Sud buyrugʻi berish toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrishda Oʻzbekiston Respublikasi Xoʻjalik protsessual kodeksi normalarini toʻgʻri va bir xilda qoʻllanilishini taʼminlash maqsadida, “Sudlar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunining 47-moddasini qoʻllab, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy xoʻjalik sudi Plenumi qaror qiladi:

1. Xoʻjalik sudlarining eʼtibori sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi ishlar Oʻzbekiston Respublikasining Xoʻjalik protsessual kodeksi (bundan buyon matnda XPK deb yuritiladi)da belgilangan qoidalarga qatʼiy rioya etilgan holda Oʻzbekiston Respublikasining Fuqarolik kodeksi, Soliq kodeksi (bundan buyon matnda Soliq kodeksi deb yuritiladi), “Lizing toʻgʻrisida”gi Qonun va boshqa qonun hujjatlari asosida koʻrilishiga qaratilsin.

2. Sudlar nazarda tutishlari lozimki, XPKning 103-moddasida nazarda tutilgan sud buyrugʻi berish boʻyicha talablarning roʻyxati tugal hisoblanadi va u kengaytirilgan tarzda talqin qilinmaydi.

2.1. Agar sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizada talab XPK 103-moddasining 1-bandiga asosan qoʻyilgan boʻlsa, soliq qarzining miqdori qonun hujjatlarida belgilangan eng kam miqdordan oz boʻlmasligi, shuningdek talabda qarzni undirishni qarzdorning mol-mulkiga qaratish soʻralgan boʻlishi lozim.

Agar qarzdorlik miqdori qonun hujjatlarida belgilangan miqdordan kam boʻlsa, shuningdek arizada qarzni undirishni qarzdorning mol-mulkiga qaratish toʻgʻrisida talab qoʻyilmagan boʻlsa, sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizani qabul qilish XPK 107-moddasi birinchi qismining 1-bandiga asosan rad etiladi.

Sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi talab XPK 103-moddasining 1-bandiga asosan qoʻyilgan holda, qarzdor tomonidan qarzdorlikning tan olinishi talab etilmaydi.

2.2. Oʻzbekiston Respublikasi Uy-joy kodeksi 133-moddasining birinchi qismiga muvofiq kommunal xizmatlar uchun majburiy toʻlovlar sovuq va issiq suv taʼminoti, suvni chiqarib yuborish (kanalizatsiya), elektr taʼminoti, gaz taʼminoti, isitish (issiqlik taʼminoti), qattiq va suyuq maishiy chiqindilarni olib chiqish uchun toʻlanadigan toʻlovlardan iboratdir.

Oʻzbekiston Respublikasining “Aloqa toʻgʻrisida”gi Qonuni 2-moddasining birinchi qismiga koʻra aloqa sohasidagi munosabatlarning obyektlari pochta joʻnatmalarini qabul qilib olish, tashish va koʻrsatilgan joyga yetkazib berish vositalarining yigʻindisi boʻlgan pochta aloqasi tarmoqlaridan hamda bir yoki bir nechta uzatish turlarini: telefon, telegraf, faksimil uzatishlarni, hujjatli xabarlarning boshqa turlari maʼlumotlarini uzatishni, televideniye va radioeshittirish dasturlarini translyatsiya qilishni taʼminlovchi telekommunikatsiyalar vositalari yigʻindisi boʻlgan telekommunikatsiyalar tarmoqlaridan iborat.

Aloqa xizmatlari toʻlovlari boʻyicha qarzdorlikni undirish haqidagi ariza qarzdorlik summasi hisobga olish priborlari koʻrsatkichlari bilan aniqlangan holdagina sud buyrugʻi tartibida koʻrib chiqilishi mumkin.

Sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi talab XPK 103-moddasining 1¹-bandiga asosan bildirilganda, qarzdor tomonidan qarzdorlikning tan olinishi talab etilmaydi.

