O‘zbekiston Respublikasining Ma’muriy sud ishlarini yuritish to‘g‘risidagi kodeksiga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilganligi munosabati bilan, shuningdek, qonun normalarini bir xilda va to‘g‘ri qo‘llanilishini ta’minlash maqsadida, “Sudlar to‘g‘risida”gi Qonunning 22-moddasiga asoslanib, O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumi qaror qiladi:

1. Sudlarning e’tibori shunga qaratilsinki, ma’muriy ishni apellyatsiya, kassatsiya tartibida qayta ko‘rib chiqish sud hujjatining qonuniyligi va asosliligini tekshirishni ta’minlovchi muhim huquqiy institut hisoblanadi.

2. O‘zbekiston Respublikasining Ma’muriy sud ishlarini yuritish to‘g‘risidagi kodeksi (bundan buyon matnda MSIYUtK deb yuritiladi) 200, 224-moddalariga muvofiq apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudida ish:

arizachi, javobgar, uchinchi shaxslarning shikoyati;

ishda ishtirok etishga jalb qilinmagan, ammo huquqlari va majburiyatlari to‘g‘risida sud hal qiluv qarori qabul qilgan shaxslarning shikoyati;

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish bo‘yicha vakilning shikoyati, bundan tadbirkorlik faoliyati bilan bog‘liq bo‘lmagan nizolar mustasno;

O‘zbekiston Savdo-sanoat palatasi palata a’zolarining manfaatlarini ko‘zlab bergan shikoyati;

fuqarolar va yuridik shaxslarning huquqlari hamda qonun bilan qo‘riqlanadigan manfaatlarini himoya qilish maqsadida ariza bergan davlat organlari va boshqa shaxslarning shikoyati (MSIYUtK 47-moddasining birinchi qismi);

prokurorning protesti bo‘yicha yuritiladi.

Sud hujjati ustidan apellyatsiya, kassatsiya tartibida shikoyat qilish huquqiga, shuningdek, taraflar, uchinchi shaxslar hamda ishda ishtirok etishga jalb qilinmagan, ammo huquq va majburiyatlari haqidagi masala sud tomonidan hal etilgan shaxsning huquqiy vorislari ham ega.

Ishda ishtirok etuvchi shaxsning vakili, shu jumladan, advokat, agar bunday huquq vakolat beruvchi tomonidan berilgan ishonchnomada maxsus ko‘rsatilgan bo‘lsagina, sud hujjati ustidan apellyatsiya, kassatsiya tartibida shikoyatni imzolashga haqli (MSIYUtK 62-moddasining ikkinchi qismi).

3. Sudlarga tushuntirilsinki, sudning ajrimi ustidan MSIYUtKda nazarda tutilgan hollarda, shuningdek, ajrim ishning kelgusidagi harakatiga to‘sqinlik qilgan taqdirda, sudning hal qiluv qaroridan alohida tarzda shikoyat (protest) qilinishi mumkin.

Boshqa ajrimlar ustidan apellyatsiya shikoyati (protesti) berilmaydi, lekin bu ajrimlarga qarshi e’tirozlar sudning hal qiluv qarori ustidan berilgan apellyatsiya shikoyatiga (protestiga) kiritilishi mumkin.

Agarda ustidan shikoyat berish nazarda tutilmagan ajrimda MSIYUtKda shikoyat qilish nazarda tutilgan protsessual masalalar hal etilgan bo‘lsa, ajrimning shu qismi bo‘yicha shikoyat (protest) qilinishi mumkin.

4. Apellyatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudining nomiga yo‘llanadi, lekin sud hujjatini qabul qilgan sudga beriladi (MSIYUtK 202-moddasining birinchi qismi, 226-moddasining birinchi qismi).

Sud hujjatini qabul qilgan sud apellyatsiya, kassatsiya shikoyatini (protestini) u kelib tushgan kundan e’tiboran besh kunlik muddatda apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudiga ish bilan birga yuborishi shart.

