Ўзбекистон Республикаси Уй-жой кодексининг 15, 17, 18, ва 20-моддаларига мувофиқ Вазирлар Маҳкамаси қарор қилади:

1. Қуйидагилар:

Ўзбекистон Республикасида Уй-жой фондини давлат йўли билан ҳисобга олишнинг ягона тизими тўғрисидаги низом 1-иловага мувофиқ;

Уйлар ва турар жойларни уй-жой фондига киритиш тартиби тўғрисидаги низом 2-иловага мувофиқ;

Уйлар ва турар жойларни уй-жой фондидан чиқариш тартиби тўғрисидаги низом 3-иловага мувофиқ;

Турар жойларни яшаш учун мўлжалланмаган жойларга ўтказиш тартиби тўғрисидаги низом 4-иловага мувофиқ тасдиқлансин.

2. Ўзбекистон Республикаси Коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги:

Ўзбекистон Республикаси Макроиқтисодиёт ва статистика вазирлиги билан келишган ҳолда икки ой муддатда уй-жой фондини давлат йўли билан ҳисобга олиш бўйича йўриқнома ишлаб чиқсин ва тасдиқласин ҳамда унинг бажарилиши устидан назоратни таъминласин;

техник рўйхатга олиш кадастр бюроларига услубий раҳбарликни ва уларнинг уй-жой фондини техник ҳисобга олишга доир фаолиятини мувофиқлаштиришни таъминласин.

3. Белгилаб қўйилсинки, Ўзбекистон Республикасида уй-жой фондини давлат йўли билан ҳисобга олишнинг ягона тизими тўғрисидаги низом амалга киритилгунга қадар тузилган инвентарь ҳужжатлар йиғма жилди, рўйхатдан ўтказиш дафтарлари ва бошқа ҳужжатлар ҳақиқий ҳисобланади.

4. Ўзбекистон ССР Министрлар Советининг «Уйлар ва хоналарнинг техник ва санитар аҳволини текшириш ҳамда уларнинг яшаш учун яроқсизлигини тан олиш тўғрисида, шунингдек, уларни бошқа мақсадларда фойдаланиш учун қайта созлашни ёки бузишни амалга ошириш тўғрисида» 1985 йил 6 декабрдаги 605-сон қарори (ЎзССР ҚТ, 1985 й., 12-сон, 58-модда) ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.

5. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси Бош вазирининг ўринбосари Б.С. Ҳамидов зиммасига юклансин.

1. Мазкур Низом Ўзбекистон Республикасида уй-жой фондини, мулкчилик шаклларидан қатъи назар, давлат йўли билан ҳисобга олишнинг ягона тизимини белгилайди ва кўчмас мулк давлат кадастрининг таркибий элементи ҳисобланади.

2. Уй-жой фонди объектларининг жойлашган ўрни, сон ва сифат таркиби, техник ҳолати, ободонлаштириш даражаси ва уларнинг қиймати тўғрисида маълумот олиш ҳамда ушбу кўрсаткичларни ўзгартириш Ўзбекистон Республикасида уй-жой фондини давлат йўли билан ҳисобга олишнинг асосий вазифаси ҳисобланади.

3. Инсоннинг яшаши учун яроқли бўлган турар жойлар, шу жумладан, уйлар, квартиралар, хизмат турар жойлари, махсус уйлар (ётоқxоналар, вақтинчалик уй-жой фонди уйлари, ногиронлар, фаxрийлар, ёлғиз кексалар интернат-уйлари, шунингдек, болалар уйлари ва бошқа махсус мақсадлар учун мўлжалланган уйлар) давлат йўли билан ҳисобга олинади.

Уйлар ва турар жойларни уй-жой фондига киритиш, уларни уй-жой фондидан чиқариш, Уйлар ва турар жойларни уй-жой фондига киритиш тартиби тўғрисидаги низомга, Уйлар ва турар жойларни уй-жой фондидан чиқариш тартиби тўғрисидаги низомга ҳамда Ўзбекистон Республикасининг уй-жой тўғрисидаги бошқа қонун ҳужжатларига мувофиқ амалга оширилади.

4. Ўзбекистон Республикасида уй-жой фондини давлат йўли билан ҳисобга олишнинг ягона тизими техник (тезкор) ва расмий статистика ҳисобини ўз ичига олади.