2.3. Sudlar shuni eʼtiborga olishlari lozimki, XPK 103-moddasining 2-bandiga asosan berilgan sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizada debitorlik qarzni qarzdorning mol-mulkidan undirish toʻgʻrisida talab qoʻyilishi mumkin emas. Bunday talab bildirilganda, arizani qabul qilish XPK 107-moddasi birinchi qismining 1-bandiga asosan rad etiladi.

XPK 103-moddasining 2-bandiga asosan qarzdorlikni undirish toʻgʻrisida talab qoʻyilganda qarzdorlik qarzdor tomonidan hujjatlar asosida tan olingan boʻlishi lozim.

2.4. XPK 103-moddasining 4-bandiga asosan berilgan arizada faqat lizingga berilgan mol-mulkni talab qilib olish toʻgʻrisida talab qoʻyilishi mumkin. Agar arizada lizingga berilgan mol-mulkni talab qilib olish toʻgʻrisidagi talabdan tashqari lizing toʻlovlarini undirish toʻgʻrisidagi talab ham bildirilgan boʻlsa, arizani qabul qilish XPK 107-moddasi birinchi qismining 1-bandiga asosan rad etiladi.

Lizing beruvchi tomonidan oʻz mol-mulkini talab qilib olish haqida talab qoʻyilganda lizing oluvchi tomonidan lizing shartnomasi boʻyicha qarzdorlikni tan olinishi talab etilmaydi.

3. Sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi ariza XPKning 23, 26—28, 32-moddalarida nazarda tutilgan sudlovga taalluqlilik va tegishlilikning umumiy qoidalariga amal qilgan holda beriladi.

3.1. Sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi ariza yuridik shaxs maqomiga ega boʻlmagan kreditor tomonidan yoki yuridik shaxs maqomiga ega boʻlmagan qarzdorga nisbatan berilganda, arizani qabul qilish XPK 117-moddasi birinchi qismining 1-bandiga mos holda rad etiladi.

3.2. Ariza bilan yuridik shaxsning alohida boʻlinmasi (filiali, vakolatxonasi) yuridik shaxs nomidan ishonchnoma asosida murojaat etsa, sud arizani qabul qilishni rad etishga haqli emas.

Bunda talab qilinayotgan summa (talab qilib olinayotgan mol-mulk) alohida boʻlinma (filial, vakolatxona) foydasiga emas, balki manfaatlari koʻzlanib harakat qilinayotgan yuridik shaxs foydasiga undiriladi.

4. XPK 104-moddasining birinchi qismi talablariga koʻra sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi ariza xoʻjalik sudiga yozma shaklda beriladi.

Ariza axborot tizimi orqali elektron shaklda berilganda arizani yozma shaklda berish haqidagi talabga rioya etilgan hisoblanadi.

5. Sudlarga tushuntirilsinki, sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi ariza bilan kreditor yoki uning vakili murojaat qilishi mumkin.

Biroq, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Elektr energiyasidan foydalanganlik uchun hisob-kitob qilish mexanizmini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida” 2004-yil 1-noyabrdagi 511-sonli qaroriga asosan yuridik shaxslar tomonidan isteʼmol qilingan elektr energiyasi uchun muddati oʻtkazib yuborilgan qarzdorlikni undirishni mol-mulkka qaratish toʻgʻrisidagi arizalar bilan sudga murojaat qilish vakolati davlat soliq xizmati organlariga yuklatilgan. Bunday hollarda davlat soliq xizmati organlari kreditor hisoblanmasligini inobatga olib, sud buyrugʻida kreditor sifatida tegishli energiya taʼminoti korxonasi koʻrsatiladi hamda qarzdorlik energiya taʼminoti korxonasi foydasiga undiriladi.

6. Sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizaning mazmuni XPK 104-moddasining ikkinchi qismi talablariga mos kelishi lozim, aks holda arizani qabul qilish XPK 107-moddasi birinchi qismining 2-bandiga asosan rad etiladi.

7. Sudlar eʼtiborga olishlari kerakki, sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizaga kreditorning talabini tasdiqlovchi hujjatlar ilova qilinishi lozim.

