Mamlakatimizda siyosiy partiyalar faoliyatini takomillashtirish, deputatlar va senatorlarning oʻz konstitutsiyaviy vakolatlarini amalga oshirishi uchun qoʻshimcha kafolatlar yaratish boʻyicha keng koʻlamli chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda, ularning saylovchilar va ularni deputatlikka nomzod qilib koʻrsatgan siyosiy partiyalar bilan aloqalarini saqlab turishi uchun shart-sharoitlar yaratilmoqda.

Shu bilan birga deputatlar va senatorlar tomonidan odob-axloq qoidalariga rioya etilishini, ularning parlament va uning organlari faoliyatida toʻliq ishtirok etishini taʼminlash uchun ularning oʻzi saylangan vakillik organlari bilan oʻzaro munosabatlarining huquqiy asoslarini yanada takomillashtirish zarur. Shuningdek siyosiy partiyalar faoliyatini moliyaviy jihatdan qoʻllab-quvvatlashni yanada kuchaytirish va mamlakatimizda xorijiy davlatlarning siyosiy partiyalar faoliyati amalga oshirilishini tartibga solish talab etiladi.

Mazkur Qonun bilan “Siyosiy partiyalar toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga Oʻzbekiston Respublikasi hududida xorijiy davlatlarning siyosiy partiyalarini, ularning boʻlinmalarini tashkil etishga va ularning faoliyati amalga oshirilishiga yoʻl qoʻyilmasligini nazarda tutuvchi qoʻshimcha kiritilmoqda.

Shuningdek “Siyosiy partiyalarni moliyalashtirish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga siyosiy partiyalarning ustavda nazarda tutilgan faoliyatini moliyalashtirish uchun ajratiladigan davlat mablagʻlarining yillik hajmini koʻpaytirishni, shuningdek Qonunchilik palatasiga oxirgi saylov natijalariga asosan davlat mablagʻlarini olish huquqiga ega boʻlgan siyosiy partiyalar oʻrtasida ushbu mablagʻlarning taqsimlanish tartibini oʻzgartirishni nazarda tutuvchi oʻzgartirishlar kiritilmoqda.

“Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputatining va Senati aʼzosining maqomi toʻgʻrisida”gi hamda “Xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashi deputatining maqomi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi qonunlariga Qonunchilik palatasi deputatlarining, Senat aʼzolarining va mahalliy vakillik organlari deputatlarining vakolatlarini muddatidan oldin tugatish asoslarini, shuningdek oʻz vazifalarini va odob-axloq qoidalarini buzganligi uchun ularga nisbatan qoʻllaniladigan tartibga solish choralarini aniqlashtirishni nazarda tutuvchi qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritilmoqda.

Bundan tashqari Oʻzbekiston Respublikasining Mehnat kodeksiga ushbu Qonun qoidalarining amalga oshirilishini taʼminlashga qaratilgan qoʻshimcha kiritilmoqda.

Ushbu Qonun siyosiy partiyalar faoliyatini mustahkamlashga, deputatlar va senatorlarning oʻz vazifalarini bajarish chogʻidagi masʼuliyatini oshirishga, kasbiy odob-axloq qoidalariga rioya etishiga, shuningdek ularning daxlsizlik huquqini toʻlaqonli taʼminlashga xizmat qiladi.

1-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 1996-yil 26-dekabrda qabul qilingan “Siyosiy partiyalar toʻgʻrisida”gi 337-I-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 1997-yil, № 2, 36-modda; 1999-yil, № 9, 229-modda; 2004-yil, № 1-2, 18-modda, № 5, 90-modda; 2005-yil, № 1, 18-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2007-yil, № 4, 163-modda; 2008-yil, № 12, 637, 640-moddalar; 2014-yil, № 1, 2-modda; 2018-yil, № 4, 224-modda; 2019-yil, № 2, 47-modda, № 9, 588-modda, № 10, 674-modda; 2020-yil, № 1, 1-modda, № 3, 203-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 10, 969-modda; 2024-yil, № 2, 105-modda) 6-moddasi quyidagi mazmundagi yettinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Oʻzbekiston Respublikasi hududida xorijiy davlatlarning siyosiy partiyalarini, ularning boʻlinmalarini tashkil etishga va ularning faoliyati amalga oshirilishiga yoʻl qoʻyilmaydi”.

