03.01.2017 yildagi O‘RQ-419-son
Oʻzbekiston Respublikasining Qonuni
Korrupsiyaga qarshi kurashish toʻgʻrisida
Qonunchilik palatasi tomonidan 2016-yil 24-noyabrda qabul qilingan
Senat tomonidan 2016-yil 13-dekabrda maʼqullangan
1-bob. Umumiy qoidalar
1-modda. Ushbu Qonunning maqsadi
Ushbu Qonunning maqsadi korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
2-modda. Korrupsiyaga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik
Korrupsiyaga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilik ushbu Qonun va boshqa qonunchilik hujjatlaridan iboratdir.
Agar Oʻzbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida korrupsiyaga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilikda nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan boʻlsa, xalqaro shartnoma qoidalari qoʻllaniladi.
(2-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
3-modda. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qoʻllaniladi:
korrupsiya — shaxsning oʻz mansab yoki xizmat mavqeyidan shaxsiy manfaatlarini yoxud oʻzga shaxslarning manfaatlarini koʻzlab moddiy yoki nomoddiy naf olish maqsadida qonunga xilof ravishda foydalanishi, xuddi shuningdek bunday nafni qonunga xilof ravishda taqdim etish;
korrupsiyaga oid huquqbuzarlik — korrupsiya alomatlariga ega boʻlgan, sodir etilganligi uchun qonunchilikda javobgarlik nazarda tutilgan qilmish;
(3-modda birinchi qismining uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
manfaatlar toʻqnashuvi — shaxsning shaxsiy (bevosita yoki bilvosita) manfaatdorligi uning oʻz lavozim yoki xizmat majburiyatlarini lozim darajada bajarishiga taʼsir koʻrsatayotgan yoxud taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan hamda shaxsiy manfaatdorlik bilan fuqarolarning, tashkilotlarning, jamiyatning yoki davlatning huquqlari, qonuniy manfaatlari oʻrtasida qarama-qarshilik yuzaga kelayotgan (mavjud manfaatlar toʻqnashuvi) yoki yuzaga kelishi mumkin boʻlgan (ehtimoliy manfaatlar toʻqnashuvi) vaziyat.
(3-moddaning toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2024-yil 5-iyundagi OʻRQ-931-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 05.06.2024-y., 03/24/931/0402-son — 2024-yil 6-dekabrdan kuchga kiradi)
4-modda. Korrupsiyaga qarshi kurashishning asosiy prinsiplari
Korrupsiyaga qarshi kurashishning asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:
qonuniylik;
fuqarolar huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarining ustuvorligi;
ochiqlik va shaffoflik;
tizimlilik;
davlat va fuqarolik jamiyatining hamkorligi;
korrupsiyaning oldini olishga doir chora-tadbirlar ustuvorligi;
javobgarlikning muqarrarligi.
5-modda. Korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari
Korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari quyidagilardan iborat:
aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirish, jamiyatda korrupsiyaga nisbatan murosasiz munosabatni shakllantirish;
davlat va jamiyat hayotining barcha sohalarida korrupsiyaning oldini olishga doir chora-tadbirlarni amalga oshirish;
korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarni oʻz vaqtida aniqlash, ularga chek qoʻyish, ularning oqibatlarini, ularga imkon beruvchi sabablar va shart-sharoitlarni bartaraf etish, korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarni sodir etganlik uchun javobgarlikning muqarrarligi prinsipini taʼminlash.
6-modda. Korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi davlat dasturlari va boshqa dasturlar
Korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi davlat siyosati davlat dasturlari va boshqa dasturlar asosida amalga oshirilishi mumkin.
Davlat dasturlari va boshqa dasturlar ushbu Qonunning qoidalari samarali ijro etilishini taʼminlash, korrupsiyaning holati hamda tendensiyalaridan kelib chiqqan holda korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha kompleks va tizimli chora-tadbirlar koʻrish maqsadida ishlab chiqiladi hamda amalga oshiriladi.
2-bob. Korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi va unda ishtirok etuvchi organlar, tashkilotlar hamda tuzilmalar
(2-bobning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 22-iyundagi OʻRQ-1155-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.06.2026-y., 03/26/1155/0616-son)
7-modda. Korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlari va tuzilmalari
(7-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 22-iyundagi OʻRQ-1155-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.06.2026-y., 03/26/1155/0616-son)
Korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha faoliyatni bevosita amalga oshiruvchi davlat organlari va tuzilmalari quyidagilardan iborat:
(7-modda birinchi qismining birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 22-iyundagi OʻRQ-1155-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.06.2026-y., 03/26/1155/0616-son)
Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi;
(7-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 18-noyabrdagi OʻRQ-729-sonli Qonuniga asosan ikkinchi xatboshi bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 19.11.2021-y., 03/21/729/1064-son)
davlat organlari va tashkilotlarining, davlat ishtirokidagi korxonalarning komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmalari (bundan buyon matnda davlat organlari va tashkilotlarining komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmalari deb yuritiladi);
(7-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 22-iyundagi OʻRQ-1155-sonli Qonuniga asosan uchinchi xatboshi bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.06.2026-y., 03/26/1155/0616-son)
Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi;
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati;
(7-modda birinchi qismining uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 18-fevraldagi OʻRQ-522-sonli Qonuni tahririda — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-y., 2-son, 47-modda)
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi;
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi;
Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti.
(7-modda birinchi qismining oltinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 15-yanvardagi OʻRQ-516-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 16.01.2019-y., 03/19/516/2484-son)
Korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha faoliyatni qonunchilikka muvofiq boshqa davlat organlari ham amalga oshiradi.
(7-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
8-modda. Oʻzbekiston Respublikasining Korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha milliy kengashi
(8-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 22-iyundagi OʻRQ-1155-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.06.2026-y., 03/26/1155/0616-son)
Korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi va unda ishtirok etuvchi organlar hamda tashkilotlarning faoliyatini huquqiy-uslubiy jihatdan muvofiqlashtirish uchun Oʻzbekiston Respublikasining korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha milliy kengashi (bundan buyon matnda Milliy kengash deb yuritiladi) tashkil etiladi.
(8-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 22-iyundagi OʻRQ-1155-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.06.2026-y., 03/26/1155/0616-son)
Milliy kengash tarkibi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi va Milliy kengash raisidan, raisi oʻrinbosaridan hamda aʼzolaridan tashkil topadi.
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining raisi Milliy kengash raisi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi Spikerining oʻrinbosari Milliy kengash raisining oʻrinbosari hisoblanadi.
(8-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 22-iyundagi OʻRQ-1155-sonli Qonuniga asosan ikkinchi va uchinchi qismlar bilan almashtirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.06.2026-y., 03/26/1155/0616-son)
Milliy kengashning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
(8-modda uchinchi qismining birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 18-noyabrdagi OʻRQ-729-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 19.11.2021-y., 03/21/729/1064-son)
korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi davlat dasturlarining va boshqa dasturlarning ishlab chiqilishi hamda amalga oshirilishini tashkil etish;
korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi va unda ishtirok etuvchi organlar hamda tashkilotlarning faoliyatini huquqiy-uslubiy jihatdan muvofiqlashtirish va hamkorligini taʼminlash;
(8-modda toʻrtinchi qismining uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 22-iyundagi OʻRQ-1155-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.06.2026-y., 03/26/1155/0616-son)
aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirishga, jamiyatda korrupsiyaga nisbatan murosasiz munosabatni shakllantirishga doir chora-tadbirlarning ishlab chiqilishi hamda amalga oshirilishini tashkil etish;
korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarning oldini olishga, ularni aniqlashga, ularga chek qoʻyishga, ularning oqibatlarini, shuningdek ularga imkon beruvchi sabablar va shart-sharoitlarni bartaraf etishga doir chora-tadbirlar samaradorligi oshirilishini taʼminlash;
korrupsiyaning holati va tendensiyalari toʻgʻrisidagi axborotni yigʻish hamda tahlil etish;
korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha chora-tadbirlar amalga oshirilishi yuzasidan monitoringni amalga oshirish, ushbu sohadagi mavjud tashkiliy-amaliy va huquqiy mexanizmlarning samaradorligini baholash;
korrupsiyaga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilikni takomillashtirish va ushbu sohadagi ishlarni yaxshilash yuzasidan takliflar tayyorlash;
(8-modda uchinchi qismining sakkizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
hududiy kengashlar faoliyatini muvofiqlashtirish.
(8-modda uchinchi qismining toʻqqizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 18-noyabrdagi OʻRQ-729-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 19.11.2021-y., 03/21/729/1064-son)
Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi Milliy kengashning ishchi organidir.
(8-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 18-noyabrdagi OʻRQ-729-sonli Qonuniga asosan toʻrtinchi qism bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 19.11.2021-y., 03/21/729/1064-son)
Kengash faoliyatining asosiy tashkiliy shakli Kengash majlisidir. Kengash oʻz vakolatlari jumlasiga kiradigan masalalarni, qoida tariqasida, har chorakda oʻz majlisida koʻrib boradi.
Kengash majlisi aʼzolarining yarmidan koʻpi ishtirok etgan taqdirda, vakolatli hisoblanadi.
Kengash majlislarida qabul qilinadigan qarorlarning bajarilishi davlat organlari va tashkilotlari uchun majburiydir.
(8-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 22-iyundagi OʻRQ-1155-sonli Qonuniga asosan oltinchi, yettinchi va sakkizinchi qismlar bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.06.2026-y., 03/26/1155/0616-son)
81-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligining korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi korrupsiyaning oldini olish va unga qarshi kurashish sohasidagi davlat siyosatini shakllantirish hamda amalga oshirish, davlat organlarining, ommaviy axborot vositalarining, fuqarolik jamiyati institutlarining va boshqa nodavlat sektor vakillarining birgalikdagi samarali faoliyatini tashkil etish, shuningdek mazkur sohadagi xalqaro hamkorlik boʻyicha maxsus vakolatli organ hisoblanadi.
(81-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 22-iyundagi OʻRQ-1155-sonli Qonuniga asosan birinchi qism bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.06.2026-y., 03/26/1155/0616-son)
Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi oʻz vakolatlari doirasida:
korrupsiyaning oldini olish va unga qarshi kurashish sohasidagi davlat siyosatini shakllantiradi va amalga oshiradi;
korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarning tizimli sabablari va shart-sharoitlarini bartaraf etishga hamda korrupsiyaga qarshi kurashish choralarining samaradorligini oshirishga qaratilgan dasturlarni shakllantirish va amalga oshirishda bevosita ishtirok etadi;
mamlakatdagi korrupsiya holatini tizimli tahlil qiladi, shuningdek korrupsiyaga oid xavf-xatarlar yuqori boʻlgan sohalarni hamda korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar sodir etilishining sabablari va shart-sharoitlarini aniqlaydi;
(81-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 22-iyundagi OʻRQ-1155-sonli Qonuniga asosan uchinchi va toʻrtinchi xatboshilar bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.06.2026-y., 03/26/1155/0616-son)
har yili Oʻzbekiston Respublikasida korrupsiyaga qarshi kurashish toʻgʻrisida milliy maʼruza tayyorlaydi hamda uni koʻrib chiqish uchun Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalariga kiritadi;
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining va Senatining korrupsiyaga qarshi kurashishga daxldor boʻlgan qoʻmitalari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesining tegishli qoʻmitasi, xalq deputatlari viloyatlar hamda Toshkent shahar, tuman va shahar Kengashlarining korrupsiyaga qarshi kurashish komissiyalari bilan hamkorlik qiladi;
korrupsiyaga oid jinoyatlarni, birinchi navbatda Oʻzbekiston Respublikasining milliy manfaatlariga va xalqaro obroʻsiga putur yetkazadigan korrupsiyaga oid jinoyatlarni tergov qilish natijalarini kompleks tahlil qiladi, uning yakunlari toʻgʻrisida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalariga axborot beradi;
korrupsiyaga oid jinoyatlar tufayli jamiyat va davlat manfaatlariga yetkazilgan zararning oʻrni toʻliq qoplanishiga erishilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;
normativ-huquqiy hujjatlar va ularning loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini oʻtkazish tizimi samaradorligini tahlil qiladi, ushbu tizimni takomillashtirish yuzasidan takliflar kiritadi;
fuqarolik jamiyati institutlari bilan birgalikda korrupsiyaning darajasini, shu jumladan hududlar, iqtisodiyot tarmoqlari va boshqa sohalar kesimidagi darajasini baholovchi Korrupsiyani idrok etish milliy indeksini tuzishni tashkil etadi;
davlat xaridlari sohasida korrupsiyaning oldini olish va unga qarshi kurashish maqsadida davlat buyurtmachisining ISO: 37001 korrupsiyaga qarshi standartni qoʻllashini nazarda tutuvchi talabni belgilaydi;
joylarda korrupsiyaning oldini olishga qaratilgan hududiy dasturlar ishlab chiqilishi va amalga oshirilishini tashkil etadi;
korrupsiya holatlariga doir materiallarni qonunchilikda belgilangan tartibda ommaviy axborot vositalariga taqdim etadi;
vazirliklar va idoralarning korrupsiyaning oldini olish va unga qarshi kurashish sohasidagi faoliyatini tahliliy va huquqiy-uslubiy jihatdan muvofiqlashtiradi, davlat organlarining, ommaviy axborot vositalarining, fuqarolik jamiyati institutlarining hamda boshqa nodavlat sektor vakillarining ushbu masalalar boʻyicha samarali hamkorligini tashkil etadi;
(81-modda ikkinchi qismining oʻn toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 22-iyundagi OʻRQ-1155-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.06.2026-y., 03/26/1155/0616-son)
ijro hokimiyati va xoʻjalik boshqaruvi organlari hamda ularning mansabdor shaxslari qarorlarida korrupsiya belgilari aniqlangan hollarda ularning ijrosini toʻxtatish yoki bekor qilish toʻgʻrisida koʻrib chiqilishi majburiy boʻlgan taqdimnomalar kiritadi;
korrupsiyaning oldini olishga qaratilgan tadbirlarga fuqarolik jamiyati institutlarining vakillarini faol jalb etish uchun zarur shart-sharoitlar yaratadi, korrupsiyaning oldini olish, unga qarshi kurashish va jamiyatda korrupsiyaga nisbatan murosasiz munosabatni shakllantirish boʻyicha ular bilan ijtimoiy sheriklik dasturlarini ishlab chiqadi hamda birgalikda amalga oshiradi;
aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirishga doir chora-tadbirlarni ishlab chiqadi hamda amalga oshiradi;
korrupsiyaning oldini olish va unga qarshi kurashish masalalariga oid axborotni tarqatish hamda korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha oʻqitishni tashkil etish orqali jamiyatda korrupsiyaning barcha koʻrinishlariga nisbatan murosasiz munosabatni shakllantirishga qaratilgan chora-tadbirlarni ishlab chiqadi va amalga oshiradi;
davlat organlari va tashkilotlarining komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmalari samarali faoliyat koʻrsatishini hamda korrupsiyaga qarshi kurashishga doir boshqa vositalar joriy etilishini monitoring qilib boradi;
davlat xizmatiga halollik standartlarini joriy etishga hamda manfaatlar toʻqnashuvining oldini olish va uni bartaraf etishga koʻmaklashadi, davlat organlari va tashkilotlarining faoliyati ochiqligini taʼminlash choralarini koʻradi;
davlat xizmatchilarining daromadlari va mol-mulkini, shuningdek manfaatlar toʻqnashuvini deklaratsiyalash tizimini ishlab chiqadi hamda uning samarali ishlashini tashkil etadi.