7.1. Soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlar boʻyicha qarzdorlikni undirishni tashkilotlar va fuqarolarning mol-mulkiga qaratish toʻgʻrisidagi arizaga quyidagi hujjatlar ilova qilinishi lozim:

soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi talabnoma;

soliq qarzi borligi toʻgʻrisida soliq toʻlovchining shaxsiy kartochkasidan koʻchirma;

soliq toʻlovchining bank hisobvaraqlarida pul mablagʻlari yoʻqligi toʻgʻrisidagi bank maʼlumotnomasi;

soliq tekshiruvi natijalari boʻyicha (bunday tekshiruv oʻtkazilgan taqdirda) soliq qarzi toʻgʻrisidagi maʼlumotnoma;

soliq toʻlovchining oxirgi hisobot davriga doir buxgalteriya balansining nusxasi, bundan moliyaviy hisobotni taqdim etish muddati kelmagan, yangi tashkil etilgan yuridik shaxslar mustasno. Bunday holatda davlat soliq xizmati organi sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizada yuridik shaxs yangi tashkil etilganligi sababli moliyaviy hisobotni taqdim etish muddati kelmaganligi haqidagi maʼlumotni aks ettirishi yoki ushbu holatni tasdiqlovchi hujjatni unga ilova qilishi kerak.

Isteʼmol qilingan elektr energiyasi uchun muddati oʻtkazib yuborilgan toʻlovlarni undirishni qarzdorning mol-mulkiga qaratish toʻgʻrisidagi davlat soliq xizmati organining arizasiga quyidagi hujjatlar ilova qilinishi lozim:

isteʼmol qilingan elektr energiyasi uchun muddati oʻtkazib yuborilgan toʻlovlar boʻyicha qarzni qoplash toʻgʻrisidagi talabnoma;

elektr tarmoqlari korxonasi bilan isteʼmolchi (qarzdor) oʻrtasida tuzilgan elektr taʼminoti shartnomasining asli yoki nusxasi;

elektr energiyasini hisobga olish priborlari koʻrsatkichlari aks ettirilgan maʼlumot;

undirilayotgan summaning hisob-kitobi;

elektr tarmoqlari korxonasi tomonidan isteʼmolchining bankdagi hisob raqamiga toʻlov talabnomasi qoʻyilganligini tasdiqlovchi dalil.

7.2. Kommunal xizmatlar va aloqa xizmatlari toʻlovlari boʻyicha qarzdorlikni undirish uchun sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizaga quyidagi hujjatlar ilova qilinishi lozim:

abonent (qarzdor) bilan tuzilgan shartnomaning asli yoki nusxasi;

undirilayotgan summaning hisob-kitobi;

xizmat koʻrsatilganligini tasdiqlovchi hujjatlar (hisob-faktura, hisobga olish priborlari koʻrsatkichlari aks ettirilgan maʼlumot, qabul qilish-topshirish dalolatnomasi, toʻlov talabnomasi va boshqalar).

7.3. Hujjatlar asosida tan olingan debitorlik qarzni undirish uchun sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizaga quyidagi hujjatlar ilova qilinishi lozim:

qarzdor bilan tuzilgan shartnomaning asli yoki nusxasi;

tovarlar yetkazilganligi, ishlar bajarilganligi, xizmatlar koʻrsatilganligini tasdiqlovchi hujjatlar;

qarzdorlik tan olinganligini tasdiqlovchi hujjatlar (solishtirish dalolatnomasi, yozishmalar va h. k.)ning asli.

7.^4. Lizing beruvchi tomonidan lizing oluvchidan oʻz mol-mulkini talab qilib olish uchun sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizaga quyidagi hujjatlar ilova qilinishi lozim:

lizing shartnomasining asli yoki nusxasi;

lizing obyekti topshirilganligini tasdiqlovchi hujjat;

lizing shartnomasi boʻyicha toʻlov jadvali;

lizing shartnomasi bekor qilinganligi holatini tasdiqlovchi hujjat.