2-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2004-yil 30-aprelda qabul qilingan “Siyosiy partiyalarni moliyalashtirish toʻgʻrisida”gi 617-II-sonli Qonunining (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2004-yil, № 5, 86-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2015-yil, № 12, 452-modda; 2019-yil, № 12, 880-modda; 2021-yil, № 2, 139-modda, 4-songa ilova; 2022-yil, № 3, 216-modda) 7-moddasiga quyidagi oʻzgartirishlar va qoʻshimcha kiritilsin:

ikkinchi qismidagi “1-yanvaridagi holatga koʻra belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining ikki foizini” degan soʻzlar “1-sentabridagi holatga koʻra belgilangan bazaviy hisoblash miqdorining ikki yarim foizini” degan soʻzlar bilan almashtirilsin;

uchinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Ushbu moddaning ikkinchi qismida koʻrsatilgan davlat mablagʻlarini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilaydigan tartibda Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi Qonunchilik palatasiga oxirgi saylovning Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy saylov komissiyasi tomonidan aniqlangan natijalariga asosan bu mablagʻlarni olish huquqiga ega boʻlgan siyosiy partiyalar oʻrtasida quyidagi tartibda taqsimlaydi:

ajratiladigan mablagʻlarning qirq foizi siyosiy partiyalar oʻrtasida teng miqdorda;

ajratiladigan mablagʻlarning oltmish foizi siyosiy partiyalar oʻrtasida ularning Qonunchilik palatasida olgan deputatlik oʻrinlari miqdoriga mutanosib ravishda”;

quyidagi mazmundagi toʻrtinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Bunda Qonunchilik palatasi deputatlarining soni oʻzgargan taqdirda, davlat mablagʻlarini qayta taqsimlash amalga oshirilmaydi”.

3-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2004-yil 2-dekabrda qabul qilingan “Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputatining va Senati aʼzosining maqomi toʻgʻrisida”gi 704-II-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2005-yil, № 1, 8-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2008-yil, № 12, 637-modda; 2015-yil, № 12, 452-modda; 2017-yil, № 9, 510-modda; 2019-yil, № 5, 261-modda, № 9, 588-modda, № 12, 880-modda; 2020-yil, № 8, 488-modda; 2021-yil, 4-songa ilova, № 10, 969-modda; 2023-yil, № 12, 1003-modda; 2024-yil, № 2, 109-modda) quyidagi qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritilsin:

1) 4-modda:

ikkinchi qismi:

quyidagi mazmundagi beshinchi — sakkizinchi xatboshilar bilan toʻldirilsin:

“deputat, Senatda doimiy asosda ishlovchi senator haq toʻlanadigan tegishli turdagi faoliyat bilan shugʻullanishga yoʻl qoʻyilmasligi toʻgʻrisida ogohlantirish olganidan keyin haq toʻlanadigan boshqa turdagi faoliyat (ilmiy, ijodiy va pedagogik faoliyatdan tashqari) bilan shugʻullangan taqdirda;

tegishli palata, siyosiy partiya fraksiyasi, oʻzi tarkibiga saylangan qoʻmita, komissiya faoliyatida bir kalendar yil ichida oʻttiz yoki undan ortiq ish kuni uzrli sabablarsiz ishtirok etmagan taqdirda;

chet davlatning doimiy yashash guvohnomasini yoki chet davlat hududida doimiy yashash huquqini tasdiqlovchi boshqa hujjatni olgan taqdirda;

partiya roʻyxati asosida saylangan deputat oʻzini deputatlikka nomzod etib koʻrsatgan siyosiy partiya aʼzoligidan chiqqan taqdirda”;

beshinchi — oʻninchi xatboshilari tegishincha toʻqqizinchi — oʻn toʻrtinchi xatboshilar deb hisoblansin;

quyidagi mazmundagi beshinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Ushbu modda ikkinchi qismining oltinchi xatboshisida nazarda tutilgan hollarda deputatning, senatorning vakolatlari tegishincha Qonunchilik palatasining, Senatning qaroriga binoan muddatidan ilgari tugatiladi”;

beshinchi qismi oltinchi qism deb hisoblansin;

2) 8-moddaning birinchi va ikkinchi qismlari quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“Deputat, senator tegishincha Qonunchilik palatasining, Senatning majlislarida, shuningdek oʻzi tarkibiga kirgan siyosiy partiya fraksiyalarining, palataning qaysi qoʻmitasi, komissiyasi tarkibiga, kelishuv komissiyasi tarkibiga saylangan boʻlsa, shu qoʻmita, komissiyaning majlislarida qatnashishi, ovoz berishda Qonunchilik palatasining, Senatning reglamentlarida belgilangan tartibda shaxsan ishtirok etishi shart.