Техник инвентаризация ўтказиш ва уйлар ҳамда турар жойларга эгалик ҳуқуқини ва бошқа мулкий ҳуқуқларни рўйхатдан ўтказиш йўли билан Ўзбекистон Республикаси учун ҳисобга олишнинг ягона тизими бўйича уй-жой фондини, унинг қайси идорага қарашлилиги ва мулкчилик шаклларидан қатъи назар, техник ҳисобга олиш давлат йўли билан ҳисобга олишнинг асосини ташкил этади.

Уйлар ва турар жойларни техник ҳисобга олиш ҳамда давлат рўйхатидан ўтказиш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикасида кўчмас мулк давлат кадастрини юритиш тўғрисида» 1997 йил 2 июндаги 278-сон қарорига мувофиқ амалга оширилади.

Уй-жой фондини техник ҳисобга олишни юритиш ва давлат рўйхатидан ўтказиш туманлар ва шаҳарлар техник инвентаризация кадастр бюроларига юкланади.

5. Туманлар, шаҳарлар техник инвентаризация кадастр бюролари уй-жой фондини, унинг қайси идорага қарашлилиги ва мулкчилик шаклларидан қатъи назар, техник ҳисобга олишни амалга оширадилар.

6. Уй-жой фондини расмий статистик ҳисобга олиш техник инвентаризация кадастр бюролари томонидан тақдим этилган уй-жой фондини давлат статистика кузатуви шаклларини умумлаштириш асосида, статистика ишларининг ҳар йилги дастурларида белгиланадиган даврлар бўйича ва муддатларда Макроиқтисодиёт ва статистика вазирлиги ва унинг ҳудудий органлари томонидан амалга оширилади.

Уй-жой фондини давлат статистика кузатуви шакллари, уларни тўлдириш ва тақдим этиш методологияси, тартиби ҳамда муддати Ўзбекистон Республикаси Коммунал хизмат кўрсатиш вазирлиги билан келишган ҳолда Ўзбекистон Республикаси Макроиқтисодиёт ва статистика вазирлиги томонидан ишлаб чиқилади ва тасдиқланади.

Уй-жой фондини техник ҳисобга олиш кўрсаткичлари расмий статистик ҳисобга олиш кўрсаткичларига мос бўлиши керак.

7. Техник инвентаризация кадастр бюролари:

уй-жой фондини техник инвентаризациялашга;

уйлар ва турар жойларнинг техник ҳолатини назорат қилишга;

уйлар ва турар жойларни баҳолашга ва қайта баҳолашга, шу жумладан, солиқ олиш мақсадида баҳолашга ва қайта баҳолашга;

ахборот ва консультатив хизмат кўрсатиш ва уй-жой фондини давлат йўли билан ҳисобга олиш билан боғлиқ бошқа фаолиятни амалга оширишга мажбурдирлар.

8. Уй ва турар жойнинг инвентар йиғма жилди уй ёки турар жой фойдаланиш учун қабул қилиб олинаётганда ёхуд турар жой уй-жой фондига киритилаётганда тузилади.

Кейинги техник ҳисобга олиш уйлар ва турар жойларни вақти-вақти билан режали хатлашлар ўтказиш йўли билан беш йилда камида бир марта, шунингдек режадан ташқари текширишлар жараёнида ҳисобга олиш кўрсаткичлари ўзгаришлари аниқланишига қараб амалга оширилади.

9. Инвентаризация маълумотлари ва уй-жой фондини техник ҳисобга олишнинг бошқа маълумотлари, агар Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатларида бошқача тартиб назарда тутилмаган бўлса, қуйидаги ҳолларда қўлланиш учун мажбурийдир:

уй-жой фонди бўйича давлат статистика ҳисоботини тузишда;

кўчмас мулкка бўлган ҳуқуқларни ҳамда кўчмас мулкка оид битишувларни давлат рўйхатидан ўтказишда;

турар жой соҳасида кўчмас мулкка солинадиган солиқни ҳисоблаш ва унинг базасини назорат қилишда;

уйлар ва турар жойларни фойдаланишга топширишда;

уйлар ва турар жойларнинг техник ҳолатини ҳамда физик эскирганлигини аниқлашда;

уй-жой мулкдорлари ширкатларини рўйхатдан ўтказишда;

уй-жой фонди объектларига кадастр тартиб рақамлари беришда.