7.5. Sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizaga kreditorning talabini tasdiqlovchi boshqa hujjatlar ham ilova qilinishi mumkin.

Sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizaga arz qilingan talabni tasdiqlovchi hujjatlar ilova qilinmagan taqdirda, uni qabul qilish XPK 107-moddasi birinchi qismining 3-bandiga asosan rad etiladi.

7.6. Agar qonunda yoxud shartnomada nizoni sudgacha hal qilish (talabnoma yuborish) tartibiga rioya qilinishi belgilangan boʻlsa, sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizaga ushbu tartibga rioya qilinganligini tasdiqlovchi dalillar ilova qilinishi kerak. Bunday dalillar ilova qilinmagan taqdirda, ariza XPK 118-moddasi birinchi qismining 6-bandiga mos holda qaytariladi.

8. Sudlar shuni inobatga olishlari kerakki, qonun hujjatlari talabiga koʻra notarial tasdiqlanishi va (yoki) davlat roʻyxatidan oʻtkazilishi shart boʻlgan bitimlar asosida vujudga kelgan qarzdorlikni undirish yoki mol-mulkni talab qilib olish boʻyicha sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizaga ushbu talablarga rioya etilganligini tasdiqlovchi dalillar ilova qilinishi lozim, aks holda sud buyrugʻini berish XPK 109-moddasi ikkinchi qismining 2-bandiga asosan rad etiladi. Ushbu tartib gʻaznachilikdan roʻyxatdan oʻtkazish majburiy boʻlgan shartnomalarga nisbatan ham tatbiq etiladi.

9. XPKning 105-moddasiga muvofiq arizachi (kreditor) sud buyrugʻini berish toʻgʻrisida ariza berganida qarzdorga arizaning nusxasini topshirishi shart. Qarzdor — yuridik shaxsga sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizaning nusxasi topshirilganligining dalili boʻlib, uning rahbari yoki xodimining muhr (shtamp) bilan tasdiqlangan imzosi, qarzdor — fuqaroga esa uning shaxsiy imzosi hisoblanadi. Ushbu tartibga rioya qilinmagan taqdirda, sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizani qabul qilish XPK 107-moddasi birinchi qismining 4-bandiga asosan rad etiladi.

10. XPK 106-moddasining birinchi qismiga koʻra sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi ariza uchun sudga daʼvo arizasi bilan umumiy tartibda murojaat qilinganda nizolashilayotgan summa asosida hisoblab chiqilgan stavkaning ellik foizi miqdorida davlat boji toʻlanadi.

Soliq kodeksining 330-moddasiga asosan xoʻjalik sudlarida davlat bojini toʻlashdan ozod qilingan shaxslar sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizalar boʻyicha ham davlat bojini toʻlashdan ozod etiladilar.

10.1. XPK 106-moddasining ikkinchi qismiga koʻra sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizani qabul qilish rad etilgan taqdirda, undiruvchi toʻlagan davlat boji undiruvchi tomonidan qarzdorga umumiy tartibda daʼvo arizasi berilganda toʻlanishi lozim boʻlgan davlat boji hisobiga oʻtkaziladi.

Sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizani qabul qilish rad etilgan taqdirda, davlat bojini qaytarish masalasi kreditorning arizasiga asosan hal etiladi. Bunday holda sud kreditorning daʼvo bilan umumiy tartibda murojaat qilgan yoki qilmaganligini aniqlashi lozim.

Agar kreditor tomonidan umumiy tartibda daʼvo arizasi taqdim etilgan boʻlsa, davlat boji toʻlanishi lozim boʻlgan boj hisobiga oʻtkaziladi, aks holda toʻlangan davlat boji qaytariladi.

10.2. Soliq kodeksi 337-moddasi yigirma beshinchi qismining mazmuniga koʻra sud buyrugʻi bekor qilingan taqdirda, kreditor tomonidan toʻlangan davlat boji qaytarilmaydi. Kreditor tomonidan sudga umumiy tartibda daʼvo arizasi berilgan taqdirda, u toʻlanishi lozim boʻlgan davlat boji hisobiga olinadi, murojaat qilinmagan taqdirda esa, toʻlangan davlat boji boʻyicha xarajat uning zimmasida qoldiriladi.