Qonunchilik palatasi, Senat, siyosiy partiya fraksiyasi, qoʻmita, komissiya, kelishuv komissiyasi majlisida ishtirok etish imkoniyati boʻlmagan taqdirda, deputat, senator bu haqda tegishincha Qonunchilik palatasi Spikeriga, Senat Raisiga, siyosiy partiya fraksiyasi rahbariga, qoʻmita, komissiya raisiga, kelishuv komissiyasining tegishli palatadan saylangan hamraisiga oldindan xabar qilishi shart”;

3) 11-moddaning ikkinchi qismi quyidagi mazmundagi ikkinchi va uchinchi qismlar bilan almashtirilsin:

“Deputatning, senatorning odob-axloq qoidalari tegishincha Qonunchilik palatasi va Senat qarori bilan tasdiqlanadi.

Deputatning, senatorning odob-axloq qoidalari buzilgan taqdirda deputatning, senatorning xulq-atvori toʻgʻrisidagi masala tegishli palata yoki uning odob-axloq komissiyasi tomonidan koʻrib chiqilishi mumkin”;

4) quyidagi mazmundagi 11¹-modda bilan toʻldirilsin:

Deputatning, senatorning odob-axloq qoidalari deputat, senator tomonidan buzilganligi uchun deputatga, senatorga nisbatan quyidagi taʼsir choralari qoʻllanilishi mumkin:

deputatning, senatorning odob-axloq qoidalarini buzishga yoʻl qoʻyilmasligi koʻrsatib oʻtilgan holda deputatga, senatorga ogohlantirish berish;

deputatdan, senatordan tegishincha Qonunchilik palatasi, Senat, shuningdek oʻzi tarkibiga saylangan qoʻmita, komissiya majlislarida uzr soʻrashni talab qilish;

deputatning, senatorning odob-axloq qoidalari buzilishiga deputat, senator tomonidan yoʻl qoʻyilganligi faktini palata majlisida oʻqib eshittirish;

deputatning, Senatda doimiy asosda ishlovchi senatorning ish haqidan ushlab qolish;

deputatning, senatorning vakolatlarini muddatidan ilgari tugatish.

Deputat, Senatda doimiy asosda ishlovchi senator tegishli palata, oʻzi tarkibiga kirgan siyosiy partiya fraksiyasi, shuningdek oʻzi tarkibiga saylangan qoʻmita, komissiya majlislarida uzrli sabablarsiz ishtirok etmagan taqdirda, har bir ishtirok etilmagan holat uchun deputatning, Senatda doimiy asosda ishlovchi senatorning bir kunlik ish haqi ularning roziligisiz ushlab qolinadi. Bunda deputatning, senatorning vaqtincha mehnatga qobiliyatsizligi, xizmat safarida, mehnat taʼtilida yoki ijtimoiy taʼtilda boʻlganligi, shuningdek Qonunchilik palatasi Spikeriga, Senat Raisiga, siyosiy partiya fraksiyasi rahbariga, qoʻmita, komissiya raisiga oldindan xabar berilgan, mazkur majlislarda ishtirok etmaslikning boshqa sabablari tegishli palata, oʻzi tarkibiga kirgan siyosiy partiya fraksiyasi, shuningdek oʻzi tarkibiga saylangan qoʻmita, komissiya majlislarida ishtirok etmasligi uchun uzrli sabablar hisoblanadi.

Deputatning, senatorning odob-axloq qoidalari buzilgan taqdirda, odob-axloq komissiyasi yoki tegishli palata, uning Kengashi qaroriga asosan deputatning, senatorning xulq-atvori toʻgʻrisidagi masala koʻrib chiqiladi hamda unga nisbatan ushbu modda birinchi qismining ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi xatboshilarida nazarda tutilgan taʼsir choralari qoʻllaniladi. Ushbu modda birinchi qismining beshinchi xatboshisida nazarda tutilgan taʼsir chorasi tegishli palata Kengashining qarorlariga asosan qoʻllaniladi, ushbu modda birinchi qismining oltinchi xatboshisida nazarda tutilgan taʼsir chorasi esa tegishli palataning qarorlariga asosan qoʻllaniladi”.

4-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2004-yil 2-dekabrda qabul qilingan “Xalq deputatlari mahalliy Kengashi deputatini, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi deputatini va Senati aʼzosini chaqirib olish toʻgʻrisida”gi 708-II-sonli Qonuni (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2005-yil, № 1, 12-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2008-yil, № 12, 637-modda; 2018-yil, № 4, 224-modda; 2019-yil, № 9, 588-modda; 2021-yil, 4-songa ilova) 1-moddasining toʻrtinchi xatboshisi quyidagi tahrirda bayon etilsin:

“deputatning, senatorning qonunchilikda nazarda tutilgan oʻz vazifalarini muntazam ravishda, uzrli sabablarsiz bajarmaganligi, shu jumladan tegishli xalq deputatlari Kengashlarining, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining (bundan buyon matnda Qonunchilik palatasi deb yuritiladi), Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining (bundan buyon matnda Senat deb yuritiladi), ular organlarining topshiriqlarini bajarmaganligi”.

