Расмий давлат ҳужжатларини тайёрлаш учун буюртма бериш, уларни тайёрлаш, ҳисобга олиш, сақлаш, топшириш тартибини такомиллаштириш ҳамда бундай ҳужжатларни ғайриқонуний тайёрлаш ва улардан фойдаланиш ҳолларининг олдини олиш мақсадида Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Қуйидагилар:

Расмий давлат ҳужжатларини тайёрлашга буюртма бериш, уларни тайёрлаш, ҳисобга олиш, сақлаш ва топшириш тартиби тўғрисидаги Низом 1-иловага мувофиқ.

Хорижий давлатларда таълим олганлик тўғрисидаги ҳужжатларни тан олиш ва нострификациялаш (эквивалентлигини қайд этиш) тартиби тўғрисидаги Низом 2-иловага мувофиқ;

Хорижий давлатларда илмий даража олганлик тўғрисидаги ҳужжатларни тан олиш ва нострификациялаш (эквивалентлигини қайд этиш) тартиби тўғрисида Низом 3-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Расмий давлат ҳужжатларини тайёрлашга буюртма бериш, уларни сақлаш, ҳисобга олиш ва ҳисобдан чиқариш ҳамда топшириш ваколатига эга бўлган вазирликлар, идоралар, корхоналар ва ташкилотлар бир ой муддатда тегишли ҳужжатларини мазкур қарор талабларига мувофиқлаштирсинлар.

3. Ўзбекистон Республикаси Марказий банки ҳузуридаги «Давлат белгиси» ишлаб чиқариш бирлашмаси расмий давлат ҳужжатларини буюртмалар асосида муҳофазаланган махсус қоғозларда тайёрлаб берсин.

4. Барча вазирликлар, давлат қўмиталари, идоралар ва ташкилотлар ўз ходимларининг расмий ҳужжатлари қонунийлиги устидан назоратни кучайтирсинлар.

5. Ўзбекистон Республикаси Прокуратураси, Ички ишлар вазирлиги, Адлия вазирлиги ва бошқа мутасадди ташкилотлар расмий ҳужжатларни ғайриқонуний тарзда тайёрлаш ва улардан фойдаланиш ҳолатларини ўз вақтида аниқлаб, қонунбузарларга нисбатан жиноий жавобгарликкача бўлган чораларни кўрсинлар.

6. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири Ў.Т. Султонов зиммасига юклансин.

1. Мазкур Низом расмий давлат ҳужжатларини (кейинги ўринларда «расмий ҳужжатлар» деб аталади)тайёрлашга буюртма бериш, уларни тайёрлаш, сақлаш, ҳисобга олиш ва топшириш тартибини белгилайди.

2. Мазкур Низомнинг амал қилиши расмий ҳужжатлар бланкалари асл нусхаларини ишлаб чиқувчи, уларга буюртма берувчи, уларни тайёрловчи, ҳисобга олувчи, сақловчи, топширувчи ва ҳисобдан чиқарувчи вазирликлар, идоралар, корхоналар ва ташкилотларга жорий этилади.

3. Расмий ҳужжатлар бланкалари, шу жумладан бунга Вазирлар Маҳкамаси томонидан ваколат берилган матбаа корхоналари (кейинги ўринларда «матбаа корхоналари» деб аталади) томонидан «Давлат белгиси» давлат ишлаб чиқариш бирлашмаси томонидан ишлаб чиқарилган, қалбакилаштиришдан ҳимоя қилувчи элементлари бўлган махсус қоғозда тайёрланади.

4. 1992 йилнинг 1 январидан сўнг берилган хорижий давлатларда таълим олганлик тўғрисидаги ҳужжатларнинг тан олинганлигини тасдиқловчи расмий ҳужжатлар шакли Давлат тест маркази томонидан ишлаб чиқилади ва унинг буюртмасига асосан Ўзбекистон Республикаси Марказий банки ҳузуридаги «Давлат белгиси» ишлаб чиқариш бирлашмасида муҳофазаланган қоғозларда тайёрланади.

5. Расмий ҳужжатлар муайян серияга ва тартиб рақамига эга бўлган қатъий ҳисобда турадиган ҳужжатлар ҳисобланади.

Расмий ҳужжатлар бланкаларини тайёрлашга мўлжалланган қоғоз, ярим тайёр маҳсулотлар, тайёр босма ва қуйма ашёлар қатъий ҳисобда турадиган ашёлар жумласига киради.

6. Расмий ҳужжатлар бланкаларини тайёрлаш ваколатли вазирликлар, идоралар ва бошқа ташкилотларнинг (кейинги ўринларда «буюртмачилар» деб аталади) ёзма буюртманомалари асосида матбаа корхоналари томонидан амалга оширилади.

7. Матбаа корхоналари томонидан расмий ҳужжатлар бланкалари тайёрлашга буюртмаларни расмийлаштириш буюртмачида сериялари ва тартиб рақамлари мажбурий равишда кўрсатилган, белгиланган тартибда тасдиқланган намуналар мавжуд бўлган тақдирдагина амалга оширилади.

8. Расмий ҳужжатларни тайёрлашга барча буюртмалар тартиб рақами қўйилган, ип ўтказиб тикилган, муҳр билан тасдиқланган, матбаа корхонаси ва Ўзбекистон матбуот ва ахборот агентлиги раҳбарлари томонидан имзоланган алоҳида «Буюртмалар дафтари»да рўйхатдан ўтказилади.

9. Матбаа корхоналарида қатъий ҳисобда турадиган буюмларнинг сақланиши ва тезкор ҳисобга олинишини таъминлайдиган қатъий тартиб ўрнатилади.

10. Тартиб талабларига риоя этиш матбаа корхонаси барча ходимлари учун мажбурий ҳисобланади.

11. Матбаа корхонасида тартибнинг ташкил этилиши ва ҳолати учун раҳбар ва тартиб бўйича масъул шахс жавоб беради.

Матбаа корхонасида тартибнинг ҳолати учун масъул шахс бевосита корхона раҳбарига бўйсунади.