10. Уйлар ва турар жойларни режали техник инвентаризациялаш техник инвентаризация кадастрлари бюроси томонидан улар мулкдорларининг маблағлари ҳисобига, жойлардаги давлат ҳокимияти органлари томонидан тасдиқланадиган ставкалар бўйича амалга оширилади.

Режадан ташқари текширишлар уйлар ва турар жойлар мулкдорларининг буюртманомаларига кўра, шартнома нархлари бўйича техник инвентаризация кадастрлар бюроси томонидан амалга оширилиши мумкин.

11. Қурилиши тугалланган уй ва турар жойга ижрони ҳисобга олиш техник ҳужжати техник инвентаризация кадастр бюроси томонидан тузилади, қабул комиссияси буюртмачиси (иморат солувчи) томонидан кўрсатилган ҳужжатлар таркибига киритилади.

Уйларни фойдаланишга қабул қилиш далолатномаларисиз уларнинг инвентар ҳужжатлар йиғма жилдини беришга йўл қўйилмайди.

12. Уй ва турар жойнинг инвентар йиғма жилдидан олинган маълумотлар айрим турларидан кўчирмалар ва нусхалар мустақил ҳужжатларни ташкил этади, уларни бериш тартиби жойлардаги давлат ҳокимияти органлари томонидан белгиланади.

13. Уйлар, турар жойларни ҳисобга олиш давлат кадастри ягона тизимининг бошқа кадастрлар билан технологик алоқаларини таъминловчи автоматик бошқариш тизими воситаларини қўллаган ҳолда уй-жой фонди реестрини юритиш йўли билан техник инвентаризация кадастр бюроси томонидан амалга оширилади.

14. Уй-жой фондининг ҳисобга олиш — техник, ҳужжатлар йиғма жилди, рўйхатдан ўтказиш дафтарлари, инвентар ҳужжатлар йиғма жилдида шаклланган рўйхатдан ўтказилган ҳужжатларнинг нусхалари, бошқа инвентаризация ҳужжатлари техник инвентаризация кадастр бюроси архивида, шунингдек, Ўзбекистон Республикаси давлат архивларида сақланади.

Техник инвентаризация кадастр бюроси архивлари Ўзбекистон Республикаси давлат архив фондига киради ва жойлардаги давлат ҳокимияти органлари фойдаланишида бўлган республика мулки ҳисобланади.

Техник инвентаризация кадастр бюроси архивларининг бегоналаштирилишига йўл қўйилмайди.

15. Техник инвентаризация кадастр бюроси ва бошқа органлар мансабдор шахсларининг мазкур Низом талабларининг зарур даражада бажарилиши учун жавобгарлиги Ўзбекистон Республикаси қонун ҳужжатларига мувофиқ белгиланади.

1. Мазкур Низом уйлар ва турар жойларни уй-жой фондига киритиш асослари ва шартларини тартибга солади.

2. Уй-жой фонди — инсон яшаши учун яроқли бўлган турар жойдан, шу жумладан, уйлар, квартиралар, хизмат турар жойлари, махсус уйлар (ётоқхоналар, вақтинчалик уй-жой фонди уйлари, ногиронлар, фахрийлар, ёлғиз қариялар, интернат-уйлар, шунингдек, болалар уйлари ва бошқа махсус мақсадли уйлар)дан иборат бўлган фонд.

3. Уйлар ва турар жойлар уй-жой фондига белгиланган тартибда киритилиши керак.

4. Қурилиш тугаллангандан кейин уйлар ва турар жойларни, мулкчилик шакллари ва идоравий бўйсунишларидан қатъи назар, фойдаланишга қабул қилиб олиш туман, шаҳар ҳокими томонидан тайинланадиган қабул қилиш комиссиялари томонидан амалга оширилади.

5. Уй ёки турар жойни қурувчи (мулкдор, ашёвий ҳуқуқ эгаси) мулкка эгалик қилиш ҳуқуқини рўйхатдан ўтказиш ва уй ёки турар жойни кейинчалик уй-жой фондига киритиш учун туман, шаҳар техник инвентаризация кадастр бюросига:

а) жойлардаги давлат ҳокимияти органининг уй қуриш учун ер участкаси ажратиш тўғрисидаги қарорини ёки ушбу органларнинг турар жой қуришга рухсатномасини, шунингдек, қабул қилиш комиссиясининг уйни ёки турар жойни фойдаланишга қабул қилиш тўғрисидаги туман, шаҳар ҳокими томонидан тасдиқланган далолатномасини;