(81-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 22-iyundagi OʻRQ-1155-sonli Qonuniga asosan oʻn oltinchi — yigirma birinchi xatboshilar bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.06.2026-y., 03/26/1155/0616-son)
Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
(81-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 18-noyabrdagi OʻRQ-729-sonli Qonuniga asosan kiritilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 19.11.2021-y., 03/21/729/1064-son)
82-modda. Qoraqalpogʻiston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahar korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha hududiy kengashlari
Qoraqalpogʻiston Respublikasida, viloyatlarda va Toshkent shahrida korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha hududiy kengashlar (bundan buyon matnda hududiy kengashlar deb yuritiladi) tashkil etiladi.
Hududiy kengashlar davlat organlari va tashkilotlarining hududiy tuzilmalari, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari deputatlaridan, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari vakillaridan iborat tarkibda Milliy kengash qarori bilan tasdiqlanadi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Raisi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari raislari hududiy kengashlarning raislari hisoblanadi.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi, xalq deputatlari viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari kotibiyatlari tegishli hududiy kengashlarning ishchi organidir.
Hududiy kengashlarning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi davlat dasturlarining va boshqa dasturlarning joylarda amalga oshirilishini tashkil etish;
davlat organlari va tashkilotlari hududiy tuzilmalarining korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha faoliyatini huquqiy-uslubiy jihatdan muvofiqlashtirish va ularning hamkorligini taʼminlash;
davlat organlari va tashkilotlari hududiy tuzilmalari rahbarlarining korrupsiyaning oldini olish va unga qarshi kurashish borasida amalga oshirilayotgan ishlar holati hamda kelgusida rejalashtirilgan chora-tadbirlar yuzasidan axborotini eshitish;
hududda aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirishga, jamiyatda korrupsiyaga nisbatan murosasiz munosabatni shakllantirishga doir chora-tadbirlarning ishlab chiqilishi hamda amalga oshirilishini taʼminlash;
korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar holati, muayyan bir soha yoki hudud boʻyicha korrupsiyaga qarshi kurashishga doir chora-tadbirlar dasturini aholining korrupsiyani idrok etish darajasidan kelib chiqqan holda ishlab chiqish va amalga oshirish;
hududdagi korrupsiyaga oid xavf-xatar yuqori boʻlgan obyektlarda korrupsiyaviy omillarni xalq deputatlari mahalliy Kengashlari deputatlaridan, korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlarining, nazorat qiluvchi organlarning, fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining, nodavlat notijorat tashkilotlarining va boshqa tashkilotlarning vakillaridan iborat tarkibda ishchi guruhlar tuzgan holda oʻrganish va bartaraf etish choralarini koʻrish;
korrupsiyaning oldini olishga qaratilgan vazifalarning ijrosini taʼminlashda sustkashlik va masʼuliyatsizlikka yoʻl qoʻygan mansabdor shaxslarga nisbatan tegishli choralar koʻrish boʻyicha takliflar kiritish;
korrupsiyaga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilikni takomillashtirish, ushbu sohadagi ishlarni yaxshilash yuzasidan takliflar tayyorlash va Milliy kengashga kiritish.
Hududiy kengash faoliyatining asosiy tashkiliy shakli uning majlisidir. Hududiy kengash oʻz vakolatlari jumlasiga kiradigan masalalarni, qoida tariqasida, har chorakda oʻz majlisida koʻrib boradi.
Hududiy kengash majlisi aʼzolarning yarmidan koʻpi ishtirok etgan taqdirda, vakolatli deb hisoblanadi.
Hududiy kengash majlislarida qabul qilinadigan qarorlarning bajarilishi hududdagi davlat organlari va tashkilotlari uchun majburiydir.
83-modda. Davlat organlari va tashkilotlarining komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmalari
Davlat organlari va tashkilotlarida korrupsiya holatlariga hamda korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarga qarshi kurashish sohasidagi huquqni muhofaza qilishga doir ayrim vazifalarga ega boʻlgan lavozim, xizmat va (yoki) boʻlinmadan iborat komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmalari qonunchilikda belgilangan tartibda tashkil etiladi.
Davlat organlari va tashkilotlarining komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmalari:
davlat organi va tashkiloti tizimida korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha ichki siyosat amalga oshirilishi hamda ushbu sohadagi faoliyat muvofiqlashtirilishida bevosita ishtirok etadi;
davlat organi va tashkiloti faoliyatida korrupsiya holatlarining oldini olishga qaratilgan samarali mexanizmlar hamda nazorat tizimi joriy etilishini taʼminlaydi;
davlat organi va tashkiloti tizimida qonunga rioya etish, unga nisbatan hurmat ruhini mustahkamlash, korrupsiyaga nisbatan murosasiz munosabat muhitini yaratish va bu borada aholining ijobiy fikrini shakllantirish choralarini koʻradi;
davlat organi va tashkiloti tizimida korrupsiyaga qarshi kurashish vazifasini amalga oshiruvchi, budjet mablagʻlari aylanmasini nazorat qiluvchi boʻlinmalarning hamda shaxsiy xavfsizlik boʻlinmalarining faoliyatini muvofiqlashtiradi;
korrupsiyaga oid xavf-xatarlarni tizimli tahlil qilish va baholash, bartaraf etish va ularning oldini olish boʻyicha zarur choralarni ishlab chiqadi hamda ularning ijrosini tashkil etadi;
davlat organi va tashkiloti tizimida korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha faoliyatni takomillashtirib borish choralarini koʻradi;
davlat organi va tashkiloti faoliyatida shaffoflikni taʼminlash, affillanganlik hamda manfaatlar toʻqnashuvi holatlarining oldini olishga qaratilgan korrupsiyaga qarshi nazorat tizimini amalga oshiradi;
davlat organi va tashkilotida korrupsiya holatlari hamda ularning oldini olish yuzasidan belgilangan tartibda tekshiruvlar oʻtkazilishini hamda qatʼiy javobgarlik choralari koʻrilishini tashkil etadi;
korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi hamda unda ishtirok etuvchi davlat organlari va tashkilotlari bilan hamkorlik qiladi.
Davlat organlari va tashkilotlarining komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmalari qonunchilikka muvofiq boshqa vazifalarni ham amalga oshiradi.
Davlat organlari va tashkilotlarining komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmalari oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni amalga oshirishda quyidagi huquqlarga ega:
davlat organi va tashkiloti tizimidagi oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni amalga oshirish uchun zarur boʻlgan axborot hamda maʼlumotlar bazalaridan foydalanish;
davlat organi va tashkilotida korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarning sodir etilishiga imkon yaratuvchi sabablar hamda shart-sharoitlarni bartaraf etish choralarini koʻrish;
davlat organi va tashkiloti tizimida korrupsiyaga qarshi choralarni hamda nazorat tadbirlarini mustaqil yoki ishchi guruh tuzgan holda tashkil etish;
korrupsiyaga qarshi kurashish borasida tezkor-qidiruv, tergovga qadar tekshiruv va tergov organlari bilan hamkorlik qilish, ularni belgilangan tartibda jalb etish choralarini koʻrish;
korrupsiyaviy omillarni aniqlash, ularning oldini olish va korrupsiya holatlariga chek qoʻyish maqsadida shaxslarning xatti-harakatlarini, hodisalarni hamda jarayonlarni bevosita yoki bilvosita kuzatish va qayd etish;
oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni amalga oshirish uchun davlat organlaridan va boshqa tashkilotlardan, fuqarolardan maʼlumotlarni hamda boshqa zarur hujjatlarni va materiallarni soʻrash va olish;
vakolatini amalga oshirish doirasida zarurat tugʻilganda tegishli hujjat va materiallar bilan tanishish maqsadida davlat organi va tashkilotining obyektlariga toʻsqinliksiz kirish;
davlat organi va tashkiloti tizimida aniqlangan korrupsiya holatlari boʻyicha yuqori turuvchi komplayens xizmatlarini toʻgʻridan-toʻgʻri mustaqil ravishda xabardor qilish;
davlat organi va tashkiloti tizimida korrupsiya holatlarini aniqlash hamda ularga chek qoʻyish maqsadida muayyan shaxslar bilan belgilangan tartibda nooshkora hamkorlik oʻrnatish;
davlat organi va tashkiloti tizimida aniqlangan korrupsiyaga oid huquqbuzarlik faktlari boʻyicha toʻplangan materiallarni qonuniy chora koʻrish uchun tegishli huquqni muhofaza qiluvchi organlarga yoki bevosita ularning komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmalariga taqdim etish;
davlat organi va tashkiloti tizimida qonun buzilishi hollarining oldini olish boʻyicha koʻrib chiqilishi majburiy boʻlgan koʻrsatmalar va ushbu hollarni bartaraf etish yuzasidan taqdimnomalar kiritish.
Davlat organlari va tashkilotlarining komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmalari qonunchilikda belgilangan boshqa huquqlarga ham ega boʻladi.
Davlat organi va tashkiloti birinchi rahbarlarining korrupsiyaga oid huquqbuzarliklari alomatlari aniqlanganda yoki jinoiy guruh faoliyatiga rahnamolik qilayotgan deb hisoblash uchun yetarli asoslar mavjud boʻlganda ularning komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat boʻyicha oʻrinbosari yuqori turuvchi komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat xizmati bilan kelishgan holda tegishli hujjatlar va maʼlumotlarni huquqni muhofaza qiluvchi organlarga toʻgʻridan-toʻgʻri taqdim etish, shuningdek kadrlar masalasi va moliyaviy xarajatlar boʻyicha boshqaruv qarorlarini qabul qilish huquqini vaqtincha toʻxtatish yoki tegishli rahbarni yoxud xodimni vazifasini bajarishdan vaqtincha chetlatish borasida taklif kiritish vakolatiga ega boʻladi.
Davlat organlari va tashkilotlarining komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmalari faoliyatini Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasining Komplayens xizmati muvofiqlashtirib boradi.
(82 va 83-moddalar Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 22-iyundagi OʻRQ-1155-sonli Qonuniga asosan kiritilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.06.2026-y., 03/26/1155/0616-son)
9-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasining korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi oʻz vakolatlari doirasida:
korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;
korrupsiyaga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilikning aniq va bir xilda ijro etilishi ustidan nazoratni amalga oshiradi;
(9-modda birinchi qismining uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi tezkor-qidiruv faoliyatini, tergovga qadar tekshiruvni, surishtiruvni, dastlabki tergovni amalga oshiruvchi organlar faoliyatini muvofiqlashtiradi;
(9-modda birinchi qismining toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 18-noyabrdagi OʻRQ-729-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 19.11.2021-y., 03/21/729/1064-son)
korrupsiya bilan bogʻliq jinoyatlar boʻyicha dastlabki tergovni amalga oshiradi;
korrupsiyaning holati va korrupsiyaga qarshi kurashish natijalari toʻgʻrisidagi axborotni yigʻish hamda tahlil qilishni amalga oshiradi;
jismoniy va yuridik shaxslarning korrupsiya faktlariga doir murojaatlarini koʻrib chiqadi hamda ularning buzilgan huquqlarini tiklash va qonuniy manfaatlarini himoya qilish choralarini koʻradi;
korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi qonun ijodkorligi faoliyatida, shu jumladan qonunchilik tashabbusi huquqini amalga oshirishda ishtirok etadi;
aholi oʻrtasida jamiyatda huquqiy ongni, huquqiy madaniyatni yuksaltirishga va qonuniylikni mustahkamlashga qaratilgan huquqiy targʻibotga doir faoliyatda ishtirok etadi;
korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarning oʻz vaqtida oldi olinishini, aniqlanishini va ularga chek qoʻyilishini taʼminlashga, ularning oqibatlarini, shuningdek ularga imkon beruvchi sabablar va shart-sharoitlarni bartaraf etishga doir tadbirlarni ishlab chiqadi hamda amalga oshiradi;
korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi va unda ishtirok etuvchi boshqa organlar hamda tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi;
korrupsiyaga qarshi kurashish sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi.
Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
(9-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
10-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmatining korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi vakolatlari
(10-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 18-fevraldagi OʻRQ-522-sonli Qonuni tahririda — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-y., 2-son, 47-modda)
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati oʻz vakolatlari doirasida:
(10-modda birinchi qismining birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 18-fevraldagi OʻRQ-522-sonli Qonuni tahririda — Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining Axborotnomasi, 2019-y., 2-son, 47-modda)
korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;
korrupsiya bilan bogʻliq jinoyatlar boʻyicha tezkor-qidiruv faoliyatini, tergovga qadar tekshiruvni va dastlabki tergovni amalga oshiradi;
(10-modda birinchi qismining uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 23-maydagi OʻRQ-542-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son)
korrupsiyaning holati va korrupsiyaga qarshi kurashish natijalari toʻgʻrisidagi axborotni yigʻadi hamda tahlil qiladi, milliy xavfsizlik uchun tahdidlarni baholashni amalga oshiradi, tegishli davlat organlariga zarur axborotni taqdim etadi;
jismoniy va yuridik shaxslarning korrupsiya faktlariga doir murojaatlarini koʻrib chiqadi hamda ularning buzilgan huquqlarini tiklash va qonuniy manfaatlarini himoya qilish choralarini koʻradi;
korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarning oʻz vaqtida oldi olinishini, aniqlanishini va ularga chek qoʻyilishini taʼminlashga, ularning oqibatlarini, shuningdek ularga imkon beruvchi sabablar va shart-sharoitlarni bartaraf etishga doir tadbirlarni ishlab chiqadi hamda amalga oshiradi;
korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi va unda ishtirok etuvchi boshqa organlar hamda tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi;
korrupsiyaga qarshi kurashish sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi.