12. Ишлаб чиқариш ва омборхона биноларида тартибга риоя қилиш учун тегишли бўлинмаларнинг раҳбарлари, уларнинг ўринбосарлари, усталар, катта омборчилар ва омборчилар жавоб берадилар.

13. Махсус қоғоз, ярим тайёр маҳсулотлар, расмий ҳужжатлар бланкаларининг тайёр босма ва қуйма маҳсулотлари қолдиқларининг бухгалтерия ҳисоби ташкил этилиши учун матбаа корхонасининг бош (катта) бухгалтери жавоб беради.

Кўрсатиб ўтилган маҳсулотларнинг тезкор ҳисоби ўз вақтида ва тўғри юритилиши учун цехлар (участкалар) бошлиқлари, уларнинг ўринбосарлари, усталар, омборчилар ҳамда қатъий ҳисобда турадиган махсус қоғоз, ярим тайёр маҳсулотлар, тайёр босма ва қуйма маҳсулотларга ишлов бериш, уларни сақлаш ва ҳисобга олиш билан боғлиқ бошқа шахслар жавоб берадилар.

14. Қатъий ҳисобда турадиган ярим тайёр маҳсулотлар, тайёр босма ва қуйма маҳсулотларга ишлов бериш, уларни сақлаш билан боғлиқ шахслар тартиб бузилишининг барча ҳоллари тўғрисида матбаа корхонаси раҳбариятига ёки тартибнинг ҳолати учун масъул шахсга, бухгалтерия ҳисоби бузилиши тўғрисида эса, шунингдек бош (катта) бухгалтерга ёзма шаклда ахборот беришлари керак.

15. Дафтарлардаги ва бошқа ҳисобга олиш ҳужжатларидаги ёзувлар операциялар содир этилган пайтда юритилади. Аниқланган хато битта чизиқ билан ўчирилади ва унинг тепасига тўғри ёзув ёзиб қўйилади. Ўчириб ёзиш ва тузатишларга йўл қўйилмайди.

16. Матбаа корхонаси раҳбари, шунингдек тартибнинг ҳолати учун масъул шахс қатъий ҳисобда турадиган маҳсулотларга ишлов бериш ва уларни сақлаш билан боғлиқ барча ходимлар билан белгиланган тартибни ўрганишни ташкил этадилар ҳамда бир йилда камида бир марта журналга тегишли шаклда белги қўйган ҳолда ушбу тартиб бўйича билимларни текширадилар. Қатъий ҳисобда турадиган маҳсулотларга ишлов беришга янги ходим қўйилиши олдидан унинг тартиб бўйича билимлари журналга белги қўйилган ҳолда албатта текширилади.

17. Омборхона учун жавоб берувчи моддий жавобгар шахс алмаштирилган тақдирда унинг зиммасида бўлган қатъий ҳисобда турадиган маҳсулотларни бериш матбаа корхонаси раҳбари томонидан тайинланадиган ва тасдиқланадиган комиссия иштирокида далолатнома бўйича амалга оширилади. Далолатнома корхона бош бухгалтерига берилади.

Омборхона ичидаги участка учун жавоб берувчи моддий жавобгар шахс алмашган тақдирда унинг зиммасида бўлган қатъий ҳисобда турадиган маҳсулотларни топшириш цех бошлиғининг фармойиши бўйича амалга оширилади ҳамда катта уста ва уста иштирокида далолатнома билан расмийлаштирилади.

18. Қатъий ҳисобда турадиган маҳсулотларга ишлов бериш ва уларни сақлаш билан боғлиқ бўлган цехлар биноларини, устахоналар, бўлимлар, юк сақланадиган жойлар ва омборхоналарни очиш тегишли бўлинмаларнинг бошлиқлари, ўринбосарлари ёки катта смена усталари, қўриқлаш вакили ҳамда моддий жавобгар шахслар иштирокида амалга оширилади. Эшиклар очилишидан олдин муҳрларнинг бутунлиги пухта кўздан кечирилади, қулфларнинг созлиги текширилади.

Иккита моддий жавобгар шахс биргаликда ишлаши назарда тутилган қатъий ҳисобда турадиган юкхонада сақланадиган маҳсулотларни очиш ва ёпиш улар ҳозир бўлган тақдирда амалга оширилади. Моддий жавобгар шахслардан бири ҳозир бўлмаган тақдирда юкхоналарни очиш ва ёпиш корхонадаги тартиб учун жавоб берувчи шахс иштирокида бажарилади.

19. Иш тамом бўлгандан кейин цех бинолари, устахоналар, бўлимлар, юкхоналар ва қатъий ҳисобда турадиган маҳсулотларга ишлов бериш ва уларни сақлаш билан боғлиқ омборхоналар ёнғиндан сақлаш нуқтаи назаридан текширилади, қулфланади ҳамда қўриқлаш вакили ҳозирлигида тегишли бошлиқлар, ўринбосарлар, катта смена мастерлари томонидан муҳрланади.

Ёпилган ва муҳрланган бинонинг калитлари махсус шаклда қўриқлашга объектни қабул қилиб олиш дафтаридаги дасхат билан масъул шахсга сақлаш учун топширилади.

20. Цехлар, устахоналар, бўлимлар, юкхоналар ва омборхоналарни авариялар пайтида цех бошлиқлари ва моддий жавобгар шахслар ҳозир бўлмаганда очиш фақат матбаа корхонаси раҳбари, унинг ўринбосари ёки корхона бўйича масъул навбатчининг рухсати билан амалга оширилиши мумкин. Ишлаб чиқариш бинолари ва юкхоналарни очишнинг бундай ҳар бир ҳолати далолатнома билан расмийлаштирилади ҳамда кейинги куни комиссия иштирокида қатъий ҳисобда турадиган маҳсулотлар мавжудлиги текширилади.