Shuni e’tiborga olish kerakki, sud hujjatini qabul qilgan sudga apellyatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti)ga aloqador qo‘shimcha hujjatlar yoki boshqa shaxslardan apellyatsiya, kassatsiya shikoyati kelib tushgan taqdirda, ular kelib tushgan kunning ertasidan kechiktirmay shikoyat (protest) ko‘rib chiqilayotgan tegishli sud instansiyasiga yuborilishi lozim.

Agar apellyatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) sud hujjatini qabul qilgan sudni chetlab o‘tgan holda yuborilgan bo‘lsa, u sudya tomonidan qaytariladi.

Sud ajrimida shikoyat (protest) sud hujjatini qabul qilgan sud orqali berilishi lozimligi haqida ko‘rsatilishi kerak.

5. Agar shikoyatni qabul qilishda sudyada shikoyatni imzolagan shaxsda ta’sis hujjatlariga muvofiq, uni imzolash huquqi mavjudligi borasida shubha tug‘ilsa, sudya apellyatsiya, kassatsiya shikoyatini ish yuritishga qabul qiladi va ajrimda shikoyatni imzolash vakolatini tasdiqlovchi dalillarni taqdim etishni taklif qiladi.

Bunday dalil taqdim etilmaganda, apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi shikoyatni MSIYUtK 213-moddasining birinchi qismi, 237-moddasining birinchi qismiga asosan, ko‘rmasdan qoldiradi.

Shikoyatni imzolashda faksimiledan foydalanishga yo‘l qo‘yilmaydi, qonunchilik hujjatlarida belgilangan hollar bundan mustasno.

6. Apellyatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) berish muddati o‘tishining boshlanishi, tegishlicha, sud hujjati qabul qilingan yoki qonuniy kuchga kirgan kundan hisoblanadi.

MSIYUtK 162-moddasining beshinchi va oltinchi qismlari mazmuniga ko‘ra, qo‘shimcha hal qiluv qarori ustidan apellyatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) berish muddati ham asosiy hal qiluv qarori qabul qilingan yoki qonuniy kuchga kirgan kundan hisoblanadi.

7. Agar apellyatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) pochta yoki Oliy sud axborot tizimlari orqali protsessual muddatning oxirgi kuni soat yigirma to‘rtga qadar jo‘natilgan bo‘lsa, muddat o‘tmagan hisoblanadi. Bunday holda apellyatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) berish sanasi aloqa xati qabul qilinganligini tasdiqlovchi konvertdagi shtamp, buyurtma xat qabul qilinganligi haqidagi kvitansiya yoxud boshqa belgi bo‘yicha aniqlanadi.

8. Apellyatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) berishning o‘tkazib yuborilgan muddatini tiklash haqidagi iltimosnoma apellyatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) bilan birga beriladi. Qayd etilgan protsessual muddatni tiklash haqidagi iltimosnoma bevosita apellyatsiya, kassatsiya shikoyatida (protestida) ham ko‘rsatilishi mumkin.

Agar apellyatsiya, kassatsiya shikoyati berish muddatini tiklash haqidagi iltimosnoma bilan bir vaqtda boshqa iltimosnomalar (misol uchun sud xarajatlarini to‘lashni kechiktirish, sud hujjatlarining ijrosini to‘xtatib turish, dastlabki himoya choralarini ko‘rish haqida) kelib tushgan hollarda dastlab shikoyat berish muddatini tiklash masalasi hal etilishi lozim.

9. Tushuntirilsinki, protsessual harakatlarni amalga oshirishga to‘sqinlik qiluvchi obyektiv holatlar muddat o‘tkazilishini uzrli deb topishga asos bo‘lishi mumkin (masalan, favqulodda holatlar, cheklovchi tadbirlar (karantin), suv toshqinlari, epidemiyalar, pandemiya, ishda ishtirok etishga jalb qilinmagan, ammo huquq va majburiyatlari haqida sud qaror qabul qilgan shaxsning sud hujjatidan bexabarligi va boshqalar).