10.3. Sudlar inobatga olishlari lozimki, kreditor tomonidan oldindan davlat boji toʻlanmasdan taqdim etilgan ariza boʻyicha berilgan sud buyrugʻi bekor qilinganda, qarzdordan undirilgan davlat boji uning arizasiga asosan qaytariladi.

10.4. Sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizani qabul qilish XPK 117-moddasi birinchi qismining 1-bandiga mos ravishda rad etilganda, ariza XPK 118-moddasi birinchi qismining 5, 6, 9-bandlariga mos holda qaytarilganda, shuningdek, sud buyrugʻini berish XPK 109-moddasining ikkinchi qismiga asosan rad etilganda kreditor tomonidan toʻlangan davlat boji qarzdorga nisbatan umumiy tartibda kreditor tomonidan daʼvo taqdim etilganda toʻlanishi lozim boʻlgan boj hisobiga oʻtkaziladi.

Agar kreditor sudga daʼvo arizasi bilan murojaat qilmagan boʻlsa, davlat boji faqat Soliq kodeksining 342-moddasida nazarda tutilgan hollarda qaytariladi.

11. Agar sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizaga pochta xarajatlari toʻlanganligini tasdiqlovchi hujjat ilova qilinmagan boʻlsa, ariza XPK 118-moddasi birinchi qismining 5-bandiga mos holda qaytariladi.

12. Sudlar inobatga olishlari kerakki, agar sud buyrugʻi berilgunga qadar kreditordan sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizani qaytarish yoki talabdan voz kechish haqida ariza berilgan boʻlsa, sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi ariza XPK 118-moddasining 9-bandiga mos holda qaytariladi.

Sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizaning qaytarilganligi kreditorning sudga bunday ariza bilan qayta murojaat etishiga toʻsqinlik qilmaydi.

13. Sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizani qabul qilishni rad etish yoki qaytarish toʻgʻrisida ajrim chiqariladi. Mazkur ajrim ustidan shikoyat qilinishi mumkin.

14. XPK 108-moddasining birinchi qismiga koʻra qarzdor unga sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizaning nusxasi topshirilgan paytdan boshlab oʻn kunlik muddatda xoʻjalik sudiga kreditor talablariga qarshi eʼtirozlarini tasdiqlovchi hujjatlar ilova qilingan yozma fikrini taqdim etishga haqli.

XPKning 108-moddasida qarzdor yozma fikrining shakli va mazmuniga nisbatan muayyan talablar belgilanmaganligi sababli u erkin shaklda bayon etilishi mumkin. Biroq yozma fikrda arizadagi talabga munosabat bildirilgan boʻlishi kerak. Yozma fikr axborot tizimi orqali elektron shaklda ham yuborilishi mumkin.

Sudlar inobatga olishlari lozimki, XPK 108-moddasining birinchi qismida belgilangan oʻn kunlik muddat sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizaning nusxasi qarzdorga topshirilgan kundan boshlab hisoblanadi. Agar arizaning nusxasi topshirilganligini tasdiqlovchi hujjatda bunday sana koʻrsatilmagan boʻlsa, oʻn kunlik muddat ushbu ariza sudga kelib tushgan kundan boshlab hisoblanadi.

XPKda sud buyrugʻini berish muddati koʻrsatilmaganligi bois u yozma fikrni taqdim etish uchun qarzdorga berilgan oʻn kunlik muddat tugaganidan keyingi kundan yoki bildirilgan talabga qarzdorning roziligi haqidagi yozma fikri kelib tushganidan keyingi kundan kechiktirmasdan beriladi.

Sudlarga tushuntirilsinki, agar sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi ariza yozma fikrni taqdim etish uchun berilgan oʻn kunlik muddat oʻtganidan keyin sudga kelib tushgan boʻlsa, sud buyrugʻi ariza sudga kelib tushganidan keyingi kundan kechiktirmasdan beriladi.