Қатъий ҳисобда турадиган маҳсулотлар камомади аниқланган тақдирда тегишли шаклдаги далолатнома тузилади, у тегишли чора-тадбирлар кўриш учун тузилган заҳоти матбаа корхонаси раҳбарига ёки тартибнинг ҳолати учун масъул шахсга берилади.

21. Қатъий ҳисобда турадиган буюмларни матбаа корхонаси ҳудудидан олиб чиқиб кетиш ишончнома асосида берилган, матбаа корхонаси раҳбари ва бош бухгалтери ёки уларнинг ўринбосарлари томонидан имзоланган рухсатномалар бўйича амалга оширилади.

22. Қатъий ҳисобда турадиган маҳсулот ишлаб чиқарадиган ихтисослаштирилган босмахоналар ёки махсус участкалар тегишли алоҳида қўриқчи билан таъминланган бўлиши керак.

23. Қатъий ҳисобда турадиган маҳсулот тайёрловчи махсус участкаларда ёки ихтисослаштирилган босмахоналарда ишлайдиган шахсларни киритиш махсус доимий рухсатномалар бўйича амалга оширилади (рухсатноманинг олд томонида реквизитлар: ходимнинг фамилияси, исми, отасининг исми, рухсатноманинг тартиб рақами, 3х4 см ўлчамдаги сурат, гувоҳноманинг амал қилиш муддати, раҳбарнинг имзоси ва корхона муҳри бўлади).

Рухсатномалар назорат-ўтказиш пункти картотекасида сақланади. Ходим ишга келганда ўзининг тартиб рақамини айтади, қўриқчи картотекадан ушбу тартиб рақамли рухсатномани олади, шахсни сурати билан солиштиради ва шундан кейингина уни махсус участка ҳудудига киритади (рухсатнома иш сменаси тугагунгача ходимда бўлади).

Иш тугагач назорат ўтказиш пунктидан ўтаётганда ходим рухсатномани қўриқчига кўрсатади, қўриқчи уни картотекага бириктириб қўяди.

24. Махсус участкага хизмат кўрсатувчи ходимлар (чилангарлар, электрчилар, сантехниклар) корхонага уларда рухсатномалар бюроси томонидан катта уста (уста)нинг олдиндан берилган, матбаа корхонаси раҳбари ёки корхонадаги тартиб учун масъул шахс имзолаган ёзма буюртманомаси асосида бериладиган махсус шаклдаги вақтинчалик рухсатнома мавжуд бўлган тақдирда киритилади.

25. Корхонага келувчилар (буюртмачилар, етказиб берувчилар, лойиҳалаш ва илмий-тадқиқот ташкилотлари, энергия, буғ қозонхоналари назорати вакиллари ва шу кабилар) махсус участка ёки махсус босмахона ҳудудига маъмурият рухсати билан рухсатномалар бюроси томонидан бериладиган бир марталик рухсатномалар бўйича, шахсини тасдиқловчи ҳужжат мавжуд бўлган тақдирда киритиладилар. Рухсатномалар бюроси бўлмаганда, рухсатномалар матбаа корхонаси раҳбари томонидан махсус тайинланадиган шахс томонидан берилади. Рухсатномада унинг амал қилиш муддати, келувчининг фамилияси, исми, отасининг исми, унинг бораётган жойи, рухсатнома беришга асос бўлган ҳужжатнинг номи ва тартиб рақами, матбаа корхонасининг муҳри бўлади. Рухсатномада назорат корешоги бўлади. Унда ҳам юқоридаги реквизитлар кўрсатилади.

Корешокли бир марталик рухсатнома келувчига берилади, уни беришга буюртманома корешоклар дафтарининг рухсатнома «йиртиб олинган» жойига ёпиштириб қўйилади.

Корхонага кираётганда келувчи бир марталик рухсатномани паспорти (шахсини тасдиқловчи гувоҳнома) билан бирга қўриқчига кўрсатади, қўриқчи бир марталик рухсатнома корешогини йиртиб олади ва алоҳида карточкада сақлайди. Чиқиб кетиш чоғида уста келувчининг рухсатномасига чиқиб кетаётгани тўғрисида (вақтини кўрсатган ҳолда) белги қўяди. Қўриқчига белги қўйилган рухсатнома ва шахсини тасдиқловчи ҳужжат кўрсатилган тақдирда келувчи корхонадан чиқарилади, рухсатнома эса қўриқчидаги алоҳида карточкада қолади.

Келувчининг унча катта бўлмаган босмахонанинг махсус участкаси ҳудудида бўлишига унинг маъмурияти вакили иштирокида йўл қўйилиши мумкин. Цехларда ишламайдиган ва уларга хизмат кўрсатмайдиган, шунингдек устки кийим-бошдаги ва хўжалик сумкалари бўлган ходимларнинг ушбу цехларга, устахоналарга, омборхоналарга кириши қатъиян тақиқланади.

26. Қатъий ҳисобда турадиган маҳсулотлар тайёрланадиган ва сақланадиган ихтисослаштирилган босмахона биноси ёки махсус участка деразалари махсус тўсиқлар ва қоидага кўра, автоматик сигнализация тизими билан жиҳозланган бўлиши керак.

27. Тартиб-қоида талабларига риоя этилмаган ҳолда қатъий ҳисобда турадиган қоғозлар, чала тайёр маҳсулотлар, тайёр матбаа ва шаклли буюмларнинг йўқолишига ҳамда ўғирланишига олиб келган айбдор шахслар амалдаги қонун ҳужжатларига мувофиқ жавобгарликка тортиладилар.

28. Вазирликлар, идоралар, корхоналар ва ташкилотларда расмий ҳужжатлар бланкаларини қабул қилиш, ҳисобга олиш, сақлаш ва топшириш (жўнатиш) бўйича моддий жавобгар шахслар тайинланади. Бундан ташқари, ушбу ҳужжатларни матбаа корхонасидан ташиб кетиш учун автотранспорт воситаси бириктириб қўйилади.