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat xavfsizlik xizmati qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
(10-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
11-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi oʻz vakolatlari doirasida:
korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;
korrupsiya bilan bogʻliq jinoyatlar boʻyicha tezkor-qidiruv faoliyatini, tergovga qadar tekshiruvni, surishtiruvni va dastlabki tergovni amalga oshiradi;
(11-modda birinchi qismining uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 23-maydagi OʻRQ-542-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son)
korrupsiyaning holati va korrupsiyaga qarshi kurashish natijalari toʻgʻrisidagi axborotni yigʻadi hamda tahlil qiladi, tegishli davlat organlariga zarur axborotni taqdim etadi;
jismoniy va yuridik shaxslarning korrupsiya faktlariga doir murojaatlarini koʻrib chiqadi hamda ularning buzilgan huquqlarini tiklash va qonuniy manfaatlarini himoya qilish choralarini koʻradi;
aholi oʻrtasida jamiyatda huquqiy ongni, huquqiy madaniyatni yuksaltirishga va qonuniylikni mustahkamlashga qaratilgan huquqiy targʻibotga doir faoliyatda ishtirok etadi;
korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi statistika maʼlumotlarining hisobi yuritilishini va tahlil qilinishini taʼminlaydi;
korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarning oʻz vaqtida oldi olinishini, aniqlanishini va ularga chek qoʻyilishini taʼminlashga, ularning oqibatlarini, shuningdek ularga imkon beruvchi sabablar va shart-sharoitlarni bartaraf etishga doir tadbirlarni ishlab chiqadi hamda amalga oshiradi;
korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi va unda ishtirok etuvchi boshqa organlar hamda tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi;
korrupsiyaga qarshi kurashish sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi.
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
(11-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
12-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligining korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi vakolatlari
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi oʻz vakolatlari doirasida:
korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;
korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi qonun ijodkorligi faoliyatida ishtirok etadi;
aholi oʻrtasida jamiyatda huquqiy ongni, huquqiy madaniyatni yuksaltirishga va qonuniylikni mustahkamlashga qaratilgan huquqiy targʻibotga doir faoliyatni amalga oshiradi hamda muvofiqlashtiradi;
taʼlim muassasalarida korrupsiyaga qarshi kurashish sohasida huquqiy taʼlim va tarbiyaga doir chora-tadbirlarni amalga oshirishda ishtirok etadi;
normativ-huquqiy hujjatlardagi hamda ularning loyihalaridagi korrupsiya uchun shart-sharoitlar yaratadigan qoidalar va normalarni aniqlash maqsadida ushbu hujjatlar va loyihalarning tahlilini amalga oshiradi;
korrupsiyaga imkon beruvchi sabablar va shart-sharoitlarni bartaraf etish boʻyicha choralar koʻradi;
korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi va unda ishtirok etuvchi boshqa organlar hamda tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi;
korrupsiyaga qarshi kurashish sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi.
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
(12-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
13-modda. Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamentining korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi vakolatlari
(13-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 15-yanvardagi OʻRQ-516-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 16.01.2019-y., 03/19/516/2484-son)
Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti oʻz vakolatlari doirasida:
(13-modda birinchi qismining birinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 15-yanvardagi OʻRQ-516-sonli Qonuni tahririda — Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 16.01.2019-y., 03/19/516/2484-son)
korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;
jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirish bilan bogʻliq jinoyatlar, iqtisodiy va korrupsiya bilan bogʻliq boshqa jinoyatlar boʻyicha tezkor-qidiruv faoliyatini, tergovga qadar tekshiruvni, surishtiruvni va dastlabki tergovni amalga oshiradi;
(13-modda birinchi qismining uchinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2025-yil 25-fevraldagi OʻRQ-1038-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 26.02.2025-y., 03/25/1038/0188-son)
jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishning ehtimol tutilgan yoʻllari va mexanizmlarini aniqlash uchun pul mablagʻlari yoki boshqa mol-mulk bilan bogʻliq operatsiyalarning monitoringini tashkil etadi hamda oʻtkazadi;
jinoiy taʼqib etishni tashkil qilish va huquqiy taʼsir koʻrsatishning boshqa choralarini koʻrish uchun tegishli davlat organlarini korrupsiyaga oid aniqlangan huquqbuzarliklar toʻgʻrisida oʻz vaqtida xabardor qiladi;
korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarning oʻz vaqtida oldi olinishini, aniqlanishini va ularga chek qoʻyilishini taʼminlashga, ularning oqibatlarini, shuningdek ularga imkon beruvchi sabablar va shart-sharoitlarni bartaraf etishga doir tadbirlarni ishlab chiqadi hamda amalga oshiradi;
korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi va unda ishtirok etuvchi boshqa organlar hamda tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi;
korrupsiyaga qarshi kurashish sohasida xalqaro hamkorlikni amalga oshiradi.
Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti qonunchilikka muvofiq boshqa vakolatlarni ham amalga oshirishi mumkin.
(13-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
14-modda. Fuqarolar oʻzini oʻzi boshqarish organlarining, nodavlat notijorat tashkilotlarining va fuqarolarning korrupsiyaga qarshi kurashishda ishtirok etishi
Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolar:
korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etishi;
aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirishda, jamiyatda korrupsiyaga nisbatan murosasiz munosabatni shakllantirishda ishtirok etishi;
korrupsiyaga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilikning ijro etilishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirishi;
(14-modda birinchi qismining toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
korrupsiyaga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilikni takomillashtirish yuzasidan takliflar kiritishi;
(14-modda birinchi qismining beshinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
korrupsiyaga qarshi kurashish sohasida davlat organlari va boshqa tashkilotlar bilan hamkorlik qilishi mumkin.
Fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolar qonunchilikka muvofiq boshqa tadbirlarda ham ishtirok etishi mumkin.
(14-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Nodavlat notijorat tashkilotlari ushbu moddada nazarda tutilgan tadbirlarni amalga oshirish maqsadida Milliy kengash va hududiy kengashlar faoliyatida, shuningdek davlat organlari huzuridagi ishchi guruhlar, komissiyalar va jamoat-maslahat organlari faoliyatida qonunchilikda belgilangan tartibda ishtirok etadi.
(14-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 18-noyabrdagi OʻRQ-729-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 19.11.2021-y., 03/21/729/1064-son)
15-modda. Ommaviy axborot vositalarining korrupsiyaga qarshi kurashishda ishtirok etishi
Ommaviy axborot vositalari:
korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi davlat dasturlarini va boshqa dasturlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirishda ishtirok etadi;
korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi davlat siyosatini amalga oshirishga, shu jumladan aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirishga, jamiyatda korrupsiyaga nisbatan murosasiz munosabatni shakllantirishga qaratilgan tadbirlarni yoritadi;
korrupsiyaga qarshi kurashish toʻgʻrisidagi qonunchilikning ijro etilishi ustidan jamoatchilik nazoratini amalga oshiradi;
(15-modda birinchi qismining toʻrtinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
korrupsiyaga qarshi kurashish sohasida davlat organlari va boshqa tashkilotlar bilan hamkorlik qiladi.
Ommaviy axborot vositalari qonunchilikka muvofiq boshqa tadbirlarda ham ishtirok etishi mumkin.
(15-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
3-bob. Korrupsiyaga qarshi kurashish sohasida huquqiy ong va huquqiy madaniyatni yuksaltirish
16-modda. Aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirish, jamiyatda korrupsiyaga nisbatan murosasiz munosabatni shakllantirish
Davlat organlari va boshqa tashkilotlar korrupsiyaga qarshi kurashish maqsadida aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirish, jamiyatda korrupsiyaga nisbatan murosasiz munosabatni shakllantirish boʻyicha zarur chora-tadbirlar koʻradi, shu jumladan korrupsiyaga qarshi kurashish masalalariga doir tushuntirish ishlarini amalga oshirish, huquqiy tarbiya va taʼlimni, ilmiy-amaliy tadbirlarni tashkil etish, oʻquv-uslubiy va ilmiy adabiyotlarni ishlab chiqish yoʻli bilan zarur chora-tadbirlar koʻradi.
17-modda. Davlat organlari va boshqa tashkilotlar xodimlarining huquqiy savodxonligini oshirish
Davlat organlari va boshqa tashkilotlar oʻz mansabdor shaxslarining hamda boshqa xodimlarining korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi huquqiy savodxonligini, shu jumladan huquqiy bilimlari darajasini oshirish yuzasidan zarur chora-tadbirlar koʻradi.
18-modda. Taʼlim muassasalarida korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi huquqiy taʼlim va tarbiya
Taʼlim muassasalarida korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi huquqiy taʼlim va tarbiya belgilangan davlat taʼlim standartlariga muvofiq amalga oshiriladi.
Davlat taʼlimni boshqarish organlari va taʼlim muassasalari korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlarini inobatga olgan holda taʼlim muassasalarida huquqiy taʼlim va tarbiyaga, mutaxassislarni kasbiy tayyorlashning sifatini oshirishga, taʼlim dasturlarini doimiy ravishda takomillashtirib borishga qaratilgan chora-tadbirlarni ishlab chiqadi.
4-bob. Korrupsiyaning oldini olishga doir chora-tadbirlar
19-modda. Davlat boshqaruvi sohasida korrupsiyaning oldini olishga doir chora-tadbirlar
Davlat boshqaruvi sohasida korrupsiyaning oldini olishga doir chora-tadbirlar quyidagilardan iborat:
davlat organlari faoliyatining ochiqligini va ularning hisobdorligini taʼminlash, davlat boshqaruvi tizimining samaradorligini oshirish, davlat organlarining, ular mansabdor shaxslarining va boshqa xodimlarining oʻz zimmasiga yuklatilgan vazifalarni bajarishi yuzasidan masʼuliyatini kuchaytirish;
korrupsiyaga qarshi kurashish sohasida davlat organlarining faoliyati ustidan parlament va jamoatchilik nazoratini amalga oshirish;
davlat organlarining va ular xodimlarining faoliyatida korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarga yoʻl qoʻymaslik;
davlat organlarining mansabdor shaxslari va boshqa xodimlari tomonidan oʻz mansab yoki xizmat majburiyatlarining bajarilishi samaradorligi mezonlarini, standartlarini va uning sifatini baholash tizimlarini joriy etish;
davlat organlari xodimlarining kasbiy hamda xizmatdan tashqari faoliyatdagi odob-axloqining yagona prinsiplari va qoidalarini belgilovchi odob-axloq qoidalarini samarali amalga oshirish;
davlat organlari xodimlari manfaatlarining toʻqnashuvini hal qilishning tashkiliy-huquqiy asoslarini takomillashtirish, ularga rioya etilishi yuzasidan monitoring oʻtkazilishini taʼminlash;
davlat organlari xodimlarining huquqiy maqomini belgilash, xizmatni oʻtashning shaffof tartibini oʻrnatish, shaxsiy va kasbiy sifatlar, ochiqlik, begʻarazlik, adolatlilik va xolislik prinsiplari asosida tanlov boʻyicha saralash hamda xizmatda koʻtarilish tizimini joriy etish;
davlat organlari tomonidan jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari toʻgʻrisidagi qonunchilik talablariga rioya etilishi, murojaatlarning toʻliq, xolisona va oʻz vaqtida koʻrib chiqilishi, ular tomonidan jismoniy va yuridik shaxslarning buzilgan huquqlari, erkinliklarini tiklash hamda qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha oʻz vakolatlari doirasida choralar koʻrilishi ustidan nazoratni taʼminlash;
(19-modda birinchi qismining toʻqqizinchi xatboshisi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
davlat organlari faoliyatida korrupsiyaning oldini olishga doir tadbirlarning amalga oshirilishi yuzasidan ushbu organlar tomonidan koʻrilayotgan chora-tadbirlar samaradorligini baholagan holda muntazam ravishda monitoring oʻtkazish;
normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasini tashkil etish;
davlat organlarida xodimlarning korrupsiyaga qarshi barqarorlik darajasini diagnostikadan oʻtkazish;
davlat organlari va tashkilotlari tomonidan oʻzining korrupsiyaga oid xavf-xatar darajasi yuqori boʻlgan vazifalari va funksiyalarini aniqlash, korrupsiyaga oid xavf-xatar yuqori boʻlgan lavozimlar roʻyxatini shakllantirish hamda korrupsiyaga oid xavf-xatarni bartaraf etish choralarini koʻrish;
(19-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 22-iyundagi OʻRQ-1155-sonli Qonuniga asosan oʻn ikkinchi va oʻn uchinchi xatboshilar bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.06.2026-y., 03/26/1155/0616-son)
davlat organlarining mansabdor shaxslari va boshqa xodimlarining samarali ijtimoiy himoya qilinishini, moddiy taʼminot olishini va ragʻbatlantirilishini taʼminlash.
Qonunchilikda davlat boshqaruvi sohasida korrupsiyaning oldini olishga doir boshqa chora-tadbirlar ham nazarda tutilishi mumkin.
(19-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Davlat organlarining va oʻzga tashkilotlarning mansabdor shaxslari hamda boshqa xodimlari qonunchilikka rioya etishi, oʻz mansab yoki xizmat majburiyatlarini begʻarazlik bilan, xolisona, vijdonan, odob-axloq qoidalariga rioya etgan holda bajarishi hamda korrupsiyaga oid biror-bir huquqbuzarlikni sodir etishdan yoki bunday huquqbuzarliklarni sodir etish uchun shart-sharoitlar yaratadigan boshqa har qanday harakatlardan oʻzini tiyishi shart.
(19-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
191-modda. Korrupsiyaga oid xavf-xatarlarni aniqlash va baholash
Davlat organlari va tashkilotlari oʻzining korrupsiyaga oid xavf-xatar darajasi yuqori boʻlgan vazifalari hamda funksiyalarini aniqlaydi, korrupsiyaga oid xavf-xatar yuqori boʻlgan lavozimlar roʻyxatini shakllantiradi va korrupsiyaga oid xavf-xatarlarni bartaraf etish boʻyicha aniq va tizimli chora-tadbirlar ishlab chiqadi, shuningdek aniqlangan xavf-xatarlarni minimallashtirish maqsadida majburiy ravishda korrupsiyaga oid xavf-xatarlarni baholash ishlarini amalga oshiradi. Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi korrupsiyaga oid xavf-xatarlarni baholash ishlarini amalga oshirishda davlat organlari va tashkilotlari bilan hamkorlik qiladi.
