4¹-модда. Кўп болали оилаларни ижтимоий муҳофаза қилиш

Тўрт нафар ва ундан ортиқ ўн саккиз ёшга тўлмаган боласи бўлган оила кўп болали оиладир. Бунда, агар тўрт нафар ва ундан ортиқ болаларидан бир нафари ёки ундан кўпроғи таълимнинг кундузги шаклида (ўрта махсус ва профессионал, олий таълим) таълим ташкилотларида ўқиётган ҳамда йигирма икки ёшга тўлмаган бўлса, бу оила ҳам кўп болали оила деб ҳисобланади.

Давлат кўп болали оилаларга қонунчиликка мувофиқ имтиёзлар ва ижтимоий кафолатлар берилишини таъминлайди.

ИЛМИЙ-АМАЛИЙ ШАРҲ

1. Оила қонунчилигига 2020 йил 5 октябрдан кўп болали оила тоифаси киритилган. Шарҳланаётган моддада 18 ёшга тўлмаган тўрт ёки ундан ортиқ фарзанди бўлган оила кўп болали оила деб таърифланади. Модданинг ўзида таълим муассасаларида (ўрта махсус ва касб-ҳунар, олий таълим) кундузги бўлимда таҳсил олаётган 22 ёшгача бўлган болалар учун умумий қоидадан истисно назарда тутилган. Кўп болали оила тоифасининг жорий этилиши муносиб турмуш даражасини таъминлаш учун бундай оилаларни етарли даражада ижтимоий ҳимоя қилишни таъминлаш зарурати билан боғлиқ. Шу билан бирга, кўп болали оила аъзоларига қонунчилигимизда тегишли имтиёзлар берилиши кўзда тутилган.
2. Шарҳ берилаётган модданинг иккинчи қисмида кўп болали оила аъзоларига нафақа ва ижтимоий кафолатлар бериш имконияти назарда тутилган бўлиб, бунда Оила кодекси 4¹-моддасининг биринчи қисмида санаб ўтилган ота-оналар ва уларнинг барча фарзандлари киради.

Давлат кўп болали оилаларга турли имтиёзлар ва ижтимоий кафолатлар беради. Жумладан:

кўп болали оилаларнинг ота-оналари меҳнат бозорида бошқалар билан тенг рақобатлаша олмаслиги сабабли уларнинг бандлиги кафолатланади Меҳнат кодексининг 96-моддаси);

боқувчисини йўқотган кўп болали оилалар жисмоний шахслардан олинадиган ер солиғидан озод этилади (Ўзбекистон Республикасининг Солиқ кодекси (кейинги ўринларда – Солиқ кодекси) 436-моддасининг биринчи қисми 5-банди);

кўп болали оилалар уй-жой шароитларини яхшилашга, давлат уй-жой фондидан уй-жойларни тақсимлаш ва таъминлашга муҳтож фуқаролар рўйхатига киритилади.