б) ўзбошимчалик билан тикланган иморат мажбурий тартибда давлат мулкига олиб қўйилган ҳолларда уни олиб қўйиш тўғрисида суднинг қарорини;

в) қонунда назарда тутилган ҳолларда эгасиз иморатни давлат мулкига олиб қўйиш тўғрисида суднинг қарорини;

г) уй ёки турар жойнинг қаватма-қават режасини;

д) жойлардаги давлат ҳокимияти органларининг уйга ёки турар жойга эгалик қилиш ҳуқуқини эътироф этиш тўғрисидаги қарорини;

е) уйга ёки турар жойга эгалик қилиш ҳуқуқини эътироф этиш тўғрисида суднинг қонуний кучга кирган қарорини тақдим этади.

6. Айрим ҳолларда туман, шаҳар техник инвентаризация кадастр бюросига қуриш учун ер участкаси ажратиш тўғрисидаги қарор ўрнига ер участкасига мерос қилиб қолдириладиган умрбод эгалик қилиш ҳуқуқини тасдиқловчи давлат далолатномаси тақдим этилиши мумкин.

7. Боғдорчилик ва бошқа ер участкаларида жойлашган ҳамда Ўзбекистон Республикаси Уй-жой кодексининг 9-моддасида назарда тутилган талабларга жавоб берадиган иморатларга эга бўлган шахслар шу иморатларни уйлар сифатида расмийлаштиришни ва уларни уй-жой фондига киритишни талаб қилишга ҳақлидирлар. Ушбу талаблар улар томонидан туман, шаҳар техник инвентаризация кадастр бюросига жойлардаги давлат ҳокимияти органларининг боғдорчилик ширкатлари ва бошқа ширкатлар (кооперативлар) учун ер участкаси ажратиш тўғрисидаги қарори ҳамда туман, шаҳар ҳокимининг кўрсатиб ўтилган иморатларни уйлар сифатида расмийлаштириш тўғрисидаги қарори тақдим этилган тақдирда қондирилиши мумкин.

8. Уй-жой фондига:

уй-жойлардаги савдо, маиший ва носаноат тусидаги бошқа эҳтиёжлар учун мўлжалланган, яшаш учун мўлжалланмаган жойлар;

уй-жой қуриш учун ажратилган ер участкаларида тикланган, уларда фуқароларнинг қанча вақт яшашидан қатъи назар, мавсумий ва вақтинча яшаш учун мўлжалланган иморатлар ва жойлар;

ўзбошимчалик билан қурилган уйлар ва турар жойлар;

турар жойларга қўйиладиган талабларга жавоб бермайдиган иморатлар ва жойлар киритилмайди.

9. Мулкдор томонидан тақдим этилган мазкур Низомнинг 5-бандида кўрсатилган ҳужжатлар асосида туман, шаҳар техник инвентаризация кадастр бюроси уйга ёки турар жойга эгалик қилиш ҳуқуқини давлат рўйхатидан ўтказади ҳамда рўйхатдан ўтказилган мулкка эгалик қилиш ҳуқуқи тўғрисида ҳужжат беради, бу уй ёки турар жой уй-жой фондига киритилганлиги тўғрисида гувоҳнома бўлиб ҳисобланади.

10. Уйлар ва турар жойларни давлат томонидан рўйхатдан ўтказиш Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг «Ўзбекистон Республикасида кўчмас мулк давлат кадастрини юритиш тўғрисида» 1997 йил 2 июндаги 278-сон қарорига мувофиқ амалга оширилади.

11. Уй-жой мулкдорлари бўлган юридик шахслар, уй-жойга хизмат кўрсатиш ва уларни тузатиш бўйича бошқарувчи ташкилотлар уй-жой фондининг бошланғич ҳисобини юритадилар, уларнинг мулкида (балансида) бўлган ёки улар хизмат кўрсатадиган уй-жой фонди, конструктив қарорлар таркиби, қиймати ҳамда ободонлаштириш турлари мавжудлиги ва бошқалар тўғрисидаги бухгалтерия ва статистика ҳисоботини тузадилар ҳамда юқори турувчи ташкилотларга ва давлат статистикаси маҳаллий органларига тақдим этадилар.

12. Техник инвентаризация кадастр бюроси ҳам Макроиқтисодиёт ва статистика вазирлиги томонидан белгиланадиган муддатларда, мулкчилик шакллари ва қайси идорага қарашлиликларидан қатъи назар, уй-жой фонди тўғрисида тегишли статистика ҳисоботини тузади ҳамда уларни юқори турувчи ташкилотларга ва давлат статистикаси маҳаллий органларига тақдим этади.