Davlat organlari va tashkilotlari faoliyatida korrupsiyaga oid xavf-xatarlarni aniqlash va baholash uslubiyoti Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi va Adliya vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.
192-modda. Korrupsiyaga oid xavf-xatarlar xaritasini shakllantirish
Davlat organlari va tashkilotlari, hududlar va sohalar kesimida korrupsiya darajasini aniqlash va uni minimallashtirish maqsadida korrupsiyaga oid xavf-xatarlar xaritasi shakllantiriladi.
Korrupsiyaga oid xavf-xatarlar xaritasi korrupsiyaga oid jinoyatchilik statistikasi, korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha huquqni qoʻllash amaliyotining tahlili, aholining korrupsiyaga boʻlgan munosabati (ijtimoiy soʻrov natijalari), korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha siyosatning samaradorligiga doir maʼlumotlar, korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi va unda ishtirok etuvchi organlar hamda tashkilotlarning axboroti asosida shakllantiriladi.
Korrupsiyaga oid xavf-xatarlar xaritasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi tomonidan yuritiladi.
(191 va 192-moddalar Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 22-iyundagi OʻRQ-1155-sonli Qonuniga asosan kiritilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.06.2026-y., 03/26/1155/0616-son)
20-modda. Ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish va tadbirkorlik sohasida korrupsiyaning oldini olishga doir chora-tadbirlar
Ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish va tadbirkorlik sohasida korrupsiyaning oldini olishga doir chora-tadbirlar quyidagilardan iborat:
maʼmuriy va byurokratik toʻsiqlarni bartaraf etish, roʻyxatga olish, ruxsat etish va litsenziyaga doir tartib-taomillarni soddalashtirish hamda ularning tezkorligini oshirish;
davlat organlarining nazorat-tekshiruv vazifalarini maqbullashtirish, tadbirkorlik subyektlarining faoliyatini tekshirish tizimini takomillashtirish, ularning faoliyatiga qonunga xilof ravishda aralashishga yoʻl qoʻymaslik;
davlat organlari va tadbirkorlik subyektlari oʻrtasidagi oʻzaro munosabatlarning masofaviy shakllarini keng joriy etish;
tadbirkorlik faoliyatini olib borish uchun teng shart-sharoitlar yaratish va insofsiz raqobatga yoʻl qoʻymaslik;
davlat xaridlarining samarali huquqiy mexanizmlarini joriy etish, davlat xaridlarini joylashtirishda oshkoralik, shaffoflikni taʼminlash hamda raqobat muhitini qoʻllab-quvvatlash;
taʼlim, sogʻliqni saqlash, ijtimoiy taʼminot, kommunal xizmat koʻrsatish sohasida va ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning boshqa sohalarida aholi uchun adolatli shart-sharoitlarni hamda teng imkoniyatlarni yaratish, korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarga yoʻl qoʻymaslik;
nodavlat tashkilotlarda korrupsiyaga qarshi kurashishning samarali mexanizmlarini joriy etish.
Qonunchilikda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish va tadbirkorlik sohasida korrupsiyaning oldini olishga doir boshqa chora-tadbirlar ham nazarda tutilishi mumkin.
(20-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
21-modda. Manfaatlar toʻqnashuvining oldini olish va uni bartaraf etishga doir chora-tadbirlar
Davlat organlarining xodimlari mansab yoki xizmat majburiyatlarini bajarish chogʻida manfaatlar toʻqnashuviga olib keladigan yoki olib kelishi mumkin boʻlgan shaxsiy manfaatdorlikka yoʻl qoʻymasligi kerak.
Manfaatlar toʻqnashuvi yuzaga kelgan taqdirda, davlat organlarining xodimlari oʻzining bevosita rahbarini darhol xabardor qilishi kerak. Manfaatlar toʻqnashuvi mavjudligi toʻgʻrisida maʼlumotlar olgan rahbar bu toʻqnashuvning oldini olish yoki uni bartaraf etish yuzasidan oʻz vaqtida choralar koʻrishi shart.
Davlat organlarining maxsus boʻlinmalari yoki odob komissiyalari manfaatlar toʻqnashuvini hal etish qoidalariga rioya etilishi yuzasidan monitoringni amalga oshiradi.
Davlat organlarining manfaatlar toʻqnashuvining oldini olish yoki uni bartaraf etish talablari buzilishiga yoʻl qoʻygan xodimlari, shuningdek ularning rahbarlari qonunchilikka muvofiq javobgar boʻladi.
(21-moddaning toʻrtinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
22-modda. Maʼmuriy tartib-taomillar sohasida korrupsiyaning oldini olishga doir chora-tadbirlar
Maʼmuriy tartib-taomillar sohasida korrupsiyaning oldini olishga doir chora-tadbirlar quyidagilardan iborat:
qonuniylik va adolatlilik prinsiplarini taʼminlash, maʼmuriy-boshqaruv jarayonining begʻarazligi kafolatlarini yaratish, ushbu jarayonning shaffofligini, tashqi va ichki nazorat uchun ochiqligini oshirish;
oʻz ixtiyoricha harakat qilish vakolatlarini cheklagan holda maʼmuriy tartib-taomillarni batafsil tartibga solish, byurokratik rasmiyatchilikka yoʻl qoʻymaslik;
soddalashtirilgan maʼmuriy tartib-taomillarni joriy etish;
davlat organlarining qarorlari ustidan shikoyat qilishning va yetkazilgan zarar oʻrnini qoplashning samarali mexanizmlarini belgilash.
Qonunchilikda maʼmuriy tartib-taomillar sohasida korrupsiyaning oldini olishga doir boshqa chora-tadbirlar ham nazarda tutilishi mumkin.
(22-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
23-modda. Davlat xaridlarini amalga oshirish sohasida korrupsiyaning oldini olishga doir chora-tadbirlar
Davlat xaridlarini amalga oshirish sohasida korrupsiyaning oldini olishga doir chora-tadbirlar quyidagilardan iborat:
davlat xaridlarini amalga oshirish tartib-taomillari toʻgʻrisidagi axborotning shaffofligi va ochiqligini taʼminlash;
adolatli raqobatni va qarorlar qabul qilish chogʻida xolisona mezonlardan foydalanilishini taʼminlash;
ichki nazoratning samarali tizimini, shuningdek davlat xaridlarini oʻtkazish natijalari yuzasidan shikoyat qilish va nizolashishning samarali tartib-taomilini yaratish;
davlat elektron savdolarining samarali ishlashini taʼminlash.
Qonunchilikda davlat xaridlarini amalga oshirish sohasida korrupsiyaning oldini olishga doir boshqa chora-tadbirlar ham nazarda tutilishi mumkin.
(23-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
24-modda. Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi
Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi:
korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarni sodir etish imkoniyatini yaratadigan, korrupsiyaga sabab boʻladigan omillarni aniqlashga;
korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarni sodir etish imkoniyatini yaratadigan loyihani qabul qilish oqibatlarini umumiy baholashga;
normativ-huquqiy hujjatlarni qoʻllash jarayonida korrupsiya xususiyatiga ega xavflarning yuzaga kelishi ehtimolini prognoz qilishga;
korrupsiyaga sabab boʻlgan, aniqlangan omillarni bartaraf etishga qaratilgan tavsiyalarni ishlab chiqishga va choralar koʻrishga yoʻnaltirilgan jarayondan iborat boʻladi.
Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi “Normativ-huquqiy hujjatlarning va ular loyihalarining korrupsiyaga qarshi ekspertizasi toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonunida belgilangan tartibda oʻtkaziladi.
(24-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2023-yil 8-avgustdagi OʻRQ-860-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 09.08.2023-y., 03/23/860/0571-son)
5-bob. Korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarni aniqlash, ularga chek qoʻyish, javobgarlikning muqarrarligi
25-modda. Korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarni oʻz vaqtida aniqlash va ularga chek qoʻyishga, korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarni sodir etganlik uchun javobgarlikning muqarrarligi prinsipini taʼminlashga doir chora-tadbirlar
Korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarni oʻz vaqtida aniqlash va ularga chek qoʻyishga, korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarni sodir etganlik uchun javobgarlikning muqarrarligi prinsipini taʼminlashga doir chora-tadbirlar quyidagilardan iborat:
korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha faoliyatni bevosita amalga oshiruvchi davlat organlarining korrupsiyaning holatini va tendensiyalarini tizimli tahlil qilishga asoslangan samarali ishini tashkil etish, ularning faoliyatida korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarga yoʻl qoʻymaslik;
korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarga qarshi kurashning zamonaviy shakllari va usullaridan foydalanish, huquqni muhofaza qiluvchi organlarning texnik taʼminoti darajasini oshirish, ularning ishiga zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish;
sudlarning mustaqilligi va erkinligini, ular faoliyatining ochiqligini taʼminlash;
korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha faoliyatni bevosita amalga oshiruvchi davlat organlari oʻrtasida muvofiqlashtirishni va hamkorlikni taʼminlash;
jismoniy va yuridik shaxslarning korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar faktlariga doir murojaatlari toʻliq, xolisona va oʻz vaqtida koʻrib chiqilishini taʼminlash;
korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisida axborot bergan shaxslarning himoya qilinishini taʼminlash;
korrupsiyaga qarshi kurashning samarali jinoyat-huquqiy va jinoyat-protsessual mexanizmlarini yaratish.
26-modda. Davlat organlari xodimlarining korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar faktlari toʻgʻrisida xabar qilish majburiyati
Davlat organlarining xodimlari ularni korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar sodir etishga koʻndirish maqsadida biror-bir shaxs oʻzlariga murojaat etganligiga doir barcha hollar toʻgʻrisida, shuningdek davlat organlarining boshqa xodimlari tomonidan sodir etilgan shunga oʻxshash huquqbuzarliklarning oʻzlariga maʼlum boʻlib qolgan har qanday faktlari haqida oʻz rahbarini yoxud huquqni muhofaza qiluvchi organlarni xabardor etishi shart.
Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilgan majburiyatning davlat organlarining xodimlari tomonidan bajarilmaganligi qonunchilikka muvofiq javobgarlikka sabab boʻladi.
(26-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
27-modda. Korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar uchun javobgarlik
Korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar sodir etganlik qonunchilikka muvofiq javobgarlikka sabab boʻladi.
(27-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Korrupsiyaga oid huquqbuzarlik sodir etgan shaxslar sudning qaroriga koʻra muayyan huquqlardan, shu jumladan muayyan lavozimlarni egallash huquqidan qonunga muvofiq mahrum etilishi mumkin.
Yuridik shaxslar korrupsiyaga oid huquqbuzarliklarni sodir etganlik uchun qonunda belgilangan tartibda javobgar boʻladi.
Korrupsiyaga oid huquqbuzarlik natijasida tuzilgan bitimlarni haqiqiy emas deb topish qonunda belgilangan tartibda, vakolatli davlat organining, manfaatdor shaxsning arizasiga asosan sud tomonidan amalga oshiriladi.
(27-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 22-iyundagi OʻRQ-1155-sonli Qonuniga asosan toʻrtinchi qism bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.06.2026-y., 03/26/1155/0616-son)
271-modda. Korrupsiyaga oid jinoyatlarni sodir etishda aybdor deb topilgan shaxslarning elektron reyestri
Korrupsiyaga oid jinoyatlarni sodir etishda aybdor deb topilgan shaxslar Korrupsiyaga oid jinoyatlarni sodir etishda aybdor deb topilgan shaxslarning elektron reyestriga (bundan buyon matnda elektron reyestr deb yuritiladi) kiritiladi.
Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi korrupsiyaga oid jinoyatlarni sodir etishda aybdor deb topilgan shaxslarga nisbatan ayblov hukmi (ajrim) qonuniy kuchga kirgan paytdan eʼtiboran uch ish kuni ichida elektron reyestrga shaxs haqidagi maʼlumotlarni kiritadi.
Elektron reyestrda korrupsiyaga oid jinoyatlarni sodir etishda aybdor deb topilgan shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar Oʻzbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksida belgilangan sudlanganlik muddati davomida saqlanadi.
Elektron reyestrga kiritilgan shaxslarga nisbatan quyidagi cheklovlar belgilanadi:
davlat xizmatiga kirish va davlat mukofotlari bilan taqdirlanish;
saylanadigan va alohida tartibda tayinlanadigan lavozimlarga nomzodining koʻrsatilishi;
davlat organlari huzuridagi jamoatchilik kengashlari hamda idoralararo kollegial organlarning aʼzosi boʻlish;
oʻzi taʼsis etgan va (yoki) ustav fondidagi (ustav kapitalidagi) ulushining 50 foizidan koʻproq qismiga oʻzi egalik qiladigan tadbirkorlik subyektlarining davlat xaridlarida va davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisidagi bitimda ishtirokchi (ijrochi) sifatida qatnashish;
davlat ulushi 50 foizdan yuqori boʻlgan tashkilotlarda va davlat taʼlim muassasalarida rahbarlik lavozimlarida faoliyat yuritish.
Elektron reyestr Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi tomonidan Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi bilan hamkorlikda yuritiladi.
Elektron reyestrdan maʼlumot olish tartibi, korrupsiyaga oid jinoyatlarni sodir etishda aybdor deb topilgan shaxslarni Elektron reyestrdan chiqarish asoslari va tartibi, shuningdek davlat organlarining Elektron reyestrni yuritish borasidagi hamkorligi qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
(271-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 22-iyundagi OʻRQ-1155-sonli Qonuniga asosan kiritilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.06.2026-y., 03/26/1155/0616-son)
28-modda. Korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi axborotni xabar qiluvchi shaxslarni va ularning yaqin qarindoshlarini himoya qilish
Korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi axborotni xabar qiluvchi shaxslar va ularning yaqin qarindoshlari davlat himoyasida boʻladi.
Korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisida xabar qiluvchi shaxslar toʻgʻrisidagi maʼlumotlar xizmat sirini tashkil etadi hamda faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda va shaxsning oʻzining, shuningdek korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi organ rahbarining yozma ruxsati asosida oshkor etiladi.
Korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisida xabar qiluvchi shaxslarning hamda ularning yaqin qarindoshlarining hayotiga va sogʻligʻiga haqiqiy tahdidni, ularga nisbatan zoʻrlik ishlatilganligini, ularning mol-mulki yoʻq qilinganligini yoki shikastlantirilganligini tasdiqlovchi yetarli asoslar mavjud boʻlgan taqdirda, korrupsiyaga qarshi kurashishni amalga oshiruvchi organlar “Jabrlanuvchilarni, guvohlarni va jinoyat protsessining boshqa ishtirokchilarini himoya qilish toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq ularni himoya qilish boʻyicha zarur choralar koʻrishi shart.
Korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi axborotni xabar qiluvchi shaxslarning va ularning yaqin qarindoshlarining huquqlari va qonuniy manfaatlariga korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisida xabar qilganligi sababli tajovuz qilishga, shuningdek ish beruvchi tomonidan ularning mehnatga oid huquqlari buzilishiga yoʻl qoʻyilmaydi hamda bu qonunga koʻra javobgarlikka sabab boʻladi.
Oʻzi mehnat faoliyatini olib borayotgan davlat organida korrupsiyaga oid jinoyat toʻgʻrisida asosli xabar bergan shaxsga nisbatan Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligini oldindan xabardor etmagan holda ikki yil davomida intizomiy jazo choralarini qoʻllashga yoʻl qoʻyilmaydi.
Korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisida xabar qiluvchi shaxslarni ragʻbatlantirish davlat tomonidan kafolatlanadi.
Ragʻbatlantirish bir martalik pul mukofoti, tashakkurnoma, esdalik sovgʻasi shaklida yoki qonunchilikda taqiqlanmagan boshqa shakllarda amalga oshirilishi mumkin.
(28-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 22-iyundagi OʻRQ-1155-sonli Qonuniga asosan beshinchi, oltinchi va yettinchi qismlar bilan toʻldirilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.06.2026-y., 03/26/1155/0616-son)
Korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisida xabar qiluvchi shaxslarni ragʻbatlantirish Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
Ushbu moddaning qoidalari korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisida bila turib yolgʻon axborotni xabar qilgan shaxslarga nisbatan tatbiq etilmaydi, ular bunday huquqbuzarlik uchun qonunga muvofiq javobgar boʻladi.
(28-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 18-noyabrdagi OʻRQ-729-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 19.11.2021-y., 03/21/729/1064-son)
281-modda. Davlat organlari va tashkilotlari komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmalari xodimlarining xavfsizlik kafolatlari
Davlat organlari va tashkilotlarining komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmalari xodimlari davlat himoyasidadir.
Davlat organlari va tashkilotlarining komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmalari xodimlarining turar joyiga yoki xizmat xonasiga, foydalanadigan transportiga kirish, ularni koʻzdan kechirish, ularda tintuv oʻtkazish yoki ulardan ashyoni olish, ularning telefondagi soʻzlashuvlarini eshitish, xodimlarni koʻzdan kechirish va ularni shaxsiy tintuv qilish, shuningdek ularning xat-xabarlarini, ularga tegishli ashyolar va hujjatlarni koʻzdan kechirish, olib qoʻyish yoxud olish faqat Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurorining yozma ruxsati bilan, belgilangan tartibda amalga oshirilishi mumkin.
Davlat organlari va tashkilotlarining komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmalari xodimini, shu jumladan u bilan mehnat shartnomasi tugatilganidan yoki xizmatdan boʻshatilganidan keyin ikki yil ichida sobiq xodimini guvoh yoki gumon qilinuvchi sifatida soʻroq qilishga, ularga nisbatan qamoqqa olish tarzidagi ehtiyot chorasini qoʻllashga va ushlab turishga Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori xabardor etilgan holda, belgilangan tartibda yoʻl qoʻyiladi.
Davlat organlari va tashkilotlarining komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmalari xodimlariga nisbatan jinoyat ishi faqat Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokurori tomonidan qoʻzgʻatilishi mumkin.
Davlat organlari va tashkilotlarining komplayens va korrupsiyaga qarshi ichki nazorat tuzilmalari xodimlari qonunchilikda belgilangan tartibda huquqiy va ijtimoiy jihatdan himoya qilinadi.
(281-modda Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 22-iyundagi OʻRQ-1155-sonli Qonuniga asosan kiritilgan — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 23.06.2026-y., 03/26/1155/0616-son)
29-modda. Korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar natijasida qabul qilingan qarorlarni bekor qilish yoki oʻzgartirish
Korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar natijasida qabul qilingan qarorlar manfaatdor shaxsning arizasiga koʻra vakolatli davlat organi, boshqa tashkilot yoki mansabdor shaxs tomonidan bekor qilinishi yoxud oʻzgartirilishi yoki sud tartibida haqiqiy emas deb topilishi mumkin.
Korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar sodir etilganligi natijasida qabul qilingan qaror bekor qilingan, oʻzgartirilgan yoki haqiqiy emas deb topilgan taqdirda, uning qabul qilinishi natijasida jismoniy va yuridik shaxslarga yetkazilgan zararning oʻrni qonunchilikda belgilangan tartibda qoplanishi lozim.
(29-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
6-bob. Yakunlovchi qoidalar
30-modda. Korrupsiya sohasidagi tadqiqotlar
Korrupsiyaning holatini, xususiyatini, miqyoslarini, oʻzgarishlarini va tendensiyalarini, shuningdek korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi davlat siyosatining amalga oshirilish samaradorligini oʻrganish davlat organlari tomonidan fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va boshqa tashkilotlar, ommaviy axborot vositalari, shuningdek fuqarolar bilan hamkorlikda sotsiologik, maxsus, ilmiy tadqiqotlar hamda boshqa turdagi tadqiqotlar oʻtkazish yoʻli bilan doimiy asosda amalga oshiriladi.
Sotsiologik tadqiqotlar korrupsiyaga eng koʻp duchor boʻlgan tarmoqlar va sohalarni, uning yuzaga kelishi sabablari va shart-sharoitlarini aniqlash, shuningdek mazkur faoliyatga jalb etilgan ijtimoiy guruhlarni aniqlash maqsadida sotsiologik soʻrovlar oʻtkazish va boshqa usullardan foydalanish yoʻli bilan jamoatchilik fikrini tizimli oʻrganishni oʻz ichiga oladi.
Maxsus tadqiqotlar huquqni muhofaza qiluvchi va nazorat qiluvchi organlarning korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha faoliyati natijalarini, korrupsiyaga oid jinoyatchilikning holatini, korrupsiya koʻrsatkichlarining statistika hisobini muntazam ravishda tizimli tahlil qilishni, davlat va jamiyat hayotining barcha sohalarida korrupsiyaning xususiyati va miqyoslarini, oʻzgarishlari va tendensiyalarini oʻrganishni oʻz ichiga oladi.
Ilmiy tadqiqotlar korrupsiyaga qarshi kurashish muammolari boʻyicha ilmiy tadqiqotlar oʻtkazishni, ilmiy uslubiyotlar va tavsiyalar ishlab chiqishni, ularni amaliyotga oqilona joriy etishni, korrupsiyaga qarshi kurashishda qoʻllanilayotgan shakllar va usullar samaradorligini prognoz qilish hamda ilmiy tahlil etishni oʻz ichiga oladi.
Davlat korrupsiyaga qarshi kurashish sohasidagi tadqiqotlarni qoʻllab-quvvatlaydi va ragʻbatlantiradi.
31-modda. Axborot olish
Har kim davlat organlarining tashkil etilishi va faoliyat koʻrsatishi toʻgʻrisida, shu shaxsning oʻziga yoki shaxslar guruhiga taalluqli boʻlgan hujjatlarning qabul qilinish jarayonlari haqida axborot olish huquqiga ega.
Davlat organlari, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari, nodavlat notijorat tashkilotlari va boshqa tashkilotlar korrupsiya bilan bogʻliq boʻlgan, jamiyat uchun ahamiyatga molik voqealar, faktlar, hodisalar va jarayonlar toʻgʻrisidagi xabarlarni qonunchilikda belgilangan tartibda ommaviy axborot vositalariga taqdim etadi.
(31-moddaning ikkinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Axborot olish faqat qonunga muvofiq cheklanishi mumkin.
32-modda. Korrupsiyaga qarshi kurashish sohasida xalqaro hamkorlik
Korrupsiyaga qarshi kurashish sohasida xalqaro hamkorlik Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi va xalqaro shartnomalariga muvofiq amalga oshiriladi.
(32-moddaning birinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlari chet davlatlarning vakolatli organlariga zarur axborotni taqdim etish toʻgʻrisida soʻrovlar yuborish va ularning soʻrovlariga javob berish huquqiga ega.
Korrupsiyaga qarshi kurashish boʻyicha faoliyatni amalga oshiruvchi davlat organlari korrupsiyaga oid huquqbuzarliklar natijasida olingan mol-mulkni Oʻzbekiston Respublikasining qonunchiligi va xalqaro shartnomalariga muvofiq qaytarish choralarini koʻradi.
(32-moddaning uchinchi qismi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
33-modda. Qonunchilikni ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
(33-moddaning nomi Oʻzbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi OʻRQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid boʻlgan oʻz normativ-huquqiy hujjatlarini koʻrib chiqishlari va bekor qilishlarini taʼminlasin.
34-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy eʼlon qilingan kundan eʼtiboran kuchga kiradi.
Oʻzbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2017-yil 3-yanvar,
OʻRQ-419-son
(Oʻzbekiston Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2017-y., 1-son, 2-modda; Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi, 16.01.2019-y., 03/19/516/2484-son; 24.05.2019-y., 03/19/542/3177-son, 2019-y., 2-son, 47-modda; Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son, 19.11.2021-y., 03/21/729/1064-son; 09.08.2023-y., 03/23/860/0571-son; 05.06.2024-y., 03/24/931/0402-son; 26.02.2025-y., 03/25/1038/0188-son; 23.06.2026-y., 03/26/1155/0616-son)
Закон Республики Узбекистан
О противодействии коррупции
Принят Законодательной палатой 24 ноября 2016 года
Одобрен Сенатом 13 декабря 2016 года
Глава 1. Общие положения
Статья 1. Цель настоящего Закона
Целью настоящего Закона является регулирование отношений в области противодействия коррупции.
Статья 2. Законодательство о противодействии коррупции
Законодательство о противодействии коррупции состоит из настоящего Закона и иных актов законодательства.
Если международным договором Республики Узбекистан установлены иные правила, чем те, которые предусмотрены законодательством о противодействии коррупции, то применяются правила международного договора.
Статья 3. Основные понятия
В настоящем Законе применяются следующие основные понятия:
коррупция — незаконное использование лицом своего должностного или служебного положения с целью получения материальной или нематериальной выгоды в личных интересах или в интересах иных лиц, а равно незаконное предоставление такой выгоды;
коррупционное правонарушение — деяние, обладающее признаками коррупции, за совершение которого законодательством предусмотрена ответственность;
конфликт интересов — ситуация, при которой личная заинтересованность (прямая или косвенная) лица влияет или может повлиять на надлежащее исполнение им своих должностных или служебных обязанностей и при которой возникает (реальный конфликт интересов) либо может возникнуть (потенциальный конфликт интересов) противоречие между личной заинтересованностью и правами, законными интересами граждан, организаций, общества или государства.
(абзац четвертый статьи 3 в редакции Закона Республики Узбекистан от 5 июня 2024 года № ЗРУ-931 — Национальная база данных законодательства, 05.06.2024 г., № 03/24/931/0402 — Вступает в силу с 6 декабря 2024 года)
Статья 4. Основные принципы противодействия коррупции
Основными принципами противодействия коррупции являются:
законность;
приоритетность прав, свобод и законных интересов граждан;
открытость и прозрачность;
системность;
взаимодействие государства и гражданского общества;
приоритетность мер по предупреждению коррупции;
неотвратимость ответственности.
Статья 5. Основные направления государственной политики в области противодействия коррупции
Основными направлениями государственной политики в области противодействия коррупции являются:
повышение правового сознания и правовой культуры населения, формирование в обществе нетерпимого отношения к коррупции;
реализация мер по предупреждению коррупции во всех сферах жизнедеятельности государства и общества;
своевременное выявление, пресечение коррупционных правонарушений, устранение их последствий, причин и условий, им способствующих, обеспечение принципа неотвратимости ответственности за совершение коррупционных правонарушений.
Статья 6. Государственные и иные программы в области противодействия коррупции
Государственная политика в области противодействия коррупции может осуществляться на основе государственных и иных программ.
Государственные и иные программы разрабатываются и реализуются в целях обеспечения эффективного исполнения положений настоящего Закона, принятия комплексных и системных мер по противодействию коррупции исходя из состояния и тенденций коррупции.
Глава 2. Органы, организации и структуры, осуществляющие и участвующие в деятельности по противодействию коррупции
Статья 7. Государственные органы и структуры, осуществляющие деятельность по противодействию коррупции
Государственными органами и структурами, непосредственно осуществляющими деятельность по противодействию коррупции, являются:
Агентство по противодействию коррупции Республики Узбекистан;
(часть первая статьи 7 дополнена абзацем вторым Законом Республики Узбекистан от 18 ноября 2021 года № ЗРУ-729 — Национальная база данных законодательства, 19.11.2021 г., № 03/21/729/1064)
структуры комплаенса и внутреннего антикоррупционного контроля государственных органов и организаций, предприятий с государственным участием (далее — структуры комплаенса и внутреннего антикоррупционного контроля государственных органов и организаций);
Генеральная прокуратура Республики Узбекистан;
Служба государственной безопасности Республики Узбекистан;
(абзац третий части первой статьи 7 в редакции Закона Республики Узбекистан от 18 февраля 2019 года № ЗРУ-522 — Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 2, ст. 47)
Министерство внутренних дел Республики Узбекистан;
Министерство юстиции Республики Узбекистан;
Департамент по борьбе с экономическими преступлениями при Генеральной прокуратуре Республики Узбекистан.
(абзац шестой части первой статьи 7 в редакции Закона Республики Узбекистан от 15 января 2019 года № ЗРУ-516 — Национальная база данных законодательства, 16.01.2019 г., № 03/19/516/2484)
Деятельность по противодействию коррупции осуществляют и иные государственные органы в соответствии с законодательством.
Статья 8. Национальный совет по противодействию коррупции Республики Узбекистан
Для правовой и методической координации деятельности органов и организаций, осуществляющих и участвующих в деятельности по противодействию коррупции, создается Национальный совет по противодействию коррупции Республики Узбекистан (далее — Национальный совет).
Состав Национального совета утверждается Президентом Республики Узбекистан и состоит из председателя, заместителя председателя и членов Национального совета.
Председатель Сената Олий Мажлиса Республики Узбекистан является председателем Национального совета, заместитель Спикера Законодательной палаты Олий Мажлиса Республики Узбекистан — заместителем председателя Национального совета.
Основными задачами Национального совета являются:
(абзац первый части третьей статьи 8 в редакции Закона Республики Узбекистан от 18 ноября 2021 года № ЗРУ-729 — Национальная база данных законодательства, 19.11.2021 г., № 03/21/729/1064)
организация разработки и реализации государственных и иных программ в области противодействия коррупции;
правовая и методическая координация деятельности и обеспечение взаимодействия органов и организаций, осуществляющих и участвующих в деятельности по противодействию коррупции;
организация разработки и реализации мер по повышению правового сознания и правовой культуры населения, формированию в обществе нетерпимого отношения к коррупции;
обеспечение повышения эффективности мер по предупреждению, выявлению, пресечению коррупционных правонарушений, устранению их последствий, а также причин и условий, им способствующих;
сбор и анализ информации о состоянии и тенденциях коррупции;
осуществление мониторинга за реализацией мер по противодействию коррупции, оценка эффективности существующих организационно-практических и правовых механизмов в данной сфере;
подготовка предложений по совершенствованию законодательства о противодействии коррупции и улучшению работы в данной сфере;
координация деятельности территориальных советов.
(абзац девятый части третьей статьи 8 в редакции Закона Республики Узбекистан от 18 ноября 2021 года № ЗРУ-729 — Национальная база данных законодательства, 19.11.2021 г., № 03/21/729/1064)
Агентство по противодействию коррупции Республики Узбекистан является рабочим органом Национального совета.
(статья 8 дополнена частью четвертой Законом Республики Узбекистан от 18 ноября 2021 года № ЗРУ-729 — Национальная база данных законодательства, 19.11.2021 г., № 03/21/729/1064)
Заседание Совета является основной организационной формой деятельности Совета. Совет, как правило, ежеквартально рассматривает на своих заседаниях вопросы, входящие в его компетенцию.
Заседание Совета является правомочным при участии в нем более половины его членов.
Исполнение решений, принимаемых на заседаниях Совета, является обязательным для государственных органов и организаций.
Статья 81. Полномочия Агентства по противодействию коррупции Республики Узбекистан в области противодействия коррупции
Агентство по противодействию коррупции Республики Узбекистан является специально уполномоченным органом по формированию и реализации государственной политики в сфере предупреждения и противодействия коррупции, организации эффективного совместного взаимодействия государственных органов, средств массовой информации, институтов гражданского общества и иных представителей негосударственного сектора, а также по международному сотрудничеству в данной сфере.
Агентство по противодействию коррупции Республики Узбекистан в пределах своих полномочий:
формирует и реализует государственную политику в области предупреждения и противодействия коррупции;
принимает непосредственное участие в формировании и реализации программ, направленных на устранение системных причин и условий коррупционных правонарушений и повышение эффективности мер по противодействию коррупции;
проводит системный анализ состояния коррупции в стране, а также выявляет сферы с высокими коррупционными рисками, причины и условия совершения коррупционных правонарушений;
ежегодно подготавливает Национальный доклад о противодействии коррупции в Республике Узбекистан и вносит его на рассмотрение Президенту Республики Узбекистан и палатам Олий Мажлиса Республики Узбекистан;
взаимодействует с профильными комитетами по противодействию коррупции Законодательной палаты и Сената Олий Мажлиса Республики Узбекистан, соответствующим комитетом Жокаргы Кенеса Республики Каракалпакстан, комиссиями по противодействию коррупции областных и Ташкентского городского, районных и городских Кенгашей народных депутатов;
проводит комплексный анализ результатов расследования коррупционных преступлений, в первую очередь наносящих вред национальным интересам и международному авторитету Республики Узбекистан, об итогах которого информирует Президента Республики Узбекистан и палаты Олий Мажлиса Республики Узбекистан;
осуществляет контроль за достижением полного возмещения вреда интересам общества и государства, нанесенного коррупционными преступлениями;
осуществляет анализ эффективности системы антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов и их проектов с внесением предложений по ее совершенствованию;
организует совместно с институтами гражданского общества составление Национального индекса восприятия коррупции, оценивающего в том числе уровень коррупции в разрезе регионов, секторов экономики и других сфер;
устанавливает требование, согласно которому государственный заказчик в целях предотвращения и борьбы с коррупцией в сфере государственных закупок применяет антикоррупционный стандарт ISO: 37001;
организует разработку и реализацию территориальных программ, направленных на предупреждение коррупции на местах;
предоставляет в порядке, установленном законодательством, средствам массовой информации материалы по коррупционным проявлениям;
осуществляет аналитическую, а также правовую и методическую координацию деятельности министерств и ведомств в сфере предупреждения и противодействия коррупции, организует эффективное взаимодействие государственных органов, средств массовой информации, институтов гражданского общества и иных представителей негосударственного сектора по данным вопросам;
вносит обязательные для рассмотрения представления о приостановлении исполнения или отмене решений органов исполнительной власти, органов хозяйственного управления и их должностных лиц в случае выявления в них признаков коррупции;
создает необходимые условия для активного привлечения представителей институтов гражданского общества к мероприятиям, направленным на предупреждение коррупции, разрабатывает и совместно реализует с ними программы социального партнерства по предупреждению, противодействию коррупции и формированию в обществе нетерпимого отношения к ней;
разрабатывает и реализует меры по повышению правового сознания и правовой культуры населения;
разрабатывает и реализует меры, направленные на формирование в обществе нетерпимого отношения ко всем проявлениям коррупции путем распространения информации по вопросам предупреждения и противодействия коррупции, а также организации антикоррупционного обучения;
осуществляет мониторинг эффективного функционирования структур комплаенса и внутреннего антикоррупционного контроля государственных органов и организаций, а также внедрения иных инструментов по противодействию коррупции;
содействует внедрению стандартов добропорядочности на государственной службе, а также предупреждению и урегулированию конфликта интересов, принимает меры по обеспечению открытости деятельности государственных органов и организаций;
разрабатывает систему декларирования доходов и имущества государственных служащих, а также конфликта интересов, и организует ее эффективное функционирование.
Агентство по противодействию коррупции Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
(статья 81 введена Законом Республики Узбекистан от 18 ноября 2021 года № ЗРУ-729 — Национальная база данных законодательства, 19.11.2021 г., № 03/21/729/1064)
Статья 82. Территориальные советы по противодействию коррупции Республики Каракалпакстан, областей и города Ташкента
В Республике Каракалпакстан, областях и городе Ташкенте создаются территориальные советы по противодействию коррупции (далее — территориальные советы).
Территориальные советы утверждаются решением Национального совета в составе представителей территориальных структур государственных органов и организаций, депутатов Жокаргы Кенеса Республики Каракалпакстан, областных и Ташкентского городского Кенгашей народных депутатов, негосударственных некоммерческих организаций и других институтов гражданского общества.
Председатель Жокаргы Кенеса Республики Каракалпакстан, председатели областных и Ташкентского городского Кенгашей народных депутатов являются председателями территориальных советов.
Секретариаты Жокаргы Кенеса Республики Каракалпакстан, областных и Ташкентского городского Кенгашей народных депутатов являются рабочим органом соответствующих территориальных советов.
Основными задачами территориальных советов являются:
организация реализации на местах государственных и иных программ в сфере противодействия коррупции;
правовая и методическая координация деятельности территориальных структур государственных органов и организаций по противодействию коррупции и обеспечение их взаимодействия;
заслушивание информации руководителей территориальных структур государственных органов и организаций о состоянии проводимой работы по предупреждению и противодействию коррупции, а также запланированных в дальнейшем мероприятиях;
обеспечение разработки и реализации мер по повышению правового сознания и правовой культуры населения региона, формированию в обществе нетерпимого отношения к коррупции;
разработка и реализация программы мер по противодействию коррупции исходя из состояния коррупционных правонарушений в определенной сфере или регионе, уровня восприятия коррупции населением;
принятие мер по изучению и устранению коррупциогенных факторов на объектах с высоким коррупционным риском в регионе путем создания рабочих групп в составе депутатов местных Кенгашей народных депутатов, представителей государственных органов, осуществляющих деятельность по противодействию коррупции, контролирующих органов, органов самоуправления граждан, негосударственных некоммерческих и иных организаций;
внесение предложений по принятию соответствующих мер в отношении должностных лиц, допустивших медлительность и безответственность в обеспечении исполнения задач, направленных на предупреждение коррупции;
подготовка и внесение в Национальный совет предложений по совершенствованию законодательства о противодействию коррупции, улучшению работы в данной сфере.
Основной организационной формой деятельности территориального совета является его заседание. Территориальный совет, как правило, ежеквартально рассматривает на своих заседаниях вопросы, входящие в его компетенцию.
Заседание территориального совета считается правомочным при участии в нем более половины его членов.
Исполнение решений, принимаемых на заседаниях территориального совета, является обязательным для государственных органов и организаций региона.
Статья 83. Структуры комплаенса и внутреннего антикоррупционного контроля государственных органов и организаций
В государственных органах и организациях в установленном законодательством порядке создаются структуры комплаенса и внутреннего антикоррупционного контроля, состоящие из должности, службы и (или) подразделения, наделенных отдельными правоохранительными задачами в сфере противодействия коррупционным проявлениям и коррупционным правонарушениям.
Структуры комплаенса и внутреннего антикоррупционного контроля государственных органов и организаций:
принимают непосредственное участие в реализации внутренней политики по противодействию коррупции и координации деятельности в данной сфере в системе государственного органа и организации;
обеспечивают внедрение эффективных механизмов и системы контроля, направленных на предупреждение коррупционных проявлений в деятельности государственного органа и организации;
принимают меры по соблюдению закона в системе государственного органа и организации, укреплению духа уважения к нему, созданию атмосферы нетерпимого отношения к коррупции и формированию позитивного общественного мнения в этом направлении;
координируют деятельность подразделений, осуществляющих задачи по противодействию коррупции, контролирующих оборот бюджетных средств, а также подразделений собственной безопасности в системе государственного органа и организации;
разрабатывают необходимые меры по системному анализу и оценке, устранению и предупреждению коррупционных рисков, а также организуют их исполнение;
принимают меры по совершенствованию деятельности по противодействию коррупции в системе государственного органа и организации;
осуществляют систему антикоррупционного контроля, направленную на обеспечение прозрачности в деятельности государственного органа и организации, предупреждение случаев аффилированности и конфликта интересов;
организуют проведение в установленном порядке проверок по фактам коррупции и их предупреждению в государственном органе и организации, а также принятие строгих мер ответственности;
взаимодействуют с государственными органами и организациями, осуществляющими деятельность по противодействию коррупции и участвующими в ней.
Структуры комплаенса и внутреннего антикоррупционного контроля государственных органов и организаций осуществляют и иные задачи в соответствии с законодательством.
Структуры комплаенса и внутреннего антикоррупционного контроля государственных органов и организаций при осуществлении возложенных на них задач имеют право:
пользоваться информацией и базами данных, необходимыми для осуществления возложенных на них задач в системе государственного органа и организации;
принимать меры по устранению причин и условий, способствующих совершению коррупционных правонарушений в государственном органе и организации;
организовывать антикоррупционные меры и контрольные мероприятия в системе государственного органа и организации самостоятельно или с созданием рабочей группы;
взаимодействовать с органами, осуществляющими оперативно-розыскную деятельность, доследственную проверку и следствие, по вопросам противодействия коррупции, принимать меры по их привлечению в установленном порядке;
прямо или косвенно наблюдать и фиксировать действия лиц, события и процессы в целях выявления коррупциогенных факторов, их предупреждения и пресечения коррупционных проявлений;
запрашивать и получать от государственных органов и иных организаций, граждан сведения и иные необходимые документы и материалы для осуществления возложенных на них задач;
беспрепятственно входить на объекты государственного органа и организации в целях ознакомления с соответствующими документами и материалами при необходимости в рамках осуществления своих полномочий;
напрямую и самостоятельно информировать вышестоящие службы комплаенса о выявленных коррупционных проявлениях в системе государственного органа и организации;
устанавливать в установленном порядке негласное сотрудничество с определенными лицами в целях выявления и пресечения коррупционных проявлений в системе государственного органа и организации;
представлять собранные материалы по выявленным фактам коррупционных правонарушений в системе государственного органа и организации для принятия законных мер в соответствующие правоохранительные органы или непосредственно в их структуры комплаенса и внутреннего антикоррупционного контроля;
вносить обязательные для рассмотрения указания по предупреждению случаев нарушения закона в системе государственного органа и организации и представления об устранении этих случаев.
Структуры комплаенса и внутреннего антикоррупционного контроля государственных органов и организаций обладают и иными правами, установленными законодательством.
При выявлении признаков коррупционных правонарушений со стороны первых руководителей государственного органа и организации или наличии достаточных оснований полагать, что они покровительствуют деятельности преступной группы, их заместитель по комплаенсу и внутреннему антикоррупционному контролю по согласованию с вышестоящей службой комплаенса и внутреннего антикоррупционного контроля наделяется полномочием напрямую представлять соответствующие документы и сведения в правоохранительные органы, а также вносить предложение о временном приостановлении права принятия управленческих решений по кадровым вопросам и финансовым расходам либо о временном отстранении соответствующего руководителя или сотрудника от исполнения обязанностей.
Деятельность структур комплаенса и внутреннего антикоррупционного контроля государственных органов и организаций координируется Службой комплаенса Администрации Президента Республики Узбекистан.
Статья 9. Полномочия Генеральной прокуратуры Республики Узбекистан в области противодействия коррупции
Генеральная прокуратура Республики Узбекистан в пределах своих полномочий:
участвует в разработке и реализации государственных и иных программ в области противодействия коррупции;
осуществляет надзор за точным и единообразным исполнением законодательства о противодействии коррупции;
координирует деятельность органов, осуществляющих оперативно-розыскную деятельность, доследственную проверку, дознание, предварительное следствие в области противодействия коррупции;
(абзац четвертый части первой статьи 9 в редакции Закона Республики Узбекистан от 18 ноября 2021 года № ЗРУ-729 — Национальная база данных законодательства, 19.11.2021 г., № 03/21/729/1064)
осуществляет предварительное следствие по преступлениям, связанным с коррупцией;
осуществляет сбор и анализ информации о состоянии коррупции и результатах противодействия коррупции;
рассматривает обращения физических и юридических лиц по фактам коррупции и принимает меры по восстановлению их нарушенных прав и защите законных интересов;
участвует в законотворческой деятельности в области противодействия коррупции, в том числе в реализации права законодательной инициативы;
участвует в деятельности по правовой пропаганде среди населения, направленной на повышение правового сознания, правовой культуры в обществе и укрепление законности;
разрабатывает и осуществляет мероприятия по обеспечению своевременного предупреждения, выявления и пресечения коррупционных правонарушений, устранению их последствий, а также причин и условий, им способствующих;
взаимодействует с другими органами и организациями, осуществляющими и участвующими в деятельности по противодействию коррупции;
осуществляет международное сотрудничество в области противодействия коррупции.