15. XPK 109-moddasining birinchi qismiga koʻra sudya sud buyrugʻini ishni sudda muhokama qilmasdan, qarzdor va undiruvchini chaqirmasdan hamda ularning tushuntirishlarini eshitmasdan beradi.

Shu munosabat bilan sudlar sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizalar va ularga ilova qilingan hujjatlarni puxta oʻrganishlari, ularning qonun hujjatlari talablariga toʻliq javob berishini aniqlashlari lozim.

15.1. XPK 109-moddasining ikkinchi qismiga koʻra, agar qarzdor bildirilgan talabga rozi boʻlmasa, huquq toʻgʻrisidagi mavjud nizo taqdim etilgan hujjatlar asosida hal etib boʻlmaydi deb hisoblansa, sudya sud buyrugʻini berishni rad etadi.

Sud buyrugʻini berishni rad etish toʻgʻrisida ajrim chiqariladi. Mazkur ajrim ustidan shikoyat qilinishi mumkin.

Sudlar sud buyrugʻini berishni rad etish toʻgʻrisidagi ajrimda kreditorning oʻsha talab boʻyicha umumiy tartibda daʼvo taqdim etish huquqi mavjudligini tushuntirishlari lozim. Sud buyrugʻini berishni rad etish toʻgʻrisidagi ajrim ustidan berilgan apellyatsiya yoki kassatsiya shikoyatlari XPKning 172, 191-moddalari tartibida hal etiladi. Ajrim apellyatsiya yoki kassatsiya instansiyasi sudlari tomonidan bekor qilingan taqdirda, ish hal qilish uchun birinchi instansiya sudiga yuboriladi.

16. Sudlar shuni inobatga olishlari lozimki, sud buyrugʻining mazmuni XPK 110-moddasining birinchi qismi talablariga mos kelishi, shuningdek unda qarzdordan undiruvchi foydasiga undirilishi lozim boʻlgan sud xarajatlarining summasi ham koʻrsatilishi kerak.

Sud buyrugʻi ikkita asl nusxada imzolanadi, ulardan biri ishda qoladi, boshqasi sudning gerbli muhri bilan tasdiqlanadi va undiruvchiga beriladi (yuboriladi). Qarzdorga sud buyrugʻining nusxasi yuboriladi.

17. Sud buyrugʻi apellyatsiya, kassatsiya instansiyalarida, nazorat tartibida va yangi ochilgan holatlar boʻyicha qayta koʻrilmaydi. Shu bois sud buyrugʻi ustidan berilgan apellyatsiya yoki kassatsiya shikoyati, yangi ochilgan holatlar boʻyicha qayta koʻrish toʻgʻrisidagi arizani qabul qilish XPK 117-moddasi birinchi qismining 1-bandiga mos holda rad etiladi. Agar shikoyat yoki ariza ish yuritishga qabul qilingan boʻlsa, u boʻyicha ish yuritish XPK 86-moddasining 1-bandiga mos holda tugatiladi.

18. Sud buyrugʻi ijro hujjati kuchiga ega boʻlganligi sababli uni ijroga taqdim etishning oʻtkazib yuborilgan muddatini tiklash va dublikatini berish, uning ijrosini kechiktirish yoki uni boʻlib-boʻlib ijro etish, ijro etish usulini va tartibini oʻzgartirish, shuningdek qaytarma ijrosi toʻgʻrisidagi masalalarni hal etishda sudlar XPKning 215 — 220-moddalariga amal qilishlari lozim.

19. Sudlar XPK 103-moddasining 1-bandiga asosan berilgan sud buyrugʻi ijrosini kechiktirish yoki boʻlib-boʻlib ijro etish haqidagi masalani hal etishda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi yoki u vakolat bergan organ tomonidan soliqlar va boshqa majburiy toʻlovlarning qaysi turlari, summalari hamda ularning toʻlovi qanday muddatga kechiktirilganligi va (yoki) boʻlib-boʻlib toʻlashga ruxsat etilganligini aniqlashlari kerak.