5-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2004-yil 2-dekabrda qabul qilingan “Xalq deputatlari viloyat, tuman va shahar Kengashi deputatining maqomi toʻgʻrisida”gi 706-II-sonli Qonuniga (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2005-yil, № 1, 10-modda; Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2018-yil, № 4, 224-modda; 2019-yil, № 9, 588-modda; 2020-yil, № 8, 488-modda, № 9, 537-modda; 2021-yil, № 1, 13-modda, 4-songa ilova; 2022-yil, № 6, 574-modda) quyidagi qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritilsin:

1) 3-moddaning uchinchi qismi:

quyidagi mazmundagi toʻrtinchi va beshinchi xatboshilar bilan toʻldirilsin:

“tegishli xalq deputatlari Kengashining, mazkur Kengash tomonidan tuzilgan, oʻzi tarkibiga saylangan komissiyaning majlislarida bir kalendar yil ichida oʻttiz yoki undan ortiq ish kuni uzrli sabablarsiz ishtirok etmagan taqdirda;

chet davlatning doimiy yashash guvohnomasini yoki chet davlat hududida doimiy yashash huquqini tasdiqlovchi boshqa hujjatni olgan taqdirda”;

toʻrtinchi — toʻqqizinchi xatboshilari tegishincha oltinchi — oʻn birinchi xatboshilar deb hisoblansin;

quyidagi mazmundagi beshinchi qism bilan toʻldirilsin:

“Ushbu modda uchinchi qismining toʻrtinchi xatboshisida nazarda tutilgan hollarda deputatning vakolatlari tegishli xalq deputatlari Kengashining qaroriga binoan muddatidan ilgari tugatiladi”;

beshinchi qismi oltinchi qism deb hisoblansin;

2) 9-moddaning ikkinchi qismi quyidagi mazmundagi ikkinchi va uchinchi qismlar bilan almashtirilsin:

“Deputatning odob-axloq qoidalari tegishli xalq deputatlari Kengashi tomonidan tasdiqlanadi.

Deputatning odob-axloq qoidalari buzilgan taqdirda deputatning xulq-atvori toʻgʻrisidagi masala tegishli xalq deputatlari Kengashi yoki uning odob-axloq komissiyasi tomonidan koʻrib chiqilishi mumkin”;

3) quyidagi mazmundagi 9¹-modda bilan toʻldirilsin:

Deputatning odob-axloq qoidalari deputat tomonidan buzilganligi uchun deputatga nisbatan quyidagi taʼsir choralari qoʻllanilishi mumkin:

deputatning odob-axloq qoidalarini buzishga yoʻl qoʻyilmasligi koʻrsatib oʻtilgan holda deputatga ogohlantirish berish;

deputatdan tegishli xalq deputatlari Kengashi, shuningdek oʻzi tarkibiga saylangan komissiya majlislarida uzr soʻrashni talab qilish;

deputatning odob-axloq qoidalari buzilishiga deputat tomonidan yoʻl qoʻyilganligi faktini tegishli xalq deputatlari Kengashi majlisida oʻqib eshittirish;

deputatning vakolatlarini muddatidan ilgari tugatish.

Deputatning odob-axloq qoidalari buzilgan taqdirda, odob-axloq komissiyasi yoki tegishli xalq deputatlari Kengashi qaroriga asosan deputatning xulq-atvori toʻgʻrisidagi masala koʻrib chiqiladi va unga nisbatan ushbu modda birinchi qismining ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi xatboshilarida nazarda tutilgan taʼsir choralari qoʻllaniladi. Ushbu modda birinchi qismining beshinchi xatboshisida nazarda tutilgan taʼsir chorasi tegishli xalq deputatlari Kengashining qaroriga asosan qoʻllaniladi”.

6-modda. Oʻzbekiston Respublikasining 2022-yil 28-oktabrda qabul qilingan OʻRQ-798-sonli Qonuni bilan tasdiqlangan Oʻzbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi (Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2022-yil, 10-songa ilova; 2023-yil, № 4, 265-modda, № 11, 923-modda; 2024-yil, № 2, 111-modda) 269-moddasining ikkinchi qismi quyidagi mazmundagi 7-band bilan toʻldirilsin:

“7) qonunda nazarda tutilgan boshqa hollarda”.

7-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning ijrosini, ijrochilarga yetkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi oʻrtasida tushuntirilishini taʼminlasin.

8-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:

hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;

respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini qayta koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.

9-modda. Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.