Агар расмий ҳужжатлар бланкаларини қабул қилиш, ҳисобга олиш ва топшириш (жўнатиш) учун масъул шахслар вақтинчалик бўлмаган ёки бошқа ишга ўтган тақдирда гувоҳномалар бланкалари айнан шу мақсадда тузилган комиссия аъзолари томонидан имзоланган далолатнома бўйича ушбу вазифаларни вақтинчалик бажараётган шахсларга берилиши керак.

29. Матбаа корхонасидан расмий ҳужжатлар бланкаларини қабул қилиб олиш бунинг учун махсус вакил қилинган масъул шахс томонидан амалга оширилади ва, қоидага кўра, тегишли вазирлик, идора, корхона ва ташкилотга қарашли автотранспортда ташиб кетилади.

30. Расмий ҳужжатлар бланкаларини олиш чоғида бланкалар пакетлари, тўғри жойланганлигини аниқлаш мақсадида, масъул шахс томонидан мажбурий тартибда кўздан кечирилади, олинган ўрамлар сонининг уларнинг илова қилинаётган ҳужжатларда кўрсатилган сонига мувофиқлиги текшириб кўрилади ва бу ҳақда далолатнома тузилади.

31. Матбаа корхонасидан олинган расмий ҳужжатлар бланкалари белгиланган жойга етказиб келинган куниёқ уларни ҳисобга олиш ва сақлаш учун масъул шахслар томонидан расмий ҳужжатлар бланкаларини ҳисобга олиш дафтарида дарҳол кирим қилинади.

Расмий ҳужжатлар бланкаларини ҳисобга олиш дафтарлари аниқ, тушунарли ҳолда ва қисқартиришларсиз тўлдирилади. Дафтарларда ўчириб ёзишларга йўл қўйилмайди. Йўл қўйилган хатолар тегишли изоҳлар билан тузатилади.

Расмий ҳужжатлар дафтарлари ип ўтказиб боғланган, уларнинг варақларига тартиб рақамлари қўйилган бўлиши керак. Дафтардаги жами варақлар сони дафтарларни юритиш учун масъул бўлган шахс томонидан имзоланади ва муҳрланади.

32. Қатъий ҳисобда турадиган ҳужжатлар ҳисобланадиган расмий ҳужжатлар бланкалари пўлат сандиқларда ёхуд ёнмайдиган шкафларда ва махсус жиҳозланган хоналарда сақланиши керак.

Ишдан ташқари вақтда расмий ҳужжатлар жойланган пўлат сандиқлар, ёнмайдиган шкафлар, шунингдек, бланкаларни сақлаш учун махсус жиҳозланган хоналар муҳрланган ёки сўрғичланган бўлиши керак. Муҳр ёки сўрғич расмий ҳужжатлар бланкаларини ҳисобга олиш ва сақлаш учун масъул бўлган шахсда сақланади.

Расмий ҳужжатлар бланкалари сақланаётган хонага киришга уларни ҳисобга олиш ва сақлаш учун масъул бўлган шахслар ҳақлидирлар. Расмий ҳужжатлар бланкалари сақланаётган хонага улардан ташқари, бироқ уларнинг иштирокида, кўрсатиб ўтилган шахсларнинг тўғридан-тўғри ва юқори турувчи бошлиқлари киритилиши мумкин.

33. Бланкаларнинг етишмаслиги ёки нуқсони борлари (ҳимоя катакларининг, босма матннинг йўқлиги ёки бузилганлиги, тартиб рақамларининг такрорийлиги ёхуд бошқа сериялар ёки тартиб рақамлари бўлган, қийшайган шрифтли, нотўғри кесилган ва нотўғри шаклли, серия ва тартиб рақамлари йўқ бўлган ёки пакетлардаги матбаа корхонасининг ёпиштирилган варақчаларига бошқача тарзда номувофиқ бўлган бланкалар) аниқланган тақдирда махсус комиссия томонидан зарур нусхада далолатнома тузилади. Далолатноманинг биринчи ва иккинчи нусхалари матбаа корхонасининг ёпиштирилган варақчалари ва нуқсони бор бланкалар ҳамда илова хат билан юқори турувчи ташкилотга (у мавжуд бўлса) жўнатилади. Бу ҳолда далолатноманинг биринчи нусхаси матбаа корхонасининг ёпиштирилган варақчаси ва нуқсони бор бланкалар билан юқори турувчи ташкилот томонидан тегишли хат билан матбаа корхонасига жўнатилади, иккинчи нусхаси эса юқори турувчи ташкилотда қолади. Далолатноманинг учинчи нусхаси ёпиштирилган варақча ксеронусхаси билан бевосита вазирликда (идора, корхона, ташкилотда) қолдирилади.

34. Тўлдириш чоғида бузилган бланкалар, эскирган, топиб олинган ёки ёзувларига ўзгартиришлар киритилиши муносабати билан алмаштириш учун топширилган бекор қилинган расмий ҳужжатлар, бланкаларни қабул қилиб олиш учун тузилган комиссия томонидан, икки нусхада тузилган далолатнома бўйича, ҳар йили бир марта йўқ қилинади, улардан бир нусхаси албатта юқори турувчи ташкилотга жўнатилади. Йўқ қилиш ёндириб юбориш йўли билан амалга оширилади.

35. Вазирликлар, идоралар, корхоналар ва ташкилотларда расмий ҳужжатларни сақлаш, ҳисобга олиш, топшириш ва ҳисобдан чиқариш тартиби хусусиятлари вазирликлар, идоралар, корхоналар ва ташкилотлар томонидан қабул қилинадиган ҳамда расмий ҳужжатларни сақлаш, ҳисобга олиш, топшириш ва ҳисобдан чиқариш бўйича мазкур Низомда белгиланган талаблардан иборат бўлган махсус меъёрий ҳужжатларга мувофиқ амалга оширилади.

36. Расмий ҳужжатлар йўқолиши ёки ўғирланишининг ҳар бир ҳолати бўйича юқори турувчи ташкилот томонидан, бланкаларнинг йўқолишида айбдор бўлган шахсларни аниқлаш мақсадида, дарҳол хизмат текшируви ўтказилади, зудлик билан тафтиш қилинади ва мавжуд бланкалар қолдиқлари олиб ташланади, шунингдек, уларнинг сақланишини таъминлаш бўйича барча зарур чора-тадбирлар кўрилади.