20. XPK 111-moddasining birinchi qismiga koʻra, agar qarzdor sud buyrugʻi berilgan kundan eʼtiboran oʻn kunlik muddatda sud buyrugʻini bekor qilish toʻgʻrisida ariza bersa, sudya buyruqni bekor qiladi.

Sud buyrugʻini bekor qilish toʻgʻrisidagi arizaning shakli va mazmuniga nisbatan XPKda muayyan talablar belgilanmagan. Shundan kelib chiqib, ariza erkin shaklda bayon etilishi mumkin, ammo unda sud buyrugʻini bekor qilish sabablari koʻrsatilgan, shuningdek unga ushbu sabablarni tasdiqlovchi hujjatlar ilova qilingan boʻlishi kerak. Sud buyrugʻini bekor qilish toʻgʻrisidagi ariza axborot tizimi orqali elektron shaklda ham berilishi mumkin.

XPKda sud buyrugʻini bekor qilish toʻgʻrisidagi arizani koʻrib chiqish muddati nazarda tutilmaganligi sababli, u sudga kelib tushganidan keyingi kundan kechiktirilmasdan, sudda muhokama qilinmasdan, qarzdor va undiruvchi chaqirtirilmasdan hamda ularning tushuntirishlari eshitilmasdan koʻrib chiqiladi. Arizani koʻrib chiqish natijasi boʻyicha ajrim chiqariladi. Ajrimda kreditorning sudga umumiy tartibda murojaat qilish huquqi tushuntiriladi.

Agar ariza belgilangan muddat oʻtganidan keyin taqdim etilgan boʻlib, muddatni tiklash toʻgʻrisida iltimosnoma berilmagan boʻlsa, bu holat uni rad etish uchun asos boʻladi.

Agar ariza XPKning 111-moddasida nazarda tutilgan muddat oʻtkazib yuborilgan holda berilgan boʻlsa va muddatning oʻtkazilishi sabablari iltimosnoma asosida uzrli deb topilsa, sudya muddatni tiklab, sud buyrugʻini bekor qilishga haqli.

XPKda oʻtkazilgan muddatni tiklashning uzrli sabablari roʻyxati nazarda tutilmaganligi bois, sudlar muddatni tiklash masalasini hal etishda iltimosnomada keltirilgan sabablarni oʻrganib, ularga oʻz ichki ishonchlari asosida baho berishlari lozim.

Agar oʻn kunlik muddatning oʻtkazib yuborilganligi uzrsiz deb topilsa, buyruqni bekor qilishni rad etish haqida ajrim chiqariladi. Mazkur ajrim ustidan shikoyat qilinishi mumkin.

21. Sudlar eʼtiborga olishlari kerakki, XPKning 107-moddasida nazarda tutilgan asoslar boʻyicha sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi arizani qabul qilishni rad etish, shuningdek 109-moddasi ikkinchi qismining 2-bandi boʻyicha sud buyrugʻini berishni rad etish masalalari sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi ariza kelib tushgan kundan boshlab besh kundan kechiktirmay koʻriladi, natijasi boʻyicha ajrim chiqariladi. XPK 109-moddasi ikkinchi qismining 1-bandi boʻyicha sud buyrugʻini berishni rad etish haqidagi masala kreditorning talabiga qarzdorning rozi boʻlmaganligi haqidagi yozma fikri kelib tushganidan keyingi kundan kechiktirmasdan koʻriladi.

22. Sudlarga tushuntirilsinki, sud buyrugʻini berish toʻgʻrisidagi ishlar yuzasidan chiqarilgan ajrimlar XPK 153-moddasining birinchi qismiga mos holda ular chiqarilgandan keyin besh kunlik muddatda taraflarga yuboriladi yoki ularga tilxat olib topshiriladi, ularning elektron manzili mavjud boʻlgan taqdirda esa, ajrimlar axborot tizimi orqali elektron shaklda yuborilishi mumkin.