1. Мазкур Низом уйларни ва турар жойларни уй-жой фондидан чиқариш асосларини ва шартларини тартибга солади.

2. Уйлар ва турар жойлар мулкдорлари, уй-жойларга хизмат кўрсатиш ва уларни таъмирлаш бўйича бошқарувчи ташкилотлар мунтазам равишда режали — огоҳлантирувчи ва режадан ташқари кўриклар ўтказиш йўли билан уйлар ва турар жойларнинг техник ҳолати устидан назоратни амалга оширадилар.

3. Режадан ташқари кўриклар зилзилалар, сел тошқинлари, жалалар, довулли шамоллар, кучли қор ёғишлари, сув тошқинлари ва стихияли тусдаги бошқа ҳодисалар, уйлар жойлашган ҳудуддаги уйларнинг алоҳида элементларини ва уларни бутунлай шикастлаши мумкин бўлган ҳарбий ҳаракатлардан кейин, иссиқлик, сув, электр таъминоти тизимларидаги авариялардан кейин ва пойдеворлар ва элементларнинг деформацияланиши аниқланганда мажбурий тартибда ўтказилиши керак.

4. Барча техник кўриклар натижалари далолатномалар билан расмийлаштирилади ва уйлар ёки турар жойлар мулкдори (уй-жойларга хизмат кўрсатиш ва уларни таъмирлаш бўйича бошқарувчи ташкилот)да туриши керак бўлган уй ёки турар жойнинг техник ҳолатини ҳисобга олиш ҳужжатларида ёки инвентар ҳужжатлар йиғма жилдида акс эттирилади.

5. Уй ёки турар жой мулкдори аризасига кўра ёки уй-жойларга хизмат кўрсатиш бўйича бошқарувчи ташкилотнинг ёзма хабарига кўра, шунингдек, мазкур Низомнинг 3-бандида кўрсатилган ҳолларда, уйнинг ёки турар жойнинг, кимга қарашлилигидан қатъи назар, техник ҳолатини аниқлаш учун туман, шаҳар ҳокими томонидан комиссия тузилади.

6. Уй ёки турар жойнинг техник ҳолатини аниқлаш комиссияси таркибига қуйидагилар киради:

туман, шаҳар ҳокими ўринбосари — комиссия раиси;

комиссия аъзолари;

уй ёки турар жой мулкдори;

уй-жойларга хизмат кўрсатиш ва уларни таъмирлаш бўйича бошқарувчи ташкилот вакили;

Давлат санитария назорати вакили;

Давлат ёнғин назорати вакили;

ер инспекцияси вакили;

Давлат архитектура ва қурилиш қўмитасининг жойлардаги органлари вакили;

«Ўзсаноатконтехназорат» давлат қўмитаси (технология асбоб-ускуналари мавжуд объектлардаги уйлар ва турар жойлар бўйича) вакили;

Ўзбекистон Республикаси Мудофаа вазирлиги вакили — ҳарбий шаҳарчалардаги уйлар ва турар жойлар бўйича;

техник инвентаризация кадастр бюроси вакили;

иссиқлик, сув, газ ва электр билан таъминловчи ташкилотлар вакиллари.

7. Комиссия уйни ёки турар жойни кўздан кечиргандан ва асбоблар билан текширгандан кейин:

физик эскириши (уй ёки турар жойнинг кўрик ўтказилган пайтдаги техник ва у билан боғлиқ бўлган бошқа фойдаланиш кўрсаткичларининг ёмонлашганлик даражасини муфассал кўрсатган ҳолда);

мазкур Низомнинг 3-бандида кўрсатиб ўтилган сабаблар туфайли авария ҳолатига тушиши оқибатида яшаш учун яроқсиз ҳолга келган уйни ёки турар жойни уй-жой фондидан чиқариш тўғрисида ёзма хулоса беради.

8. Комиссия хулосасига мувофиқ туман, шаҳар ҳокими яшаш учун яроқсиз бўлган уйлар ёки турар жойларни бошқа мақсадларда фойдаланиш учун қайта жиҳозлаш ёхуд ушбу уйлар ёки турар жойларни бузиш тўғрисидаги тавсиянома билан тегишли равишда Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгашига, вилоят, Тошкент шаҳар ҳокимига мурожаат қилади.

