Мамлакатимизда сиёсий партиялар фаолиятини такомиллаштириш, депутатлар ва сенаторларнинг ўз конституциявий ваколатларини амалга ошириши учун қўшимча кафолатлар яратиш бўйича кенг кўламли чора-тадбирлар амалга оширилмоқда, уларнинг сайловчилар ва уларни депутатликка номзод қилиб кўрсатган сиёсий партиялар билан алоқаларини сақлаб туриши учун шарт-шароитлар яратилмоқда.

Шу билан бирга депутатлар ва сенаторлар томонидан одоб-ахлоқ қоидаларига риоя этилишини, уларнинг парламент ва унинг органлари фаолиятида тўлиқ иштирок этишини таъминлаш учун уларнинг ўзи сайланган вакиллик органлари билан ўзаро муносабатларининг ҳуқуқий асосларини янада такомиллаштириш зарур. Шунингдек сиёсий партиялар фаолиятини молиявий жиҳатдан қўллаб-қувватлашни янада кучайтириш ва мамлакатимизда хорижий давлатларнинг сиёсий партиялар фаолияти амалга оширилишини тартибга солиш талаб этилади.

Мазкур Қонун билан «Сиёсий партиялар тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига Ўзбекистон Республикаси ҳудудида хорижий давлатларнинг сиёсий партияларини, уларнинг бўлинмаларини ташкил этишга ва уларнинг фаолияти амалга оширилишига йўл қўйилмаслигини назарда тутувчи қўшимча киритилмоқда.

Шунингдек «Сиёсий партияларни молиялаштириш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси Қонунига сиёсий партияларнинг уставда назарда тутилган фаолиятини молиялаштириш учун ажратиладиган давлат маблағларининг йиллик ҳажмини кўпайтиришни, шунингдек Қонунчилик палатасига охирги сайлов натижаларига асосан давлат маблағларини олиш ҳуқуқига эга бўлган сиёсий партиялар ўртасида ушбу маблағларнинг тақсимланиш тартибини ўзгартиришни назарда тутувчи ўзгартиришлар киритилмоқда.

«Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси депутатининг ва Сенати аъзосининг мақоми тўғрисида»ги ҳамда «Халқ депутатлари вилоят, туман ва шаҳар Кенгаши депутатининг мақоми тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси қонунларига Қонунчилик палатаси депутатларининг, Сенат аъзоларининг ва маҳаллий вакиллик органлари депутатларининг ваколатларини муддатидан олдин тугатиш асосларини, шунингдек ўз вазифаларини ва одоб-ахлоқ қоидаларини бузганлиги учун уларга нисбатан қўлланиладиган тартибга солиш чораларини аниқлаштиришни назарда тутувчи қўшимча ва ўзгартиришлар киритилмоқда.

Бундан ташқари Ўзбекистон Республикасининг Меҳнат кодексига ушбу Қонун қоидаларининг амалга оширилишини таъминлашга қаратилган қўшимча киритилмоқда.

Ушбу Қонун сиёсий партиялар фаолиятини мустаҳкамлашга, депутатлар ва сенаторларнинг ўз вазифаларини бажариш чоғидаги масъулиятини оширишга, касбий одоб-ахлоқ қоидаларига риоя этишига, шунингдек уларнинг дахлсизлик ҳуқуқини тўлақонли таъминлашга хизмат қилади.

1-модда. Ўзбекистон Республикасининг 1996 йил 26 декабрда қабул қилинган «Сиёсий партиялар тўғрисида»ги 337-I-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 1997 йил, № 2, 36-модда; 1999 йил, № 9, 229-модда; 2004 йил, № 1-2, 18-модда, № 5, 90-модда; 2005 йил, № 1, 18-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2007 йил, № 4, 163-модда; 2008 йил, № 12, 637, 640-моддалар; 2014 йил, № 1, 2-модда; 2018 йил, № 4, 224-модда; 2019 йил, № 2, 47-модда, № 9, 588-модда, № 10, 674-модда; 2020 йил, № 1, 1-модда, № 3, 203-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 10, 969-модда; 2024 йил, № 2, 105-модда) 6-моддаси қуйидаги мазмундаги еттинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Ўзбекистон Республикаси ҳудудида хорижий давлатларнинг сиёсий партияларини, уларнинг бўлинмаларини ташкил этишга ва уларнинг фаолияти амалга оширилишига йўл қўйилмайди».