10. Sudlarga tushuntirilsinki, o‘tkazib yuborilgan apellyatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) berish muddati shikoyat (protest) berayotgan shaxsning iltimosnomasiga ko‘ra apellyatsiya, kassatsiya instansiya sudining sudyasi tomonidan, basharti iltimosnoma apellyatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) berish muddati o‘tgan kundan e’tiboran uch oydan kechiktirmay berilgan bo‘lsa va o‘tkazib yuborilgan muddat sud tomonidan uzrli deb topilsa, tiklanishi mumkin.

11. Sudlar shuni nazarda tutishi lozimki, apellyatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) berish muddati uzrli deb topilgan sabablarga asosan tiklanganda, ishda ishtirok etuvchi boshqa shaxslar tomonidan o‘tkazib yuborilgan muddatni, o‘tkazib yuborilishi sabablaridan qat’iy nazar, tiklash to‘g‘risidagi masalani qo‘shimcha ravishda ko‘rib chiqish talab etilmaydi.

Bu shaxslarning apellyatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) tegishincha MSIYUtK 204, 206, 228, 230-moddalarining talablariga rioya etgan holda apellyatsiya, kassatsiya muhokamasi tugaguniga qadar apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudiga berilishi va umumiy asoslarda ko‘rib chiqilishi lozim.

12. Sudlar shuni e’tiborga olishi kerakki, MSIYUtK 210-moddasining birinchi qismi, 234-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan apellyatsiya, kassatsiya shikoyatini (protestini) qaytarish asoslarining ro‘yxati tugal hisoblanadi va kengaytirilgan tarzda talqin qilinmaydi. Agar shikoyatni (protestni) qaytarish uchun bir nechta asoslar mavjud bo‘lsa, ajrimda ushbu asoslarning har biri ko‘rsatilishi lozim.

Ajrim bilan, shuningdek, shikoyatni (protestni) bergan shaxsga ko‘rsatilgan holatlar bartaraf etilgach, apellyatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) bilan sudga umumiy tartibda yangidan murojaat qilish huquqi tushuntirilishi lozim.

13. Ish apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudida ko‘rilayotganda sud hujjatiga nisbatan ishda ishtirok etuvchi boshqa shaxslardan shikoyat (protest) kelib tushganda, u dastlab qabul qilingan shikoyat (protest) bilan birga ko‘rib chiqiladi.

14. Sudlarga tushuntirilsinki, sud qarorining ijrosi apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi sudyasi tomonidan MSIYUtK 212-moddasining uchinchi qismi, MSIYUtK 236-moddasining birinchi qismida belgilangan muddatga va faqat ishda ishtirok etuvchi shaxslarning iltimosnomalariga asosan to‘xtatilishi mumkin.

Sud hujjati ijrosini to‘xtatib turish yoki uning ijrosini to‘xtatib turishni rad etish haqida sudya apellyatsiya, kassatsiya shikoyatini (protestini) ish yuritishga qabul qilish to‘g‘risidagi ajrimda yoxud alohida ajrimda ko‘rsatishi mumkin.

Shikoyat (protest) ish yuritishga qabul qilinganidan so‘ng, hal qiluv qarorining ijrosini to‘xtatib turish haqida iltimosnoma kelib tushganda, ushbu masala sudlov hay’ati tomonidan hal etiladi.

Sud hujjati ijrosini to‘xtatib turishni bekor qilish to‘g‘risida ishni mazmunan ko‘rish natijalari bo‘yicha apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi qarorining xulosa qismida yoxud alohida ajrimda ko‘rsatilishi lozim.

15. Shuni nazarda tutish lozimki, qonunga ko‘ra, apellyatsiya, kassatsiya shikoyatini (protestini) ko‘rmasdan qoldirish, apellyatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) bo‘yicha ish yuritishni tugatish asoslari va huquqiy oqibatlari bir-biridan farq qiladi. Xususan, apellyatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) MSIYUtK 213, 237-moddalarida nazarda tutilgan asoslar bo‘yicha ko‘rmasdan qoldirilganda, apellyatsiya, kassatsiya shikoyatini (protestini) ko‘rmasdan qoldirish uchun asos bo‘lgan holatlar bartaraf qilingandan so‘ng shikoyat (protest) yangidan berilishi mumkin.