Зарур ҳолларда, бланкаларнинг йўқолишида айбдор бўлган шахслар бўйича ҳужжатлар тергов органларига топширилади.

1. Туғилганлик тўғрисида гувоҳнома

2. Никоҳдан ўтганлик тўғрисида гувоҳнома

3. Никоҳ бекор қилинганлиги тўғрисида гувоҳнома

4. Вафот этганлик тўғрисида гувоҳнома

1. Ўзбекистон Республикаси фуқароси паспорти

2. Чет эл фуқароси ва фуқаролиги бўлмаган шахслар учун Ўзбекистон Республикасида яшашга рухсатнома

1. Чақирилувчининг қайд этилганлиги тўғрисидаги гувоҳномаси

2. Ҳарбий билет

3. Офицернинг шахсий гувоҳномаси

4. Захирадаги офицернинг шахсий гувоҳномаси

1. Тўлиқсиз ўрта маълумот тўғрисида шаҳодатнома

2. Ўрта маълумот тўғрисида аттестат

3. Ўрта махсус ва касб-ҳунар маълумоти тўғрисида диплом

4. Олий маълумот тўғрисида диплом

5. Фан номзоди ёки доктори дипломи

1. Меҳнат дафтарчаси

2. Ҳайдовчилик гувоҳномаси

3. Ногиронлик гувоҳномаси

4. Уруш қатнашчиси гувоҳномаси

1. Мазкур Низом Ўзбекистон Республикасининг «Таълим тўғрисида»ги Қонунига мувофиқ ишлаб чиқилган бўлиб, хорижий давлатларда таълим олганлик тўғрисидаги 1992 йил 1 январдан сўнг берилган ҳужжатларни тан олиш ҳамда уларни нострификациялаш (эквивалентлигини қайд этиш) тартибини белгилайди.

2. Ушбу Низом умумий ўрта, ўрта махсус, касб-ҳунар ва олий таълим ҳужжатларига тегишлидир.

3. Хорижий давлатларда таълим олганлик тўғрисидаги ҳужжатларни тан олиш деганда ваколатли давлат органларининг Ўзбекистон Республикасининг бутун ҳудудида ушбу ҳужжатларнинг қонуний кучга эга эканлигига розилиги тушунилади.

4. Хорижий давлатларда таълим олганлик тўғрисидаги ҳужжатларни нострификациялаш (эквивалентлигини қайд этиш) деганда ваколатли давлат органлари томонидан ушбу ҳужжатлар эгалари тайёргарлиги даражаси мувофиқлигини белгилаш ва уларга Ўзбекистон Республикасининг таълим тўғрисидаги ҳужжатларига эга бўлган шахсларга берилгани каби академик ва (ёки) касбий ҳуқуқлар берилиши тушунилади.

5. Хорижий давлатларда ўрта махсус ва олий таълим олганлик тўғрисидаги ҳужжатларни тан олиш ва нострификациялаш (эквивалентлигини қайд этиш) ҳамда тегишли гувоҳнома бериш бевосита Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Давлат тест маркази таркибидаги Кадрлар тайёрлаш сифатини назорат қилиш, педагог кадрлар ва таълим муассасалари аттестацияси бошқармаси (кейинги ўринларда — Бошқарма) томонидан амалга оширилади (1-илова).

6. Хорижий давлатларнинг умумий ўрта таълим ва унинг қуйи босқичлари ҳужжатларини тан олиш Қорақалпоғистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги, вилоятлар ва Тошкент шаҳар халқ таълими бошқармалари томонидан ташкил этиладиган комиссиялар томонидан ариза ва маълумот тўғрисидаги ҳужжатнинг асл нусхаси, унинг нотариал тасдиқланган давлат тилидаги таржимаси асосида мурожаат қилинган кундан бошлаб энг кўпи билан икки ҳафта муддатда амалга оширилади. Комиссия хулосаси Бошқармага юборилади ва уч кун муддат ичида тегишли қарор қабул қилишга асос бўлади. Комиссиялар бутун ўқув йили давомида фаолият кўрсатади ва ўз иши ҳақида Бошқармага ҳисобот беради.

7. Кооперация ва (ёки) мақсадли ўқитиш («Умид» жамғармаси тавсияси билан, давлатлараро битимлар орқали ва бошқалар) асосида хорижий давлатларнинг таълим тўғрисидаги олинган ҳужжатларини тан олиш ва нострификациялаш тўғридан-тўғри текширувсиз амалга оширилади ва тегишли ҳужжат расмийлаштирилади.

8. Ўзбекистон Республикаси Давлат тест маркази ва Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги тегишли хорижий давлатларнинг давлат рўйхатида турган (легализация қилинган) ўрта махсус ва олий таълим муассасалари тўғрисидаги маълумотни олдиндан ҳозирлаб қўйишлари шарт. Бунинг учун юқорида номлари қайд этилган идоралар белгиланган тартибда Ўзбекистон Республикаси Ташқи ишлар вазирлиги ҳамда элчихоналар ва ваколатхоналарга мурожаат қилишлари мумкин.

9. Хорижий давлатларда ўрта махсус ва олий таълим олганлик тўғрисидаги ҳужжатларни тан олиш ва уларнинг эквивалентлигини қайд этиш ҳақидаги аризага (2-иловага мувофиқ) қуйидагилар илова қилинади:

маълумот тўғрисидаги ҳужжат ва унинг иловасининг асл нусхаси (ўтилган ўқув курслари ва уларнинг ҳажми, якуний баҳолар, амалиёт, курс ва битирув малака ишлари рўйхати, ўқув жараёнининг бошқа бажарилган талаблари кўрсатилиши лозим);

маълумот тўғрисидаги ҳужжат ва унинг иловасининг Ўзбекистон Республикаси давлат тилига нотариал тасдиқланган таржимаси.

10. Бошқарма таълим олганлик тўғрисидаги ҳужжатда кўрсатилган ўқув юртининг ўша давлатда тегишли рўйхатда (легализация рўйхатида) борлигини текшириб, ҳужжатнинг иловасида кўрсатилган фанлар ва махсус курслар Ўзбекистон Республикасида ушбу ёки унга турдош йўналишдаги мутахассисликлар бўйича тасдиқланган ўқув дастурига мос келиш-келмаслигини (асосан мутахассислик фанлари бўйича) аниқлайди ва энг кўпи билан бир ой муддатда тегишли қарорини чиқаради. Бошқарма лозим бўлган ҳолларда тегишли ўқув юрти, маҳаллий ва хорижий ташкилотлардан аниқлаштирувчи ҳужжатларни сўраб олиши мумкин.

11. Ариза берувчи, шунингдек ўз тайёргарлиги ҳақида бошқа ҳужжатларни, жумладан, таълим олишнинг кейинги даражалари, касбий фаолият билан шуғулланиш мумкинлиги, амалий тажриба ҳақида ҳужжатларни ҳам тақдим этишга ҳақлидир. Тан олиш ва эквивалентлигини қайд қилиш учун зарур бўлган материаллар Ўзбекистон Республикаси давлат тилига нотариал тасдиқланган таржималари билан тақдим этилади.

12. Хорижий давлатларда таълим олганлик тўғрисидаги ҳужжатларни тан олиш жараёни халқаро битимлар ва тавсиялар, Ўзбекистон Республикаси узлуксиз таълим тизимининг давлат таълим стандартлари, меъёрий ҳужжатлар асосида амалга оширилади.

13. Таълим тўғрисидаги ҳужжатни тан олиш учун:

таълим тўғрисидаги ҳужжатни берган таълим муассасаси ўзи жойлашган давлатнинг ваколатли органлари томонидан тан олинган бўлиши;

таълим тўғрисидаги ҳужжат берилган давлатда тан олинган бўлиши;

таълим тўғрисидаги ҳужжатнинг тан олиниши Ўзбекистон Республикаси билан давлатлараро битимларда кўзда тутилган (кооперация усули ёки мақсадли ўқитиш йўли билан олинган таълим бундан мустасно) бўлиши зарур.

14. Хорижий давлатларда таълим олганлик тўғрисидаги ҳужжатларни нострификациялашда ушбу давлатларнинг таълим тўғрисидаги ҳужжатлари тан олингандан кейин уларнинг Ўзбекистон Республикаси давлат таълим стандартларига мослиги аниқланади.

Эквивалентликни қайд этиш жараёни махсус экспертиза орқали ўтказилади.

15. Махсус экспертиза қуйидагиларни ҳисобга олган ҳолда амалга оширилади:

ўқув режалари ва дастурларининг мазмуни ҳамда мувофиқлиги;

кириш синовларининг мавжудлиги;

имтиҳонлар ва синовлар тизими;

таълим олувчининг ўқиш давридаги баҳолари (эришган натижалари, рейтинги, ўзлаштириши);

ўзлаштирилган фанлар ҳажми (фанларнинг номи ва соатлар миқдори);

амалиётнинг мавжудлиги ва унинг давомийлиги;

якуний малака аттестациясининг мавжудлиги ва даражаси;

битирув малака ишининг мавжудлиги;

қўшимча таълимнинг мавжудлиги.

Олинган билимлар ва тажриба якуний тайёргарлик нуқтаи назаридан ўқув режалари ва таълим услубиятида бўлиши мумкин бўлган фарқларни эътироф этган ҳолда баҳоланади.

16. Эквивалентлик тўғрисидаги хулоса қуйидагилар асосида қабул қилинади:

таълим тўғрисидаги ҳужжатларни тан олиш тўғрисидаги ижобий хулоса;

Ўзбекистон Республикаси ва таълим тўғрисидаги ҳужжат берилган мамлакатдаги таълим тузилмасига қўйилган умумий талабларнинг мослиги;

таълим мазмунининг мослиги тўғрисидаги экспертизанинг ижобий хулосаси.

Таълим тўғрисидаги ҳужжатларнинг эквивалентлиги ҳақидаги Ўзбекистон Республикаси томонидан имзоланган халқаро ва давлатлараро битимлар ва шартномалар мавжуд ҳолларда эквивалентлик тўғрисидаги хулоса мазкур халқаро битимлар ва шартномаларга мувофиқ амалга оширилади.

17. Хорижий давлатларда таълим олганлик тўғрисидаги ҳужжатларда кўрсатиб ўтилган тайёргарлик соҳаси Ўзбекистон Республикасида амалда бўлган умумий ўрта, ўрта махсус, касб-ҳунар ва олий таълим йўналишлари рўйхатига мос келмаса (кооперация йўли билан ёки мақсадли таълим олган ариза берувчининг ҳужжатлари бундан мустасно) ёки ўқитиш ҳамда тайёрлаш Ўзбекистон Республикасида олиб борилмайдиган таълим йўналишлари, мутахассисликлар ва соҳаларда амалга оширилган бўлса, мазкур хужжатларнинг эквивалентлигини қайд этиш масаласи экспертлардан иборат махсус комиссия томонидан кўриб чиқилади.

18. Хорижий давлатларда таълим олганлик тўғрисидаги ҳужжатларнинг эквивалентлиги тўғрисидаги салбий хулоса қуйидаги ҳолларда қабул қилиниши мумкин:

хорижий давлатларда профессионал маълумот тўғрисида ҳужжат берадиган таълимнинг умумий меъёрий даври (тўлиқ ўрта маълумот олингандан кейин) Ўзбекистон Республикаси таълим стандартларида назарда тутилган даврдан бир йилдан кам бўлса;

таълим тўғрисидаги ҳужжат берилган мамлакатда унинг эгасига Ўзбекистондагига қараганда кам академик ва (ёки) профессионал ҳуқуқлар берилган бўлса (масалан, ҳужжат эгаси олий ўқув юртларига, магистратура ёки докторантурага кириш, профессионал фаолият билан шуғулланиш ҳуқуқига эга эмаслиги);

маълумот Ўзбекистон Республикаси қонунчилигида кўзда тутилмаган таълим шаклида олинган бўлса.