2-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2004 йил 30 апрелда қабул қилинган «Сиёсий партияларни молиялаштириш тўғрисида»ги 617-II-сонли Қонунининг (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2004 йил, № 5, 86-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2015 йил, № 12, 452-модда; 2019 йил, № 12, 880-модда; 2021 йил, № 2, 139-модда, 4-сонга илова; 2022 йил, № 3, 216-модда) 7-моддасига қуйидаги ўзгартиришлар ва қўшимча киритилсин:

иккинчи қисмидаги «1 январидаги ҳолатга кўра белгиланган базавий ҳисоблаш миқдорининг икки фоизини» деган сўзлар «1 сентябридаги ҳолатга кўра белгиланган базавий ҳисоблаш миқдорининг икки ярим фоизини» деган сўзлар билан алмаштирилсин;

учинчи қисми қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Ушбу модданинг иккинчи қисмида кўрсатилган давлат маблағларини Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси белгилайдиган тартибда Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги Қонунчилик палатасига охирги сайловнинг Ўзбекистон Республикаси Марказий сайлов комиссияси томонидан аниқланган натижаларига асосан бу маблағларни олиш ҳуқуқига эга бўлган сиёсий партиялар ўртасида қуйидаги тартибда тақсимлайди:

ажратиладиган маблағларнинг қирқ фоизи сиёсий партиялар ўртасида тенг миқдорда;

ажратиладиган маблағларнинг олтмиш фоизи сиёсий партиялар ўртасида уларнинг Қонунчилик палатасида олган депутатлик ўринлари миқдорига мутаносиб равишда»;

қуйидаги мазмундаги тўртинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Бунда Қонунчилик палатаси депутатларининг сони ўзгарган тақдирда, давлат маблағларини қайта тақсимлаш амалга оширилмайди».

3-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2004 йил 2 декабрда қабул қилинган «Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатаси депутатининг ва Сенати аъзосининг мақоми тўғрисида»ги 704-II-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2005 йил, № 1, 8-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2008 йил, № 12, 637-модда; 2015 йил, № 12, 452-модда; 2017 йил, № 9, 510-модда; 2019 йил, № 5, 261-модда, № 9, 588-модда, № 12, 880-модда; 2020 йил, № 8, 488-модда; 2021 йил, 4-сонга илова, № 10, 969-модда; 2023 йил, № 12, 1003-модда; 2024 йил, № 2, 109-модда) қуйидаги қўшимча ва ўзгартиришлар киритилсин:

1) 4-модда:

иккинчи қисми:

қуйидаги мазмундаги бешинчи — саккизинчи хатбошилар билан тўлдирилсин:

«депутат, Сенатда доимий асосда ишловчи сенатор ҳақ тўланадиган тегишли турдаги фаолият билан шуғулланишга йўл қўйилмаслиги тўғрисида огоҳлантириш олганидан кейин ҳақ тўланадиган бошқа турдаги фаолият (илмий, ижодий ва педагогик фаолиятдан ташқари) билан шуғулланган тақдирда;

тегишли палата, сиёсий партия фракцияси, ўзи таркибига сайланган қўмита, комиссия фаолиятида бир календарь йил ичида ўттиз ёки ундан ортиқ иш куни узрли сабабларсиз иштирок этмаган тақдирда;

чет давлатнинг доимий яшаш гувоҳномасини ёки чет давлат ҳудудида доимий яшаш ҳуқуқини тасдиқловчи бошқа ҳужжатни олган тақдирда;