MSIYUtK 214-moddasining birinchi qismi, 238-moddasining birinchi qismida nazarda tutilgan asoslarga ko‘ra, apellyatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) bo‘yicha ish yuritish tugatilganda, ayni bir shaxsning ayni shu asoslar bo‘yicha apellyatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) bilan sudga takroran murojaat qilishiga yo‘l qo‘yilmaydi.

16. Birinchi instansiya sudi tomonidan talablarning bir qismi ko‘rmasdan qoldirilgan yoki ish yuritish tugatilgan hollarda, sud ish hal qiluv qaroriga nisbatan apellyatsiya, kassatsiya shikoyatiga (protestiga) asosan ko‘rish tamomlanguniga qadar ishda ishtirok etuvchi shaxslarga bunday ajrimlar ustidan shikoyat keltirish huquqini tushuntirishi lozim.

17. MSIYUtK 216, 240-moddalariga muvofiq, apellyatsiya, kassatsiya shikoyati bergan shaxs sud hujjati chiqarilguniga qadar shikoyatdan voz kechishga, protest keltirgan prokuror yoki yuqori turuvchi prokuror protestni chaqirib olishga haqli.

Shikoyatdan voz kechish (protestni chaqirib olish) munosabati bilan apellyatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) bo‘yicha ish yuritishni tugatish masalasi apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi tomonidan sud majlisida hal qilinadi. Bunday holatda sud shikoyatdan voz kechgan (protestni chaqirib olgan) shaxsning vakolatini tekshirishi shart.

Apellyatsiya, kassatsiya shikoyatidan voz kechish qonunchilik hujjatlariga zid bo‘lgan yoki boshqa shaxslarning huquqlari va qonun bilan qo‘riqlanadigan manfaatlarini buzadigan hollarda, sud uni qabul qilmaydi va ishni mazmunan ko‘radi.

Shikoyatdan voz kechish qabul qilingan, protest qaytarib olingan hollarda, apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi apellyatsiya, kassatsiya tartibida ish yuritishni tugatish to‘g‘risida ajrim chiqaradi, ish bo‘yicha boshqa shikoyat (protest) mavjud bo‘lgan hollar bundan mustasno.

Sud hujjatiga nisbatan boshqa shaxslar tomonidan shikoyat (protest) berilganligi bu shaxslarning shikoyatdan voz kechishini (protestni qaytarib olishini) qabul qilmaslikka asos bo‘lmaydi. Bunday holda voz kechilgan shikoyat (qaytarib olingan protest) qismi bo‘yicha ish yuritish tugatilib, boshqa shaxsning shikoyati (prokurorning protesti) umumiy asoslarda ko‘rib chiqiladi.

18. Apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi MSIYUtK 217, 241-moddalariga muvofiq birinchi instansiya sudi sud hujjatining qonuniyligi va asosliligini to‘liq hajmda tekshiradi.

Apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi yangi dalillarni o‘rganib chiqishi va yangi faktlarni aniqlashi mumkin.

Sud hujjatini to‘liq hajmda tekshirish deganda, shikoyat (protest) vajlaridan qat’iy nazar, ishda ishtirok etuvchi shaxslarning buzilgan yoki nizolashilayotgan huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish maqsadida, birinchi instansiya sudi tomonidan ishning haqiqiy holatlari aniqlaganligini, moddiy va protsessual huquq normalari to‘g‘ri qo‘llanilganligini tekshirish tushuniladi.