Генеральная прокуратура Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Статья 10. Полномочия Службы государственной безопасности Республики Узбекистан в области противодействия коррупции
(наименование статьи 10 в редакции Закона Республики Узбекистан от 18 февраля 2019 года № ЗРУ-522 — Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 2, ст. 47)
Служба государственной безопасности Республики Узбекистан в пределах своих полномочий:
(абзац первый части первой статьи 10 в редакции Закона Республики Узбекистан от 18 февраля 2019 года № ЗРУ-522 — Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 2, ст. 47)
участвует в разработке и реализации государственных и иных программ в области противодействия коррупции;
осуществляет оперативно-розыскную деятельность, доследственную проверку и предварительное следствие по преступлениям, связанным с коррупцией;
(абзац третий части первой статьи 10 в редакции Закона Республики Узбекистан от 23 мая 2019 года № ЗРУ-542 — Национальная база данных законодательства, 24.05.2019 г., № 03/19/542/317)
осуществляет сбор и анализ информации о состоянии коррупции и результатах противодействия коррупции, осуществляет оценку угроз для национальной безопасности, предоставляет необходимую информацию соответствующим государственным органам;
рассматривает обращения физических и юридических лиц по фактам коррупции и принимает меры по восстановлению их нарушенных прав и защите законных интересов;
разрабатывает и осуществляет мероприятия по обеспечению своевременного предупреждения, выявления и пресечения коррупционных правонарушений, устранению их последствий, а также причин и условий, им способствующих;
взаимодействует с другими органами и организациями, осуществляющими и участвующими в деятельности по противодействию коррупции;
осуществляет международное сотрудничество в области противодействия коррупции.
Служба государственной безопасности Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
(часть вторая статьи 10 в редакции Закона Республики Узбекистан от 18 февраля 2019 года № ЗРУ-522 — Ведомости палат Олий Мажлиса Республики Узбекистан, 2019 г., № 2, ст. 47)
Статья 11. Полномочия Министерства внутренних дел Республики Узбекистан в области противодействия коррупции
Министерство внутренних дел Республики Узбекистан в пределах своих полномочий:
участвует в разработке и реализации государственных и иных программ в области противодействия коррупции;
осуществляет оперативно-розыскную деятельность, доследственную проверку, дознание и предварительное следствие по преступлениям, связанным с коррупцией;
(абзац третий части первой статьи 11 в редакции Закона Республики Узбекистан от 23 мая 2019 года № ЗРУ-542 — Национальная база данных законодательства, 24.05.2019 г., № 03/19/542/317)
осуществляет сбор и анализ информации о состоянии коррупции и результатах противодействия коррупции, предоставляет необходимую информацию соответствующим государственным органам;
рассматривает обращения физических и юридических лиц по фактам коррупции и принимает меры по восстановлению их нарушенных прав и защите законных интересов;
участвует в деятельности по правовой пропаганде среди населения, направленной на повышение правового сознания, правовой культуры в обществе и укрепление законности;
обеспечивает ведение учета и анализа статистических данных о коррупционных правонарушениях;
разрабатывает и осуществляет мероприятия по обеспечению своевременного предупреждения, выявления и пресечения коррупционных правонарушений, устранению их последствий, а также причин и условий, им способствующих;
взаимодействует с другими органами и организациями, осуществляющими и участвующими в деятельности по противодействию коррупции;
осуществляет международное сотрудничество в области противодействия коррупции.
Министерство внутренних дел Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Статья 12. Полномочия Министерства юстиции Республики Узбекистан в области противодействия коррупции
Министерство юстиции Республики Узбекистан в пределах своих полномочий:
участвует в разработке и реализации государственных и иных программ в области противодействия коррупции;
участвует в законотворческой деятельности в области противодействия коррупции;
осуществляет и координирует деятельность по правовой пропаганде среди населения, направленной на повышение правового сознания, правовой культуры в обществе и укрепление законности;
участвует в реализации мер по правовому обучению и воспитанию в области противодействия коррупции в образовательных учреждениях;
осуществляет анализ нормативно-правовых актов и их проектов на предмет выявления в них положений и норм, создающих условия для коррупции;
принимает меры по устранению причин и условий, способствующих коррупции;
взаимодействует с другими органами и организациями, осуществляющими и участвующими в деятельности по противодействию коррупции;
осуществляет международное сотрудничество в области противодействия коррупции.
Министерство юстиции Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
Статья 13. Полномочия Департамента по борьбе с экономическими преступлениями при Генеральной прокуратуре Республики Узбекистан в области противодействия коррупции
(наименование статьи 13 в редакции Закона Республики Узбекистан от 15 января 2019 года № ЗРУ-516 — Национальная база данных законодательства, 16.01.2019 г., № 03/19/516/2484)
Департамент по борьбе с экономическими преступлениями при Генеральной прокуратуре Республики Узбекистан в пределах своих полномочий:
(абзац первый части первой статьи 13 в редакции Закона Республики Узбекистан от 15 января 2019 года № ЗРУ-516 — Национальная база данных законодательства, 16.01.2019 г., № 03/19/516/2484)
участвует в разработке и реализации государственных и иных программ в области противодействия коррупции;
осуществляет оперативно-розыскную деятельность, доследственную проверку, дознание и предварительное следствие по преступлениям, связанным с легализацией доходов, полученных от преступной деятельности, экономическими и иными преступлениями, связанными с коррупцией;
(абзац третий части первой статьи 13 в редакции Закона Республики Узбекистан от 25 февраля 2025 года № ЗРУ-1038 — Национальная база данных законодательства, 26.02.2025 г., № 03/25/1038/0188)
организует и проводит мониторинг операций с денежными средствами или иным имуществом для выявления возможных каналов и механизмов легализации доходов, полученных от преступной деятельности;
своевременно информирует соответствующие государственные органы о выявленных коррупционных правонарушениях для организации уголовного преследования и принятия иных мер правового воздействия;
разрабатывает и осуществляет мероприятия по обеспечению своевременного предупреждения, выявления и пресечения коррупционных правонарушений, устранению их последствий, а также причин и условий, им способствующих;
взаимодействует с другими органами и организациями, осуществляющими и участвующими в деятельности по противодействию коррупции;
осуществляет международное сотрудничество в области противодействия коррупции.
Департамент по борьбе с экономическими преступлениями при Генеральной прокуратуре Республики Узбекистан может осуществлять и иные полномочия в соответствии с законодательством.
(часть вторая статьи 13 в редакции Закона Республики Узбекистан от 15 января 2019 года № ЗРУ-516 — Национальная база данных законодательства, 16.01.2019 г., № 03/19/516/2484)
Статья 14. Участие органов самоуправления граждан, негосударственных некоммерческих организаций и граждан в противодействии коррупции
Органы самоуправления граждан, негосударственные некоммерческие организации и граждане могут:
участвовать в разработке и реализации государственных и иных программ в области противодействия коррупции;
участвовать в повышении правового сознания и правовой культуры населения, формировании в обществе нетерпимого отношения к коррупции;
осуществлять общественный контроль за исполнением законодательства о противодействии коррупции;
вносить предложения по совершенствованию законодательства о противодействии коррупции;
взаимодействовать с государственными органами и иными организациями в области противодействия коррупции.
Органы самоуправления граждан, негосударственные некоммерческие организации и граждане могут участвовать и в иных мероприятиях в соответствии с законодательством.
Негосударственные некоммерческие организации в целях реализации мероприятий, предусмотренных в настоящей статье, участвуют в деятельности Национального совета и территориальных советов, а также рабочих групп, комиссий и общественно-консультативных органов при государственных органах в порядке, установленном законодательством.
(часть третья статьи 14 в редакции Закона Республики Узбекистан от 18 ноября 2021 года № ЗРУ-729 — Национальная база данных законодательства, 19.11.2021 г., № 03/21/729/1064)
Статья 15. Участие средств массовой информации в противодействии коррупции
Средства массовой информации:
участвуют в разработке и реализации государственных и иных программ в области противодействия коррупции;
освещают мероприятия, направленные на реализацию государственной политики в области противодействия коррупции, в том числе на повышение правового сознания и правовой культуры населения, формирование в обществе нетерпимого отношения к коррупции;
осуществляют общественный контроль за исполнением законодательства о противодействии коррупции;
взаимодействуют с государственными органами и иными организациями в области противодействия коррупции.
Средства массовой информации могут участвовать и в иных мероприятиях в соответствии с законодательством.
Глава 3. Повышение правового сознания и правовой культуры в области противодействия коррупции
Статья 16. Повышение правового сознания и правовой культуры населения, формирование в обществе нетерпимого отношения к коррупции
В целях противодействия коррупции государственные органы и иные организации принимают необходимые меры по повышению правового сознания и правовой культуры населения, формированию в обществе нетерпимого отношения к коррупции, в том числе путем проведения разъяснительной работы, организации правового воспитания и образования, научно-практических мероприятий, разработки учебно-методической и научной литературы по вопросам противодействия коррупции.
Статья 17. Повышение правовой грамотности работников государственных органов и иных организаций
Государственные органы и иные организации принимают необходимые меры по повышению правовой грамотности, в том числе уровня правовых знаний их должностных лиц и других работников в области противодействия коррупции.
Статья 18. Правовое обучение и воспитание в области противодействия коррупции в образовательных учреждениях
Правовое обучение и воспитание в области противодействия коррупции в образовательных учреждениях осуществляется в соответствии с установленными государственными образовательными стандартами.
Органы государственного управления образованием и образовательные учреждения разрабатывают меры, направленные на правовое обучение и воспитание, повышение качества профессиональной подготовки специалистов в образовательных учреждениях, постоянное совершенствование образовательных программ с учетом основных направлений государственной политики в области противодействия коррупции.
Глава 4. Меры по предупреждению коррупции
Статья 19. Меры по предупреждению коррупции в сфере государственного управления
Мерами по предупреждению коррупции в сфере государственного управления являются:
обеспечение открытости деятельности государственных органов и их подотчетности, повышение эффективности системы государственного управления, усиление ответственности государственных органов, их должностных лиц и других работников за выполнение возложенных на них задач;
осуществление парламентского и общественного контроля за деятельностью государственных органов в области противодействия коррупции;
недопущение коррупционных правонарушений в деятельности государственных органов и их работников;
внедрение критериев эффективности, стандартов и систем оценки качества исполнения должностными лицами и другими работниками государственных органов своих должностных или служебных обязанностей;
эффективная реализация правил этического поведения работников государственных органов, определяющих единые принципы и правила этического поведения в профессиональной и внеслужебной деятельности;
совершенствование организационно-правовых основ разрешения конфликта интересов работников государственных органов, обеспечение проведения мониторинга за их соблюдением;
определение правового статуса работников государственных органов, установление прозрачного порядка прохождения службы, внедрение системы конкурсного отбора и продвижения по службе на основе личных и профессиональных качеств, принципов открытости, беспристрастности, справедливости и объективности;
обеспечение контроля за соблюдением государственными органами требований законодательства об обращениях физических и юридических лиц, полным, объективным и своевременным рассмотрением обращений, принятием ими в пределах своих полномочий мер по восстановлению нарушенных прав, свобод и защите законных интересов физических и юридических лиц;
регулярное проведение мониторинга за осуществлением мероприятий по предупреждению коррупции в деятельности государственных органов с оценкой эффективности принимаемых ими мер;
организация антикоррупционной экспертизы нормативно-правовых актов и их проектов;
проведение диагностики уровня антикоррупционной устойчивости сотрудников в государственных органах;
выявление государственными органами и организациями своих задач и функций с высоким уровнем коррупционного риска, формирование перечня должностей с высоким коррупционным риском и принятие мер по устранению коррупционного риска;
обеспечение эффективной социальной защиты, материального обеспечения и стимулирования должностных лиц и других работников государственных органов.
Законодательством могут быть предусмотрены и иные меры по предупреждению коррупции в сфере государственного управления.
Должностные лица и другие работники государственных органов и иных организаций обязаны соблюдать законодательство, выполнять свои должностные или служебные обязанности беспристрастно, объективно, добросовестно, с соблюдением правил этического поведения и воздерживаться от совершения каких-либо коррупционных правонарушений или любых других действий, создающих условия для совершения таких правонарушений.
Статья 191. Выявление и оценка коррупционных рисков
Государственные органы и организации выявляют свои задачи и функции с высоким уровнем коррупционного риска, формируют перечень должностей с высоким коррупционным риском и разрабатывают конкретные и системные меры по устранению коррупционных рисков, а также в обязательном порядке осуществляют работу по оценке коррупционных рисков в целях минимизации выявленных рисков. Агентство по противодействию коррупции Республики Узбекистан взаимодействует с государственными органами и организациями при осуществлении работы по оценке коррупционных рисков.
Методика выявления и оценки коррупционных рисков в деятельности государственных органов и организаций утверждается Агентством по противодействию коррупции и Министерством юстиции Республики Узбекистан.
Статья 192. Формирование карты коррупционных рисков
В разрезе государственных органов и организаций, регионов и сфер в целях определения уровня коррупции и ее минимизации формируется карта коррупционных рисков.
Карта коррупционных рисков формируется на основе статистики коррупционной преступности, анализа правоприменительной практики по противодействию коррупции, отношения населения к коррупции (результатов социологических опросов), сведений об эффективности антикоррупционной политики, информации органов и организаций, осуществляющих деятельность по противодействию коррупции и участвующих в ней.
Ведение карты коррупционных рисков осуществляется Агентством по противодействию коррупции.
Статья 20. Меры по предупреждению коррупции в сфере социально-экономического развития и предпринимательства
Мерами по предупреждению коррупции в сфере социально-экономического развития и предпринимательства являются:
устранение административных и бюрократических барьеров, упрощение и повышение оперативности регистрационных, разрешительных и лицензионных процедур;
оптимизация контрольно-надзорных функций государственных органов, совершенствование системы проверок деятельности субъектов предпринимательства, недопущение незаконного вмешательства в их деятельность;
широкое внедрение дистанционных форм взаимоотношений между государственными органами и субъектами предпринимательства;
создание равных условий для ведения предпринимательской деятельности и недопущение недобросовестной конкуренции;
внедрение эффективных правовых механизмов государственных закупок, обеспечение гласности, прозрачности и поддержание конкурентной среды в размещении государственных закупок;
создание справедливых условий и равных возможностей для населения в сфере образования, здравоохранения, социального обеспечения, коммунального обслуживания и других сферах социально-экономического развития, недопущение коррупционных правонарушений;
внедрение эффективных механизмов противодействия коррупции в негосударственных организациях.