партия рўйхати асосида сайланган депутат ўзини депутатликка номзод этиб кўрсатган сиёсий партия аъзолигидан чиққан тақдирда»;

бешинчи — ўнинчи хатбошилари тегишинча тўққизинчи — ўн тўртинчи хатбошилар деб ҳисоблансин;

қуйидаги мазмундаги бешинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Ушбу модда иккинчи қисмининг олтинчи хатбошисида назарда тутилган ҳолларда депутатнинг, сенаторнинг ваколатлари тегишинча Қонунчилик палатасининг, Сенатнинг қарорига биноан муддатидан илгари тугатилади»;

бешинчи қисми олтинчи қисм деб ҳисоблансин;

2) 8-модданинг биринчи ва иккинчи қисмлари қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«Депутат, сенатор тегишинча Қонунчилик палатасининг, Сенатнинг мажлисларида, шунингдек ўзи таркибига кирган сиёсий партия фракцияларининг, палатанинг қайси қўмитаси, комиссияси таркибига, келишув комиссияси таркибига сайланган бўлса, шу қўмита, комиссиянинг мажлисларида қатнашиши, овоз беришда Қонунчилик палатасининг, Сенатнинг регламентларида белгиланган тартибда шахсан иштирок этиши шарт.

Қонунчилик палатаси, Сенат, сиёсий партия фракцияси, қўмита, комиссия, келишув комиссияси мажлисида иштирок этиш имконияти бўлмаган тақдирда, депутат, сенатор бу ҳақда тегишинча Қонунчилик палатаси Спикерига, Сенат Раисига, сиёсий партия фракцияси раҳбарига, қўмита, комиссия раисига, келишув комиссиясининг тегишли палатадан сайланган ҳамраисига олдиндан хабар қилиши шарт»;

3) 11-модданинг иккинчи қисми қуйидаги мазмундаги иккинчи ва учинчи қисмлар билан алмаштирилсин:

«Депутатнинг, сенаторнинг одоб-ахлоқ қоидалари тегишинча Қонунчилик палатаси ва Сенат қарори билан тасдиқланади.

Депутатнинг, сенаторнинг одоб-ахлоқ қоидалари бузилган тақдирда депутатнинг, сенаторнинг хулқ-атвори тўғрисидаги масала тегишли палата ёки унинг одоб-ахлоқ комиссияси томонидан кўриб чиқилиши мумкин»;

4) қуйидаги мазмундаги 11¹-модда билан тўлдирилсин:

Депутатнинг, сенаторнинг одоб-ахлоқ қоидалари депутат, сенатор томонидан бузилганлиги учун депутатга, сенаторга нисбатан қуйидаги таъсир чоралари қўлланилиши мумкин:

депутатнинг, сенаторнинг одоб-ахлоқ қоидаларини бузишга йўл қўйилмаслиги кўрсатиб ўтилган ҳолда депутатга, сенаторга огоҳлантириш бериш;

депутатдан, сенатордан тегишинча Қонунчилик палатаси, Сенат, шунингдек ўзи таркибига сайланган қўмита, комиссия мажлисларида узр сўрашни талаб қилиш;

депутатнинг, сенаторнинг одоб-ахлоқ қоидалари бузилишига депутат, сенатор томонидан йўл қўйилганлиги фактини палата мажлисида ўқиб эшиттириш;

депутатнинг, Сенатда доимий асосда ишловчи сенаторнинг иш ҳақидан ушлаб қолиш;

депутатнинг, сенаторнинг ваколатларини муддатидан илгари тугатиш.

Депутат, Сенатда доимий асосда ишловчи сенатор тегишли палата, ўзи таркибига кирган сиёсий партия фракцияси, шунингдек ўзи таркибига сайланган қўмита, комиссия мажлисларида узрли сабабларсиз иштирок этмаган тақдирда, ҳар бир иштирок этилмаган ҳолат учун депутатнинг, Сенатда доимий асосда ишловчи сенаторнинг бир кунлик иш ҳақи уларнинг розилигисиз ушлаб қолинади. Бунда депутатнинг, сенаторнинг вақтинча меҳнатга қобилиятсизлиги, хизмат сафарида, меҳнат таътилида ёки ижтимоий таътилда бўлганлиги, шунингдек Қонунчилик палатаси Спикерига, Сенат Раисига, сиёсий партия фракцияси раҳбарига, қўмита, комиссия раисига олдиндан хабар берилган, мазкур мажлисларда иштирок этмасликнинг бошқа сабаблари тегишли палата, ўзи таркибига кирган сиёсий партия фракцияси, шунингдек ўзи таркибига сайланган қўмита, комиссия мажлисларида иштирок этмаслиги учун узрли сабаблар ҳисобланади.

Депутатнинг, сенаторнинг одоб-ахлоқ қоидалари бузилган тақдирда, одоб-ахлоқ комиссияси ёки тегишли палата, унинг Кенгаши қарорига асосан депутатнинг, сенаторнинг хулқ-атвори тўғрисидаги масала кўриб чиқилади ҳамда унга нисбатан ушбу модда биринчи қисмининг иккинчи, учинчи ва тўртинчи хатбошиларида назарда тутилган таъсир чоралари қўлланилади. Ушбу модда биринчи қисмининг бешинчи хатбошисида назарда тутилган таъсир чораси тегишли палата Кенгашининг қарорларига асосан қўлланилади, ушбу модда биринчи қисмининг олтинчи хатбошисида назарда тутилган таъсир чораси эса тегишли палатанинг қарорларига асосан қўлланилади».

4-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2004 йил 2 декабрда қабул қилинган «Халқ депутатлари маҳаллий Кенгаши депутатини, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Қонунчилик палатаси депутатини ва Сенати аъзосини чақириб олиш тўғрисида»ги 708-II-сонли Қонуни (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2005 йил, № 1, 12-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2008 йил, № 12, 637-модда; 2018 йил, № 4, 224-модда; 2019 йил, № 9, 588-модда; 2021 йил, 4-сонга илова) 1-моддасининг тўртинчи хатбошиси қуйидаги таҳрирда баён этилсин:

«депутатнинг, сенаторнинг қонунчиликда назарда тутилган ўз вазифаларини мунтазам равишда, узрли сабабларсиз бажармаганлиги, шу жумладан тегишли халқ депутатлари Кенгашларининг, Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик палатасининг (бундан буён матнда Қонунчилик палатаси деб юритилади), Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Сенатининг (бундан буён матнда Сенат деб юритилади), улар органларининг топшириқларини бажармаганлиги».

5-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2004 йил 2 декабрда қабул қилинган «Халқ депутатлари вилоят, туман ва шаҳар Кенгаши депутатининг мақоми тўғрисида»ги 706-II-сонли Қонунига (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Ахборотномаси, 2005 йил, № 1, 10-модда; Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2018 йил, № 4, 224-модда; 2019 йил, № 9, 588-модда; 2020 йил, № 8, 488-модда, № 9, 537-модда; 2021 йил, № 1, 13-модда, 4-сонга илова; 2022 йил, № 6, 574-модда) қуйидаги қўшимча ва ўзгартиришлар киритилсин:

1) 3-модданинг учинчи қисми:

қуйидаги мазмундаги тўртинчи ва бешинчи хатбошилар билан тўлдирилсин:

«тегишли халқ депутатлари Кенгашининг, мазкур Кенгаш томонидан тузилган, ўзи таркибига сайланган комиссиянинг мажлисларида бир календарь йил ичида ўттиз ёки ундан ортиқ иш куни узрли сабабларсиз иштирок этмаган тақдирда;

чет давлатнинг доимий яшаш гувоҳномасини ёки чет давлат ҳудудида доимий яшаш ҳуқуқини тасдиқловчи бошқа ҳужжатни олган тақдирда»;