19. MSIYUtK 220, 244-moddalariga muvofiq, ishni apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudida ko‘rishda quyidagilar aniqlanishi lozim:

birinchi instansiya sudi ish uchun ahamiyatga ega bo‘lgan holatlarni to‘liq tekshirgan-tekshirmaganligi;

sud aniqlangan deb hisoblagan, ish uchun ahamiyatga ega bo‘lgan holatlar isbotlangan-isbotlanmaganligi;

sudning hal qiluv qarorida, ajrimida, qarorida bayon etilgan xulosalar ish holatlariga muvofiqligi;

barcha bildirilgan talablar bo‘yicha sud hujjati qabul qilingan-qilinmaganligi;

moddiy va (yoki) protsessual huquq normalari buzilgan-buzilmaganligi, ular to‘g‘ri qo‘llanilgan-qo‘llanilmaganligi.

20. MSIYUtK 220-moddasi beshinchi qismining 2, 3 va 6-bandlari, 244-moddasi beshinchi qismining 2, 3 va 6-bandlarida nazarda tutilgan asoslar aniqlanganda, apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi ishni birinchi instansiya sudida ish yuritish qoidalari bo‘yicha ko‘rishga o‘tadi va bu haqda asoslantirilgan ajrim chiqaradi.

Ishni birinchi instansiya sudida ish yuritish qoidalari bo‘yicha ko‘rishga o‘tish haqidagi ajrim bilan shikoyat (protest) berilgan sud hujjati bekor qilinmaydi.

Apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi xolislik va beg‘arazlikni saqlagan holda taraflarga o‘z protsessual huquq va majburiyatlarini amalga oshirishlari uchun zarur sharoit yaratib berishi shart.

Shikoyat (protest) vajlaridan qat’iy nazar, apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi ishni birinchi instansiya sudida ish yuritish qoidalari bo‘yicha ko‘rishga o‘tish, ish bo‘yicha ish yuritishni tugatish yoki arizani ko‘rmasdan qoldirishga asoslar bor yoki yo‘qligini ham aniqlaydi.

21. Sudlar shuni nazarda tutishi lozimki, apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi har qanday dalillarni, ular birinchi instansiya sudi muhokamasida bo‘lganligidan yoki yangidan taqdim etilgan yoxud talab qilib olinganidan qat’iy nazar, tekshirishga haqli.

Apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi ishda ishtirok etuvchi shaxslarning ekspertiza o‘tkazish, dalillarni ta’minlash va talab qilib olish, guvohlarni so‘roq qilish haqidagi va boshqa iltimosnomalarini ular birinchi instansiya sudi tomonidan rad etilganligi sababligina, rad etishga haqli emas.

Apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi ishni to‘g‘ri hal qilish maqsadida o‘z tashabbusi bilan dalillarni talab qilib olishi yoki tegishli sud ekspertizasini tayinlashi mumkin (MSIYUtK 68, 79-moddalari).

22. Apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudining e’tibori ishni ko‘rish muddatlariga qat’iy amal qilish lozimligiga qaratilsin (MSIYUtK 218 va 242-moddalari).

Apellyatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) bo‘yicha ishni ko‘rish muddati alohida hollarda (masalan, sud protsessi ishtirokchilarining ko‘pligi, qo‘shimcha dalillarni talab qilib olish va ularni tekshirish, ishga mutaxassislarni chaqirishi, sud topshiriqlarini yuborish zarurligi va hokazo) ishni ko‘rayotgan sudlov hay’ati tomonidan ajrim chiqarilgan holda ko‘pi bilan bir oyga uzaytirilishi mumkin.

23. Apellyatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti) berilganidan keyin arizachi talablaridan voz kechsa yoki taraflar o‘zaro kelishuvga erishsa, arizachining arz qilingan talablaridan voz kechishi, taraflarning kelishuv bitimi yozma shaklda taqdim etilishi shart.

Shu bilan birgalikda, ariza (shikoyat)dan to‘liq yoki qisman voz kechish haqidagi ariza, tasdiqlash uchun taqdim etilayotgan kelishuv bitimi MSIYUtK 136, 126¹, 126²-moddalarining talablariga muvofiq bo‘lishi lozim.

Apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi arizachining ariza (shikoyat)dan voz kechishini qabul qilishdan yoki kelishuv bitimini tasdiqlashdan oldin arizachiga (taraflarga) ish yuritishni tugatishning MSIYUtK 109-moddasida nazarda tutilgan huquqiy oqibatlarini tushuntirishi shart.

Apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi arizachining talabdan voz kechishini qabul qilsa, kelishuv bitimini tasdiqlasa, hal qiluv qarorining qonuniyligi va asosliligi masalasini muhokama qilishga kirishmasdan, uni bekor qiladi va ish bo‘yicha ish yuritishni tugatadi.

24. Apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi, agar birinchi instansiya sudi ish holatlarini har tomonlama va to‘liq aniqlab, qonuniy va asosli sud hujjati chiqargan degan xulosaga kelsa, hal qiluv qarori, ajrim, qarorni o‘zgarishsiz, shikoyatni (protestni) esa qanoatlantirmasdan qoldiradi.

Apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudining qarorida shikoyatni (protestni) qanoatlantirmasdan qoldirish asoslari ko‘rsatib o‘tilishi lozim.

Shuni nazarda tutish lozimki, protsessual huquq normalarini buzilishi yoki noto‘g‘ri qo‘llanilishi faqat ishni noto‘g‘ri hal etilishiga olib kelgan bo‘lsagina, hal qiluv qarori, ajrim, qarorni bekor qilishga asos bo‘ladi.

Birinchi instansiya sudi tomonidan ishning to‘g‘ri hal qilinishiga ta’sir qilmagan huquq normalari buzilishiga yo‘l qo‘yilganligi aniqlanganda apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi bu haqida o‘z qarorida ko‘rsatib o‘tishga haqli.

25. Shuni nazarda tutish lozimki, apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi tomonidan hal qiluv qarori bekor qilinganda, ishni yangidan ko‘rish uchun birinchi instansiya sudiga yuborilishiga yo‘l qo‘yilmaydi, bunday holda apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi MSIYUtK 219, 243-moddalarida nazarda tutilgan vakolat doirasida qaror qabul qilishi lozim.

26. Tushuntirilsinki, sudning hal qiluv qarorini o‘zgartirish deganda, hal qiluv qarorining xulosa qismiga o‘zgartirishlar kiritish tushuniladi.

Yangi qaror deganda, apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi tomonidan taraflarning huquq va majburiyatlari to‘g‘risida sudning asosiy xulosasini jiddiy o‘zgartiradigan qaror qabul qilinishi tushuniladi.

27. Apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi, agar ish sudga taalluqlilik to‘g‘risidagi qoidalar buzilgan holda ko‘rib chiqilganligini aniqlasa, hal qiluv qarorini bekor qilib, MSIYUtK 27³-moddasida ko‘rsatilgan tartib bo‘yicha ish materiallarini taalluqliligiga ko‘ra boshqa sudga yuboradi. Bunday holda ish yuritish tugatiladi.

28. Apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudlari birinchi instansiya sudining hal qiluv qarorini o‘zgartirish yoki bekor qilish asoslari MSIYUtK 220 va 244-moddalarida belgilanganligiga e’tibor qaratishlari lozim.

Bunda shuni inobatga olish lozimki, birinchi instansiya sudi tomonidan o‘z kuchini yo‘qotgan qonunchilik hujjatlarining qo‘llanilganligi ham moddiy huquq normalarining noto‘g‘ri qo‘llanilishi deb baholanadi.

Bunday holatda sud hujjatining qonuniyligiga ishni mazmunan ko‘rish natijalari bo‘yicha baho beriladi.

29. Shuni nazarda tutish lozimki, sud xarajatlarini taqsimlash masalasining hal etilmasligi yoki noto‘g‘ri hal etilishi, o‘z-o‘zidan sud hujjatlarini bekor qilishga yoxud o‘zgartirishga asos bo‘lmaydi. Bunday holda apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi qarorining xulosa qismida sud xarajatlarini MSIYUtK 115-moddasida nazarda tutilgan qoidalar bo‘yicha taqsimlash haqida ko‘rsatiladi.

30. Apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudining e’tibori, shikoyat (protest)da keltirilgan har bir vajni, uning asosli yoki asossiz ekanligi haqidagi xulosani qarorda ko‘rsatgan holda muhokama qilish zarurligiga qaratilsin.

Apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudining qarori ishni ko‘rish natijalari bo‘yicha qabul qilinadi.

Alohida hollarda asoslantirilgan qarorni tayyorlash besh kungacha bo‘lgan muddatga kechiktirilishi mumkin, biroq sud, uning xulosa qismini sud muhokamasi tamomlangan majlisning o‘zidayoq e’lon qilishi kerak.

Apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudining qarorida MSIYUtK 221-moddasining ikkinchi qismi, 245-moddasining ikkinchi qismida nazarda tutilgan ma’lumotlar ko‘rsatilgan bo‘lishi kerak.

Apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi qarorining xulosa qismida ishni shikoyat (protest) bo‘yicha ko‘rish natijalari to‘g‘risidagi xulosalar bo‘lishi va sud xarajatlarining taqsimlanishi ko‘rsatilishi shart.

31. Ariza birinchi instansiya sudi tomonidan ish yuritishga qabul qilinganidan so‘ng chiqarilgan ajrim bekor qilinganda (masalan, arizani ko‘rmasdan qoldirish, ish yuritishni tugatish va hokazo), apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi ishni mazmunan ko‘rish uchun birinchi instansiya sudiga yuboradi.

Birinchi instansiya sudining ajrimi ustidan berilgan shikoyatni (protestni) ko‘rish natijalari bo‘yicha apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi qaror qabul qiladi.

32. Apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi ishni ko‘rishda davlat organi yoki boshqa organ, tashkilot, mansabdor shaxs yoki fuqaroning faoliyatida aniqlangan qonunchilik hujjatlari buzilishi holatlari bo‘yicha, ularning sud protsessida ishtirokidan qat’iy nazar, xususiy ajrim chiqarishga haqli.

Agar sud ushbu shaxslarning harakatlarida jinoyat alomatlarini aniqlasa, u bu haqda jinoyat ishini qo‘zg‘atish masalasini hal etish uchun tegishli materiallarni ilova qilgan holda prokurorga xabar qiladi.

Xususiy ajrim sud majlisida e’lon qilinadi va bu haqda bayonnomada ko‘rsatiladi.

33. Apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudi birinchi instansiya sudi tomonidan ish bo‘yicha chiqarilgan xususiy ajrimning qonuniyligi va asosliligini tekshirishga hamda ushbu ajrimning chiqarilishida xatolik bo‘lganligini aniqlagan taqdirda, uni bekor qilishga haqli.

34. Sudlarga tushuntirilsinki, shikoyat (protest) apellyatsiya, kassatsiya instansiyasi sudiga ish boshqa shikoyat (protest) bo‘yicha ko‘rilgandan so‘ng kelib tushgan holda mazkur apellyatsiya, kassatsiya shikoyati (protesti)ni ish yuritishga qabul qilish rad etilib, sud hujjatlari ustidan taftish tartibida shikoyat (protest) berish huquqi tushuntiriladi.

35. Qonun normalarini bir xilda va to‘g‘ri qo‘llanilishi holatini tahlil qilib borish maqsadida viloyat va ularga tenglashtirilgan ma’muriy sudlarga ma’muriy ishlarni apellyatsiya va kassatsiya tartibida ko‘rish bo‘yicha sud amaliyotini har yarim yilda umumlashtirish tavsiya etilsin.

36. Ushbu qaror qabul qilinishi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudi Plenumining “Sudlar tomonidan ma’muriy ishlarni apellyatsiya tartibida ko‘rish amaliyoti to‘g‘risida” 2021-yil 20-apreldagi 15-sonli va “Ma’muriy ishlarni kassatsiya tartibida ko‘rish bo‘yicha sud amaliyoti to‘g‘risida” 2021-yil 27-noyabrdagi 34-sonli qarorlari o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin.