keyingi tugʻish

Qora-ola

250

270

290

310

330

345

360

375

390

440

490

530

560

Golshtin

260

280

300

320

340

355

370

385

400

450

500

540

580

Qizil choʻl

220

240

260

280

300

315

330

345

360

380

405

440

470

Shvits

235

245

270

290

310

325

345

365

380

405

425

455

480

Bushuyev

190

200

215

225

240

255

270

285

300

360

380

420

450

Umumiy rivojlanganligi
va tana qismlari

Kamchiliklar

Umumiy koʻrinishi

Yetarli rivojlanmagan, suyaklari dagʻal yoki oʻta oʻsgan, nozik, muskullari boʻsh yoki boʻsh rivojlangan, tana tuzilishi nomutanosib va zot tipi talablariga javob bermaydi

Boshi va boʻyni

Boshi tanasiga nomutanosib, ogʻir yoki oʻta oʻsgan, sigirlarda buqasimon va buqalarda sigirlarga xos koʻrinishda, boʻyni tor, dagʻal, muskullari rivojlanmagan

Koʻkragi

Tor, chuqur emas, qovurgʻalari bir-biriga yaqin joylashgan, qovurgʻa suyaklari tor va qisqa, oxirgi qovurgʻasidagi teri qalin

Yagʻrini, orqa qismi
va beli

Yagʻrini oʻtkir yoki boʻlingan, orqa qismi tor, qisqa, osilgan yoki bukri, beli tor va osilgan

Tanasining oʻrta qismi, orqasi

Sigir va nasldor buqalarda tanasining oʻrta qismi yaxshi rivojlanmagan, qisqa, osilgan va tor. Buqalarda qorni osilgan

Oyoqlari

Oldingi oyoqlari poycha qismiga kelganda, bir-biriga yaqinlashgan yoki yon tomonga qochgan, orqa oyoqlari filoyoqsimon, dumaloq, “X” simon yoki qilichsimon shaklni eslatadi

Tuyoqlari

Tor, yassi, tuyoq shoxlari boʻsh

T/r

Belgilar

Balllar

1.

Eksteryeri, jami

30

Oʻta aʼlo (90 va undan yuqori ball)

30

Aʼlo (85 — 89 ball)

25

Ijobiy yaxshi (80 — 84 ball)

20

Yaxshi (75 — 79 ball)

15

Qoniqarli (65 — 74 ball)

10

2.

Tirik vazni, jami

10

Minimal koʻrsatkichga muvofiq

10

Minimal koʻrsatkichning 95 — 99% ini tashkil etadi

5

3.

Nasldor buqa onasining nasl qiymati, jami

20

Onasining laktatsiya davridagi eng yuqori sut mahsuldorligi, jami

20

Sut mahsuldorligi minimal koʻrsatkichlardan 150% boshlab yuqori boʻlganda, har 10% ga 1 balldan, lekin 10 balldan koʻp boʻlmagan ball beriladi

10

Sutdagi yogʻ miqdori minimal koʻrsatkichlardan har 0,1% ortganda, 1 balldan, lekin jami 4 balldan koʻp boʻlmagan ball beriladi

4

Sutdagi oqsil minimal koʻrsatkichlardan har 0,05% ortib borganda, 1 balldan,
lekin 6 balldan koʻp boʻlmagan ball beriladi

6

4.

Nasldor buqa otasining nasl qiymati, jami

40

Nasldor buqaning otasi avlodlarining suti tarkibidagi yogʻ va oqsil miqdori boʻyicha eng yaxshi 20% nasldor buqalar safiga kiradi

40

Nasldor buqaning otasi avlodlarining suti tarkibidagi yogʻ va oqsil miqdori boʻyicha eng yaxshi 40% nasldor buqalar safiga kiradi

30

Nasldor buqaning otasi avlodlarining suti tarkibidagi yogʻ va oqsil miqdori boʻyicha eng yaxshi 60% nasldor buqalar safiga kiradi

20

Nasldor buqaning otasi elita-rekord, elita klassi yoki avlodlarining nasl sifati boʻyicha baholashga qoʻyilgan

10

Jami:

100

T/r

Belgilari

Ball

1.

Qizlarining eksteryeri, jami

30

Oʻta aʼlo (90 va undan yuqori ball)

30

Aʼlo (85 — 89 ball)

25

Ijobiy yaxshi (80 — 84 ball)

20

Yaxshi (75 — 79 ball)

15

Qoniqarli (65 — 74 ball)

10

2.

Nasldor buqaning nasl qiymati

70

Nasldor buqaning otasi avlodlarining suti tarkibidagi yogʻ va oqsil miqdori boʻyicha eng yaxshi 20% nasldor buqalar safiga kiradi

70

Nasldor buqaning otasi avlodlarining suti tarkibidagi yogʻ va oqsil miqdori boʻyicha eng yaxshi 40% nasldor buqalar safiga kiradi

60

Nasldor buqaning otasi avlodlarining suti tarkibidagi yogʻ va oqsil miqdori boʻyicha eng yaxshi 60% nasldor buqalar safiga kiradi

50

Buqa avlodlarining sutidagi yogʻ va oqsil miqdori boʻyicha baholangan eng yaxshi nasldor buqalar safiga kirmaydi

0

Jami:

100

T/r

Belgilar

Ballar

1.

Eng yaxshi laktatsiya davridagi sut mahsuldorligi, jami (zot boʻyicha minimal koʻrsatkichlarga nisbatan foizda)

70

60 — 69 %

27

70 — 79 %

30

80 — 89 %

33

90 — 99 %

36

100 — 109 %

39

110 — 119 %

42

120 — 129 %

45

130 — 139 %

48

140 — 149 %

51

150 — 159 %

54

160 — 169 %

57

170 % va undan yuqori

60

Sut tarkibidagi yogʻning minimal koʻrsatkichlardan har 0,01% oshishi uchun 1 balldan, lekin 4 balldan koʻp boʻlmagan ball beriladi

4

Sut tarkibidagi oqsilning minimal koʻrsatkichlardan har 0,05% oshishi uchun 1 balldan, lekin 6 balldan koʻp boʻlmagan ball beriladi

6

2.

Eksteryeri, jami

15

Oʻta aʼlo (90 va undan yuqori ball)

15

Aʼlo (85 — 89 ball)

12

Ijobiy yaxshi (80 — 84 ball)

9

Yaxshi (75 — 79 ball)

6

Qoniqarli (65 — 74 ball)

3

3.

Tirik vazn, jami

(zot boʻyicha minimal koʻrsatkichlarga nisbatan foizda)

5

100 % va undan yuqori

5

95 — 99 %

3

4.

Servis-davrining davomiyligi, jami (kun)

5

90 kungacha

5

91 — 100 kun

4

101 — 110 kun

3

111 — 120 kun

2

121 va undan ortiq kun

1

5.

Tugʻishlar soni boʻyicha foydalanish davomiyligi, jami

5

2

1

3

2

4

3

5

4

6 va undan yuqori

5

Jami:

100

Ingichkalik klassi

Qalinligi, mkm

64

20,6 — 23,0

60

23,1 — 25,0

58

25,1 — 27,0

56

27,1 — 29,0

56/50

29,1 — 31,0

50

31,1 — 34,0

46

34,1 — 37,0

44

37,1 — 40,0

40

40,1 — 43,0

Jinsi va yoshi

Tivit tarami, g.

Jundagi tivit miqdori, %

Tivit uzunligi, sm.

Tivit qalinligi, sm. (koʻpi bilan)

Tirik vazni, kg.

elita

I klass

elita

I klass

elita

I klass

elita

I klass

Takalar

700

600

70

65

9,0

8,0

21

70

65

Ona echkilar

450

400

70

65

8,0

8,0

19

44

40

2 — 2,5 yoshli takalar

550

500

65

60

9,0

8,0

19

55

50

2 — 2,5 yoshli

ona echkilar

400

350

60

60

8,0

8,0

18

40

36

1 — 1,5 yoshli

erkak uloqlar

280

250

65

60

8,0

7,0

18

38

35

1 — 1,5 yoshli urgʻochi uloqlar

220

200

60

60

8,0

7,0

17

33

30

Musobaqa turi

Egallagan oʻrni

1

2

3

4

5 va undan past

Xalqaro musobaqalar:

Oliy klass 170 sm.gacha

Kubok 2 gitaga 160 sm.gacha

10

9

8

7

6

Uchkurash

Katta sovrin

Respublika miqyosidagi musobaqalar:

Oliy klass 160 sm.gacha

Kubok 2 gitaga 150 sm.gacha

9

8

7

6

4

Uchkurash

Katta sovrin

Uchrashuv oʻyinlari, hududiy viloyat va yuqorida sanab oʻtilgan musobaqalar:

Oliy klass 150 sm.gacha

Qisqartirilgan dastur boʻyicha uchkurash

Aralash chopish va katta sovrin (aravada chopish)

8

7

6

5

4

Oliy klass 120-140 sm.

Yosh otlar uchun uchkurash

7

6

5

4

3

Oʻrta va oʻtish sovrini

(aravada chopish)

Oliy klass 110-130 sm.

Katta otlar uchun ikki kurash

6

5

4

3

2

Kichik sovrin (aravada chopish)

Oliy klass 110 — 120 sm.

Yosh otlar uchun ikki kurash

5

4

3

2

2

Boshlangʻich sovrin