9. Туман, шаҳар ҳокими тавсияномаси асосида Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоят, Тошкент шаҳар ҳокими томонидан яшаш учун яроқсиз бўлган уйлар ёки турар жойларни бошқа мақсадларда фойдаланиш учун қайта жиҳозлаш ёхуд бузиш тўғрисида қарор чиқарилади. Бунда турар жойлари авария ҳолатида ёки табиий офатлардан жабрланган деб эътироф этилган фуқароларга давлат томонидан текин уй-жой бериш масаласи албатта ҳал қилинган бўлиши керак.

10. Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоят, Тошкент шаҳар ҳокимининг уйлар ва уй-жойларни бошқа мақсадларда фойдаланиш учун қайта жиҳозланиши ёки бузилиши сабабли уй-жой фондидан чиқариш тўғрисидаги қарори туман, шаҳар техник инвентаризация кадастр бюросида рўйхатдан ўтказилади ва реестр дафтарига тегишли ёзувлар киритиш учун асос бўлиб хизмат қилади.

11. Уйлар ва турар жойлар:

а) жойлардаги давлат ҳокимияти органининг тегишли қарори асосида давлат ва жамоат эҳтиёжлари учун ер участкаларининг олиб қўйилиши муносабати билан фуқаролар ёки юридик шахслар мулки бўлган уйлар (квартиралар) бузилганда;

б) турар жой Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар, Тошкент шаҳар ҳокимлари қарорига кўра яшаш учун мўлжалланмаган жойларга ўтказилган ҳолларда ҳам уй-жой фондидан чиқарилади.

12. Юридик шахслар — уй-жой мулкдорлари, уй-жойларга хизмат кўрсатиш ва уларни таъмирлаш бўйича бошқарувчи ташкилотлар, техник инвентаризация кадастр бюроси уй-жой фондининг камайганлиги ҳақида тегишли статистик ҳисобот тузадилар ҳамда уларни Макроиқтисодиёт ва статистика вазирлиги томонидан белгиланган муддатларда юқори ташкилотларга ва маҳаллий статистика органларига тақдим этадилар.

13. Уйлар ёки турар жойларга бўлган мулкчилик шаклларининг ўзгариши уйни, турар жойни уй-жой фондидан чиқариш учун асос ҳисобланмайди.

1. Ушбу Низом Ўзбекистон Республикасининг Уй-жой кодексига мувофиқ ишлаб чиқилган ҳамда уйларни ва турар жойларни, уй-жой фондининг фойдаланиш туридан қатъи назар, яшаш учун мўлжалланмаган жойларга ўтказиш тартиби ва шартларини белгилайди.

2. Яшаш учун яроқли турар жойни яшаш учун мўлжалланмаган жойларга ўтказишга истисно ҳолларда Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимлари (бундан кейин жойлардаги давлат ҳокимияти органлари деб аталади) қарорига кўра йўл қўйилади.

3. Турар жойларни яшаш учун мўлжалланмаган жойларга ўтказиш, уйнинг идоравий мансублигидан қатъи назар, жойлардаги давлат ҳокимияти органлари ҳузуридаги идоралараро комиссия томонидан кўриб чиқилади.

4. Жисмоний ва юридик шахсларнинг хусусий мулки бўлган хусусий турар жойларни ёки уларнинг бир қисмини яшаш учун мўлжалланмаган жойларга айлантириш мулкдорнинг аризасига кўра амалга оширилади, ушбу Низом талабларига мувофиқ тартибда ва шартларда ҳал этилади.

5. Яшаш учун мўлжалланмаган жойга ўтказилган уйларда фаолиятнинг белгиланган тартибда рухсат этилган турларини амалга оширишга йўл қўйилади.

6. Турар жой уй-жой биносининг пастки қаватида жойлашган тақдирда яшаш учун мўлжалланмаган жойга ўтказилиши мумкин.

7. Турар жойларни яшаш учун мўлжалланмаган жойга ўтказишга:

а) турар жой белгиланган мақсадда фойдаланиладиган коммунал уй-жой фондида бўлса;

б) бундай ўтказиш бошқа шахсларнинг ҳуқуқларини ва қонун билан муҳофаза қилинадиган манфаатларини бузса (бузилишига олиб келса);

в) уйга алоҳида кириш жойи йўқ бўлса ёки алоҳида кириш жойи барпо қилиш имконияти бўлмаса;

г) турар жой авария ҳолатида бўлса ёки яшаш учун мўлжалланмаган жойга ўтказишга яроқсиз бўлса;

д) турар жой судда кўриб чиқиш мавзуси бўлса — низо суд тартибида ҳал этилгунигача йўл қўйилмайди.