19. Хорижий давлатларда таълим олганлик тўғрисидаги ҳужжатларни эквивалентлигини қайд этиш жараёни халқаро битимлар ва тавсиялар, Ўзбекистон Республикаси узлуксиз таълим тизимининг давлат таълим стандартлари, меъёрий ҳужжатлар асосида амалга оширилади.

20. Ҳужжат эгаси ёки манфаатдор ташкилот ариза (иловага мувофиқ) ва бошқа ҳужжатларни ушбу Низомнинг 9-бандига мувофиқ Бошқармага тақдим этади.

21. Бошқарма тан олиш ва эквивалентлигини қайд этиш жараёни учун барча зарур ҳужжатлар мавжудлигини аниқлайди ва ушбу материалларни ваколатли эксперт комиссиясига юборади. Тан олиш ёки эквивалентлигини қайд этиш жараёни учун талаб қилинадиган материаллардан бирининг йўқлиги аниқланган тақдирда ҳужжатлар ариза берувчига қайтарилади.

22. Эксперт комиссиялари Бошқарма томонидан Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги, Халқ таълими вазирлиги, Адлия вазирлиги ҳамда бошқа манфаатдор вазирликлар ва идоралар билан биргаликда тегишли таълим йўналиш (мутахассислик)лари бўйича ташкил этилади. Ушбу комиссиялар таркибига етук олимлар ва мутахассислар киради. Комиссиялар фаолиятига Бошқарма раҳбарлик қилади.

23. Экспертиза давлат таълим стандартлари, таълим муассасасини ўзлари жойлашган давлатларда белгиланган тартибда аккредитация қилиш ҳақидаги ҳужжат, кўрсатиб ўтилган таълим йўналиш (мутахассислик)лари бўйича ўқув режалари, ўқитилган ўқув фанларининг дастурлари, малака тавсифномалари ва Ўзбекистон Республикасининг бошқа меъёрий ҳужжатлари асосида амалга оширилади.

24. Эксперт комиссияси зарур ҳолларда (таълим муассасасининг салоҳияти ва нуфузини мавжуд ҳужжатлар асосида аниқлаш имкони бўлмаса, фанлар рўйхати ва ҳажмидаги фарқлар мавжудлиги ҳамда бошқа ҳолларда) айрим таълим фанлари бўйича махсус синовлар ўтказиш мақсадга мувофиқлиги тўғрисида Бошқармага таклиф киритиши мумкин.

25. Эксперт комиссияси хорижий давлатларнинг таълим тўғрисидаги ҳужжатларини ўрганиб чиқиб, зарур ҳолларда мазкур Низомнинг 24-бандида назарда тутилган синовларни ўтказиб, тегишли хулоса тайёрлайди ва уни Бошқармага тақдим этади.

26. Бошқарма эксперт комиссиясининг хулосаси ва таклифини кўриб чиқиб, таълим тўғрисидаги ҳужжатларни эквивалентлиги ёки уни рад этиш ҳақида қарор қабул қилади.

27. Маълумот тўғрисидаги ҳужжатнинг эквивалент эканлигини қайд этилганлиги ҳақидаги қарор ҳужжатнинг эгасига махсус гувоҳнома бериш тўғрисида тегишли буйруқ чиқаришга асос бўлиб хизмат қилади. Ҳужжат эгасининг маълумот тўғрисидаги ҳужжати гувоҳнома билан биргаликда тақдим этилганда Ўзбекистон Республикаси ҳудудида қонуний кучга эга бўлади.

28. Тугалланмаган маълумот тўғрисидаги ҳужжатни тан олиш ҳақидаги гувоҳнома унинг эгасига Ўзбекистон Республикасининг тегишли даражадаги таълим дастурларини амалга оширувчи таълим муассасасига имтиҳонлар, якуний баҳолар ва синовларни ҳисобга олган ҳолда ўқишни давом эттириш ҳуқуқини беради. Бунда хорижий давлатлар томонидан берилган тугалланмаган таълим тўғрисидаги ҳужжат академик маълумотнома сифатида қабул қилинади.

29. Ариза берувчининг ҳужжатларини кўриб чиқиш ва қарор қабул қилиш муддати барча зарур ҳужжатлар тақдим этилган кундан бошлаб бир ойдан ошмаслиги керак.

30. Таълим тўғрисидаги ҳужжатни тан олиш ёки эквивалентлигини қайд этиш ҳақидаги гувоҳнома шахсан ариза берувчига ёки унинг топшириғига биноан керакли ҳужжатларга эга бўлган қонуний вакилига берилади.

31. Ўқув режаларидаги тафовутларни топшириш ёки махсус синовлардан ўтиш муддати ариза берувчининг розилиги билан белгиланади. Синовларни ташкил этиш ва ўтказиш учун талаб этиладиган вақт мазкур Низомнинг 29-бандида назарда тутилган муддатга кирмайди.

32. Ўрта махсус ва олий таълим тўғрисидаги ҳужжатларни тан олиш ва эквивалентлигини қайд қилиш тўлов-шартнома асосида амалга оширилади. Тўлов миқдори амалдаги белгиланган энг кам иш ҳақи миқдорида белгиланади.

33. Диплом ва эквивалентлигини қайд этиш тўғрисидаги гувоҳнома унинг эгасига Ўзбекистон Республикасидаги таълим муассасасида навбатдаги босқичда ўқишни давом эттириш ёки касбий фаолият билан шуғулланиш ҳуқуқини беради.

34. Тан олиш ва эквивалентлигини қайд этиш натижалари юзасидан шикоят ва аризалар Ўзбекистон Республикасининг амалдаги қонунчилиги асосида кўриб чиқилади.