тўртинчи — тўққизинчи хатбошилари тегишинча олтинчи — ўн биринчи хатбошилар деб ҳисоблансин;

қуйидаги мазмундаги бешинчи қисм билан тўлдирилсин:

«Ушбу модда учинчи қисмининг тўртинчи хатбошисида назарда тутилган ҳолларда депутатнинг ваколатлари тегишли халқ депутатлари Кенгашининг қарорига биноан муддатидан илгари тугатилади»;

бешинчи қисми олтинчи қисм деб ҳисоблансин;

2) 9-модданинг иккинчи қисми қуйидаги мазмундаги иккинчи ва учинчи қисмлар билан алмаштирилсин:

«Депутатнинг одоб-ахлоқ қоидалари тегишли халқ депутатлари Кенгаши томонидан тасдиқланади.

Депутатнинг одоб-ахлоқ қоидалари бузилган тақдирда депутатнинг хулқ-атвори тўғрисидаги масала тегишли халқ депутатлари Кенгаши ёки унинг одоб-ахлоқ комиссияси томонидан кўриб чиқилиши мумкин»;

3) қуйидаги мазмундаги 9¹-модда билан тўлдирилсин:

Депутатнинг одоб-ахлоқ қоидалари депутат томонидан бузилганлиги учун депутатга нисбатан қуйидаги таъсир чоралари қўлланилиши мумкин:

депутатнинг одоб-ахлоқ қоидаларини бузишга йўл қўйилмаслиги кўрсатиб ўтилган ҳолда депутатга огоҳлантириш бериш;

депутатдан тегишли халқ депутатлари Кенгаши, шунингдек ўзи таркибига сайланган комиссия мажлисларида узр сўрашни талаб қилиш;

депутатнинг одоб-ахлоқ қоидалари бузилишига депутат томонидан йўл қўйилганлиги фактини тегишли халқ депутатлари Кенгаши мажлисида ўқиб эшиттириш;

депутатнинг ваколатларини муддатидан илгари тугатиш.

Депутатнинг одоб-ахлоқ қоидалари бузилган тақдирда, одоб-ахлоқ комиссияси ёки тегишли халқ депутатлари Кенгаши қарорига асосан депутатнинг хулқ-атвори тўғрисидаги масала кўриб чиқилади ва унга нисбатан ушбу модда биринчи қисмининг иккинчи, учинчи ва тўртинчи хатбошиларида назарда тутилган таъсир чоралари қўлланилади. Ушбу модда биринчи қисмининг бешинчи хатбошисида назарда тутилган таъсир чораси тегишли халқ депутатлари Кенгашининг қарорига асосан қўлланилади».

6-модда. Ўзбекистон Республикасининг 2022 йил 28 октябрда қабул қилинган ЎРҚ-798-сонли Қонуни билан тасдиқланган Ўзбекистон Республикасининг Меҳнат кодекси (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси палаталарининг Ахборотномаси, 2022 йил, 10-сонга илова; 2023 йил, № 4, 265-модда, № 11, 923-модда; 2024 йил, № 2, 111-модда) 269-моддасининг иккинчи қисми қуйидаги мазмундаги 7-банд билан тўлдирилсин:

«7) қонунда назарда тутилган бошқа ҳолларда».

7-модда. Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлиги ва бошқа манфаатдор ташкилотлар ушбу Қонуннинг ижросини, ижрочиларга етказилишини ҳамда моҳияти ва аҳамияти аҳоли ўртасида тушунтирилишини таъминласин.

8-модда. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси:

ҳукумат қарорларини ушбу Қонунга мувофиқлаштирсин;

республика ижро этувчи ҳокимият органлари ушбу Қонунга зид бўлган ўз норматив-ҳуқуқий ҳужжатларини қайта кўриб чиқишлари ва бекор қилишларини таъминласин.

9-модда. Ушбу Қонун расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга киради.