8. Архитектура, тарих ва маданият ёдгорликлари ҳисобланадиган уйлардаги турар жойни яшаш учун мўлжалланмаган жойга ўтказиш архитектура, тарих ва маданият ёдгорликларини муҳофаза қилиш органларининг розилиги билан амалга оширилади.

9. Турар жойни яшаш учун мўлжалланмаган жойга ўтказиш тўғрисидаги масалани ҳал этиш учун мулкдор (ариза берувчи), ўтказиш мақсадини, шунингдек, келгусида уйдан фойдаланишнинг мўлжалланаётган шакл ва усулларини кўрсатган ҳолда, жойлардаги давлат ҳокимияти органларига ариза беради.

10. Турар жой мулкдори ёки нотариус тасдиқлаган ишончнома асосида мулкдорнинг розилиги билан фаолият кўрсатувчи, тўлиқ хўжалик юритиш ҳуқуқига эга бўлган шахс ариза берувчи бўлиши мумкин.

11. Аризага қуйидаги ҳужжатлар илова қилинади:

ҳаммулкдорларнинг ва балоғат ёшига етган оила аъзоларининг нотариус тасдиқлаган розилик ҳужжати;

турар жойга мулк эгаси ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжатлар;

тегишли архитектура органларининг техник хулосаси;

уйнинг техник инвентаризация кадастр бюроси тайёрлаган режаси;

шаҳар (туман)нинг санитария-эпидемиология хизмати, архитектура хизматлари ва ёнғин назорати органлари билан келишганлик тўғрисидаги ҳужжат;

фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органларининг розилик ҳужжати.

12. Ариза берувчи тақдим этган ҳужжатларни кўриб чиқиш ва жойлардаги давлат ҳокимияти органи қарори лойиҳасини тайёрлаш қуйидаги таркибда тузиладиган идоралараро комиссия томонидан амалга оширилади:

ҳоким ўринбосари — комиссия раиси;

шаҳар (туман) коммунал-фойдаланиш ташкилоти вакили;

қурилиш ва архитектура органлари вакили;

ёнғин назорати органлари вакили;

давлат санитария назорати вакили;

маҳаллий ўзини ўзи бошқариш органлари вакили;

техник инвентаризация кадастр бюроси ёки кўчмас мулк кадастри хизмати вакили.

Кўп квартирали уйдаги турар жойни яшаш учун мўлжалланмаган жойга ўтказиш тўғрисидаги масалани кўриб чиқишда комиссия таркибига уйга хизмат кўрсатувчи бошқарувчи ташкилот вакилларини киритиш мажбурийдир.

Зарурат бўлганда комиссия таркибига бошқа вакиллар (фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, уй-жой эгалари кенгаши, уй-жой мулкдорларининг ширкати вакиллари) киритилиши мумкин.

13. Идоралараро комиссия ўз ишини куйидаги тартибда амалга оширади:

ариза берувчилар тақдим этган ҳужжатлар кўриб чиқилади ва зарур ҳолларда қўшимча маълумотлар сўралади;

ариза берувчилар ёки уларнинг вакиллари комиссия мажлисига чақирилади;

жой яшаш учун мўлжалланмаган жойга ўтказилиши ва мазкур уйдан яшаш учун мўлжалланмаган жой сифатида фойдаланилиши муносабати билан ҳуқуқи ва қонуний манфаатларига дахл қилиниши мумкин бўлган шахслар комиссия мажлисига чақирилади;

зарур ҳолларда комиссия (ёки унинг айрим аъзолари) уйни кўриш ва турар жойни яшаш учун мўлжалланмаган жойга ўтказиш тўғрисидаги масалани ҳал этишда муҳим бўлган ҳақиқий аҳвол билан танишиш учун жойларга боришади.

14. Комиссиянинг иш натижалари баённома билан расмийлаштирилади, у комиссиянинг барча аъзолари томонидан имзоланиши керак.

Баённомада қуйидагилар кўрсатилади:

баённома тузилган вақт ва жой;

комиссия таркиби;

яшаш учун мўлжалланмаган жойга ўтказилаётган турар жойнинг тавсифи;

сабаблар ва хулосалар кўрсатилган ҳолда ишнинг комиссия томонидан аниқланган аҳволи;

комиссия хулосаси.