1. Хорижий давлатларнинг олий аттестация органлари томонидан 1992 йил 1 январгача фуқароларга берилган фан доктори ва номзоди дипломлари, профессор, доцент ва катта илмий ходим шаҳодатномалари Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ҳақиқий ҳисобланади.

2. Хорижий давлатлар аттестация органлари томонидан 1992 йил 1 январдан кейин Ўзбекистон Республикаси фуқаролари ҳамда Ўзбекистон Республикасида доимий яшаб ва ишлаб турган чет эл фуқароларига берилган илмий даража ҳақидаги ҳужжатлар Ўзбекистон Республикаси Олий аттестация комиссияси томонидан нострификацияланади (қайта аттестациядан ўтказиш асосида тенглаштирилади).

3. Илмий даража ҳақидаги дипломлари Ўзбекистон Республикаси Олий аттестация комиссиясида нострификацияланган фуқаролар Ўзбекистон Республикасида олий малака ҳақидаги ҳужжат эгалари учун амалда қўлланилаётган ҳуқуқ ва имтиёзлардан фойдаланишга ҳақлидирлар. Нострификацияланмаган олий малака ҳужжатлари Ўзбекистон Республикаси ҳудудида ҳақиқий ҳисобланмайди.

4. Илмий даражалар дипломларини Ўзбекистон Республикаси Олий аттестация комиссиясида нострификация қилиш учун 1-иловага мувофиқ, 2-иловадаги тартибда ҳужжатлар тақдим этилади.

5. Нострификация учун ҳужжатлар Ўзбекистон Республикаси Олий аттестация комиссияси томонидан қабул қилинади.

Тақдим этилган ҳужжатларни Ўзбекистон Республикаси Олий аттестация комиссиясининг тегишли соҳа бўйича эксперт кенгаши кўриб чиқиб, ўз хулосасини беради.

Ўзбекистон Республикаси Олий аттестация комиссияси Ҳайъати эксперт кенгаши хулосаси ва илмий-аттестация бўлими фикри асосида ўз тавсиясини Ўзбекистон Республикаси Олий аттестация комиссияси Раёсати муҳокамасига тақдим этади.

Тақдим этилган ҳужжатлар, зарур ҳолларда, Ўзбекистон Республикаси Олий аттестация комиссияси Ҳайъати қарори билан тегишли илмий муассаса ёки ихтисослашган кенгашга жамоавий тақриз учун юборилиши мумкин.

6. Ўзбекистон Республикаси Олий аттестация комиссияси Раёсатининг олий малака ҳақидаги ҳужжатларни нострификациялаш тўғрисидаги қарори қабул қилинган кундан эътиборан ушбу ҳужжатлар Ўзбекистон ҳудудида кучга киради. Ҳужжат эгаларига Олий аттестация комиссияси Раёсатининг қарори асосида Ўзбекистон Республикасининг илмий даражалар дипломлари берилади.

7. Ўзбекистон Республикаси Олий аттестация комиссиясида илмий даража ҳақидаги дипломларни нострификациялаш муддатлари фан доктори илмий даражаси дипломи учун 3 ойдан, фан номзоди илмий даражаси дипломи учун 2 ойдан ошмаслиги керак. Зарур ҳолларда ушбу ҳужжатларни кўриб чиқиш муддати Ўзбекистон Республикаси Олий аттестация комиссияси Ҳайъати қарори билан 3 ойгача узайтирилиши мумкин.

8. Илмий даража ҳақидаги дипломларни тенглаштириш масалалари юзасидан Ўзбекистон Республикаси Олий аттестация комиссияси Раёсати чиқарган қарордан норози бўлган даъвогар қарор чиққан кундан бошлаб икки ой мобайнида Ўзбекистон Республикаси Олий аттестация комиссиясига шикоят аризаси билан мурожаат қилиши мумкин.

1. Даъвогар ишлаётган ташкилот раҳбари (агар у ишлаётган бўлса) имзолаган йўлланма хат ёки даъвогарнинг имзоси нотариал тасдиқланган аризаси (1 нусха). Хатда (аризада) даъвогар қачон ва қайси давлатда илмий даража дипломини олганлиги, диссертация мавзуи, қайси ихтисослик бўйича ҳимоя қилганлиги ҳақидаги маълумотлар кўрсатилади.

2. Диссертацияни хорижий давлатларда ҳимоя қилиш юзасидан илмий иш тайёрланган ташкилот раҳбарининг тегишли ихтисослашган кенгашга мурожаатномаси (аспирант ва докторантлар учун эса — уларни чет элда аспирантура ва докторантурада ўқишга юбориш учун буйруқ) нусхаси ҳамда агар илмий иш Ўзбекистонда тайёрланган бўлса — Ўзбекистон Республикаси Олий аттестация комиссияси диссертациянинг хорижий давлатларда ҳимоя қилинишига рухсат бериб, хорижий давлатлар Олий аттестация органларига юборган йўлланма хатининг нусхаси.

3. Илмий даража дипломининг нотариал тасдиқланган нусхаси.

4. Иш жойидан тасдиқланган ходимларни ҳисобга олиш бўйича шахсий варақа (1 нусха).

5. Даъвогарнинг фамилияси, исми ва отасининг исми (паспорт бўйича), шунингдек, диссертация ҳимояси ўтган муассасанинг ҳамда ихтисослик номининг даъвогар томонидан имзоланган ва илмий котиб имзоси билан тасдиқланган ўзбекча ва инглизча шакллари (1 нусха).

6. Меҳнат дафтарчасидан кўчирма.

7. Даъвогар ҳимоя қилган диссертация нусхаси ва икки нусха автореферат.

8. Даъвогар илмий ишларининг даъвогар томонидан имзоланган ва иш жойидан тасдиқланган рўйхати (1 нусха).

9. Даъвогарнинг илмий журналларда эълон қилинган мақолалари нусхалари.

10. Рўйхатдан ўтказиш-ҳисобга олиш варақаси (1 нусха).

11. Аттестация ишидаги ҳужжатлар рўйхати (1 нусха).