Законодательством могут быть предусмотрены и иные меры по предупреждению коррупции в сфере социально-экономического развития и предпринимательства.
Статья 21. Меры по предотвращению и урегулированию конфликта интересов
Работники государственных органов при исполнении должностных или служебных обязанностей не должны допускать личную заинтересованность, которая приводит или может привести к конфликту интересов.
В случае возникновения конфликта интересов работники государственных органов должны незамедлительно проинформировать своего непосредственного руководителя. Руководитель, получивший сведения о наличии конфликта интересов, обязан своевременно принять меры по его предотвращению или урегулированию.
Специальные подразделения или комиссии по этике государственных органов осуществляют мониторинг за соблюдением правил разрешения конфликта интересов.
Работники государственных органов, а также их руководители, допустившие нарушение требований предотвращения или урегулирования конфликта интересов, несут ответственность в соответствии с законодательством.
Статья 22. Меры по предупреждению коррупции в сфере административных процедур
Мерами по предупреждению коррупции в сфере административных процедур являются:
обеспечение принципов законности и справедливости, создание гарантий беспристрастности административно-управленческого процесса, повышение его прозрачности, доступности для внешнего и внутреннего контроля;
детальная регламентация административных процедур с ограничением дискреционных полномочий, недопущение бюрократического формализма;
внедрение упрощенных административных процедур;
установление эффективных механизмов обжалования решений государственных органов и возмещения причиненного ущерба.
Законодательством могут быть предусмотрены и иные меры по предупреждению коррупции в сфере административных процедур.
Статья 23. Меры по предупреждению коррупции в сфере осуществления государственных закупок
Мерами по предупреждению коррупции в сфере осуществления государственных закупок являются:
обеспечение прозрачности и доступности информации о процедурах осуществления государственных закупок;
обеспечение справедливой конкуренции и использования объективных критериев при принятии решений;
создание эффективной системы внутреннего контроля, а также процедуры обжалования и оспаривания результатов проведения государственных закупок;
обеспечение эффективного функционирования государственных электронных торгов.
Законодательством могут быть предусмотрены и иные меры по предупреждению коррупции в сфере осуществления государственных закупок.
Статья 24. Антикоррупционная экспертиза нормативно-правовых актов и их проектов
Антикоррупционная экспертиза нормативно-правовых актов и их проектов представляет собой процесс, направленный на:
выявление коррупциогенных факторов, создающих возможность совершения коррупционных правонарушений;
общую оценку последствий принятия проекта, создающих возможность совершения коррупционных правонарушений;
прогнозирование возможности возникновения рисков коррупционного характера в процессе применения нормативно-правовых актов;
разработку рекомендаций и принятие мер, направленных на устранение выявленных коррупциогенных факторов.
Антикоррупционная экспертиза нормативно-правовых актов и их проектов проводится в порядке, установленном Законом Республики Узбекистан «Об антикоррупционной экспертизе нормативно-правовых актов и их проектов».
(часть вторая статьи 24 в редакции Закона Республики Узбекистан от 8 августа 2023 года № ЗРУ-860— Национальная база данных законодательства, 09.08.2023 г., № 03/23/860/0571)
Глава 5. Выявление, пресечение коррупционных правонарушений, неотвратимость ответственности
Статья 25. Меры по своевременному выявлению и пресечению коррупционных правонарушений, обеспечению принципа неотвратимости ответственности за совершение коррупционных правонарушений
Мерами по своевременному выявлению и пресечению коррупционных правонарушений, обеспечению принципа неотвратимости ответственности за совершение коррупционных правонарушений являются:
организация эффективной работы государственных органов, непосредственно осуществляющих деятельность по противодействию коррупции, основанной на системном анализе состояния и тенденций коррупции, недопущение коррупционных правонарушений в их деятельности;
использование современных форм и методов борьбы с коррупционными правонарушениями, повышение уровня технического обеспечения правоохранительных органов, внедрение в их работу современных информационно-коммуникационных технологий;
обеспечение самостоятельности и независимости судов, открытости их деятельности;
обеспечение координации и взаимодействия между государственными органами, непосредственно осуществляющими деятельность по противодействию коррупции;
обеспечение полного, объективного и своевременного рассмотрения обращений физических и юридических лиц по фактам коррупционных правонарушений;
обеспечение защиты лиц, сообщающих информацию о коррупционных правонарушениях;
создание эффективных уголовно-правовых и уголовно-процессуальных механизмов борьбы с коррупцией.
Статья 26. Обязанность работников государственных органов уведомлять о фактах коррупционных правонарушений
Работники государственных органов обязаны уведомлять своего руководителя либо правоохранительные органы обо всех случаях обращения к ним каких-либо лиц в целях склонения их к совершению коррупционных правонарушений, а также о любых известных им фактах подобных правонарушений, совершенных другими работниками государственных органов.
Невыполнение работниками государственных органов обязанности, предусмотренной в части первой настоящей статьи, влечет ответственность в соответствии с законодательством.
Статья 27. Ответственность за коррупционные правонарушения
Совершение коррупционных правонарушений влечет ответственность в соответствии с законодательством.
Лица, совершившие коррупционное правонарушение, по решению суда могут быть лишены определенных прав, в том числе права занимать определенные должности в соответствии с законом.
Юридические лица подлежат ответственности за совершение коррупционных правонарушений в порядке, установленном законом.
Признание недействительными сделок, заключенных в результате коррупционного правонарушения, осуществляется судом на основании заявления уполномоченного государственного органа, заинтересованного лица в порядке, установленном законом.
Статья 271. Электронный реестр лиц, признанных виновными в совершении коррупционных преступлений
Лица, признанные виновными в совершении коррупционных преступлений, включаются в Электронный реестр лиц, признанных виновными в совершении коррупционных преступлений (далее — электронный реестр).
Министерство внутренних дел Республики Узбекистан в течение трех рабочих дней с момента вступления в законную силу обвинительного приговора (определения) в отношении лиц, признанных виновными в совершении коррупционных преступлений, вносит в электронный реестр сведения о лице.
Сведения о лицах, признанных виновными в совершении коррупционных преступлений, хранятся в электронном реестре в течение срока судимости, установленного Уголовным кодексом Республики Узбекистан.
В отношении лиц, включенных в электронный реестр, устанавливаются следующие ограничения:
поступление на государственную службу и награждение государственными наградами;
выдвижение кандидатуры на выборные и назначаемые в особом порядке должности;
членство в общественных советах при государственных органах и межведомственных коллегиальных органах;
участие (в качестве исполнителя) в государственных закупках и соглашении о государственно-частном партнерстве субъектов предпринимательства, учрежденных им и (или) в которых он владеет более 50 процентами доли в уставном фонде (уставном капитале);
осуществление деятельности на руководящих должностях в организациях с государственной долей свыше 50 процентов и в государственных образовательных учреждениях.
Электронный реестр ведется Агентством по противодействию коррупции во взаимодействии с Министерством внутренних дел Республики Узбекистан.
Порядок получения информации из электронного реестра, основания и порядок исключения из электронного реестра лиц, признанных виновными в совершении коррупционных преступлений, а также взаимодействие государственных органов по ведению электронного реестра осуществляются в порядке, установленном законодательством.
Статья 28. Защита лиц, сообщающих информацию о коррупционных правонарушениях, и их близких родственников
Лица, сообщающие информацию о коррупционных правонарушениях, и их близкие родственники находятся под защитой государства.
Данные о лицах, сообщающих о коррупционных правонарушениях, составляют служебную тайну и подлежат разглашению только в случаях, предусмотренных законом, и на основе письменного разрешения самого лица, а также руководителя органа, осуществляющего деятельность по борьбе с коррупцией.
При наличии достаточных оснований, подтверждающих реальную угрозу жизни и здоровью лиц, сообщающих о коррупционных правонарушениях, и их близких родственников, насилия над ними, уничтожения или повреждения их имущества, органы, осуществляющие борьбу с коррупцией, обязаны принять необходимые меры по их защите в соответствии с Законом Республики Узбекистан «О защите потерпевших, свидетелей и иных участников уголовного процесса».
Посягательство на права и законные интересы лиц, сообщающих информацию о коррупционных правонарушениях, и их близких родственников по причине сообщения о коррупционных правонарушениях, а также нарушение работодателем их права на труд недопустимы и влекут ответственность по закону.
В отношении лица, сообщившего обоснованную информацию о коррупционном преступлении в государственном органе, в котором оно осуществляет трудовую деятельность, не допускается применение мер дисциплинарного взыскания в течение двух лет без предварительного уведомления Агентства по противодействию коррупции Республики Узбекистан.
Поощрение лиц, сообщающих о коррупционных правонарушениях, гарантируется государством.
Поощрение может осуществляться в виде единовременного денежного вознаграждения, благодарности, памятного подарка или в иных не запрещенных законодательством формах.
Поощрение лиц, сообщающих о коррупционных правонарушениях, осуществляется в порядке, установленном Кабинетом Министров Республики Узбекистан.
Правила данной статьи не распространяются на лиц, сообщивших заведомо ложную информацию о коррупционных правонарушениях, которые несут ответственность за такое правонарушение в соответствии с законом.
(статья 28 в редакции Закона Республики Узбекистан от 18 ноября 2021 года № ЗРУ-729 — Национальная база данных законодательства, 19.11.2021 г., № 03/21/729/1064)
Статья 281. Гарантии безопасности сотрудников структур комплаенса и внутреннего антикоррупционного контроля государственных органов и организаций
Сотрудники структур комплаенса и внутреннего антикоррупционного контроля государственных органов и организаций находятся под защитой государства.
Проникновение в жилище или служебное помещение сотрудников структур комплаенса и внутреннего антикоррупционного контроля государственных органов и организаций, в используемый ими транспорт, их осмотр, производство в них обыска или изъятие из них вещей, прослушивание их телефонных переговоров, личный досмотр и личный обыск сотрудников, а равно осмотр, изъятие либо выемка их корреспонденции, принадлежащих им вещей и документов могут осуществляться только с письменного разрешения Генерального прокурора Республики Узбекистан в установленном порядке.
Допрос сотрудника структур комплаенса и внутреннего антикоррупционного контроля государственных органов и организаций, в том числе бывшего сотрудника в течение двух лет после прекращения с ним трудового договора или увольнения со службы, в качестве свидетеля или подозреваемого, применение к нему меры пресечения в виде заключения под стражу и задержание допускаются в установленном порядке с уведомлением Генерального прокурора Республики Узбекистан.
Уголовное дело в отношении сотрудников структур комплаенса и внутреннего антикоррупционного контроля государственных органов и организаций может быть возбуждено только Генеральным прокурором Республики Узбекистан.
Сотрудники структур комплаенса и внутреннего антикоррупционного контроля государственных органов и организаций подлежат правовой и социальной защите в порядке, установленном законодательством.
Статья 29. Отмена или изменение решений, принятых в результате коррупционных правонарушений
Решения, принятые в результате коррупционных правонарушений, могут быть отменены или изменены уполномоченным государственным органом, иной организацией или должностным лицом или признаны недействительными в судебном порядке по заявлению заинтересованного лица.
В случае отмены, изменения или признания недействительным решения, принятого в результате совершения коррупционных правонарушений, ущерб, причиненный физическим и юридическим лицам в результате его принятия, подлежит возмещению в порядке, установленном законодательством.
Глава 6. Заключительные положения
Статья 30. Исследования в области коррупции
Изучение состояния коррупции, ее характера, масштабов, динамики и тенденций, а также эффективности реализации государственной политики в области противодействия коррупции осуществляется государственными органами во взаимодействии с органами самоуправления граждан, негосударственными некоммерческими и иными организациями, средствами массовой информации, а также гражданами на постоянной основе путем проведения социологических, специальных, научных и иных видов исследований.
Социологические исследования включают в себя систематическое изучение общественного мнения путем проведения социологических опросов и использования других методов с целью выявления отраслей и сфер, наиболее подверженных коррупции, причин и условий ее возникновения, а также установления социальных групп, вовлеченных в данную деятельность.
Специальные исследования включают в себя регулярный системный анализ результатов деятельности правоохранительных и контролирующих органов по противодействию коррупции, состояния коррупционной преступности, статистического учета показателей коррупции, изучение характера и масштабов, динамики и тенденций коррупции во всех сферах жизнедеятельности государства и общества.
Научные исследования включают в себя проведение научных исследований по проблемам противодействия коррупции, разработку научных методик и рекомендаций, рациональное их введение в практику, прогнозирование и научный анализ эффективности применяемых в противодействии коррупции форм и методов.
Государство поддерживает и стимулирует исследования в области противодействия коррупции.
Статья 31. Доступ к информации
Каждый обладает правом доступа к информации об организации и функционировании государственных органов, о процессах принятия актов, касающихся этого лица или группы лиц.
Государственные органы, органы самоуправления граждан, негосударственные некоммерческие и иные организации предоставляют средствам массовой информации сообщения о событиях, фактах, явлениях и процессах, связанных с коррупцией, имеющих интерес для общества, в порядке, установленном законодательством.
Доступ к информации может быть ограничен только в соответствии с законом.
Статья 32. Международное сотрудничество в области противодействия коррупции
Международное сотрудничество в области противодействия коррупции осуществляется в соответствии с законодательством и международными договорами Республики Узбекистан.
Государственные органы, осуществляющие деятельность по противодействию коррупции, имеют право направлять в компетентные органы иностранных государств запросы о предоставлении необходимой информации и отвечать на их запросы.
Государственные органы, осуществляющие деятельность по противодействию коррупции, принимают меры по возвращению имущества, полученного в результате коррупционных правонарушений, в соответствии с законодательством и международными договорами Республики Узбекистан.
Статья 33. Приведение законодательства в соответствие с настоящим Законом
Кабинету Министров Республики Узбекистан:
привести решения правительства в соответствие с настоящим Законом;
обеспечить пересмотр и отмену органами государственного управления их нормативно-правовых актов, противоречащих настоящему Закону.
Статья 34. Вступление в силу настоящего Закона
Настоящий Закон вступает в силу со дня его официального опубликования.
Президент Республики Узбекистан Ш. МИРЗИЁЕВ
г. Ташкент,
3 января 2017 г.,
№ ЗРУ-419
(Собрание законодательства Республики Узбекистан, 2017 г., № 1, ст. 2; Национальная база данных законодательства, 16.01.2019 г., № 03/19/516/2484; 24.05.2019 г., № 03/19/542/317, 2019 г., № 2, ст. 47; 19.11.2021 г., № 03/21/729/1064; 09.08.2023 г., № 03/23/860/0571; 05.06.2024 г., № 03/24/931/0402; 26.02.2025 г., № 03/25/1038/0188)