Баённомага ариза берувчи тақдим этган барча ҳужжатлар, қарор қабул қилиш учун аҳамиятли бўлган бошқа материаллар илова қилинади.

Комиссия кўрсатиб ўтилган ҳужжатлар ва қилинган ишлар асосида уйни яшаш учун мўлжалланмаган жойга ўтказиш имконияти тўғрисидаги хулосани ва ҳокимнинг қарори лойиҳасини тайёрлайди.

Турар жойни яшаш учун мўлжалланмаган жойга ўтказиш чоғида кўп квартирали уйдаги хонадан фойдаланиш мақсади амалдаги Уй-жой фондидан фойдаланишнинг техник қоидалари ва нормалари ҳамда «Уй-жой бинолари» 02.08.01—94 рақамли қурилиш меъёрлари ва қоидалари талабларини ҳисобга олган ҳолда белгиланиши керак.

15. Комиссия хулосаси оддий кўпчилик овоз билан қабул қилинади. Комиссиянинг бир ёки бир нечта аъзоси қабул қилинган қарорга рози бўлмаган тақдирда, бу баённомада кўрсатилади.

16. Комиссия:

турар жойни яшаш учун мўлжалланмаган жойга ўтказиш тўғрисида;

турар жойни яшаш учун мўлжалланмаган жойга ўтказишни рад этиш тўғрисида қарор қабул қилиши мумкин.

Қарор ариза берувчи томонидан барча зарур ҳужжатлар тақдим этилган кундан бошлаб 30 кундан кечикмай қабул қилинади.

Комиссия хулосаси асосида ҳоким турар жойни яшаш учун мўлжалланмаган жойга ўтказиш ёки уни рад этиш тўғрисида қарор чиқаради.

17. Турар жойни яшаш учун мўлжалланмаган жойга ўтказишни рад этиш ушбу Низомнинг 7-бандида санаб ўтилган сабаблар кўрсатилган ҳолда асосланган бўлиши керак.

Комиссиянинг асосли рад этишида кўрсатилган сабаблар бартараф қилинган тақдирда ариза берувчи такрорий аризанинг навбатдан ташқари кўриб чиқилишига ҳақлидир.

18. Мазкур қарор чиққунга қадар яшаш учун мўлжалланмаган жойлар мақомига ўтказилган турар жойларни қайта рўйхатдан ўтказиш ушбу Низомнинг барча талабларига риоя қилинган ҳолда амалга оширилади. Қайта расмийлаштириш тартиботидан ўтган яшаш учун мўлжалланмаган жойлар мулкдорларига комиссиянинг турар жойни яшаш учун мўлжалланмаган жойга ўтказиш тўғрисидаги қарори асосида белгиланган намунадаги далолатнома берилади.

19. Далолатнома ҳокимнинг қарорига биноан берилади.

20. Турар жойларни ёки уларнинг бир қисмини яшаш учун мўлжалланмаган жойга ўтказиш тўғрисидаги ҳужжатларни расмийлаштириш Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгашининг, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликларининг айни бир вақтда идоралараро комиссиялар котиблари ҳисобланадиган ваколатли ходимлари томонидан амалга оширилади.

21. Тегишли ҳужжатлар расмийлаштирилганлиги ва турар жой ёки унинг бир қисми яшаш учун мўлжалланмаган жойга ўтказилганлиги тўғрисидаги далолатнома берилганлиги учун ваколатли орган ариза берувчидан Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимлари қарори билан тасдиқланадиган харажатлар калькуляциясига биноан тегишли тўлов ундиради.

22. Ариза берувчи турар жойдан яшаш учун мўлжалланмаган жой сифатида фойдаланиш ҳуқуқини олганлик учун маҳаллий бюджетга йиғим тўлайди. Йиғимнинг чекланган миқдори юридик шахслардан энг кам ойлик иш ҳақининг 25 фоизи, жисмоний шахслардан эса 5 фоизи миқдорида белгиланади.

23. Уйни яшаш учун мўлжалланмаган жойдан турар жойга қайтадан ўтказиш мулкдорнинг аризаси бўйича, тегишли давлат хизматлари билан узил-кесил ҳисоб-китоб қилингач, идоралараро комиссиянинг қарори билан амалга оширилади.